(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2016/006
Gündem No: 11
Karar Tarihi: 20.01.2016
Karar No: 2016/UY.I-219
Şikayetçi: Sağlamlar İnşaat Hafriyat Nakliyat Ticaret Ve Sanaıyi Anonim Şirketi
İhaleyi Yapan Daire: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü
Başvuru Tarih ve Sayısı: 18.12.2015 / 97923
Başvuruya Konu İhale: 2015/78140 İhale Kayıt Numaralı "Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
Karar:
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ
BAŞVURU SAHİBİ: Sağlamlar İnşaat Hafriyat Nakliyat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi,
Kaymaklı Mah. Anadolu Bulvarı No: 59 Ortahisar TRABZON
İHALEYİ YAPAN İDARE: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü,
Emek Hakkı Turaylıç No: 5 06338 Çankaya/ANKARA
BAŞVURUYA KONU İHALE: 2015/78140 İhale Kayıt Numaralı “Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 28.07.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Sağlamlar İnşaat Hafriyat Nakliyat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketinin 01.12.2015 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 08.12.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.12.2015 tarih ve 97923 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.12.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2015/3363 sayılı itirazen şikayet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle,
1) İdare tarafından teklif sürelerinin 120 gün uzatılmasının ve geçici teminat süresinin de yeni teklif geçerlilik süresine uygun hale getirilmesi gerektiğinin bildirildiği, kendileri tarafından teklif geçerlilik süresinin 120 gün uzatıldığına ilişkin yazının süresi içerisinde idareye sunulduğu, ancak geçici teminat mektubunun geçerlilik tarihinin istenile asgari süreyi karşılamadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu değerlendirme dışı bırakılma işlemi kesinleşen ihale kararı içerisinde değil idarenin şikayete cevabında belirtildiği, idarenin süre uzatımı talep yazısında geçici teminat mektubunun geçerlilik süresinin ay, gün ve yıl olarak belirtilmediği, bu durumun istekliler tarafından yanlış anlaşılmasına sebebiyet verdiği, anılan hususun şeffaflık ve eşit muamele ilkesine aykırılık teşkil ettiği, tekliflerinin bu gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı,
2) Sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından uygun bulunmadığı, idarenin uygun bulmama gerekçelerinin yerinde olmadığı,
3) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamanın idare tarafından uygun bulunmasının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
25.11.2015 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararının incelenmesi neticesinde, şikayete konu ihaleye 16 isteklinin katıldığı, yapılan yeterlilik değerlendirmesi sonucunda 14 isteklinin teklifinin geçerli bulunduğu, geriye kalan 14 geçerli teklif ile idare tarafından belirlenmiş olan yaklaşık maliyetin birlikte değerlendirilmesi sonucunda hesaplanan sınır değerin altında kalan aralarında başvuru sahibinin de bulunduğu 4 istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenildiği, süresi içerisinde Atacan Aksoy İnş. Turz. Dış. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından bir açıklama sunulmadığı, başvuru sahibi ve Bülbüloğlu İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların komisyonca uygun bulunmadığı anlaşılmış olup süresi içerisinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması idare tarafından uygun bulunan Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde ihalenin bırakıldığı tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adı “Hopa Balıkçı Barınağı İnşaatı” yapım işi şeklinde belirtilmiş olup aynı madde içerisinde işin miktarı “1 Adet Balıkçı Barınağı. (Ana ve Tali Mendirek (Antifer bloklu ve anroşmanlı), rıhtım, çekek Yeri, çelik fener kuleleri inşaatları ile elektrik ve su tesisatı işleri.)” şeklinde düzenlenmiştir.
Aynı Şartnamenin 24’üncü maddesinde; “24.1. Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 120 (yüzyirmi) takvim günüdür. Bu süreden daha kısa süreli teklif mektupları değerlendirmeye alınmayacaktır.
24.2. İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, İdarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir.
24.3. Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir.
24.4. Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olarak yapılır.” düzenlemesi,
26’ncı maddesinde; “26.1. İstekliler, teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.
26.2. İsteklinin ortak girişim olması halinde, toplam geçici teminat miktarı ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen tekliflere bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir.
26.3. Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 24.12.2015 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.
