(4734 S. K. m. 5, 56) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 43) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 12)
Toplantı No: 2008/083
Gündem No: 26
Karar Tarihi: 29.12.2008
Karar No: 2008/UH.II-5161
Şikayetçi:
Marmara Peyzaj Tarım Temizlik İnş. Taah. Yemek Hizm. San. Tic. Ltd. Şti., Başçavuş Sokak No:160/4 Küçükesat/ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Güngören Belediye Başkanlığı,Güven Mahallesi Marmara Caddesi No:38 Güngören/İSTANBUL
Başvuru tarih ve sayısı:
24.11.2008 / 33747
Başvuruya konu ihale:
2008/139665 İhale Kayıt Numaralı “Çöplerin İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Toplanması ve Nakliyesi, Pazaryerleri Cadde ve Sokakların Süpürülmesi, Temizlenmesi ve Yıkanması Hizmet Alımı” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
18.12.2008 tarih ve II.H.49.38.0176/2008-49E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Güngören Belediye Başkanlığı tarafından 20.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Çöplerin İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Toplanması ve Nakliyesi, Pazaryerleri Cadde ve Sokakların Süpürülmesi, Temizlenmesi ve Yıkanması Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Marmara Peyzaj Tarım Temizlik İnş. Taah. Yemek Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 28.10.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 06.11.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 24.11.2008 tarih ve 33747 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.11.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İdari şartnamenin 26.5 inci maddesinin;
“İhale işinde 263 adet personel (219 vasıfsız, 44 vasıflı olarak) çalıştırılacağı için iş kazaları ile meslek hastalıkları sigorta prim oranları;
Çöplerin toplanması ve nakli için (28 vasıflı, 69 vasıfsız) iş kolu kodu 7141, tehlike sınıfı 4, prim nispeti 3,
Pazaryerleri, cadde ve sokakların süpürülmesi için (6 vasıflı, 144 vasıfsız) iş kolu kodu 5221, tehlike sınıfı 2, prim nispeti 2,
Pazaryerleri; cadde ve sokakların temizlenmesi ve yıkanması için (4 vasıflı) iş kolu kodu 7143, tehlike sınıfı 4, prim nispeti 3,
İnşaat ve yıkıntı atıklarının toplanması ve nakli için (2 adet operatör + 4 adet şoför-6 vasıflı, 6 vasıfsız) iş kolu kodu 7141, tehlike sınıfı 4, prim nispeti 3 dür.” şeklinde düzenlendiği,
Bu düzenlemenin 506 sayılı Kanuna ve Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olduğu,
2) İdari şartnamenin 48.2 maddesi ile Sözleşme tasarısının 15.2. maddesinin;
“Asgari ücret dışındaki işçilik oranı-a2=0,48
Akaryakıt ağırlık oranı- b1 =0,43
Makine ve Amortisman oranı- d=0,09 şeklinde olacaktır.” şeklinde düzenlendiği,
Bu fiyat farkı hesabına göre bu hizmet işinde çalışacak tüm personelin asgari ücretten farklı bir ücret alacağının öngörüldüğü, oysa idari şartnamede sadece 44 personele farklı bir ücretin verileceğinin yazıldığı, bu durumda geri kalan 219 vasıfsız personelin a1 katsayısına tabi olacağı, asgari üzerinden çalıştırılmak istendiğinin anlaşıldığı, dolayısı ile fiyat farkı hesabı katsayısına tabi personel için gelecek olan ücret farklarının hesaplanarak hakedişe yansıtılmasının imkânsız olduğu,
3) İdari şartnamenin 7.3.5 inci maddesinde bu işte kullanılacak olan araçların tanımı yapılırken idare tarafından 4 adet araca da yer verildiği, bu maddede tanımı yapılan araçlar için noter taahhütnamesinin istendiği, bu taahhütnamenin içeriği incelendiğinde yüklenicinin getirmesi gereken araçlar ile birlikte idare malı olarak ta 4 adet aracı da kapsadığı, bu durumda idarenin öngördüğü 4 adet araç yerine isteklilerin kendi malı araçlarını ya da piyasadan kiralama usulü ile getirilecek olan araçların da önünün kapandığı, her hal ve durumda idareye ait 4 aracın