(4734 S. K. m. 54, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 16)
Toplantı No : 2018/033
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 12.06.2018
Karar No : 2018/UH.II-1189
BAŞVURU SAHİBİ: Er-Med Medikal Ger. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.,
VEKİLİ: Av. Adem DUMLU,
İHALEYİ YAPAN İDARE: Erzurum Halk Sağlığı Müdürlüğü,
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2017/233869 İhale Kayıt Numaralı “Müdürlüğümüze Bağlı Halk Sağlığı Laboratuvarının İhtiyacı Olan 24 Aylık Sonuç Karşılığı Laboratuvar Hizmet Alım İşi” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Erzurum Halk Sağlığı Müdürlüğü tarafından 14.06.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı Halk Sağlığı Laboratuvarının İhtiyacı Olan 24 Aylık Sonuç Karşılığı Laboratuvar Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Er-Med Medikal Ger. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin 04.07.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.07.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine başvuru sahibince 20.07.2017 tarih ve 40680 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.07.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 23.05.2018 tarihli ve 2018/MK-177 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.
Başvuruya ilişkin olarak 2017/1811-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Yağmur Medikal Ltd. Şti.nin teklif tutarı ile kamunun 2.800.000,00 TL tasarruf sağlayacağı ancak bu tasarrufun ticari hayatın gerçekleri ile örtüşmediği ve insan sağlığının riske edildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin %23,19 oranında altında olduğu, genel olarak yaklaşık maliyetin %25’inin kâr olduğu dikkate alındığında ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu işten %1,81 kâr elde edeceği, bu kârın %25’i gelir vergisi olarak düşüldüğünde anılan isteklinin kârının %1,36 olduğu, isteklinin verdiği teklifin 4.146.748,61 TL olduğu dikkate alındığında aylık kârının [(4.146.748,61 TL x %1,36 =56.395,78 TL) 56.395,78 TL /24 Ay= 2.349,82 TL] 2.349,82 TL’ye tekabül ettiği, günümüz şartlarında vasıflı bir işçinin dahi talep etmeyeceği aylık 2.349,82 TL ücrete bir firmanın 24 ay boyunca hizmet vereceğini iddia etmesinin ticari hayatın normal şartlarına ve matematiksel kurallara aykırı olduğu, idarenin aşırı düşük teklif için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan savunmayı kabul etmesinin hayret verici olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 ve 79’uncu maddelerine uygun savunma ve belge ibraz edebildiği kanaatinde olmadıkları, matematiksel kurallar ortada iken ihale üzerinde bırakılan firmanın sözleşmeye uygun hizmet vermesini beklemenin büyük bir hata olduğu, ticari hayatın olağan şartları düşünüldüğünde bu firmanın sözleşmeye uygun hizmet vermesi halinde birkaç ay içinde iflas edeceği veya hizmeti gereği gibi vermeyeceği araç, personel ve yakıt giderlerinin hesabı yapıldığında bu işin 4.146.748,61 TL teklif ile yapılamayacağı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Başvuru sahibinin 04.07.2017 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, şikayet başvurusunun idarenin 12.07.2017 tarihli işlemi ile uygun bulunmaması üzerine başvuru sahibinin 20.07.2017 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, Kurul tarafından konuya ilişkin olarak alınan 07.09.2017 tarihli ve 2017/UH.II-2436 sayılı karar ile başvuru sahibinin dördüncü iddiasının reddedildiği, anılan Kurul kararının iptali istemiyle Ankara 15. İdare Mahkemesi nezdinde açılan davanın 22.11.2017 tarihli ve E:2017/3086, K:2017/3083 sayılı Mahkeme kararı ile reddedildiği, söz konusu Mahkeme kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından alınan 01.03.2018 tarihli ve E:2018/124, K:2018/814 sayılı kararda “…Temyize konu Mahkeme kararının, davacı şirketin ihale üzerinde kalan isteklinin teklif ettiği bedelle ihale konusu işin yapılamayacağı iddiasına ilişkin olarak; itirazen şikâyet başvurularında, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin, mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin somut olarak