(4734 S. K. m. 21, 37, 38, 40, 56) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 20)
Toplantı No: 2008/083
Gündem No: 74
Karar Tarihi: 29.12.2008
Karar No: 2008/UY.III-5216
Şikayetçi:
Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş., İzmir 2 Cad. 46/10 Kızılay / ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü, Zübeyde Hanım Cad. 23100 ELAZIĞ
Başvuru tarih ve sayısı:
12.11.2008 / 31978
Başvuruya konu ihale:
2008/153374 İhale Kayıt Numaralı “(Hozat-Karaoğlan) Ayr. Geyiksuyu (Tunceli-Ovacık) Ayr. İl Yolu Toprak İşleri ve Sanat Yapıları ve Üst” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
22.12.2008 tarih ve III.Y.47.30.G024/2008-32E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.09.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Hozat-Karaoğlan) Ayr. Geyiksuyu (Tunceli-Ovacık) Ayr. İl Yolu Toprak İşleri ve Sanat Yapıları ve Üst” ihalesine ilişkin olarak Okyanus Mühendislik ve İnş. A.Ş.’nin 07.11.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.11.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.11.2008 tarih ve 31978 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.11.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
İhalede en avantajlı 1 ve 2 nci teklif olarak belirlenen firmaların aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılmaları gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:
İhaleye ait İdari Şartnamenin “Fiyat Görüşmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “Tekliflerin ihale komisyonunca değerlendirilmesi aşamasından sonra, isteklilerle verdikleri teklifler üzerinde fiyat görüşmesi yapılacaktır. Bu fiyat görüşmesinde; ihale komisyonu istekliler ile yapacağı tek toplantıda, teklif veren isteklileri ve bunların teklif ettikleri fiyatları açıklar ve isteklilerden, ilk tekliflerine bağlı kalmak kaydıyla ihale kararına esas olacak son indirimli fiyat tekliflerini yazılı ve kapalı olarak sunmalarını ister. Verilen bu son fiyat teklifleri değerlendirilerek ihale sonuçlandırılır.” düzenlemesi yer almaktadır.
4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde;
“İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.
Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerin eksik olması veya belgelerde önemsiz bilgi eksikliği bulunması halinde, idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik belge veya bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede eksik belge veya bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.
En son aşamada, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Teklif edilen fiyatları gösteren teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması halinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re´sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan teklif isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve bu durum hemen istekliye yazı ile bildirilir. İstekli düzeltilmiş teklifi kabul edip etmediğini tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. İsteklinin düzeltilmiş teklifi kabul etmediğini süresinde bildirmesi veya bu süre içinde herhangi bir cevap vermemesi halinde, teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir.”, hükmü,
Anılan Kanunun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;
“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı "aşırı düşük" olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, "aşırı düşük" teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde ise, 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı hükme bağlanmıştır.
İdare tarafından aşırı düşük teklif sahibi isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında; “… 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38. maddesine göre verdiğiniz fiyatınızın aşırı düşük olduğu görülmüştür. Komisyonumuzca vermiş olduğunuz aşırı düşük teklifin dayanağı belgeleri komisyonumuza getirmeniz gerekmektedir. Bu eksiklikleri yazımızın tebliğ tarihinden itibaren 3 gün içinde tamamlayarak İhale Komisyonu Başkanlığına vermenizi rica ederim” ifadesiyle teklife ilişkin hangi ayrıntıların belgelere dayalı olarak açıklanmasının istendiği hususlarının açıkça belirtilmediği tespit edilmiş olup, yazıda Kanunun 38 inci maddesine atıfta bulunulduğundan kastedilen “teklifin dayanağı belgelerin” ; teklifin bileşenleri (teklifin maliyet bileşenleri iş kalemleri ve iş gruplarına ait miktarlar ve birim fiyatlar) ve ayrıntısı (idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun fiyat analizleri), yapım yönteminin ekonomikliği, seçilen teknik çözümler veya yapım işinde kullanılacak avantajlı şartlar, teklif edilen yapım işinin özgünlüğü hususlarında yapılması gereken yazılı açıklamalar olduğu anlaşılmıştır.
