(4734 S. K. m. 54, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 78, 79)
Toplantı No: 2014/58
Gündem No: 16
Karar Tarihi: 03.09.2014
Karar No: 2014/UH.III-2999
Şikayetçi: Makro Temizlik Otomasyon Bilgi İşlem Organizasyon San. Ve Tic. Ltd. Şti.
İhaleyi Yapan Daire: Çatalca Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
Başvuru Tarih ve Sayısı: 06.08.2014 / 24982
Başvuruya Konu İhale:
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Çatalca Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 30.05.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2014 Yılı Park ve Bahçeler İşçi Kiralanması İşi” ihalesine ilişkin olarak Makro Tem. Otom. Bilgi İşl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.07.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.07.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.08.2014 tarih ve 24982 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.08.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/2365 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin 287.683,50 TL olduğu, ancak mevzuata aykırı olsa da çalıştırılacak işçilerin her biri için öngörülen 50 TL giyim bedeli dikkate alındığında, teklif edilmesi gereken asgari tutarın 287.691,00 TL hesaplandığı, bu kapsamda söz konusu isteklinin teklif fiyatının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
İncelenen ihalede, 01.07.2014 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyonu kararıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği halde sunmayan altı isteklinin teklifinin reddedildiği, sunmuş olduğu açıklamalar uygun görülen Yılmaz Vural Tur. Taş. Oto. Tem. İnş. Akar. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Makro Tem. Otom. Bilgi İşl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin ise ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklifler olarak belirlendiği görülmektedir.
Başvuru sahibince söz konusu ihale kararının 10.07.2014 tarihinde tebellüğ edilmesi üzerine 18.07.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuş ve idarece şikâyet hakkındaki karar 22.07.2014 tarihinde alınarak, bu karar 04.08.2014 tarihinde başvuru sahibine tebliğ edilmiş, sonrasında ise şikâyetçi tarafından 06.08.2014 tarihinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Diğer taraftan, başvuru sahibinin şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularına ilişkin bu süreç işlerken, geçerli teklif sahibi Kandöre Kardeşler Tur. Tem. Gıda İnş. Bilg. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından da 18.07.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuş ve ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerin teklif bedellerinin asgari işçilik maliyetini karşılamadığı iddia edilmiştir.
İdarece 22.07.2014 tarihinde bahse konu şikâyet hakkında karar alınmış ve ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiş olan Yılmaz Vural Tur. Taş. Oto. Tem. İnş. Akar. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Makro Tem. Otom. Bilgi İşl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu doğrultuda 22.07.2014 tarihli ikinci ihale komisyonu kararı alınmış ve bu karar ihale yetkilisince 31.07.2014 tarihinde onaylanmış, bu kararla Günaylar Grup Sos. Hizm. Bilgi İşl. İnş. Tur. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Kandöre Kardeşler Tur. Tem. Gıda İnş. Bilg. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifleri ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklifler olarak belirlenmiştir.
İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dahildir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
1 ayda işçiye yemek verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 3,00 TL’dir.1 ayda işçiye yol bedeli verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yol bedeli 1,50 TL’dir. Çalıştırılacak işçilerin iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı %2,00 'dir.
İşçiler için bir sefere mahsus brüt 50,00 TL/işçi giyim bedeli öngörülmüştür.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
1 ayda işçiye yemek verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 3,00 TL’dir.1 ayda işçiye yol bedeli verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yol bedeli 1,50 TL dir. Çalıştırılacak işçilerin iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı %2,00 'dir.
İşçiler için bir sefere mahsus brüt 50,00 TL/işçi giyim bedeli öngörülmüştür.
…
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
%2,00”düzenlemeleri bulunmaktadır.
İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.19. Personele ilişkin giyecek giderleri, işin yapılması sırasında personelce kullanılması istenen kıyafetle ilgili olduğundan giyecek giderinin işçilere aylık veya nakdi olarak ödeneceğine dair bir düzenleme yapılmayacak, giyecek giderleri için parasal tutar öngörülmeyecek ve giyeceğin özellikleri ile sayısı ihale dokümanında belirtilecektir…” açıklamalarına yer verilmiştir.
Dolayısıyla, her ne kadar kamu ihale mevzuatına uygun olmasa da, aktarılan İdari Şartname düzenlemeleri çerçevesinde her bir işçiye bir kereye mahsus olmak üzere giyim bedeli adı altında 50 TL ödeme yapılması söz konusu olmakta ve bu hususa ilişkin olarak ihale dokümanına yönelik itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmaması nedeniyle ihale dokümanı kesinleşmiş olduğundan, söz konusu ödemenin teklif fiyatına dâhil edilmesi gerekmektedir.
Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
…
79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
Bu kapsamda, başvuruya konu ihalede teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti 287.926,62 TL olarak hesaplanmış ve 287.683,50 TL’lik teklif bedeli bu tutarı karşılamadığından Yılmaz Vural Tur. Taş. Oto. Tem. İnş. Akar. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.
(A) bölümünde yer verilen hususlar çerçevesinde, teklif bedeli 287.709,96 TL olan başvuru sahibi Makro Tem. Otom. Bilgi İşl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve teklif bedelleri 287.717,34 TL olan Günaylar Grup Sos. Hizm. Bilgi İşl. İnş. Tur. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Kandöre Kardeşler Tur. Tem. Gıda İnş. Bilg. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif tutarları teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamadığından, bu isteklilerin tekliflerinin de reddedilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
Öte yandan, bir başka isteklinin şikâyet başvurusu üzerine Yılmaz Vural Tur. Taş. Oto. Tem. İnş. Akar. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Makro Tem. Otom. Bilgi İşl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifleri idarece hâlihazırda reddedilmiş olduğundan, bu istekliler bakımından herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Günaylar Grup Sos. Hizm. Bilgi İşl. İnş. Tur. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ve Kandöre Kardeşler Tur. Tem. Gıda İnş. Bilg. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
Çatalca Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 30.05.2014 tarihinde açık ihale usulü ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen başvuru konusu hizmet alımına ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,
“2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: 2014 YILI PARK VE BAHÇELER İŞÇİ KİRALANMASI İŞİ
b) Miktarı ve türü:
2014 YILI PARK VE BAHÇELER İŞÇİ KİRALANMASI İŞİ
18 ADET İŞÇİ KİRALANMASI İŞİDİR.
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
c) Yapılacağı yer: Çatalca Belediyesi Sorumluluk Sahası ”düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,
“25.1. SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI SIRASINDA İLGİLİ MEVZUAT GEREĞİNCE YAPILACAK ULAŞIM, SİGORTA, VERGİ, RESİM VE HARÇ GİDERLERİ TEKLİF FİYATA DAHİLDİR.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
1 ayda işçiye yemek verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 3,00 TL’dir.1 ayda işçiye yol bedeli verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yol bedeli 1,50 TL’dir. Çalıştırılacak işçilerin iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı %2,00'dir.
İşçiler için bir sefere mahsus brüt 50,00 TL/işçi giyim bedeli öngörülmüştür.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
1 ayda işçiye yemek verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 3,00 TL’dir.1 ayda işçiye yol bedeli verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yol bedeli 1,50 TL’dir. Çalıştırılacak işçilerin iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı %2,00'dir. İşçiler için bir sefere mahsus brüt 50,00 TL/işçi giyim bedeli öngörülmüştür.
25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. %2,00” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinin (c) fıkrasında, “İşçiler 18 yaşından küçük olmayacaktır. Çalıştırılacak işçiler (sağlık, dış görünüm vesaire) idarenin uygun gördüğü işçiler olacaktır. İdare tarafından tespit edilecek iş elbisesi giyeceklerdir.” düzenlemesi, 7’nci maddesinde “Yüklenici firma, her ay işçilere fiilen çalışılan her gün için idari Şartnamede belirtilen tutarlarda Yol ve yemek bedeli ödeyecek bu bedelleri ücret bordrolarında gösterecektir. 1 ayda işçiye yemek verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 3,00 TL’dir.1 ayda işçiye yol bedeli verilen gün sayısı 22 gün olup, 1 işçi için 1 günlük brüt yol bedeli 1,50 TL’dir. Çalıştırılacak işçilerin iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı %2,00 'dir.” düzenlemesi, 8’inci maddesinde ise “İşçiler için bir sefere mahsus brüt 50,00 TL/işçi giyim bedeli öngörülmüştür.” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale dokümanında yer alan birim fiyat teklif cetveli ise aşağıdaki şekilde yer almaktadır.