başvuru dilekçelerinde belirtilmesinin zorunlu olduğu, davacı şirketin maliyet hesaplarının varsayımsal hesaplamalara ve “hayatın olağan akışına ve ticari gereklere aykırılık” gibi soyut iddialara dayandığından, başvurunun şekil yönünden reddine dair kısmı incelendiğinde;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 56. maddesinde; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hâllerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği ve Kurum’un itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlâl edilip edilmediği açılarından inceleyeceğinin öngörüldüğü, 4734 sayılı Kanun’a göre yapılan ihalelerde istekliler tarafından sunulan açıklamaların içeriğinin gizliliği esas olduğundan davacıların ileri sürdüğü hususlara dayanak olabilecek bilgi ve belgelere ulaşamayacağı, davacıların, ihaleye giren diğer firmaların teklif dosyalarının içeriğini bilemeyecek durumda bulunması ve bu nedenle başvuruya konu iddiaları ile ilgili detaylı deliller sunamayacağı hususu gözetildiğinde, davacının itirazen şikâyet başvurusunda ihale üzerinde kalan şirketin verdiği teklif ile ihale konusu işi yapmasının mümkün olmadığının vurgulandığı, dolayısıyla itirazen şikâyet başvurularında mevzuat gereği aranması gereken başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin davacı şirkete ait itirazen şikâyet başvurusu dilekçesinde yer verildiği görüldüğünden, şekil şartlarını taşıdığı ve esasının incelenmesi gerektiği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin itirazen şikâyet başvurusunun şekil yönünden reddine dair kısmında hukuka uygunluk, Mahkeme kararının bu kısmına yönelik davanın reddine dair kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile temyize konu Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin 22.11.2017 tarih ve E.2017/3086, K:2017/3083 sayılı kararının, davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmı ile, davaya konu ihalede ihale kararı verilmesinin usule aykırı olduğu, yaklaşık maliyetin yanlış belirlendiği ve cihazların teknik şartnameye uygun olmadığına ilişkin iddiaları yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA; itirazen şikâyet başvurusunun şekil yönünden reddine dair davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA, dava konusu işlemin, itirazen şikâyet başvurusunun şekil yönünden reddine ilişkin kısmının İPTALİNE…
Oybirliğiyle karar verildi.” gerekçesiyle Mahkeme kararının kısmen bozulmasına karar verildiği tespit edilmiştir. Söz konusu Kararın gereğinin yerine getirilmesi için alınan 23.05.2018 tarihli ve 2018/MK-177 sayılı Kurul kararı başvuru sahibinin 20.07.2017 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesinde dile getirdiği dördüncü iddiasının esası aşağıda incelenmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.
a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
1) Verilen hizmetin ekonomik olması,
2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,
İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.
79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.
79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;
SD: Sınır değeri,
YM: Yaklaşık maliyeti,
n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan isteklilerin teklif sayısını,
T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan isteklilerin teklif bedellerini,
R: Sınır Değer Tespit Katsayısını
79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.
79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar:
…
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar:
…
79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.
İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir…” açıklamaları yer almaktadır.
İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu hizmetin adı “Müdürlüğümüze Bağlı Halk Sağlığı Laboratuvarının İhtiyacı Olan 24 Aylık Sonuç Karşılığı Laboratuvar Hizmet Alım İşi” şeklinde belirtilmiş olup aynı Şartname maddesinde işin türü ve miktarı “Müdürlüğümüze Bağlı Halk Sağlığı Laboratuvarı İle İlçe Hastanelerinin İhtiyacı için 15.134,119 Puan karşılığı laboratuvar testi hizmet alımı” şeklinde ifade edilmiştir.
