(4734 S. K. m. 32, 36, 37, 54, 57, 65) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 16)
Toplantı No: 2013/021
Gündem No: 50
Karar Tarihi: 11.03.2013
Karar No: 2013/UH.I-1348
Şikayetçi: On İlaçlama Sağlık Hizmetleri İnşaat Eletronik Gıda Ürünleri Bilgisayar Temizlik Hizmetleri İnsan Kaynakları Ve Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti., ATB İŞ MERKEZİ C BLOK NO:70 MACUNKÖY ANKARA
İhaleyi Yapan Daire: Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı, İzmir Yolu 21. Km 16059 BURSA
Başvuru Tarih ve Sayısı: 21.02.2013 / 6568
Başvuruya Konu İhale: 2012/101181 İhale Kayıt Numaralı "Genel Temizlik Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 06.09.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak On İlaçlama Sağlık Hizmetleri İnşaat Elektronik Gıda Ürünleri Bilgisayar Temizlik Hizmetleri İnsan Kaynakları ve Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin 05.02.2013 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 21.02.2013 tarih ve 6568 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/819 sayılı şikayet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle,
1) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif geçerlilik süresini uzattıktan sonra süresi içerisinde bu beyanından vazgeçerek teklif geçerlilik süresinin uzatmadığını idareye bildirdiği ve teklifinin geçersiz hale geldiği, bu sebeple ihalenin söz konusu firma üzerinde bırakılamayacağı,
2) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatı ile ihale konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, teklif fiyatının aşırı düşük olduğu, söz konusu tutar ile işçilik ücreti karşılansa dahi kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği gibi maliyet unsurlarının karşılanmasının mümkün olmadığı,
3) İhaleye katılmak için sunulması zorunlu olan ve istekliler tarafından sunulan belgelerin yeterlilik kriterleri çerçevesinde yeniden incelenmesi gerektiği,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
İtirazen şikayete konu husus ile ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 32’nci maddesinde,
“Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.”
Hükmü bulunmakta ve tekliflerin geçerlilik süresinin ihale dokümanında belirtilerek, gerek duyulması halinde anılan maddede belirtilen koşullar çerçevesinde uzatılabileceği belirtilmektedir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin aynı başlıklı 54’üncü maddesinde bulunan,
“(1) Tekliflerin geçerlilik süresi; tekliflerin tahmini değerlendirme süresi, şikayete ilişkin süreler, ihale kararının onaylanması ile sözleşme imzalanmasına kadar geçecek süre ve benzeri hususlar dikkate alınarak belirlenir ve bu süre ihale dokümanında belirtilir.
(2) İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.”
Hükmü ile de tekliflerin geçerlilik süresinin, tekliflerin tahmini değerlendirme süresi, şikayete ilişkin süreler, ihale kararının onaylanması ile sözleşme imzalanmasına kadar geçecek süre ve benzeri konular dikkate alınarak belirleneceği ifade edilmektedir.
Anılan hükümler doğrultusunda İdari Şartname’nin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24’üncü maddesinde,
“24.1.Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 150 (yüzelli) takvim günüdür.
24.2.İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, İdarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir.
24.3.Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir.
24.4.Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olacaktır.”
Düzenlemesine yer verilmek suretiyle, tekliflerin geçerlilik süresi ihale tarihinden itibaren 150 (yüzelli) takvim günü olarak belirlenmiştir.
Başvuruya konu ihale 06.09.2012 tarihinde yapılmış olup, İdari Şartname’de belirtilen süre dikkate alındığında teklif geçerlilik süresi 02.02.2013 günü bitimine kadardır.
Söz konusu ihaleye ilişkin olarak 18.09.2012 ve 30.11.2012 tarihinde olmak üzere iki adet itirazen şikayet başvurusu yapılmış ve 18.09.2012 tarihli başvuru sonucunda 17.10.2012 tarih ve 2012/UH.I-4024 sayılı, 30.11.2012 tarihli başvuru sonucunda ise 27.12.2012 tarih ve 2012/UH.I-5036 sayılı Kurul kararları alınmıştır.