En avantajlı 1 nci teklif olarak belirlenen Doğu-Med İnş firmasının sunduğu teklif birim fiyat analizlerinde, düz işçi saat ücretinin 1,70 YTL olarak hesaplandığı, bu bedelin 457 YTL olarak uygulanan net asgari ücretin 2.03 YTL tutarındaki saat ücretinin ve Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyat Rayiçlerindeki işçilik saat ücreti rayicinin (3 YTL) altında kaldığı, analiz adı altında ana imalat kalemlerinin adı yazılarak fiyatlandırma yapıldığı görülmüştür. İhale aşamasında isteklilerce sunulan fiyat analizlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 23 ncü maddesinde belirtildiği üzere fiyat tespitinde en önemli unsur olduğu muhakkaktır. Analizlerde imalatların bileşenlerine ayrılmamasının sözleşmenin uygulanması aşamasında oluşabilecek fiyat farkı ile malzeme miktarlarında olabilecek artma ve eksilmelerin sağlıklı tespitinin yapılamamasına yol açacağı, işin birim fiyat teklifi usulü ile ihaleye çıkarıldığı hususu da göz önüne alındığında, fiyat farkı hesaplarında teklif mektubu ekinde sunulmayan yada sağlıklı hazırlanmayan fiyat analizleri sözleşme uygulanması esnasında idare ve yüklenici arasında sorun yaratabileceğinden, her bir iş kalemi için şartnameye uygun detaylı analizlerin verilmemesi mevzuata aykırı bulunmaktadır.
Ayrıca, en avantajlı teklif sahibi isteklinin, aşırı düşük teklif açıklamasının, sadece fiyat taahhüdü içerdiği, ihale konusu işin imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması veya seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ya da teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü şeklinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen kriterlere uygun olarak gerçekleştirileceği yönünde bir açıklama ve tevsik edici bilgi ya da belge içermediği görülmektedir.
Bu haliyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ilişkin “aşırı düşük” açıklamaları yetersiz olduğundan anılan isteklinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.
En avantajlı 2 nci teklif olarak belirlenen Özce İnş. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasında ihale konusu iş dahilindeki imalatlar için fiyat öngördüğü, ancak bunlara ilişkin birim fiyat analizleri ve avantajlı koşulları içeren açıklamada bulunmadığı ve inşaat imalat pozlarına ait analizler yerine bu imalatlara ilişkin proforma faturalar sunduğu, bu faturalarda da bu imalatlara ait birimlere, teknik şartnamedeki yapım şartlarına uygun herhangi bir ifadeye rastlanmadığı görülmüştür.
Ayrıca, Özce İnş. Şti.’nin sunduğu proforma faturalarda malzemelerin teslim şeklinin ve teklif fiyata KDV’nin dahil olup olmadığının belirtilmediği, kalıp imalatları ve nakliyelerle ilgili herhangi bir açıklamada bulunulmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından istekliye tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebinin içeriğine ilişkin olarak yukarıda yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, en avantajlı 2 nci teklif sahibi istekli tarafından öngörülen imalat bileşenlerine ilişkin analizlerin sunulması gerektiği, bu imalatlara ilişkin doğrudan proforma fatura sunulmuş olmasının mevzuata uygun olmadığı ve kalıp, nakliye vb. önemli imalat kalemlerine açıklamasında yer verilmediği göz önüne alındığında, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
h) İlk oturumda tutulması gereken tutanaklar yönünden yapılan incelemede;
Tekliflerin “İhale Komisyonunca teslim alındığına dair tutanak”, “Uygun olmayan belgelerin uygun sayılmama gerekçelerine ilişkin tutanak”, larda tarih ve saat bilgisi bulunmamakta olup, mevzuata aykırılık taşımaktadır.