A
B
Sıra No
İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması
Miktarı
Teklif Edilen Birim Fiyat
Tutarı
Birimi
İşçi sayısı
Ay/gün/saat
1
PARK BAHÇELER BÖLÜMÜ TAKİP GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %40 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
1,00
7
2
PARK BAHÇELER BÖLÜMÜ TAKİP GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %40 FAZLASI)(RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
1,00
14
3
PARK BAHÇELER BÖLÜMÜ TAKİP GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %40 FAZLASI)(FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
1,00
70
4
YEMEKHANE GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %40 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
1,00
7
5
YEMEKHANE GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %40 FAZLASI)(RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
1,00
14
6
YEMEKHANE GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %40 FAZLASI)(FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
1,00
70
7
PARK BAHÇELER İŞÇİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %25 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
6,00
7
8
PARK BAHÇELER İŞÇİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %25 FAZLASI) (RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
6,00
21
9
PARK BAHÇELER İŞÇİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %25 FAZLASI) (FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
6,00
135
10
PARK BAHÇELER İŞÇİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %0 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
1,00
7
11
PARK BAHÇELER İŞÇİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %0 FAZLASI) (RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
1,00
21
12
PARK BAHÇELER İŞÇİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %0 FAZLASI) (FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
1,00
140
13
BÜRO GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %90 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
1,00
7
14
BÜRO GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %90 FAZLASI)(RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
1,00
14
15
BÜRO GÖREVLİSİ (ASGARİ ÜCRETİN %90 FAZLASI)(FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
1,00
70
16
ELEKTRİK GÖREVLİLERİ YARDIMCISI (ASGARİ ÜCRETİN %55 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
1,00
6
17
ELEKTRİK GÖREVLİLERİ YARDIMCISI (ASGARİ ÜCRETİN %55 FAZLASI)(RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
1,00
18
18
ELEKTRİK GÖREVLİLERİ YARDIMCISI (ASGARİ ÜCRETİN %55 FAZLASI)(FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
1,00
135
19
DÜZ İŞÇİ (ASGARİ ÜCRETİN %25 FAZLASI)
AY x İŞÇİ SAYISI
7,00
7
20
DÜZ İŞÇİ (ASGARİ ÜCRETİN %25 FAZLASI)(RESMİ TATİL ÇALIŞMASI)
GÜN x İŞÇİ SAYISI
7,00
36
21
DÜZ İŞÇİ (ASGARİ ÜCRETİN %25 FAZLASI)(FAZLA ÇALIŞMA)
SAAT x İŞÇİ SAYISI
7,00
135
TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)
İhale işlem dosyasında yer alan belgeler incelendiğinde, ihaleye 12 isteklinin katıldığı, 01.07.2014 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyonu kararıyla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği halde sunmayan altı isteklinin teklifinin reddedildiği, sunmuş olduğu açıklamalar uygun görülen Yılmaz Vural Tur. Taş. Oto. Tem. İnş. Akar. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Makro Tem. Otom. Bilgi İşl. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin ise ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklifler olarak belirlendiği görülmüştür.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde “b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.
c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyeti, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanır.
(2) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol ve giyecek gibi maliyetlerin teklif fiyatına dahil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara; yol, yemek ve giyecek gibi maliyetlerin brüt tutarları da eklenerek işçilik maliyeti bulunur. Ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceği idari şartnamede gösterilir.
(3) İhale konusu işin kapsamında yer alan iş kollarının iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlike sınıf ve derecelerine ilişkin kısa vadeli sigorta kolları prim oranları, işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden alınacak yazı ile tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılır. Ayrıca ihale konusu işe ilişkin kısa vadeli sigorta kolları prim oranları idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilir.
(4) Personele asgari ücretin üzerinde ödeme yapılmasının öngörülmesi halinde, bu ücretin brüt asgari ücretin en az yüzde (%) kaç fazlası olacağı idarece belirlenerek, bu oran üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanır ve söz konusu oran idari şartnamede açıkça gösterilir.
(5) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemleri bulunması halinde, bu kalemlerin kapsamındaki işler dahil, ihale konusu işin yerine getirilmesi için çalıştırılacak asgari personel sayısının ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, işçi sayısı yerine, yaptırılacak işi oluşturan iş kalemi veya kalemleri üzerinden teklif alınabilir.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.
…
78.19. Personele ilişkin giyecek giderleri, işin yapılması sırasında personelce kullanılması istenen kıyafetle ilgili olduğundan giyecek giderinin işçilere aylık veya nakdi olarak ödeneceğine dair bir düzenleme yapılmayacak, giyecek giderleri için parasal tutar öngörülmeyecek ve giyeceğin özellikleri ile sayısı ihale dokümanında belirtilecektir. Ancak süresi 3 ay ve daha az olan personel çalıştırmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde, teklif fiyata dahil olacak masraflar arasında giyecek giderine yer verilmeyecek ve istekliler giyecek giderini tekliflerine dahil etmeyecektir.
…
78.21. Yukarıda sayılan hususlardan teklif fiyatına dahil olacaklar idari şartnamede düzenlenecek, teknik şartnamede ise bunların uygulanması ilgili hükümlere yer verilecektir. Teknik şartnamede, teklife dahil olacak masraflara yer verilmeyecek, idari şartnamede yer alan hükümlerle çelişecek bir düzenleme yapılmayacaktır…” açıklaması,
Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1.(Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 4. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.
79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.
79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
79.6. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere, açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesi zorunludur…” açıklaması yer almaktadır.
