(4734 S. K. m. 36, 37, 38, 54, 65) (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 60) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 8) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 38, 45)
Toplantı No: 2011/044
Gündem No: 38
Karar Tarihi: 06.06.2011
Karar No: 2011/UY.II-1865
Şikayetçi: KARACA İNŞAAT NAKLİYAT OTOMOTİV GIDA SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., CEBECİ MAHALLESİ 2480 SOKAK NO: 79 SULTANGAZİ / İSTANBUL
İhaleyi yapan idare: SARIYER BELEDİYESİ FEN İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ, Çayırbaşı Mahallesi Bahçeköy Caddesi No: 56 - 34453 SARIYER / İSTANBUL
Başvuru tarih ve sayısı: 02.05.2011 / 22249
Başvuruya konu ihale: 2011/35947 İhale Kayıt Numaralı "Asfalt Serme ve Sıkıştırma İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 02.06.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.(14.05).(0199)./2011-34E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Sarıyer Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 04.04.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Asfalt Serme ve Sıkıştırma İşi” ihalesine ilişkin olarak Karaca İnşaat Nakliyat Otomotiv Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 18.04.2011 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.04.2011 tarihli yazısı ile reddi başvuru sahibinin 02.05.2011 tarih ve 22249 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.05.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihalenin ilk oturumunda herhangi bir evrak eksikliği olmadığı için ilk oturumun kapatıldığı ve tekliflerin detaylı incelemesine geçildiği; kesinleşen ihale kararında kararın alındığı tarih olarak ihale tarihi olan 04.04.2011 tarihinin belirtildiği; ihale kararının ihale tarihi ile aynı gün içinde alınmış olması sebebiyle idarece tekliflerin detaylı incelemesine geçilmeksizin ve Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük sorgusu yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırıldığı kanaatinde oldukları; Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan hüküm ve açıklamalara karşın, 04.04.2011 günü saat 10:00’da ihalesi yapılmış olan mezkûr işe ilişkin aynı gün ihale kararının alınmış olmasının ilgili mevzuat uygulanmaksızın ihalenin karara bağlandığını net bir şekilde ortaya koyduğu; idarenin şikâyete cevap yazısından, idarece aşırı düşük teklif sınır değer tespitine ilişkin hesaplamaların yapılmadığının görüleceği; başvuru konusu ihalede sınır değerin, Kurum tarafından belirlenen kıstaslar doğrultusunda 1.243.194,07 TL olarak hesaplanması gerektiği ve sınır değerin altında teklif veren ihale üzerinde bırakılan firma ile ikinci en avantajlı teklif sahibi firmanın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin belgeler” başlıklı 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı; “Asfalt serme ve sıkıştırma işi” olarak belirlenmiştir.
Konuyla ilgili olarak, Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.
Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.”hükmü,
Söz konusu Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde de yukarıda aktarılan Kanun hükmüne paralel hüküm,
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,
Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.
45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;
Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.
Tort1: Geçerli tekliflerin (Tn) aritmetik ortalaması (Tort1 = )
σ : Geçerli tekliflerin standart sapması (σ = )
Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.
Tort1- σ
Tort1+ σ
Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.
Ti: Standart sapma aralığında kalan teklifler : { Ti: (Tort1- σ ≤ Ti ≤ Tort1+ σ)}
Tort2: Standart sapma aralığında kalan tekliflerin (Ti) aritmetik ortalaması (Tort2= )
Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.
C: Tort2/YM
(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.
C < 0,60 →
0,60 ≤ C ≤ 1,00 →
C > 1,00 →
Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:
SD (Sınır değer) =
…
45.1.1.4. …
Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun (www.kik.gov.tr) internet sayfasından erişilebilir.
…
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.”açıklaması yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca; aşırı düşük tekliflerin tespitinde idarenin takdir yetkisinin bulunmadığı, yapım işi ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra idarece hesaplanan sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir. Aşırı düşük teklif sorgulamasının, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi ile 45.1.2.1. ve 45.1.2.2. numaralı maddeleri doğrultusunda yazılı olarak istenmesi ve bunun üzerine isteklilerce belgelere dayalı olarak yapılacak yazılı açıklamaların dikkate alınması suretiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Kurum’a gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden; idarenin, herhangi bir sınır değer hesabı ile aşırı düşük teklif sorgulaması yapmaksızın; ihale tarihi olan 04.04.2011 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihaleyi en düşük teklifi veren firma üzerinde bıraktığı görülmektedir.
İdarenin 19.04.2011 tarih ve 792 sayılı şikâyete cevap yazısında; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin, idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin %40’ının altında olmadığı için reddedilmeyerek ekonomik açıdan avantajlı görüldüğü; bu sebeple başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif sorgusu yapılması zorunluluğu ile ilgili iddiasının 4734 sayılı Kanunun 37 nci ve 38 inci maddeleri uyarınca uygun görülmediği ifade edilmektedir.
“Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” kullanarak bir hesaplama yapıldığında;başvuru konusu ihalede sınır değerin 1.243.194,07 TL olduğu ve ihale üzerinde bırakılan Karar İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Özgen İnş. Asfalt Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin sınır değerin altında teklif verdiği görülmektedir.
İdarece sınır değer hesaplanmadan ve sınır değerin altında kalan istekliler tespit edilerek, söz konusu istekliler hakkında aşırı düşük teklif sorgusu yapılmadan; ihalenin en düşük teklifi veren istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu neticesine varılmıştır.
Yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen, ihale üzerinde bırakılan Karar İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Özgen İnş. Asfalt Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.(¤¤)