Öte yandan, idari şartnamenin 13 nolu dipnotundaki “4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapacakları ihalelerde, idarelerin 34.3 üncü maddenin metnini aşağıdaki şekilde düzenleyecektir.” hükmü gereğince idarenin, idari şartnamenin 34.3 ncü maddesini;
“İhale komisyonu, yapılan değerlendirmeler sonucu yeterliği tespit edilen isteklilerden, belirleyeceği süre içinde geçici teminat ve teklif mektubu ile İdarece istenen diğer belgelerden oluşan mali tekliflerini sunmalarını ister.” şeklinde düzenlediği görülmüştür.
Mevzuat gereği “teklif mektubu ve teminat mektubu“ nun yeterlilik değerlendirmesinden sonra istenmesi gerekmesine rağmen, isteklilerce bu belgelerin yeterlik başvurusu sırasında verildiği yeterlilik başvurusuna ait 24.09.2008 tarihini taşıyan ”Zarf açma ve belge kontrol tutanağı” ndan anlaşılmaktadır.
İhale komisyonunca, yeterlilik başvurusu günü olarak belirlenen 24.09.2008 tarihinde düzenlenen “isteklilerce teklif edilen fiyatlar” tutanağından, tekliflerin aynı gün açılarak, açıklandığı sonucu ortaya çıkmakta olup, idarece tesis edilen işlemler 4734 sayılı Kanunun “Pazarlık Usulü“ başlıklı 21 nci maddesinin (c) bendinde belirtilen ihale yöntemine aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, idari şartname eki standart formlarda yeralan “Teklif zarfı açma ve belge kontrol tutanağı” nın dip notunda “Yeterlik başvurusu zarf açma ve belge kontrol tutanağı” ile “Teklif zarfı açma ve belge kontrol tutanağı” nın ayrı ayrı düzenlenmesi gerektiği düzenlenmiş olup, idarenin bu tutanaklarla ilgili olarak yalnızca “açık ihale usulü”nde kullanılan ”Zarf açma ve belge kontrol tutanağı” nı tanzim ettiği ve bu tutanağı da mevzuata uygun doldurmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda açıklanan hususlardan teklif mektubu ve teminat mektuplarının 24.09.2008 tarihinde alındığı ve açıklandığı görülmesine rağmen, idarenin yeterli bulunan tüm isteklilere gönderdiği 26.09.2009 tarihli yazılarda 1 inci tekliflerin “teklif mektubunuzu ve teminat mektubunuzu en geç 26.09.2008 tarihi saat: 10.00 a kadar ihale dokümanında belirtilen adrese ulaştırmanız gerekmektedir”, 2 nci teklifler için “2. teklifleri en geç 26.09.2008 tarihi saat:11.00 e kadar ihale dokümanında belirtilen adrese ulaştırmanız gerekmektedir.” şeklindeki bildiriminden tekliflerin 26.09.2008 tarihinde verilmesi gerektiği yazılmışsa da, sadece istekli VDFK İnş. Ltd. Şti.’nin teklif mektubunun 26.09.2008 tarihini taşıdığı ve 120 gün süreli olduğu, diğer isteklilere ait tekliflerin ise 24.09.2008 tarih ve 90 gün süreli (idari şartnamede istenilen) olduğu ancak ihale teklif zarfı alındı belgelerinin tarihlerinin tümünün 24.09.2009 tarihini taşıdığı görülmüş olup, ihale tutanaklarından tekliflerin 24.09.2009 tarihinde teslim alındığı ve açıklandığı sonucu ortaya çıktığından idarenin tekliflerin 26.09.2008 de sunulmasını istemesinin, VDFK Şti.’nin teklif mektubunun 26.08.2008 tarihini taşımasının nedeni anlaşılmamış olup, tutanaklar ve yazışmalarda çelişki olduğu görülmektedir.