çalıştırılacağı, bu durumun noter taahhüdü yoluyla da kesinleştirildiği, ihale dokümanlarının hiçbir yerinde idare malı araçların kullanılmak istenmemesi durumunda bu araçların yerine yüklenicinin kendisine ait araç veya kiralık araç getirebileceğine dair bir hüküm bulunmadığı, teknik şartnamenin 24 maddesinde bu 4 araç için aylık 12.300 YTL kira bedeli ile toplamda 18.260 YTL teminat bedeli talep edildiği, yüklenicinin kullanmak istemesi durumunda idareden talep etmesi gereken araçlar için yazılı olan kira bedelinin teknik şartnamede yazılması ve kullanmak zorunda bırakılmasının ilgili yönetmelik hükümleri ve 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesine aykırı ve rekabeti daraltıcı olduğu, kendi malı ya da daha uygun bir kira bedeli ile getirilmesi düşünülen araçların önünü kapattığı gibi, isteklilerin maliyetlerini de artıracağı,
4) Teknik şartnamede temizlik işleri müdürlüğünün çalışan işçilerden uygunsuz olduğunu gördüğü, görevini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü personelin işten çıkartılmasını talep edebilir şeklinde bir hükme yer verildiği, bu hükmün 4857 sayılı İş Kanununa aykırı olduğu, zira bu hizmet işinde yüklenici sorumluluğunda olan personellerin işe alımları ya da işten çıkarılmalarının kanunla belirlendiği, idarenin öngördüğü durumların oluşmasından dolayı yükleniciye idari, teknik şartname ve sözleşme hükümleri gereği belirlenen cezaların uygulanması söz konusu iken bu böyle bir düzenleme ile yetkisi dâhiline almasının hukuk dışı olduğu,
Yapılan düzenlemelerin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ‘temel İlkeler’ başlıklı 4 üncü maddesine aykırı olduğu, rekabeti engellediği ve idarece en ekonomik teklifin alınmasının da önünü kapadığı,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin ‘İhale Konusu İşe İlişkin Bilgiler’ başlıklı 2 nci maddesine göre işin Güngören İlçesindeki çöplerin, inşaat ve yıkıntı atıklarının toplanması ve nakliyesi, pazaryerleri, cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi ve yıkanmasına yönelik bir hizmet alımı işi olduğu, işin kapsamında 116.680,8 ton çöpün toplanması, 52.538.830 m2 alanın süpürülmesi, 26.538 ton su ile yıkama yapılması, 23.475 ton inşaat yıkıntı atıkları naklinin yapılması gerektiği, yine idari şartnameye göre söz konusu hizmetin yerine getirilmesi için 01 Ocak 2009 tarihinden 31 Aralık 2009 tarihine kadar 365 gün boyunca 44 vasıflı ve 219 vasıfsız olmak üzere toplam 263 kişinin istihdam edilmesinin gerektiği anlaşılmıştır.
İdari şartnamenin ‘Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar’ başlıklı 26.5 inci maddesinde;
“İhale işinde 263 adet personel (219 vasıfsız, 44 vasıflı olarak) çalıştırılacağı için iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranları;
Çöplerin toplanması ve nakli için (28 vasıflı, 69 vasıfsız) iş kolu kodu 7141, tehlike sınıfı 4, Prim nispeti 3,
Pazaryerleri, cadde ve sokakların süpürülmesi için (6 vasıflı, 144 vasıfsız) iş kolu kodu 5221, tehlike sınıfı 2, prim nispeti 2,
Pazaryerleri, cadde ve sokakların temizlenmesi ve yıkanması için (4 vasıflı) iş kolu kodu 7143, tehlike sınıfı 4, prim nispeti 3,
İnşaat ve yıkıntı atıklarının toplanması ve nakli için (2 adet operatör + 4 adet şoför = 6 vasıflı, 6 vasıfsız) iş kolu kodu 7141, tehlike sınıfı 4, prim nispeti 3 dür.” şeklinde düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.
İhale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede idarenin Bakırköy Sigorta Müdürlüğüne 2 ayrı yazı yazdığı, bu yazılardan 11.07.2008 tarihli olanında işin adı yazılarak, ihalenin yaklaşık maliyetinin hesaplanması için yönetmeliklere göre uygulanması gerekecek olan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranlarının bildirilmesi istenmiştir.
İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 14.07.2008 tarihli yazısında çöp toplama nakliyesi hizmetinin tehlike sınıfının 4, prim nispetinin ise 3,00 olarak, sokakların süpürülmesi hizmetinin tehlike sınıfının 2, prim nispetinin ise 2,00 olarak belirtildiği,
Bu yazı üzerinde idarece ikinci bir yazı yazıldığı, 23.07.2008 tarihli bu yazıda ise, söz konusu hizmet işinin 4 kalemden oluştuğu ifade edilerek bu 4 iş kalemine yer verilmiş ve bu kalemler için Yönetmeliklerine göre uygulanması gerekecek olan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranlarının bildirilmesi istenmiştir.
İlgili İl Müdürlüğünün ise bu yazıya vermiş olduğu cevapta;
Çöplerin toplanması ve nakli için; tehlike sınıfını 4, prim nispet oranını 3,00;
Pazaryerleri, cadde ve sokakların süpürülmesi için; tehlike sınıfını 2, prim nispet oranını 2,00;
Pazaryerleri, cadde ve sokakların yıkanması için; tehlike sınıfını 4, prim nispet oranını 3,00;
İnşaat ve yıkıntı atıklarının toplanması ve nakli için; tehlike sınıfını 4, prim nispet oranını 3,00,
Olarak belirtmiştir.
Bu yazıda belirtilen oranlar esas alınmak suretiyle de idari şartnamede yer alan şikayete konu düzenleme yapılmıştır.
Yapılan düzenlemenin İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün yazısı üzerine hazırlandığı, hangi iş kolunda kaç adet vasıflı ve kaç adet vasıfsız işçinin çalışacağı hususunun yapılan idari şartnamede belirtildiği, bu çerçevede 113 kişinin prim nispet oranını 3, kalan 150 kişinin prim nispet oranını ise 2 olarak belirlendiği, bu belirlemelerin teklif vermeyi engellemediği, kaldı ki işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet işi olmadığı görüldüğünden iddia uygun bulunmamıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin ‘Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları’ başlıklı 48 inci maddesinde ihalede yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 nci maddesi hükümlerine göre uygulama yapılarak fiyat farkı verileceği, fiyat farkının:
F= AnxBx (Pn-1) formülüne göre hesaplanacağı düzenlenmiştir.
Şartnamenin ‘Fiyat farkında kullanılacak oranlarla ilgili sabit katsayılar’ başlıklı 48.2 nci maddesinde;
a2: al katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranı:0,48
bl: Akaryakıt ağırlık oranı:0,43
d: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı:0,09
olarak belirlenmiştir.
Aynı düzenleme sözleşme tasarısının ‘Fiyat Farkı’ başlıklı 15 inci maddesinde de yer almaktadır.
‘4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar’da;
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayı olarak tanımlanmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin ‘İkinci Bölümünün Hizmet Alımlarında Fiyat Farkı’ başlıklı 12 nci maddesinin ‘Personel Ücretleri ile İlgili Fiyat Farkı Hesabı’ başlıklı (B) alt maddesinde;
“İşçiliğin a1 olarak belirlenebilmesi ve böylece a1 için Esasların 8 inci maddesine göre fiyat farkı hesaplanabilmesi için; çalışacak personel sayısının belirlenmiş olması ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılması gerekmektedir. Haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılmadığı işlerde ise işçilik a2 olarak belirlenecektir.
Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.
Fiyat Farkı Esaslarının bütün olarak uygulandığı ve vasıflı işçiliğin a2 olarak belirlendiği hizmet alımı ihalelerinde, Esasların 7 nci maddesi gereği ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretteki artış oranı kadar ücret farkı hesaplanacaktır. Esaslar bütün olarak uygulanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse 8 inci madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar hesaplama yapılacaktır.
Asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülen vasıflı personelin çalıştırıldığı işlerde Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesi uygulandığında asgari ücretteki değişiklik sonrasında yüklenici vasıflı personelin ücretini asgari ücretteki artış miktarı kadar, Esasların tümü uygulanarak işçiliğin a2 olarak belirlendiği hallerde ise asgari ücretteki artış oranı kadar artırabileceğinden ücret bordrosu da buna göre düzenlenecektir.