26.4. Kabul edilebilir bir geçici teminat ile birlikte verilmeyen teklifler, İdare tarafından istenilen katılma şartlarının sağlanamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 32’nci maddesinde; “Tekliflerin geçerlilik süresi ihale dokümanında belirtilir. İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” hükmü,
35’inci maddesinde; “Bu Kanun kapsamında verilecek teminat mektuplarının kapsam ve şeklini tespite Kamu İhale Kurumu yetkilidir.
32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır. Kesin teminat mektuplarının süresi ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir.
İlgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektupları kabul edilmez.” hükmü,
Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 55’inci maddesinde; “(1) Tekliflerin geçerlilik süresi; tekliflerin tahmini değerlendirme süresi, şikayete ilişkin süreler, ihale kararının onaylanması ile sözleşme imzalanmasına kadar geçecek süre ve benzeri hususlar dikkate alınarak belirlenir ve bu süre ihale dokümanında belirtilir.
(2) İdarece ihtiyaç duyulması halinde bu süre, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabilir.” hükmü,
56’ncı maddesinde; “…(5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerimden, geçici teminat olarak sunulacak mektupların geçerlilik tarihlerinin ihale dokümanında belirtilmiş olan teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren 30 günden az olmamak üzere belirtilmesi gerektiği, ihale sürecinin herhangi bir nedenle uzaması durumda idareler tarafından tekliflerin geçerlilik sürelerinin dokümanda belirtilen süre kadar uzatılabileceği, anılan durumda geçici teminat sürelerinin de aynı süre ile uzatılması gerektiği anlaşılmıştır.
İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, idarenin ihale sürecinde yaşanan gecikmelerden dolayı isteklilere göndermiş olduğu 20.11.2015 tarihli yazıları ile teklif geçerlilik sürelerinin 120 takvim günü kadar uzatılmasının talep edildiği, söz konusu yazı içeriğinde “ teklif geçerlilik süresinin 120 gün uzatılması ve geçici teminat mektubu süresinin de idari şartnamenin 24’üncü maddesi hükümlerine uygun hale getirilmesi gerekmektedir. “ ifadesine yer verildiği, başvuru sahibinin 24.11.2015 tarihli yazısı ile tekliflerini 120 gün süreye uzattıklarını kabul ettikleri, yazı ekinde de geçici teminat mektuplarının geçerlilik süresinin uzatıldığına ilişkin bankadan alınan yazıya yer verildiği anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin teklifi incelendiğinde, sunulan geçici teminat mektubunun 31.12.2015 tarihine kadar geçerli olduğunun belirtildiği ve teminat bedelinin 720.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir.
İdarenin 20.11.2015 tarihli yazısında belirtildiği üzere, tekliflerin geçerlilik süresi ile birlikte geçici teminat mektuplarının da geçerlilik süresinin uygun hale getirilmesi gerektiği, İdari Şartname’nin 26.3’üncü maddesinde geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihlerinin 24.12.2015’den önce olmaması gerektiği, isteklilerin tekliflerinin geçerlilik sürelerini 120 gün uzatmaları durumunda geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihlerini İdari Şartname’de belirtilen 24.12.2015 tarihinden en az 120 gün uzatmaları gerektiği şeklinde yorumlanacağı, anılan tarih esas alındığında 120 gün sonraki tarihin 22.04.2016 olacağı ve isteklilerin geçici teminat mektubu geçerlilik tarihlerinin bu tarih ve sonraki bir tarih olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Başvuru sahibinin süre uzatımını kabul ettikleri yazı ekinde yer alan ve Türk Ekonomi Bankası A.Ş. Trabzon Şubesi tarafından düzenlenen belge içeriğinde, taraflarınca 24.07.2015 tarihinde düzenlenen geçici teminat mektubunun 23.03.2016 tarihine kadar geçerlilik süresinin uzatıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtildiği üzere geçici teminat geçerlilik tarihinin 22.04.2016 ve sonrası olması gerektiğinden başvuru sahibince sunulan belgenin idarenin yazısında istenilen ve Kanunun 35’inci maddesinde belirtilen hükümlere uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anılan hususa 24.11.2015 tarihinde ihale komisyonu tarafından hazırlanan ve 25.11.2015 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan kesinleşen ihale kararında yer verilmemiş olup başvuru sahibinin şikayeti üzerine alınan karar da bu hususa yer verildiği tespit edilmiştir. Her ne kadar söz konusu hususa kesinleşen ihale kararında yer verilmemiş olması mevzuata uygun olmasa da, anılan durumdan başvuru sahibinin idarenin şikayete vermiş olduğu cevapla birlikte farkına vardığı, durumun itirazen şikayete konu edildiği ve anılan aykırılık nedeniyle esasa etkili bir hak kaybına yol açılmadığı hususu birlikte değerlendirildiğinde söz konusu aykırılığın esasa etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, başvuru sahibi tarafından sunulan geçici teminatın geçerlilik süresinin uzatıldığına ilişkin belgede yer alan tarih anılan Kanunun 35’inci maddesinde ve idarenin 20.11.2015 tarih ve 177122 sayılı yazısında yer alan kriterlere uygun olmadığı tespit edildiğinden mevcut durumda başvuru sahibinin teklifinin geçerliğinden bahsedilemeyeceği ve teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif veya ikinci teklif olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmış olup idarenin işlemi bu yönüyle mevzuata uygun bulunmuştur.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde; “45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
…
45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.