İdarenin, ihale sürecinde 4734 sayılı Kanunun “Pazarlık Usulü“ başlıklı 21 nci maddesinin (c) bendi ihale yöntemine uygun işlem yapmadığı, yapılan işlemlerin ise çelişkili ve hatalı olduğu görülmektedir. Bu durumda, ihalenin sağlıklı sonuçlandırılması mümkün bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, idarece tesis edilen ihale işlemlerinin Pazarlık Usulü ile ihale usulü (21/c) hükümlerine uygun olmadığı, tutanakların usulüne uygun tanzim edilmediği ve ihalenin sağlıklı gerçekleştirilmesine engel olacak şekilde düzenlendiği, mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oyçokluğu ile karar verildi.
EK GEREKÇE
İncelemeye konu ihalenin 4734 sayılı Kanunun 21/c maddesine göre Pazarlık usulü ile yapıldığı, ancak ihale onay belgesinde pazarlık usulü ile yapılmasına dayanak teşkil edecek herhangi bir gerekçeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Bu kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir”, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Uygulanacak ihale usulünün tespiti” başlıklı 14 ncü maddesinde de “İdare tarafından, 4734 sayılı Kanunun 18 ila 21 inci madde hükümleri doğrultusunda, uygulanacak ihale usulü belirlenir. Bu belirleme yapılırken öncelik açık ihale usulüne verilir. Ancak, alınacak hizmetin türü, niteliği, uzmanlık ve/veya yüksek teknoloji gerektirmesi, yaklaşık maliyeti ve ivediliği gibi kriterler esas alınarak, Kanunda belirtilen hallerde belli istekliler arasında ihale usulü veya pazarlık usulü ile de ihale yapılabilir.” hükümleri yer almıştır. Bu hükümler karşısında ihalenin öncelikle açık ihale usulü ile yapılması esastır. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesindeki şartların oluşması halinde ihalenin pazarlık usulü ile yapılması mümkün bulunmaktadır.
İhalenin hangi durumlarda pazarlık usulü ile yapılacağını belirleyen 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (c) bendinde, “Savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
İdarenin, ihaleyi 4734 sayılı Kanunun 21/c maddesi kapsamında pazarlık usulü ile yapabilmesi için, madde metninde yer alan iki şartın bir arada ve birbirine bağlı olarak gerçekleşmesi zorunludur. Birinci şart, savunma ve güvenlikle ilgili öngörülemeyen durumların ortaya çıkması, ikincisi ise, bu nedenlerle ihalenin ivedi olarak yapılması zorunluluğunun doğmasıdır.
İnceleme konusu “Hozat Karaoğlan ayrımları, Geyiksuyu Tunceli–Ovacık ayrımları, İl Yolu Toprak İşleri ve Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri” ihalesinde, “savunma ve güvenlikle” ile ilgili bir durum söz konusu değildir. İdarenin, burada bölgedeki terör olayları nedeniyle işin güvenli ikmal edilemeyeceği konusundaki düşüncesini, yasadaki “güvenlik” kavramı ile karıştırdığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yer verilen Kanun maddelerinin ani ve beklenmeyen veya idarece önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması halinde pazarlık usulünün istisnai bir usul olarak kullanılabileceğine ilişkin hükümleri dikkate alındığında; incelemeye konu ihalenin bu nitelikte bir ihale olmadığı ve ihalenin açık ihale usulü ile yapılabileceği, ilan aşamasından sözleşmenin imzalanması aşamasına kadar ki süre içerisinde mevcut karayolu ve sanat yapılarının işlevinin kesintisiz olarak sürebileceği, şikayete konu ihalede ihtiyaç konusu hizmetin, 4734 sayılı Kanunun 21/c maddesine göre pazarlıkla ihaleye çıkılmasının “Savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması” kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu nedenle ihalenin ilansız olarak pazarlık usulü ile gerçekleştirilmesi işlemi ile ihale usulünün 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde sayılan temel ilkelere aykırı olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenle de ihale işlemlerinin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılıyorum.