Anılan süreç sonucunda alınan 24.01.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile de ihale işlemleri sonuçlandırılmış ve Çankaya Tem. Gıda Sağl. Hizm. Dağ. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi, başvuru sahibi On İlaç. Sağlık Hizm. İnş. Elekt. Gıda Ürünleri Bilg. Tem. Hizm. İns. Kayn. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Değinilen ihale komisyonu kararı alınmadan önce Çankaya Tem. Gıda Sağl. Hizm. Dağ. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne gönderilen 04.01.2013 tarih ve 338 sayılı ve On İlaç. Sağlık Hizm. İnş. Elekt. Gıda Ürünleri Bilg. Tem. Hizm. İns. Kayn. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’ne gönderilen 04.01.2013 tarih ve 339 sayılı yazılar ile teklif geçerlilik sürelerinin 150 takvim günü kadar uzatılması talebinde bulunularak, teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin işlemlerin en geç 11.01.2013 tarihine kadar yapılması istenilmiştir. Bu talep üzerine her iki istekli tarafından da teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin yazılı dilekçelerin belirtilen süre içerisinde idareye sunularak teklif geçerlilik sürelerinin uzatıldığı görülmektedir.
Teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin süreç başvuru sahibinin iddiasında öne sürdüğü hususlar çerçevesinde incelendiğinde ise,
Çankaya Tem. Gıda Sağl. Hizm. Dağ. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye verilen 08.01.2013 tarihli dilekçe ile teklif geçerlilik süresinin idarece talep edildiği şekilde, 150 takvim günü süreyle uzatıldığının ifade edildiği ve isteklinin teklifi ile bağlılığını devam ettirdiği görülmüştür.
Ne var ki, aynı istekli tarafından idareye verilen 10.01.2013 tarihli ikinci bir dilekçe ile her ne kadar 08.01.2013 tarihli dilekçe ile teklif geçerlilik süresinin uzatıldığı ifade edilmiş olsa da, teklif geçerlilik süresinin uzatılmasının kabulüne ilişkin beyanlarından feragat ettikleri ve teklif geçerlilik süresini uzatmak istemedikleri ifade edilmiş ve idarece teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin olarak verilen sürenin 11.01.2013 tarihinde dolacak olduğu göz önünde bulundurularak, feragat beyanlarının kabul edilmesi talebinde bulunulmuştur.
Aktarılan süreç çerçevesinde irdelenmesi gereken husus ise teklif geçerlilik süresine ilişkin beyandan dönülüp dönülemeyeceğine ilişkin olup, isteklinin teklifini geri çekmesi veya feragat etmesi halinin söz konusu olup olmayacağı sorunu üzerinde somutlaşmaktadır.
Bilindiği üzere 4734 sayılı Kanun ile öngörülen ihale sisteminde isteklilerin tekliflerini geri çekme veya feragat etme hakları bulunmamaktadır. Zira söz konusu hakkın kullanılmasını kabul etmek, anılan Kanun’un beşinci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırılık teşkil etmekte ve rekabet, şeffaflık gibi ilkelerin ihale süreci içerisinde uygulanmasına ciddi zararlar verecek bir potansiyeli bünyesinde barındırmaktadır. Dolayısıyla bir isteklinin teklif mektubunu usulüne uygun olarak imzalamak suretiyle ihaleye katılmasından sonra, zeyilname düzenlenmesine ilişkin özel durumlar hariç, kendi iradesi ile teklifini geri çekmesi mümkün değildir.
Teklif geçerlilik süresinin uzatılması durumu da esasen teklif ile bağlılığın devamını sağlamaya yönelik bir işlev görmekte ve teklif ile bağlılığa ilişkin kurallar ile paralel nitelik göstermektedir. Bir başka anlatımla, teklif ile bağlı olunduğunun usulüne uygun olarak beyan edilmesi ve ihalenin gerçekleştirilmesinden sonra teklif ile bağlılıktan dönülememesine ilişkin kabul, teklif geçerlilik süresinin uzatılmasından sonra da teklif ile bağlılıktan dönülememesine ilişkin kabule kaynaklık etmektedir Zira, her iki durumda da açıklanmış bir teklif söz konusu olmakta ve teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin işlemin amacını da açıklanmış olan teklif ile bağlılığın devamı oluşturmaktadır.