Söz konusu Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İlgili mevzuat gereğince ödenmesi gereken vergi (KDV hariç) resim, ulaşım, harç ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İlgili Mevzuat gereğince ödenmesi gereken vergi( kdv hariç) resim, ulaşım, harç ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesinin bulunduğu,
Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.
33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Erzurum Halk Sağlığı Müdürlüğüne bağlı olarak çıkılan ihale kapsamında; Merkezde (Yönetim, her türlü istihdamın sağlanması, depo giriş-çıkışı) Erzurum Halk Sağlığı Müdürlüğüne bağlı Halk Sağlığı Laboratuvarı (HSL); ana komuta merkez laboratuvarı olmak üzere, diğer hastane laboratuvarları olan; Olur, Şenkaya, Uzundere, Köprüköy, Narman, Pazaryolu ilçe Hastaneleri için 2 yıllık sonuç karşılığı laboratuvar cihaz edinimi teknik şartnamesidir.” düzenlemesinin bulunduğu,
Anılan Şartname’nin “İşin Amacı” başlıklı 2’nci maddesinde “Bu yapılacak olan ihale kapsamındaki iş ile Erzurum il merkezindeki HSL ve bağlı 6 ilçe hastanelerinin (Olur, Şenkaya, Uzundere, Köprüköy, Narman, Pazaryolu İlçe Hastaneleri) laboratuvar hizmetinin ve laboratuvar bilgi yönetim sisteminin (LBYS) kaliteli, verimli, bütünlüklü ve kapsamlı olarak verilmesidir.” düzenlemesin yer aldığı,
Aynı Şartname’nin “Kapsam” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1. Erzurum HSL ve 6 ilçe entegre hastanesi laboratuvarlarına kurulacak cihazlarla, idarenin talep etmiş olduğu tetkikler için laboratuvara numunelerin gelmesinden başlayarak tetkik sonuçlarının verilmesine kadar yapılacak tüm işleri kapsar. Erzurum Merkez ilçelerinde (Aziziye, Yakutiye, Palandöken) bulunan Aile ve Toplum Sağlığı Merkezlerindeki laboratuvarlarda ve 5 ilçe entegre devlet hastanesi (Olur, Şenkaya, Uzundere, Köprüköy, Narman ilçe Hastaneleri) laboratuvarında alınan numunelerin (Halk Sağlığı Müdürlüğünün belirleyeceği her türlü numune) çalışılacağı merkez HSL taşınma işi ihaleyi kazanan firmanın sorumluluğunda olacaktır. Erzurum Aziziye, Yakutiye ve Palandöken ilçelerindeki Aile ve Toplum Sağlığı Merkezlerindeki laboratuvarların isimleri şöyledir:
…
4.2.HSL merkez ASM ve 6 ilçe entegre hastanesindeki numunelerin nakil işi için firma 5 adet personeli ile birlikte 5 araç verecektir. Yüklenici araçlardan 3 tanesi ile, Erzurum merkezde bulunan ASM lerden günde iki defa olmak üzere numuneleri merkeze taşıyacaktır.