Yine Esasların 7 nci maddesine göre fiyat farkı hesaplanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse a1 için 8 inci madde gereği yüklenici, vasıflı personelin ücretini asgari ücret artış miktarı kadar artırmak zorunda olacak, asgari ücretteki artış oranını uygulama zorunluluğu olmayacaktır.
Esasların 7 nci maddesinin uygulandığı işlerde, a1 olarak belirlenen vasıfsız işçiliğin fiyat farkı 8 inci maddeye göre hesaplanacak, 7 nci maddeye göre hesaplanan fiyat farkı formülünde a1’e yer verilmekle birlikte formül gereği a1 için herhangi bir artış katsayısı uygulanmayacağından fiyat farkı hesabına herhangi bir etkisi olmayacak, sonuçta 7 nci ve 8 inci maddeler gereği ayrı ayrı hesaplanacak tutarların toplamı, ödenecek veya kesilecek toplam fiyat farkını oluşturacaktır.
İdari şartnamede hem a1’e hem de a2’ye yer verilmişse bu durumda toplam fiyat farkı 7 ve 8 inci maddeye göre hesaplanan fiyat farklarının toplamından oluşacaktır.” açıklaması yer almaktadır.
İdarenin yaklaşık maliyet tespitine esas belgeler incelendiğinde;
Söz konusu işin kalemlerini oluşturan;
a) Çöplerin toplanması ve nakliyesi,
b) Pazaryerleri, cadde ve sokakların süpürülmesi,
c) Pazaryerleri, cadde ve sokakların yıkanması,
d) İnşaat ve yıkıntı atıklarının toplanması ve nakliyesi hizmetlerinin ayrı ayrı ve işçilik (vasıflı/vasıfsız), araç ve akaryakıt gideri, su gideri gibi hizmetin bünyesine giren işler dikkate alınarak hesaplandığı,
Yapılan bu hesaplamalar sonucunda ayrı ayrı tespit edilen yaklaşık maliyetlerin içindeki işçilik, akaryakıt ve araç giderinin, toplam yaklaşık maliyete oranlanması suretiyle söz konusu gider kalemlerinin ağırlık oranlarının hesaplandığı, 44 vasıflı, 219 vasıfsız işçinin çalışacağının öngörüldüğü ihalede buna göre;
İşçilik hizmetinin tümü için (vasıflı+vasıfsız toplam 263 kişi) ağırlık oranının 0,48 olarak hesaplandığı tespit edilmiştir.
Buradan hareketle, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş için işçilik ücretine ilişkin fiyat farkının ‘4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın 7 nci maddesi ve ihale dokümanındaki düzenleme çerçevesinde hesaplanabileceği ve bu hususun teklif verilmesine de engel olmayacağı sonucuna varıldığından, iddia yerinde görülmemiştir.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
İhale ilanında ve idari şartnamenin ‘Makine ve diğer ekipmana İlişkin Belgeler’ başlıklı 7.3.5 inci maddesinde;
“İsteklinin ihale konusu işi yerine getirebilmesi için,
8 Adet 20+1,5 m3 lük Sıkıştırmak Çöp Kamyonu
5 Adet 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı Çöp Kamyonu
4 Adet 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı Çöp Kamyonu idare malı.
4 Adet 7+1 m3 lük sıkıştırmak Çöp kamyonu
2 Adet lastik tekerlekli kazıcı-yükleyici iş makinesi
1 Adet (8 X2 ) 20 ton kapasiteli damperli kamyon
3 Adet 3,5-5 ton kapasiteli damperli kamyon
2 Adet Arozöz (20-30 ton kapasiteli)
Yukarıda bahsedilen 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı yüklenici malı çöp kamyonunun 5 tanesi hem gece hem de gündüz çalıştırılacaktır.” düzenlemesi yapılmış ve madde devamında isteklinin kendi malı olan makine, tesis ve ekipmanın, fatura ya da demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ile veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edileceği, taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için ise, noter onaylı taahhütname sunulması gerektiği hususu belirtilmiştir.