Başvuru sahibinin iddiası, ihaleye katılan isteklilerin sunmuş olduğu teklif tutarlarının, ihale dokümanı düzenlemelerine göre hesaplanacak asgari işçilik maliyetini karşılamadığı şeklindedir.
İdare tarafından şikâyet başvurusu üzerine alınan kararda, giyim giderine ilişkin olarak “Giyim bedeli olarak yer alan 50 TL/işçi giyim bedeli, işçilere 50’şer TL dağıtılacağı şeklinde yer almayıp, ‘Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler’ içerisinde yer almaktadır.” ifadelerine yer verilmiş olup, bu ifadeden giyim giderinin ne şekilde teklif fiyata dahil olması gerektiğine dair net bir çıkarım yapılamamaktadır.
İstekliler tarafından teklif fiyata dahil edilecek giyim gideri açısından İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “İşçiler için bir sefere mahsus brüt 50,00 TL/işçi giyim bedeli öngörülmüştür.” ifadesine yer verildiği, aynı ifadenin Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde de yer aldığı, bununla birlikte Teknik Şartname’nin yukarıda yer verilen 2’nci maddesinde ise işçilerin “idarece tespit edilecek iş elbisesi” giyeceklerinin düzenlendiği görülmüştür.
Öncelikli olarak, idarece teklif fiyata dahil olan giderler içerisinde giyim giderinin nakdi olarak düzenlenmiş olması Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.19’uncu maddesinde yer alan “giyecek gideri için parasal tutar öngörülmeyecek…” açıklamasına açık aykırılık taşımaktadır. İhale dokümanı kapsamında giyim giderine ilişkin yapılan düzenlemelerden giyim giderinin ayni olarak kabul edilmesi mümkün olmadığı gibi, nakdi olarak ödeneceğinin kabul edilmesi hususu da teklif veren istekliler açısından tereddüde neden olmaktadır.
İhale işlem dosyasında yer alan yaklaşık maliyetin hesaplanmasına dair belgeler incelendiğinde, idare tarafından işçilik hesaplama modülü vasıtasıyla yaklaşık maliyetin hesaplandığı, söz konusu 50 ? tutarının “ayni giyim bedeli” olarak kabul edilerek işçilik hesaplama modülünün giyim kısmına yazıldığı görülmüştür. Söz konusu düzenlemenin ayni giyim bedeli olarak alınması mümkün olmadığından yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu bedelin ayni olarak kabul edilse dahi, bu durumda idare tarafından yaklaşık maliyetin gizliliği ilkesine aykırı hareket edilmiş olacaktır.
Söz konusu düzenlemenin nakdi giyim yardımı olarak kabul edilmesi durumunda, anılan tutar üzerinden 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre prim hesaplamalarının yapılması ve işçilik maliyetine dahil edilmesi gerekmektedir. Ancak bu durumda, idarece “bir defaya mahsus” olarak öngörülen tutarın, ücret bordrosunda gösterilmesi ve ne zaman ödeneceği konularında belirsizlik bulunmaktadır. Prim hesaplamalarının yapılması açısından, tüm giyim bedeli üzerinden ayrıca hesaplanması, giyim giderinin aylara bölünerek birim fiyat teklif cetveline uygun şekilde ödenmesi ve giyim giderinin ilk ay için ücrete dahil edilip sonraki aylar için giyim dahil edilmeksizin işçilik maliyetinin hesaplanması durumlarında asgari işçilik maliyeti farklı hesaplanmaktadır.
İstekliler tarafından verilen teklifler incelendiğinde ise, ihaleye katılan 15 istekliden beşinin idarenin yaklaşık maliyet hesaplama yöntemini esas alarak tekliflerini oluşturduğu, bu beş isteklinin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının birebir aynısını teklif ettiği görülmüştür. Diğer beş isteklinin ise idarece hesaplanan kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği, dolayısıyla personele 50 ? tutarında bir ödemenin yapılmayacağı kabulü ile tekliflerini oluşturdukları anlaşılmaktadır. Zira aşırı düşük teklif açıklaması sunan tek isteklinin açıklaması kapsamında giyim gideri için yazlık ve kışlık iş elbisesi olarak proforma faturanın yer aldığı, söz konusu açıklamanın idare tarafından uygun görülerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı belirlenmiştir. Söz konusu husus, idarece isteklilere 50 ? tutarında bir giyim yardımı ödemesinin yapılmayacağının kabul edildiğini göstermektedir.
Yukarıda açıklanan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, gerek ihale dokümanında yer alan düzenlemelerin isteklileri tereddüde düşürdüğünün açık olduğu, gerekse giyim gideri hususunun ayni veya nakdi olarak ele alınarak ihalenin sonuçlandırılma şansı bulunmadığı değerlendirildiğinden ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiası kapsamında “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğu kararına katılmıyoruz. (¤¤)