45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,
b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.
45.1.13.1 Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklamalarına da yer verilmiştir.
İdare tarafından yapılan hesaplama sonucunda teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerden toplam 8 adet iş kaleminin açıklanmasının 19.10.2015 tarihli yazıları ile istenildiği, söz konusu iş kalemleri içerisinde açıklanmasına gerek bulunmayan analiz girdilerine de yer verildiği, ayrıca malzeme ocaklarına (taş, kum, çakıl, v.b.) ait bilgi ve belgeler ile kullanılacak olan malzemelerin ihale dokümanında bulunan Liman İşleri Genel Teknik Şartnamesi ve Kıyı yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esaslarına uygunluğunun gösterir belgelerin verilmesi gerektiğinin belirtildiği tespit edilmiş olup süresi içerisinde anılan yazı ve ihale dokümanı esas alınarak oluşturulacak aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının talep edildiği anlaşılmıştır.
Sağlamlar İnş. Hafr. Nak. Tic. ve San. A.Ş. tarafından süresi içerisinde sunulan açıklamanın idare tarafından incelenmesi neticesinde, hazır beton iş kalemine yönelik alınan fiyat teklifinin ekinde Ek-O.5 veya Ek-O.6 formunun düzenlemediği ve taş ocağına ilişkin sunulan belgelerin uygun görülmediği gerekçesiyle açıklamanın uygun bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.
Şikayete konu beton imalatının yer aldığı iş kalemleri incelendiğinde, HBB-7 ve HBB-8 poz nolu “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 20/25 basınç dayanım sınıfında beton dökülmesi (beton nakli dahil)” ve “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 25/30 basınç dayanım sınıfında beton dökülmesi (beton nakli dahil)” iş kalemleri olduğu, anılan iş kalemlerine ilişkin olarak analizlerin ihale dokümanı kapsamında tüm isteklilere verildiği, söz konusu iş kalemleri içeriğinde beton imalatı dışında su, betoncu ustası ve düz işçi analiz girdileri ile HBB-07/2 poz nolu beton vibratörü ve HBB-07/1 mobil beton pompası iş kalemlerinin de bulunduğu anlaşılmış olup idarenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısında HBB-07/1, HBB-07/2 nolu iş kalemleri ile su analiz girdisinin anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesi gereğince açıklanmasına gerek bulunmadığı da ifade edilmiştir.
Başvuru sahibi tarafından HBB-7 ve HBB-8 poz nolu iş gruplarına ilişkin sunulan açıklama incelendiğinde, anılan iş gruplarına ilişkin analizlerin sunulduğu, ancak sunulan analizin dokümanda yer alan analize uygun olmadığı, her iki iş grubunda da yalnızca tek bir analiz girdisine yer verildiği, söz konusu girdinin de Hat-Pek Beton İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.nden alınan fiyat teklifine dayandırıldığı, anılan teklif içerisinde anılan iş gruplarının tamamına nakliye ve işçilik dahil sırasıyla 100,00 TL ve 105,00 TL teklif verildiği, anılan bedellerin de başka bir ayrıştırma yapmadan analizlerde doğrudan tek satır olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, alınan fiyat tekliflerinin SMMM tarafından hazırlanıp onaylandığı ve anılan Tebliğin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ifadelere yer verildiği de görülmüştür.