Özel teknik şartnamenin 24 üncü maddesinde;
“Yüklenici; Madde 1 'de tanımı yapılan çöp toplama, nakli, süpürme, yıkama ve inşaat /Yıkıntı Atıkları nakli işinin gerçekleştirilmesi için aşağıda belirtilen idare malı araçların araç kira bedelini ödemekle ve araç teslimi esnasında da zikredilen araçların toplam kefalet bedelini vermekle yükümlüdür.
ARAÇ KİRA BEDELİ:
4 Adet İdare malı aracın aylık kira bedeli: 12.300 YTL dir.
Yüklenici firma kullanıma alacağı Belediyeye ait araçlar için aşağıda tespit edilen araç bedelini %5'i oranında hesaplanmak üzere kefalet bedeli alınacaktır.
4 adet büyük çöp kamyonu
Araç değeri: 91.300 YTL
4 x 91.300 x%5=18.260 YTL
Bedel karşılığı toplam kefalet bedelinin teminat mektubu veya nakit olarak araç teslimi
esnasında idareye verecektir.” düzenlemesi mevcuttur.
Yapılan düzenlemenin sağlıklı teklif verilmesini ve tekliflerin değerlendirilmesini etkilemeyeceği sonucuna varıldığından iddia yerinde görülmemiştir.
4) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:
Özel teknik şartnamenin 26 ncı maddesinde;
“Temizlik İşleri Müdürlüğü, yükleniciden çalıştırmasında veya işyerinde bulunmasında engel durumu olduğu tespit ettiği uygunsuz davrandığı veya görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların iş başından veya işyerinden uzaklaştırılmasını İş Kanunu hükümleri çerçevesinde talep etmek hakkına sahiptir. Yüklenici bu talebi idare tarafından yapılacak tebligat üzerine ve verilen süre içinde iş Kanunu hükümleri çerçevesinde yerine getirmek zorundadır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ‘İsteklinin personel durumuna ilişkin belgeler’ başlıklı 43 üncü maddesinde çalıştırılması öngörülen personelin nitelik ve sayısı ihale dokümanında belirtileceği hüküm altına alınmış, Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 11 inci maddesinde ise, idarenin işin niteliği gereği personele ilişkin belirlemeler yapılabileceği düzenlenmiştir.
Teknik şartnamede personele yönelik düzenlemelerde mevzuata aykırı herhangi bir unsur bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Ancak, 4734 sayılı Kanun Temel İlkeler başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur” hükmü yer almaktadır.
İncelemeye konu ihalede 21 adet ihale dökümanının satın alındığı, 7 isteklinin teklif verdiği, yapılan inceleme sonucunda verilen tekliflerden 3 adedinin geçerli olduğu ancak, geçerli tekliflerin ikisinin de yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gözönüne alındığında, anılan ihalede 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen “rekabet ve kaynakların verimli kullanılması” ilkesinin oluşmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Kurul çoğunluğu, inceleme konusu ihalede 4734 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen “rekabet ve kaynakların verimli kullanılması” ilkesinin oluşmadığı gerekçesiyle ihale işlemleri ve ihale kararının iptaline karar vermiştir.
Bahse konu ihalede 21 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 7 adet teklif verildiği, 3 teklifin geçerli olduğu ve geçerli en düşük teklif bedelinin yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmektedir.
Başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak verilen tekliflerin, söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti ile bu ihaleye diğer istekliler tarafından verilen tekliflere göre değerlendirilmesi gerekmekte olup, yaklaşık maliyetin piyasa koşullarına göre gerçekçi bir biçimde hazırlanmış olması gerektiği de dikkate alındığında, ihalenin anılan gerekçeyle iptalinde mevzuata uyarlık bulunmadığı kanaatindeyiz.
Bu itibarla, İtirazen şikayet başvurusunun 4734 Sayılı Kanun’un 56 /c maddesine göre reddedilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle; Kurul çoğunluğunun ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptali kararına katılmıyoruz.
EK GEREKÇE
1- İdari şartnamenin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları” başlıklı 48 inci maddesinde ihalede yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7. maddesi hükümlerine göre uygulama yapılacaktır fiyat farkı verileceği, fiyat farkının:
F= AnxBx (Pn-1) formülüne göre hesaplanacağı düzenlenmiştir.
