(4734 S. K. m. 5, 38, 54, 65)
Toplantı No: 2009/039
Gündem No: 15
Karar Tarihi: 04.05.2009
Karar No: 2009-UH.I-1458
Şikayetçi: Gintem Katı Atık Yön.Loj.Kar.Nak.Araç Kir. Kurt. Hizm. Rest. Kon. Aka. Serv. San. Tic. A.Ş., Halkalı Merkez Mh. Mahmutbey Cd. Tekinler İş Mer. No:17/9 Küçükkçekmece/İSTANBUL
İhaleyi yapan idare: Fethiye Belediye Başkanlığı, Atatürk Cad. Üzeri No:17 48300 Fethiye/MUĞLA
Başvuru tarih ve sayısı: 09.04.2009 / 8583
Başvuruya konu ihale: 2009/9323 İhale Kayıt Numaralı "Katı Atık Düzenli Deponi Tesisinin İşletilmesi Hizmeti Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 30.04.2009 tarih ve I.H.08.53.0041/2009-09E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Fethiye Belediye Başkanlığı tarafından 20.02.2009 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Katı Atık Düzenli Deponi Tesisinin İşletilmesi Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Gintem Katı Atık Yön.Loj.Kar.Nak.Araç Kir. Kurt. Hizm. Rest. Kon. Aka. Serv. San. Tic. A.Ş.’nin 20.03.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.03.2009 tarihli yazısı ile reddedildiği, idare kararının 02.04.2009 tarihinde başvuru sahibine tebliğ edilmesi üzerine, başvuru sahibinin 09.04.2009 tarih ve 8583 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.04.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; Şikayete konu ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından 2008/169194 İKN ile 18.11.2008 tarihinde aynı isimle aynı iş kalemleriyle ihaleye çıkıldığı, firmalarınca sunulan teklifin aşırı düşük teklif olduğundan bahisle tekliflerinin uygun görülmediği, diğer isteklinin teklifinin de belge eksikliği nedeniyle değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin iptal edilmesi üzerine aynı şartnamenin sadece işçi sayısı ve ekipmana ilişkin düzenlemelerinde değişiklik yapılarak şikayete konu ihalenin gerçekleştirildiği,
İdarece iptal edilen 2008/169194 İKN’li ihale ile şikayete konu ihalenin şartnamelerinde maliyeti artıran düzenlemeler yapıldığı,
Bu düzenlemelerde;
1) İlk ihalede personele ödenecek ücret için asgari ücretin üzerinde bir oran belirlenmemişken, şikayete konu ihalede personelin vasfına göre asgari ücretin % 75’i ile %250’si üzerinde ücret ödenmesinin öngörüldüğü,
2) İdari şartnamenin 7.3.3 üncü maddesinde ihale konusu işin gerçekleştirilmesi için istenilen “dubalı aeratörler”in motor gücünün, ilk ihalede “11 kW” olarak belirlenmesine karşın şikayete konu ihalede “15 kW” olarak belirlendiği,
3) İlk ihalede “dubalı aeratörler”in mülkiyetinin yükleniciye ait olması öngörülmesine karşın şikayete konu ihalede bahse konu ekipmanın iş bitiminde idareye bırakılmasının öngörüldüğü,
Bu düzenlemeler dışında her iki ihalenin şartnamelerinde maliyete etki eden hususların ve işin miktarının aynı olduğu,
Bahse konu düzenlemeler çerçevesinde; işçilik modülü kullanılarak yapılan hesaplamada, ilk ihalenin işçilik giderlerinin toplamının 11.043,06 TL/ay, şikayete konu ihalede ise 19.032,00 TL olduğu,
İlk ihale ile şikayete konu ihale arasında sadece işçilik giderlerinden kaynaklanan maliyet farkının 7.988,94 TL olacağı,
İdareye bırakılması öngörülen dubalı aeratörlerin piyasa değerinin toplam 40.000,00 TL olduğu, süresi 8 ay olarak belirlenen ihalede aylık 5.000,00 TL aeratör maliyeti olduğu,
Ayrıca ilk ihale ile ikinci ihalenin gerçekleştirildiği tarihler arasında geçen sürede elektrik maliyetindeki artış, döviz kurlarındaki artış nedeniyle ekipman temin maliyetlerindeki artış ve enflasyon farkı dikkate alınmasa dahi şikayete konu ihalede teklif edilmesi gereken bedelin ilk ihaleden 12.988,94 TL/ay fazla olması gerektiği,
İlk ihalede firmalarınca teklif edilen bedelin 33.139,00 TL/ay olmak üzere toplam 265.112,00 TL olduğu, şartnamede yapılan bahse konu değişikliklerden kaynaklanan asgari maliyet artışı dikkate alındığında idarece kabul edilmesi gereken asgari teklif bedelinin (33.139,00 TL/ay+ 12.988,94 TL/ay= 46.127,94 TL/ay olmak üzere) toplam 461.279,40 TL olması gerektiği,