Öncelikle, bahsi geçen Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde açıkça fiyat tekliflerinin açıklamalarda sunulması gerektiği ancak dayanak teşkil eden Ek-O.5 ve Ek-O.6 sayılı tutanakların açıklama içerisinde sunulmasına gerek bulunmadığı, anılan tutanakların SMMM ve YMM’lerce muhafaza edileceği, idare tarafından ihtiyaç duyulması halinde söz konusu tutanakların ilgili meslek mensubundan istenebileceği belirtilmiş olup idarenin aşırı düşük teklif yazısı içerisinde bu tutanakları ayrıca istemediği hususu göz önüne alındığında aşırı düşük açıklamasında sunulmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Her ne kadar idarenin anılan tutanaklar gerekçe gösterilerek açıklamayı uygun bulmaması işlemi mevzuata aykırı olsa da, ilgili kalemlerin analizlerinin dokümanda belirtilen analizlere uygun olmaması, analiz girdilerinin hiç birinin gösterilmeden iş gurubuna ilişkin tek satır analizin hazırlanması hususlarının anılan Tebliğ’in 45.1.13 maddesine aykırı olması nedeniyle söz konusu iş gruplarına ilişkin yapılan açıklamaların uygun görülmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Başvuru sahibinin açıklamasının malzeme ocaklarına ilişkin bilgi ve belgeler ile temin edilecek malzemelerin Liman İşleri Genel Teknik Şartnamesi ve Kıyı yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esaslarına uygunluğunu gösteren belgelerin istenilen kriterleri sağlamadığı gerekçesiyle de uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Öncelikle, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 30’uncu maddesinde “(1) İdarenin sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin kamuya ait ocaklardan teminini öngördüğü hallerde, yüklenici bu malzemeleri gösterilen ocaklardan sağlamak zorundadır.
(2) Sözleşme veya eklerinde, malzeme temin edilecek ocaklarla ilgili her hangi bir belirleme yapılmadığı durumlarda, sözleşme ve eklerinde istenen özelliklere uygun olması kaydıyla, yüklenici gerekli malzemeyi uygun gördüğü yerlerden temin edebilir.
(3) İşin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Bu durumda, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır.
(4) İşe uygunluğu daha önce tespit edilmiş ocaklardan alınan örnekler, yükleniciyle yapı denetim görevlisi tarafından mühürlenerek saklanır. Yüklenici ocaklardan getireceği malzemeyi elde bulunan bu örneklere uygun olmak şartı ile işyerine taşıyabilir. Kabul edilmiş örneğe uygun olmayan ihzarat, işlerde kullanılamaz.” hükmü yer almaktadır.
İdari şartname içeriğinde malzeme ocaklarına ilişkin bilgi ve belgelerin yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, ihale dokümanı içerisinde yer alan teknik şartnamelerde kullanılacak olan taşın ve mıcırın özelliklerine yer verildiği, isteklilerin teklif vermekle dokümanı okuyup kabul ettikleri ve bu niteliklere uygun malzemeleri temin edeceklerini taahhüt altına aldıkları, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 30’uncu maddesinde bu taahhüde uyulacağının hüküm altına alındığı, söz konusu malzeme ocağının adının nakliye maliyetlerinin hesaplanması sırasında kullanılacağı hususu göz önüne alındığında malzeme ocağının konumunun önem arz ettiği, bunun dışında malzeme ocağının ürettiği malzemelerin kalitesine veya özelliklerine ilişkin ruhsat, izin, muayene raporları gibi idari şartnamede yeterlilik kriteri olarak belirlenmeyen belgelerin aşırı düşük teklif değerlendirilmesi sürecinde istenilmemesi gerektiği anlaşıldığından anılan bilgi ve belgeler esas alınarak açıklamaların uygunluğuna karar verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu gerekçeyle başvuru sahibinin açıklamasının uygun bulunmaması işlemi mevzuata aykırı bulunmuştur. Bununla birlikte, başvuru sahibinin HBB-7 ve HBB-8 iş gruplarına ilişkin olarak dokümanda belirtilen analiz ve yardımcı analizlere uygun analizlerini açıklama içerisinde sunmadığı gerekçesiyle açıklamanın uygun görülmemesi gerektiği kanaatine varılması nedeniyle idarenin söz konusu mevzuata aykırı işlemi esasa etkili bulunmamıştır.
3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yöntemeliğin 8’inci maddesinde; “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.
…
(10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü yer almaktadır.