Şartnamenin ‘Fiyat farkında kullanılacak oranlarla ilgili sabit katsayılar’ başlıklı 48.2 nci maddesinde;
a2: al katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranı:0,48
bl: Akaryakıt ağırlık oranı:0,43
d: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı:0,09
olarak belirlenmiştir.
Aynı düzenleme sözleşme tasarısının ‘Fiyat Farkı’ başlıklı 15 inci maddesinde de yer almaktadır.
‘4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar’da;
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayı olarak tanımlanmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin ‘İkinci Bölümünün Hizmet Alımlarında Fiyat Farlı’ başlıklı 12 nci maddesinin ‘Personel Ücretleri ile İlgili Fiyat Farkı Hesabı’ başlıklı (B) alt maddesinde;
“İşçiliğin a1 olarak belirlenebilmesi ve böylece a1 için Esasların 8 inci maddesine göre fiyat farkı hesaplanabilmesi için; çalışacak personel sayısının belirlenmiş olması ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılması gerekmektedir. Haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılmadığı işlerde ise işçilik a2 olarak belirlenecektir.
Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.
Fiyat Farkı Esaslarının bütün olarak uygulandığı ve vasıflı işçiliğin a2 olarak belirlendiği hizmet alımı ihalelerinde, Esasların 7 nci maddesi gereği ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretteki artış oranı kadar ücret farkı hesaplanacaktır. Esaslar bütün olarak uygulanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse 8 inci madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar hesaplama yapılacaktır.
Asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülen vasıflı personelin çalıştırıldığı işlerde Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesi uygulandığında asgari ücretteki değişiklik sonrasında yüklenici vasıflı personelin ücretini asgari ücretteki artış miktarı kadar, Esasların tümü uygulanarak işçiliğin a2 olarak belirlendiği hallerde ise asgari ücretteki artış oranı kadar artırabileceğinden ücret bordrosu da buna göre düzenlenecektir.
Yine Esasların 7 nci maddesine göre fiyat farkı hesaplanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse a1 için 8 inci madde gereği yüklenici, vasıflı personelin ücretini asgari ücret artış miktarı kadar artırmak zorunda olacak, asgari ücretteki artış oranını uygulama zorunluluğu olmayacaktır.
Esasların 7 nci maddesinin uygulandığı işlerde, a1 olarak belirlenen vasıfsız işçiliğin fiyat farkı 8 inci maddeye göre hesaplanacak, 7 nci maddeye göre hesaplanan fiyat farkı formülünde a1’e yer verilmekle birlikte formül gereği a1 için herhangi bir artış katsayısı uygulanmayacağından fiyat farkı hesabına herhangi bir etkisi olmayacak, sonuçta 7 nci ve 8 inci maddeler gereği ayrı ayrı hesaplanacak tutarların toplamı, ödenecek veya kesilecek toplam fiyat farkını oluşturacaktır.
İdari şartnamede hem a1’e hem de a2’ye yer verilmişse bu durumda toplam fiyat farkı 7 ve 8 inci maddeye göre hesaplanan fiyat farklarının toplamından oluşacaktır.” açıklaması yer almaktadır.
İdarenin yaklaşık maliyet tespitine esas belgeler incelendiğinde;
Söz konusu işin kalemlerini oluşturan;
a) Çöplerin toplanması ve nakliyesi,
b) Pazaryerleri, cadde ve sokakların süpürülmesi,
c) Pazaryerleri, cadde ve sokakların yıkanması,
d) İnşaat ve yıkıntı atıklarının toplanması ve nakliyesi hizmetlerinin ayrı ayrı ve işçilik (vasıflı/vasıfsız), araç ve akaryakıt gideri, su gideri gibi hizmetin bünyesine giren işler dikkate alınarak hesaplandığı,
Yapılan bu hesaplamalar sonucunda ayrı ayrı tespit edilen yaklaşık maliyetlerin içindeki işçilik, akaryakıt ve araç giderinin, toplam yaklaşık maliyete oranlanması suretiyle söz konusu gider kalemlerinin ağırlık oranlarının hesaplandığı, 44 vasıflı, 219 vasıfsız işçinin çalışacağının öngörüldüğü ihalede buna göre;
İşçilik hizmetinin (vasıflı+vasıfsız toplam 263 kişi için) ağırlık oranının 0,48 olarak hesaplandığı,
Şikayete konu işte 44 vasıflı, 219 vasıfsız işçinin çalışması öngörüldüğü halde, fiyat farkı hesabında sadece a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranı olarak a2 katsayısının düzenlendiği, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idare için kullanan işçiler için a1 katsayısının ise belirlenmediği görülmüştür.