Buna karşın ilk ihalede 60.000,00 TL/ay bedelle teklif veren firmanın şikayete konu ihaledeki teklifinin 38.400,00 TL olduğu,
İlk ihalede firmalarının 33.139,00 TL/ay bedelli tekliflerinin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle uygun görülmediği, bu nedenle şikayete konu ihaleye ait dokümanda yapılan değişikliklerin ortaya çıkardığı yasal ve hesaplanabilir nitelikteki asgari maliyetlerin dikkate alınması halinde 46.127,94 TL’den düşük tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi gerektiği,
4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesi uyarınca idarelerin bütün isteklilere eşit davranması gerektiği, önceki ihalede firmalarının teklifinin aşırı düşük teklif olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına karşın, şikayete konu ihalede daha düşük teklif veren firmanın teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinin yanlı bir değerlendirme olduğu,
Şikayete konu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin firmaları lehine sonuçlandırılması gerektiği,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Konusu katı atık deposunun 14 personel ile işletilmesi olan incelenen ihalede sözleşme süresinin 10 ay olarak belirlendiği, biri şikayetçi olmak üzere toplam iki isteklinin teklif verdiği ve her iki teklifin de ihale komisyonunca geçerli teklif olarak belirlendiği, en düşük teklifi veren isteklinin teklifinin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif kapsamında değerlendirilerek teklif bileşenlerine ilişkin açıklama istenildiği ve süresinde idareye sunulan açıklamaların ihale komisyonunca yeterli görülmesi üzerine ihalenin en düşük teklifi veren isteklinin üzerinde bırakıldığı, şikayetçinin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin idareye şikayet ve itirazen şikayet dilekçelerinde; aynı idare tarafından aynı işin daha önce gerçekleştirilen ihalesinde firmalarının teklifinin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle değerlendirilme dışı bırakıldığından hareketle, şikayete konu ihalenin ihale dokümanında yapılan değişikliklilerin diğer ihaleye göre ortaya çıkardığı ek maliyetlerin, önceki ihalede aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen firmalarına ait teklif tutarına eklenerek elde edilen tutardan daha düşük teklif veren isteklinin teklifinin de aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi ve değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddia edilmektedir.
Öncelikle, itirazen şikayet dilekçesinde şikayete konu ihale ile karşılaştırma konusu edilen 2008/169194 İKN’li ihalenin hukuki ilişkisinin belirlenmesi gerekli görülmüştür.
4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü yer almaktadır.
Şikayetçi firmanın teklifinin aşırı düşük teklif olduğu gerekçe göstererek değerlendirme dışı bırakıldığını belirttiği 2008/169194 İKN’li ihalenin iptal edilerek sürecinin sona erdirildiği anlaşılmaktadır. İdarece daha önce iptal edilen bu ihalede gerçekleştirilen işlemler ve alınan kararların daha sonra aynı işin aynı veya yeni şartlarla yeniden ihale edildiği süreci devam eden bir başka ihalede bağlayıcı niteliği bulunmamaktadır. Keza, her iki ihalede gerçekleştirilen işlemler ve alınan kararların her birinin mevzuatta öngörülen usul ve şartlara uygun olarak ayrı ayrı şikayet ve itirazen şikayete konu edilmesi mümkündür.
Diğer yandan, idarece iptal edildiği belirtilen 2008/169194 İKN’li ihaleye yönelik olarak şikayet başvurusunda bulunulduğuna dair bir bilgi bulunmamakla birlikte, incelemeye konu ihaleye yönelik idareye şikayet başvurusu hakkında idarece alınan 26.03.2009 tarih ve 1666 sayılı yazı ile şikayetçiye bildirilen idare kararında; 2008/169194 İKN’li ihalede şikayetçinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesinin;“ … işin ana kalemlerinden olan süzüntü suyu nakliyesi ve enerji giderlerini hatalı değerlendirdiğiniz ve dosyada belirttiğiniz koşullarda gerçekleştiremeyeceğiniz anlaşılmıştır.” şeklinde açıklandığı belirlenmiştir.