Bu çerçevede yukarıda aktarılan süreç ve değerlendirmeler ışığında, teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin idareye ulaşan yazılı beyandan dönülemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi istekli Çankaya Tem. Gıda Sağl. Hizm. Dağ. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 10.01.2013 tarihli ikinci dilekçesi ile öne sürdüğü, teklif geçerlilik süresinin uzatılmasının kabulüne ilişkin beyandan feragat edilmesine yönelik talebin hukuki bir etkisinin olmayacağı ve isteklinin teklif geçerlilik süresinin uzatılmasına ilişkin kabul beyanından dönemeyeceği sabit olduğundan, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:
İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak başvuru sahibi On İlaçlama Sağlık Hizmetleri İnşaat Elektronik Gıda Ürünleri Bilgisayar Temizlik Hizmetleri İnsan Kaynakları ve Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından “İhale üzerinde bırakılan istekli de dahil firmalarının teklif fiyatından daha düşük teklif fiyatına sahip olan isteklilerin işçilik maliyetini karşılasalar dahi ihale konusu işte çalışacak personelin 12 aylık genel giderlerini karşılamalarının mümkün olmadığı, iş yeri hekimliğine ve kıdem tazminatına ilişkin maliyetin de ayrı ayrı ele alınmak suretiyle tekliflerin oluşturulması ve aşırı düşük teklif açıklamalarının yapılması gerektiği, ihale konusu işte kullanılması öngörülen araca ilişkin akaryakıt maliyetinin de söz konusu istekliler tarafından açıklama kapsamında tevsik edilemediği, bu sebeplerle firmalarının teklif fiyatının altında teklif veren tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olduğu ve tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği” iddiaları ile yapılan itirazen şikayet başvurusu çerçevesinde, başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında öne sürülen husus incelenerek, 27.12.2012 tarih ve 2012/UH.I-5036 sayılı Kurul kararı ile aşırı düşük tekliflerin tespit ve değerlendirmesine ilişkin idare işlemleri incelenerek, idarece geçerli teklif sahibi olarak kabul edilen isteklilerden Milenyum Tem. Hizm. İnş. Teks. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Tüm-Pa Tem. ve Sosy. Hizm. İnş. Turzm Tic. Paz. Ltd. Şti.nin tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir. Anılan inceleme kapsamında, itirazen şikayet başvurusuna konu edilen ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi istekli Çankaya Tem. Gıda Sağl. Hizm. Dağ. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif fiyatının ise kar hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olması sebebiyle teklif fiyatına ilişkin bir araştırmanın yapılması ve aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
Aynı şekilde başvuru sahibi On İlaçlama Sağlık Hizmetleri İnşaat Elektronik Gıda Ürünleri Bilgisayar Temizlik Hizmetleri İnsan Kaynakları ve Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından “İhaleye katılan istekliler tarafından sunulan belgelerin mevzuata uygun olup olmadığının yeniden incelenmesi gerektiği” iddiası ile yapılan itirazen şikayet başvurusu çerçevesinde ise, başvuru sahibinin üçüncü iddiası kapsamında öne sürülen husus incelenerek, 27.12.2012 tarih ve 2012/UH.I-5036 sayılı Kurul kararı ile “şikayetçi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesi ile “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde yer verilen ve ihale komisyonlarınca yapılması gereken tüm işlemlerin herhangi bir somut iddiaya dayanmayacak şekilde, yalnızca yeniden incelenmesi talep edilmekte ve bu yönde bir iddianın İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 16 ncı maddesini “ı” bendine aykırı olduğu” tespit edilerek, başvurunun reddine karar verilmiştir.
Bu itibarla, başvuru sahibinin ikinci ve üçüncü iddialarına konu edilen hususların Kurul kararına itiraz niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanunun “Yargısal inceleme” başlıklı 57’nci maddesinde,
“Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür.”hükmü yer almakta olup, Kurumumuzca yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)