Yapılan düzenlemenin ‘4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ ile Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan düzenlemeye uygun olmadığı, ihale dokümanındaki fiyat farkı düzenlemesi sebebi ile haftalık çalışma saatlerinin tamamını idare için kullanan işçiler için yapılacak fiyat farkı hesabının sağlıklı olmayacağı ve isteklileri tereddüte düşürecek nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.
2- İhale ilanında ve idari şartnamenin ‘Makine ve diğer ekipmana İlişkin Belgeler’ başlıklı 7.3.5 inci maddesinde;
“İsteklinin ihale konusu işi yerine getirebilmesi için,
8 Adet 20+1,5 m3 lük Sıkıştırmak Çöp Kamyonu
5 Adet 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı Çöp Kamyonu
4 Adet 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı Çöp Kamyonu idare malı.
4 Adet 7+1 m3 lük sıkıştırmak Çöp kamyonu
2 Adet lastik tekerlekli kazıcı-yükleyici iş makinesi
1 Adet (8 X 2) 20 ton kapasiteli damperli kamyon
3 Adet 3,5-5 ton kapasiteli damperli kamyon
2 Adet Arozöz (20-30 ton kapasiteli)
Yukarıda bahsedilen 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı yüklenici malı çöp kamyonunun 5 tanesi hem gece hem de gündüz çalıştırılacaktır.” düzenlemesi yapılmış ve madde devamında isteklinin kendi malı olan makine, tesis ve ekipmanın, fatura ya da demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ile veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edileceği, taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için ise, noter onaylı taahhütname sunulması gerektiği hususu belirtilmiştir.
Özel teknik şartnamenin 24 üncü maddesinde;
“Yüklenici; Madde 1 'de tanımı yapılan çöp toplama, nakli, süpürme, yıkama ve inşaat / Yıkıntı Atıkları nakli işinin gerçekleştirilmesi için aşağıda belirtilen idare malı araçların araç kira bedelini ödemekle ve araç teslimi esnasında da zikredilen araçların toplam kefalet bedelini vermekle yükümlüdür.
ARAÇ KİRA BEDELİ:
4 Adet İdare malı aracın aylık kira bedeli: 12.300 YTL dir.
Yüklenici firma kullanıma alacağı Belediyeye ait araçlar için aşağıda tespit edilen araç bedelini %5'i oranında hesaplanmak üzere kefalet bedeli alınacaktır.
4 adet büyük çöp kamyonu
Araç değeri: 91.300 YTL
4 x 91.300 x%5=18.260 YTL
Bedel karşılığı toplam kefalet bedelinin teminat mektubu veya nakit olarak araç teslimi
esnasında idareye verecektir.” düzenlemesi mevcuttur.
Toplam süresi 12 ay olan şikayete konu ihalede idare malı için toplam 12.300,00x12=147.600,00.-YTL kira bedeli ile 18.260,00.-YTL kefalet bedeli olmak üzere toplam 165.860,00.-YTL bedel ödenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
İdarenin yapmış olduğu piyasa araştırması sonucunda, 13+1,5 m3 lük sıkıştırmalı çöp kamyonu için 81.600,00.-YTL’den başlayan değişik fiyatlar aldığı, bu sektörde faaliyet gösteren firmaların ise bu fiyatlardan daha ucuza bu malı edinme ihtimalinin hayli yüksek olduğu, kaldı ki kiralama bedelinin ise nasıl tespit edildiğine ilişkin ihale işlem dosyasında bir belgenin bulunmadığı,
İdare malı araçların belli bir bedel karşılığı yükleniciye kiralanmasını engelleyen bir mevzuat hükmü bulunmamakla birlikte; kullanılması öngörülen araç ve ekipman için isteklinin kendi malı olma zorunluluğu dahi getirilemezken, istekliden idarenin malı olan 4 adet kamyonu fiyatını belirleyemeyecek şekilde kullanılmasının istenmesinin uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle de incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, karara katılıyoruz. (¤¤)