İtirazen şikayet dilekçesinde de, idare kararında yer alan 2008/169194 İKN’li ihaleye ilişkin açıklamanın eksik, kusurlu veya yanlış olduğuna dair herhangi bir itiraz ortaya konulmamıştır.
Dolayısıyla, 2008/169194 İKN’li ihalede şikayetçinin teklifine ilişkin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapmış olduğu açıklamaların uygun görülmemesi ve teklifinin reddedilmesinin, teklif bileşenlerine ilişkin açıklamalarında ihale konusu hizmetin yürütülmesinde önemli maliyet teşkil edecek kalemlere ilişkin bedel öngörülmemesine dayandırıldığı anlaşılmaktadır.
Her isteklinin ihale konusu hizmetin ifası için gerekli olan malzeme ve/veya makine ekipmanın temininde birbirinden farklı maliyet öngörmesi işin doğası gereğidir. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif olarak belirlenen tekliflerin önemli görülen maliyet bileşenlerine ilişkin açıklama istenilmesi halinde isteklilerin, teklifin önemli bileşenlerinin maliyetinin belgeleriyle birlikte açıklaması gerekmektedir. Bu bağlamda, ihale dokümanında yüklenici tarafından temin edilmesi öngörülen ve önemli maliyet teşkil eden malzeme, araç, ekipman teminiyle ilgili öngörülen maliyetlerin belgeleriyle birlikte açıklanması ve işçilik giderleri de dahil olmak üzere teklif edilen bedelin, hizmetin yürütülmesi için öngörülen maliyeti karşıladığının ortaya konulması gerekmektedir.
Bu durumda, diğerine göre daha düşük teklif veren bir istekli tarafından maliyete ilişkin belgeleri sunularak yapılan açıklamanın yeterli görülmesi mümkün iken, daha yüksek bedelle teklif veren ancak açıklamasında öngördüğü maliyetler dikkate alındığında teklif bedeli kendi sunduğu belgelerde yer alan maliyetlere göre hesaplanan asgari maliyeti karşılamayan veya açıklamasında önemli maliyet kalemlerinin bedellerini fiyata yansıtmadığı anlaşılan isteklilerin açıklamalarının uygun görülmeyerek teklifin reddedilmesi 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin uygulanmasının doğal sonucudur.
Keza, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde isteklilerce teklif bileşenlerinin maliyetine ilişkin yapılacak açıklamaların “belgelendirilmek suretiyle” yapılması kuralı konulmuş olup isteklilerin teklif bileşenlerine ilişkin açıklamalarında ihale konusu hizmetin gerçekleştirilmesinde önemli paya sahip olan bir maliyet unsuruna yer verilmemesi veya öngörülen maliyete ilişkin belgelerin sunulmaması nedeniyle reddedilen teklif fiyatının, mevzuatta öngörülen usule uygun olarak maliyeti açıklanan diğer tekliflere veya bir başka ihalede verilen tekliflere emsal alınması mümkün değildir.
İhale komisyonunca tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteklilerce teklif edilen bedellerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif olarak belirlenip belirlenmemesine karar verilmesi için Kamu İhale Genel Tebliğinde yapım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin sınır değer hesabı esas alınmış olup en düşük teklifi veren istekliden teklif bileşenlerine ilişkin açıklama istenildiği anlaşılmıştır.
İhale komisyonunca aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde kullanılan hesap yöntemi yapım işleri için öngörülen yöntem olmakla birlikte 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde teklif fiyatı aşırı düşük olan tekliflerin belirlenmesinde yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre değerlendirme yapma yetkisi ihale komisyonlarına tevdi edilmiş olup hizmet alımı ihalelerinde de ikincil mevzuatta uygulanması zorunlu bir yöntem konulmadığından incelenen ihalede en düşük teklifi veren istekliden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenilmesinde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
En düşük teklif sahibi istekli tarafından idarece öngörülen süre içerisinde teklif bileşenlerine ilişkin açıklamanın idareye sunulması üzerine ihale komisyonunca yapılan değerlendirmede, istekli tarafından yapılan açıklama ve ekinde sunulan belgeler yeterli görülerek ihalenin en düşük teklifi sunan istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif bileşenlerine ilişkin açıklaması ve ekinde sunduğu belgelerin incelenmesi sonucunda;
1) İşçilik maliyeti: Değişik ücret gruplarında toplam 14 personelin aylık işçilik maliyeti için 19.7600,00 TL öngörüldüğü anlaşılmıştır.
İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde ihale konusu hizmette istihdam edilecek 1 (bir) personele asgari ücretin % 250 fazlası, 2 (iki) personele asgari ücretin % 150 fazlası, 3 (üç) personele asgari ücretin % 100 fazlası, 2 (iki) personele asgari ücretin % 75 fazlası, 6 (altı) personele ise asgari ücret üzerinden ücret ödenmesinin öngörüldüğü; işçi ücretlerine ilişkin olarak teknik şartnamenin (1) nolu ekinde personele ilişkin ayrıca yapılan düzenlemede; “Tesiste çalışacak personellere verilecek minimum brüt maaşlar 2009 yılı 1. Dönemine ait olan brüt asgari ücretin katları olarak aşağıda verilen tabloya göre hesaplanacaktır.” şeklinde düzenleme yapılarak tabloda işçilere asgari ücretten fazla ödenmesi öngörülen oranlar idari şartnamenin 26 ncı maddesiyle aynı olacak şekilde belirtildiği belirlenmiştir.
Diğer yandan, idari şartnamenin 48 inci maddesinde sözleşmenin yürütülmesi sürecinde fiyat farkı verilmeyeceğinin belirtildiği, 49 uncu maddesinde ise 01.03.2009 tarihinde işe başlanılacağı ve işin süresinin 306 takvim günü olduğunun belirtildiği tespit edilmiştir.
Teknik şartnamede yapılan bahse konu düzenlemeden, işçilere ödenecek ücretlerin sözleşme süresi boyunca, yılın ilk yarısı için belirlenen brüt asgari ücretin baz alınarak hesaplanması gerektiği anlamının çıkarılması da mümkün olmakla birlikte sözleşme süresince asgari ücretle çalıştırılacak 6 (altı) personel olduğu ve ihalede fiyat farkı verilmeyeceğine ilişkin düzenleme yapıldığı dikkate alındığında; sözleşme süresince işçi ücretlerinin hesabında yılın ilk yarısında geçerli asgari ücretin baz alınması halinde asgari ücretle çalıştırılacak işçilerin ücretlerinin, yılın ikinci yarısı için yürürlükte olan asgari ücretin altında kalmasına neden olacağı açıktır.
Bu itibarla; işçi ücretlerinin maliyetinin hesaplanmasında, ihale dokümanında işçi ücretleri için brüt asgari ücret baz alınarak belirlenen oranlara göre, sözleşmenin yılın birinci yarısında kalan 4 (dört) aylık kısmı ile yılın ikinci yarısında kalan 6 (altı) aylık kısmı için ayrı ayrı olmak üzere yılın birinci ve ikinci yarılarında geçerli olan brüt asgari ücret tutarlarının baz alınarak hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
İhale dokümanında yapılan bahse konu düzenlemeler çerçevesinde KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapılan işçilik hesabında toplam işçilik maliyetinin 202.204,00 TL olduğu belirlenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin maliyet bileşenlerine ilişkin açıklamasında işçilik maliyetinin 197.600,00 TL olarak öngörüldüğü tespit edilmiş olup buna göre, işçilik maliyetinin 4.604,00 TL daha düşük hesaplandığı anlaşılmıştır.
2) Araç, makine-ekipman maliyeti:
a) Pikap ve Kamyonet: İhale konusu hizmette kullanılacak olan pikap kamyonet ve damperli kamyon için Yiğit Beton Hafr. Otom. İnş. Nakl. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. ile imzalanan 10 aylık sözleşme süresince toplam bedeli 6.000,00 TL olan sözleşmenin konulduğu ve fiyat açıklamasına ilişkin birim fiyat analiz tablosunda da anılan araçların aylık kira giderlerinin maliyet unsuru olarak hesaba katıldığı, ayrıca pikap kamyonet için aylık 200 TL, kamyon için aylık 400,00 TL akaryakıt giderinin birim fiyata dahil edildiği görülmüştür.