…
Bu araçlar ve personeli ile ilgili her türlü giderler firma tarafından sağlanacaktır. Firma müdürlüğün uygun görüp onayladığı şoför personelle çalışacaktır, değişiklikler idarenin izni ve onayı ile yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı,
Teknik Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı kısmının 3’üncü maddesinde “HSL’de firma, mesai saatleri içinde, iki adet teknik elemanını (laboratuvar deneyimi olan) devamlı olarak laboratuvarda bulunduracaktır. Firma 6 ilçe entegre hastane laboratuvarından idarenin uygun gördüğü 4 tanesinde çalıştırmak üzere (laboratuvar tekniker, laboratuvar teknisyen, gıda laboratuvar teknisyeni, laborant ve veteriner sağlık bölümü mezunu, kimyager, kimya mühendisi veya biyolog) her bir laboratuvarda 1 (bir) kişi olmak üzere toplam 4 (dört) kişi bulunduracaktır. Ayrıca firma müdürlüğün uygun gördüğü 2 ilçe entegre hastanesi laboratuvarında çalıştırılmak üzere laboratuvar deneyimi olan iki adet teknik personel bulunduracaktır. Bu elemanlar, HSL ve 6 ilçe entegre hastanesi kadrolu laboratuvar personelleri ile birlikte laboratuvar uzmanının sorumluluğunda ve yönetiminde çalışmak ve laboratuvar çalışma prosedürü ve kurallarına uymak zorundadır. Bu çalışanlar; cihazların periyodik servis bakımlarının ve arızalanmaları halinde en kısa zamanda tamirinin yapılması için müdahale edecek, ilgili firma elemanlarıyla irtibat kurulması ve bunların kayıtlarının tutulmasını sağlayacaktır. Ayrıca laboratuvardaki kit stoğunu devamlı olarak takip edecek, ihtiyaç duyulan ve istemi yapılan kitlerin ve sarfların en kısa zamanda temin edilmesini sağlayacak, bununla ilgili firma elemanlarıyla devamlı iletişim halinde olacaktır. Bu kapsamda kitlerin saklandığı soğutucuların derecelerini günlük olarak takip edecek ve kayıtlarını tutacak ve kit verimlilik hesaplamaları gibi istatistik verilerini takip edip kayıtlarını tutacaktır. Ayrıca Yüklenici, laboratuvarlara kuracağı LBYS programını çok iyi derecede bilen, söz konusu programı sağlayan firma tarafından konu ile ilgili sertifikası olan, en az meslek yüksekokulu mezunu, 1 adet personeli HSL de hazır halde bulunduracaktır. Bu görevli, laboratuvarlar, ilçe entegre hastaneleri ve hizmet sunulan birimlerdeki yazılımsal ve donanımsal (bilgisayar, barkod yazıcı, barkod okuyucu) problemlere yerinde ve/veya uzaktan müdahale edecektir. Ayrıca HSL ve ilçe entegre hastanelerdeki laboratuvarlarda hizmetin kesintisiz ve kaliteli olmasını sağlayacaktır (laboratuvardaki işleyiş, stok kontrol, hizmetin yeterliliği ve sürekliliğini düzenlemek gibi)” düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.
Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin 14.06.2017 tarihinde gerçekleştirildiği, ihaleye iki isteklinin teklif verdiği ve her iki isteklinin teklifinin geçerli olarak belirlendiği, ihalede sınır değerin 4.603.025,48 TL olarak tespit edildiği ve bu tutarın altında teklif veren Yağmur Medikal Sağlık Hiz. Kim. Ür. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.den 23.06.2017 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istendiği ve anılan istekli tarafından sunulan açıklamaların yeterli görülerek 28.06.2017 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin Yağmur Medikal Sağlık Hiz. Kim. Ür. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibi Er-Med Medikal Gereçler San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 56’ncı maddesinde Kurum tarafından yapılacak incelemenin başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleneceği hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanun hükmünden Kurumun re’sen inceleme yetkisinin bulunmadığı ve yapılacak incelemenin başvuru sahibinin iddiaları ile sınırlı olarak gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte başvuru sahibinin yukarıda özetlenen iddiasında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi yönüyle mevzuata aykırı olduğu açıkça ortaya konulamamış, ihale üzerinde bırakılan isteklinin toplam teklif tutarı dikkate alınarak işin bahse konu teklif fiyatı ile yapılamayacağı iddia edilmiştir. Başvuru sahibinin söz konusu iddiası 07.09.2017 tarihli ve 2017/UH.II-2436 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında “…Bu çerçevede, başvuru sahibinin dördüncü iddiasında ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi gerekçe ile uygun bulunmaması gerektiğine dair somut iddialara ve hukuki gerekçelere yer verilmediği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından verilen toplam teklif tutarı esas alınarak söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik kanaatin belirtildiği, isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları değerlendirilirken Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesi gereğince hayatın olağan akışına ve ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle tekliflerin reddedilmesinin ise mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin dördüncü iddiasının 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” denilerek uygun görülmemiş olsa da, anılan iddia ile ilgili değerlendirme yukarıda bahsedilen Danıştay kararı ile bozularak iddianın esasının incelenmesine karar verildiğinden yapılacak incelemenin aşırı düşük teklif sorgulama işleminin mevzuata uygun olarak yerine getirilip getirilmediği ile başvuru sahibinin 18.07.2017 tarihli itirazen şikayet dilekçesinde yer alan “…araç, personel ve yakıt giderlerinin hesabı yapıldığında bu işin 4.146.748,61 TL teklif ile yapılamayacağı…” ifadesi gereğince ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının personel, araç ve yakıt giderinin mevzuata uygun olarak açıklanıp açıklanmadığı konuları ile sınırlı olarak incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu çerçevede başvuru sahibinin iddiasının incelenmesi amacıyla 25.05.2018 tarihli Kurum yazısıyla ihale işlem dosyası ihaleyi yapan idareden istenilmiş, ancak anılan Kurum yazısına cevaben gönderilen 30.05.2018 tarihli cevabi yazıda incelemeye konu ihaleye ilişkin olarak ihale işlem dosyasının daha önceki inceleme sürecinde 25.07.2017 tarihli ve 31.07.2017 tarihli yazıların ekinde Kuruma gönderildiği bilgisine yer verilmiş ve ek olarak sadece ihale sonucunda imzalanan sözleşme ve eklerine yer verilmiştir. Bu bağlamda, idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları 25.07.2017 tarihli ve 31.07.2017 tarihli yazı ekinde Kuruma gönderilen belgeler üzerinden yapılmıştır.
İhale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin numunelerin yüklenici tarafından temin edilecek araçlarla Erzurum ve ilçelerinde yer alan halk sağlığı laboratuvarlarına taşınması, tıbbi cihaz temini ve kit kullanımı ile birlikte 24 aylık sonuç karşılığı laboratuvar hizmeti alımı olduğu, ayrıca Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan düzenlemeleri uyarınca ihale konusu iş kapsamında asgari 14 personelin çalıştırılması gerektiği, ayrıca ihale dokümanında söz konusu personele ödenecek ücret ve araçlarda aranan özellikler ile araçların kat edeceği mesafelere ilişkin olarak düzenleme yapılmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan ihale kapsamında çalıştırılması istenen asgari personel sayısının 14 olduğu ve ihale yaklaşık maliyetinin 5.498.729,90 TL olarak hesaplandığı dikkate alındığında ihale konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı olduğu sonucuna varılmıştır.
Yapılan incelemede sınır değerin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında kullanılan Kamu İhale Kurumu sınır değer hesaplama modülü aracılığıyla 4.603.025,48 TL olarak hesaplandığı görülmüş ve yapılan hesaplamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.
Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 23.06.2017 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında; personel giderleri, taşıma giderleri, kitlerin giderleri, cihaz amortisman giderleri ve otomasyan (LİS) giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği ve 3 iş günü içerisinde anılan giderlerin açıklanmasının istendiği görülmüştür. Bu itibarla idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli ile meslek mensubu Selami Akpınar tarafından düzenlenmiş bir adet maliyet tespit tutanağı ile bahse konu belgenin ekinde; ihale üzerinde bırakılan istekliye ait imza sirküleri, 4 adedi açıklama sunan istekli adına tescil edilmiş 1 adedi şirket müdürü Hakan Ak adına tescil edilmiş ve 1 adedi kimin üzerine tescil edildiği belli olmayan araçlara ait ruhsatlar, Mef Pet. Loj. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale üzerinde bırakılan istekli adına düzenlenmiş akaryakıt alış faturası, ihale üzerinde bırakılan istekli bünyesinde çalışan 8 kişinin isim ve soyadı ile aldığı ücreti gösteren personel bilgi listesi, “İşbaşı Eğitim Programı Katılımcı Devam Çizelgesi” adlı bir belge ile maliyet tespit tutanağını düzenleyen meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin önemli teklif bileşenlerin tamamını yukarıda bahsedilen maliyet tespit tutanağı ile açıklamaya çalıştığı, söz konusu tutanağın birinci paragrafında “Erzurum Halk Sağlığı Müdürlüğü’nün 14.06.2017 tarihinden yaptığı 2017/233869 İKN’li Müdürlüğümüze Bağlı Laboratuvar Birimin İhtiyacı Sonuç Karşılığı Laboratuvar Testi Alımı ihalesine teklif veren Yağmur Medikal Sağlık Hizmetleri Kim. Ürün. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilmesi nedeniyle, teklife konu mamul/malla ilgili ortalama maliyet/satış tutarı tespitine yönelik olarak proforma fatura veren mükellefin yasal defter ve belgelerine aşağıda belirtilen hususlar mükellef ile birlikte müştereken tespit edilmiştir.” şeklinde açıklamanın yer aldığı, ayrıca anılan tutanağın “Ortalama/Toplam Birim Maliyet” başlıklı 4’üncü maddesinde “Fiyat teklifi veren mükellefin yasal defter ve belgelerine göre hesaplanan maliyetler…” ifadesinin yer aldığı, bunun yanında aynı maddenin devamında önemli teklif bileşeni olarak belirlenen maliyet kalemlerine tablolar halinde ayrı ayrı yer verilerek açıklama yapıldığı görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan bahse konu maliyet tespit tutanağının, fiyat teklifi veren firma ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından düzenlenmesi gereken bir belge olduğu, çünkü anılan belgede fiyat teklifi veren mükelleften bahsedildiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında fiyat teklifi sunulmadığı gibi söz konusu maliyet tespit tutanağının fiyat teklifi alınan firma tarafından değil ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından imzalandığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin önemli teklif bileşenlerinin tamamını Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’inci maddesi gereğince kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar ile anılan Tebliğ’in ekinde yer alan “Ek-O.7” numaralı tutanak vasıtasıyla açıklamak istediği ancak kullanılan maliyet tespit tutanağının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri için düzenlenmesi gereken (Ek-O.5) bir belge olduğu dolayısıyla anılan belgede yer alan bilgilere itibar edilemeyeceği anlaşıldığından söz konusu belgeye dayanılarak yapılan açıklamaların mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Kaldı ki, anılan tutanak geçerli bir belge olarak kabul edilse bile belge içeriğinde ihale konusu iş kapsamında 7 personelin çalıştırılmasının öngörüldüğü ancak Teknik Şartname gereğince ihalede asgari 14 personelin çalıştırılması gerektiği bu bakımdan personel giderinin eksik hesaplandığı, öte yandan taşıma giderleri için kullanılacak araçların bir kilometrede 0,26 TL tutarında yakıt tüketimi yapacağı öngörülerek hesaplama yapıldığı ancak kullanılacak araçların yakıt sarfiyatına ilişkin olarak belge sunulmadığı, ayrıca yakıt gideri olarak sunulan alış faturasının mevzuata uygun bir açıklama yöntemi olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;
a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,
b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,
c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,
Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.
16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklamaları yer almaktadır.
İncelemeye konu ihalede yaklaşık maliyetin 5.498.729,90 TL olarak hesaplandığı ve başvuru sahibi Er-Med Medikal Gereçler Sanayi İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin 6.991.962,98 TL olduğu anlaşılmaktadır. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin değerlendirilmesi ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 16’3’üncü maddesi çerçevesinde idarenin takdirinde bulunmaktadır.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Yağmur Medikal Sağlık Hiz. Kim. Ür. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)