KARŞI OY
Çoğunluk görüşünde ihalenin iptal gerekçesi olarak;
“İlk oturumda tutulması gereken tutanaklar yönünden yapılan incelemede;
Tekliflerin “İhale Komisyonunca teslim alındığına dair tutanak”, “Uygun olmayan belgelerin uygun sayılmama gerekçelerine ilişkin tutanak”, larda tarih ve saat bilgisi bulunmamakta olup, mevzuata aykırılık taşımaktadır.
Öte yandan, idari şartnamenin 13 nolu dipnotundaki “4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapacakları ihalelerde, idarelerin 34.3 üncü maddenin metnini aşağıdaki şekilde düzenleyecektir.” hükmü gereğince idarenin, idari şartnamenin 34.3 ncü maddesini; “İhale komisyonu, yapılan değerlendirmeler sonucu yeterliği tespit edilen isteklilerden, belirleyeceği süre içinde geçici teminat ve teklif mektubu ile İdarece istenen diğer belgelerden oluşan mali tekliflerini sunmalarını ister.” şeklinde düzenlediği görülmüştür.
Mevzuat gereği “teklif mektubu ve teminat mektubu“ nun yeterlilik değerlendirmesinden sonra istenmesi gerekmesine rağmen, isteklilerce bu belgelerin yeterlik başvurusu sırasında verildiği yeterlilik başvurusuna ait 24.09.2008 tarihini taşıyan ”Zarf açma ve belge kontrol tutanağı” ndan anlaşılmaktadır.
İhale komisyonunca, yeterlilik başvurusu günü olarak belirlenen 24.09.2008 tarihinde düzenlenen “isteklilerce teklif edilen fiyatlar” tutanağından, tekliflerin aynı gün açılarak, açıklandığı sonucu ortaya çıkmakta olup, idarece tesis edilen işlemler 4734 sayılı Kanunun “Pazarlık Usulü“ başlıklı 21 nci maddesinin (c) bendinde belirtilen ihale yöntemine aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, idari şartname eki standart formlarda yeralan “Teklif zarfı açma ve belge kontrol tutanağı” nın dip notunda “Yeterlik başvurusu zarf açma ve belge kontrol tutanağı” ile “Teklif zarfı açma ve belge kontrol tutanağı” nın ayrı ayrı düzenlenmesi gerektiği düzenlenmiş olup, idarenin bu tutanaklarla ilgili olarak yalnızca “açık ihale usulü”nde kullanılan ”Zarf açma ve belge kontrol tutanağı” nı tanzim ettiği ve bu tutanağı da mevzuata uygun doldurmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda açıklanan hususlardan teklif mektubu ve teminat mektuplarının 24.09.2008 tarihinde alındığı ve açıklandığı görülmesine rağmen, idarenin yeterli bulunan tüm isteklilere gönderdiği 26.09.2009 tarihli yazılarda 1 inci tekliflerin “teklif mektubunuzu ve teminat mektubunuzu en geç 26.09.2008 tarihi saat: 10.00 a kadar ihale dokümanında belirtilen adrese ulaştırmanız gerekmektedir” , 2 nci teklifler için “2. teklifleri en geç 26.09.2008 tarihi saat:11.00 e kadar ihale dokümanında belirtilen adrese ulaştırmanız gerekmektedir.” şeklindeki bildiriminden tekliflerin 26.09.2008 tarihinde verilmesi gerektiği yazılmışsa da, sadece istekli VDFK İnş. Ltd. Şti.’nin teklif mektubunun 26.09.2008 tarihini taşıdığı ve 120 gün süreli olduğu, diğer isteklilere ait tekliflerin ise 24.09.2008 tarih ve 90 gün süreli (idari şartnamede istenilen) olduğu ancak ihale teklif zarfı alındı belgelerinin tarihlerinin tümünün 24.09.2009 tarihini taşıdığı görülmüş olup, ihale tutanaklarından tekliflerin 24.09.2009 tarihinde teslim alındığı ve açıklandığı sonucu ortaya çıktığından idarenin tekliflerin 26.09.2008 de sunulmasını istemesinin, VDFK Şti.’nin teklif mektubunun 26.08.2008 tarihini taşımasının nedeni anlaşılmamış olup, tutanaklar ve yazışmalarda çelişki olduğu görülmektedir.