b) Kompaktör ve Paletli Ekskavatör: Sözleşmenin yürütülmesi sürecinde kullanılacak olan kompaktör ve paletli ekskavatör için birim fiyat analiz tablosunda sırasıyla aylık 1.400,00 ve 900,00 TL tutarında, paletli ekskavatör için ise aylık 500,00 TL akaryakıt gideri öngörülmesine karşın, bahse konu araçların amortisman veya kiralama bedellerinin maliyete yansıtılmadığı,
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatına ilişkin açıklamalarında, Keçi Ayaklı Kompaktörün başka bir proje için satın alınmasına karar verildiği, ancak bu projeye başlayamadıkları halde siparişlerinin iptal edilmediği, bu nedenle kompaktörün finansmanının merkez ofislerince karşılanacağı ve ihale konusu hizmetin yürütülmesi için herhangi bir mali yük getirmeyeceğinden dolayı sadece akaryakıt gideri öngörüldüğünden bahisle siparişe ilişkin belgelerin konulduğu,
Aynı şekilde hizmetin ifasında kullanılacak paletli ekskavatörün Sistem Yapı İnş. ve Tic. A.Ş. tarafından bedelsiz olarak tahsis edileceği belirtilerek anılan firma tarafından imzalı araç taahhütnamesi ile birlikte araç ruhsatı ve leasing sözleşmesinin sunulduğu belirlenmiştir.
Sözleşmenin yürütülmesi sürecinde kullanılması zorunlu olan makine ekipmanın istekliye ait olması halinde amortisman gideri, kiralama yoluyla temin edilmesi halinde ise kira gideri oluşacağı açıktır.
Kaldı ki, ihale konusu hizmette kullanılacak olan Keçi Ayaklı Kompaktörün sipariş teyidine ilişkin belgelerden 315.000 Avro bedelli olduğu ve hali hazırda isteklinin bünyesinde olmadığı, ekskavatörün ise bir başka şirket tarafından finansal kiralama ile temin edildiği dikkate alındığında, araç temin bedelinin şirketin diğer kaynaklarından karşılanacağı veya bir başka şirket tarafından bedelsiz tahsis edileceğinden bahisle sözkonusu araçların amortisman veya kira bedellerinin teklif fiyatına yansıtılmadığına dair açıklamanın, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde sayılan avantajlı koşullar kapsamında kabul edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
c) Vidanjör: Hizmetin ifasında kullanılacak olan vidanjör için birim fiyat analiz tablosunda aylık 1.000 TL kiralama bedeli öngörülmüş olup Sahil Vidanjör Taş. İnş. Tur. Ltd. Şti. ile imzalanan sözleşmenin konulduğu belirlenmiştir.
Anılan sözleşmeye göre vidanjörün yakıt gideri ihale üzerinde bırakılan istekliye ait olmasına karşın maliyet bileşenlerine ilişkin birim fiyat analizinde vidanjörün kira bedeli dışında maliyet öngörülmediği belirlenmiştir.
d) Dubalı Aeratör: Teknik şartnamede yüklenici tarafından temin edilerek sözleşme süresinin sonunda idareye bırakılmasına ilişkin düzenlemeler yapılan 2 adet 15 kW gücünde dubalı aeratör için birim fiyat analiz tablosunda toplam 3.000,00 TL maliyet öngörüldüğü ve temin bedelini tevsik etmek üzere Sismat Çelik Makine İmalat Arıtma ve Montaj San. A.Ş.’nden alınan toplam bedeli 3.000,00 TL olan proforma fatura sunulduğu anlaşılmış olup fiyat açıklamasının bu kısmının yeterli kabul edilmesi yerinde görülmüştür.
3) Süzüntü suyu nakliye giderleri: Teknik şartnamede ortalama 150 ton/gün süzüntü suyunun vidanjörle çekilerek deponi sahasından yaklaşık 30 km mesafedeki arıtma tesisine naklinin yüklenici tarafından yapılacağına ilişkin düzenleme yapıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından hazırlanan birim fiyat analizinde süzüntü suyu nakli için aylık 5.300,00 TL akaryakıt gideri öngörüldüğü belirlenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin, vidanjör maliyetine akaryakıt giderini dahil etmemesine karşın, vidanjör kullanılarak gerçekleştirilecek olan süzüntü suyu naklinde akaryakıt gideri öngördüğü anlaşılmaktadır.
4) Kimyasal Malzeme Giderleri: Hizmetin ifasında kullanılacak olan klor için Üren Çevre Mühendislik Arıtma Sis. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınan teklif mektubundaki 0,50 TL/kg birim fiyat ile kireç için Demireller Kireç San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınan teklif mektubundaki 0,09 TL/kg birim fiyat baz alınarak teknik şartnamede öngörülen tüketim miktarlarına uygun olarak toplam 15.000,00 TL maliyet öngörüldüğü belirlenmiştir. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından kireç ve klor için öngörülen maliyetin anılan malzemelerin temin maliyetlerine ilişkin proforma fatura sunularak açıklandığı anlaşılmış olup fiyat açıklamasının bu kısmının yeterli kabul edilmesi yerinde görülmüştür.