Başvuru sahibinin 01.12.2015 tarihinde idarenin kayıtlarına alınan şikayet başvuru dilekçesinin incelenmesi neticesinde, yalnızca kendi teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekçelerinin mevzuata uygun olmadığına yönelik iddialarda bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının uygun görülmemesi gerektiğine ilişkin iddialara şikayet başvurusunda yer verilmediği anlaşılmış olup anılan Yönetmelik maddesi gereğince idareye yapılan şikayet başvurularında yer verilmeyen hususların itirazen şikayete konu edilemeyeceği hükmü gereği anılan iddianın şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.
1) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamanın başvuru sahibinin 2 inci iddiası kapsamında eşit muamele ilkesi yönünden incelenmesi neticesinde;
İdarenin 19.10.2015 tarihli ve 68758 sayılı yazısı ile ihale üzerinde bırakılan istekliden 10 iş günü içerisinde açıklamasını idareye sunmasının talep edildiği, yazı içerisinde HBB-07, 104/A, HBB-22, HBB-08, HBB-11, HBB-24, HBB-28 ve HBB-05 poz nolu iş kalemleri\grupları hakkında mevzuata uygun belgelendirme yapılmasının istenildiği, söz konusu kalemlerden HBB-07 ve HBB-08 poz nolu iş kalemleri içerisinde yer alan su, beton vibratörü ve mobil beton pompası analiz girdilerinin açıklanmasına gerek bulunmadığının belirtildiği anlaşılmış olup ihale dokümanı kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan tüm iş kalemlerine yönelik analizlerin de isteklilere verildiği ve isteklilerinde açıklamalarını bu analizler doğrultusunda hazırlamaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından C 20/25 ve C 25/30 hazır beton için fiyat teklifi ile açıklama sunulduğu, 2 fiyat teklifi içerisinde SMMM onayının bulunduğu ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ifadelere yer verildiği, ekinde satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, fiyat teklifinde yer alan fiyatlar ile tutanaklarda yer alan bilgilerin uyumlu olduğu, anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi yer alan şekil şartlarının sağlandığı anlaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin analizleri incelendiğinde, 104/A, HBB-3, HBB-5, HBB-11, HBB-22, HBB-23, HBB-24 ve HBB-28 poz nolu iş kalemleri\gruplarına ait analizleri ve yardımcı analizlerin sunulduğu, ancak HBB-07 ve HBB-08 nolu iş gruplarına ilişkin analizlerin sunulmadığı, yalnızca alınan fiyat tekliflerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Söz konusu iş gruplarının idare tarafından hazırlanan analiz ve alt analizlerinde, işçilik, su ve makina ekipman girdilerinin bulunduğu, söz konusu analizlerin istekli tarafından hazırlanması, girdilerin miktarlarının idarenin miktarı ile uyumlu olması, işçilik maliyetlerinin asgari işçilik maliyeti altında kalmaması gerekmekte olup istekli tarafından tüm giderler dahil teklif alınarak böyle bir analiz sunulmaması durumu mevzuata uygun bulunmamıştır. Anılan gerekçe ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının uygun görülmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) İsteklilerden Bülbüloğlu İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idarenin tekliflerin ve geçici teminat mektubunun süresinin 120 gün uzatılması yönündeki yazısına cevaben hazırladığı, 30.11.2015 tarihli yazıda teklif geçerlilik sürelerinin 120 gün süreyle uzatıldığını kabul ettikleri, teklifleri içinde sundukları geçici teminat mektubunun 31.03.2016’ya kadar geçerli olduğundan dolayı geçici teminatlarının geçerlilik süresini uzatmalarına gerek bulunmadığını ifade ettikleri görülmüştür. Ancak, geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihinin en erken 22.04.2016 tarihi olması gerektiği hususu göz önüne alındığında anılan isteklinin idarenin yazısında ve mevzuatta belirtilen sürelere uygun şekilde geçerlilik süresini uzatmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, idarenin söz konusu isteklinin açıklamasını uygun bulmayarak teklifini değerlendirme dışı bıraktığı, yapılan inceleme sonucunda uygun sayılmama gerekçesinin yerinde olduğu hususları göz önüne alındığında idarenin kesinleşen ihale kararında bu konuya değinmemesi esasa etkili bulunmamıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Bülbüloğlu İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin açıklamasının uygun bulunmayarak teklifin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)