İdarenin, ihale sürecinde 4734 sayılı Kanunun “Pazarlık Usulü“ başlıklı 21 nci maddesinin (c) bendi ihale yöntemine uygun işlem yapmadığı, yapılan işlemlerin ise çelişkili ve hatalı olduğu görülmektedir. Bu durumda, ihalenin sağlıklı sonuçlandırılması mümkün bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, idarece tesis edilen ihale işlemlerinin Pazarlık Usulü ile ihale usulü (21/c) hükümlerine uygun olmadığı, tutanakların usulüne uygun tanzim edilmediği ve ihalenin sağlıklı gerçekleştirilmesine engel olacak şekilde düzenlendiği, mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.”
Denilmiştir.
Kararda da belirtildiği üzere idarenin isteklilere gönderdiği 26.09.2008 tarihli yazılarda 1 inci teklifler için “teklif mektubunuzu ve teminat mektubunuzu en geç 26.09.2008 tarihi saat: 10.00 a kadar ihale dokümanında belirtilen adrese ulaştırmanız gerekmektedir”, 2 nci teklifler için “2. teklifleri en geç 26.09.2008 tarihi saat:11.00 e kadar ihale dokümanında belirtilen adrese ulaştırmanız gerekmektedir.” şeklindeki bildirimlerde teklif mektuplarının 26.09.2008 tarihinde verilmesi gerektiği yazıldığından, teklif mektuplarının idarece 26.09.2008 tarihinde teslim alındığı ve açıklandığı sonucu ortaya çıkmakta olup herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Aksi halde 24.09.2008 tarihinde de teklif mektubu verilmiş olsaydı 26.09.2008 tarihinde alınan 2 teklif mektubu ile birlikte ihale işlem dosyasında her isteklinin 3 teklif mektubu bulunması gerekirdi, halbuki ihale işlem dosyasında her istekli için iki teklif mektubu bulunmaktadır.
İhale komisyon tutanaklarında tarih ve saat yazılmaması, teklif mektubuna 24.09.2008 tarihi yazılması, açık ihaleye ilişkin tutanakların kullanılması gibi hususlar, idarece yapılan usulü hatalar olup, ihalenin esasını etkilemeyecek konulardır.
Nitekim çoğunluk görüşünde iptal gerekçesi olarak alınan ve mevzuata aykırı olduğu belirtilen hususlar, aynı idarenin aynı ihale komisyonu tarafından aynı prosedür uygulanarak 17.09.2008 tarihinde yapılan Tunceli-Karaoğlan yolu yapım işinde de bulunduğu halde ve söz konusu Tunceli-Karaoğlan yolu yapım işi de Kamu İhale Kurulu tarafından bu ihaleye ilişkin şikayet başvurusuyla aynı gün görüşülmüş ve 29/12/2008 tarihli ve 5217 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla şikayet başvurusu reddedilmiş olduğu halde, bu ihalede alınan 29/12/2008 tarihli ve 5216 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Dolayısıyla 24.9.2008 tarihinde yapılan şikayet konusu ihaleden 7 gün önce 17.09.2008 tarihinde ve tamamen aynı usulle ihalesi yapılan Tunceli-Karaoğlan yol yapım işinde ihalenin yapılış şekli bakımından mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verilmiş olduğu gibi bu ihalenin yapılış şekli bakımından da mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verilmesini gerektirdiğinden kararın (A) bölümünde belirtildiği şekilde düzeltici işlem kararı verilmesi gerektiği görüşüyle ihalenin iptaline ilişkin çoğunluk görüşüne katılmıyorum. (¤¤)