5) Diğer giderler: İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan maliyet bileşenlerine ilişkin açıklama ve ekinde yer alan birim fiyat analiz tablosunda teknik şartnamede yüklenici tarafından yaptırılması öngörülen yedi parametrenin her biri için ayda en az 10 adet olmak üzere toplam 70 adet analiz için laboratuar giderleri başlığı altında aylık 300,00 TL laboratuar gideri öngörüldüğü, ancak öngörülen gidere ilişkin maliyeti tevsik edecek belgelerin sunulmadığı; ayrıca, teknik şartnamede mevcut havuzun yüzey alanının küçültülmesi için yapılması öngörülen bölme duvarına yönelik olduğu değerlendirilen inşaat gideri olarak toplam 9.000,00 TL maliyet öngörüldüğü ancak maliyet hesabına ilişkin fiyat analizi, proforma fatura vb. belgelerin sunulmadığı belirlenmiştir.
6) Enerji giderleri: İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aylık 5.370,00 TL elektrik gideri öngörüldüğü, fakat elektrik giderinin hesabında esas alınan güç tüketim faktörü veya ve esas alınan enerji birim maliyetine ilişkin hesap açıklamalara yer verilmediği belirlenmiştir.
7) Sözleşme giderleri: sözleşme gideri olarak 4.800,00 TL gider öngörüldüğü belirlenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan teklif bileşenlerinin maliyetlerine ilişkin açıklama ve birim fiyat analizi ile asgari maliyeti tevsik etmek üzere sunulan belgelere ilişkin yukarıda yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde;
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 72 nci maddesinde; “İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Hizmet işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini (damga vergileri, varsa noter masrafları, KİK payı gibi) karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınacaktır.” hükmü yer almaktadır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif maliyetine ilişkin açıklamalarında sözleşmenin yürütülmesi sürecinde ihtiyaç duyulan malzeme veya makine-ekipmanın temin maliyetlerini tevsik etmek üzere sunduğu sözleşme veya proforma fatura vb. belgelerin anılan Yönetmelik hükmü uyarınca ihale komisyonunca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ancak, teklifin önemli bileşenlerinden olup sözleşmenin yürütülmesi sürecinde yükleniciye maliyet oluşturacak maliyet kalemlerine bedel öngörülmemesi veya öngörülen maliyetlerin belgelendirilmemesi halinde yapılan açıklamanın yeterli görülmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
İncelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, ihale konusu hizmette kullanılması gereken Keçi Ayaklı Kompaktörün temininin şirketin merkez ofisi tarafından sağlanacağı, Paletli Ekskavatörün ise ücretsiz olarak bir başka şirket tarafından tahsis edileceği yönünde açıklama yapıldığı ve bahse konu araçların teminine ilişkin maliyet öngörülmediği anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat analizinde akaryakıt ve enerji giderleri için öngörülen maliyetlerde, tüketim miktarlarının tespitinde esas alınan veriler veya kabuller ile birim fiyatlara ilişkin açıklamalara yer verilmediği görülmüş olmakla birlikte, yukarıda açıklandığı üzere Keçi Ayaklı Kompaktör ve Paletli Ekskavatörün bedelsiz temin edileceğine ilişkin açıklamaların 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde kabul edilmesi mümkün görülmediğinden enerji tüketimine dayalı giderlerin hesap yöntemine ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu birim fiyat analizinde sözleşmenin yürütülmesi için öngörülen maliyetler toplamının 384.000,00 TL tutarındaki teklif bedeline eşit olduğu görülmektedir. Bu maliyetlerin herhangi birinin, istekli tarafından öngörülen tutardan düşük çıkması halinde, teklif bedelinin maliyetinden daha düşük olacağı aşikardır.
Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bileşenlerinin maliyetine ilişkin olarak 4734 sayılı Kanunun 38 ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama yönetmeliğinin 72 nci maddeleri çerçevesinde kabul edilebilir nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, 27.02.2009 tarihli ihale komisyon kararının iptal edilerek teklif bileşenlerine ilişkin açıklamaları yeterli olmadığı anlaşılan isteklinin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)