(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 79)
Toplantı No : 2012/027
Gündem No : 64
Karar Tarihi : 14.05.2012
Karar No: 2012/UH.III-2103
Şikayetçi: Uygar Yemekçilik Güv. Turizm Temizlik Taah. Tic. Ve San. Ltd. Şti., Hal Mahallesi 6046 Sokak No:8 MERSİN
İhaleyi yapan idare: Sağlık Bakanlığı Erdemli Devlet Hastanesi, Alata Mahallesi Hastane Caddesi 100 33740 MERSİN
Başvuru tarih ve sayısı: 20.04.2012 / 15400
Başvuruya Konu İhale: 2012/16363 İhale Kayıt Numaralı "21 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme,Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 10.05.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.08.-101.04-.H.(1607).(0259)./2012-39Esayılı Esas İnceleme Raporunda;
Sağlık Bakanlığı Erdemli Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 13.03.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “21 Aylık Malzeme Dâhil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Uygar Yemekçilik Güvenlik Turizm Temizlik Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 12.04.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.04.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.04.2012 tarih ve 15400 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.04.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarece kârsız yaklaşık maliyetin 1.314.538,46 TL olarak belirlendiği, bu itibarla Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararlarında kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak kabul edildiği, bu nedenle idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren bütün isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İncelemeye konu ihalenin Sağlık Bakanlığı Erdemli Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “21 Aylık Malzeme Dâhil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesi olduğu anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.
Anılan Kanun maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temininde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79.4 üncü maddesindeise; “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.”açıklamasına yer verilmiştir.
Anılan Tebliğ açıklamasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği belirtilmiştir.
Ancak, ihale konusu “21 Aylık Malzeme Dâhil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işinin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet işi olduğu anlaşılmış olup, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından ikincil mevzuatta belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmadığı dikkate alındığında, bu tür ihalelerde de kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif sunan istekliler için de aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
İdarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak toplam 1.366.798,46 TL olarak, kâr hariç yaklaşık maliyetin ise 1.314.538,46 TL olarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede anılan tutarın altında teklif sunan ihale üzerinde bırakılan Fatih Tem. Teks. Gıd. Kır. Nak. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Alihan Gıda Tem. Danış. Tur. İnş. Taah. Tar. Hayv. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Fatih Tem. Teks. Gıd. Kır. Nak. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Alihan Gıda Tem. Danış. Tur. İnş. Taah. Tar. Hayv. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin “…. idarece belirlenen karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren bütün isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği” yönündeki iddiasına ilişkin olarak Kurul çoğunluğunca verilen Karada belirtilen; “İdarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak toplam 1.366.798,46 TL olarak, kar hariç yaklaşık maliyetin ise 1.314.538,46 TL olarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede anılan tutarın altında teklif sunan ihale üzerinde bırakılan Fatih Tem. Teks. Gıd. Kır. Nak. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Alihan Gıda Tem. Danış. Tur. İnş. Taah. Tar. Hayv. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği anlaşılmıştır.” gerekçelerine dayanılarak “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Sağlık Bakanlığı Erdemli Devlet Hastanesi tarafından gerçekleştirilen “21 Aylık Malzeme Dâhil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işine ilişkin, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak; 92.000 adet sabah, gece ve diyet kahvaltısı için 186.463,76 TL, 205.000 adet öğle yemeği için 795.549,65 TL, 65.000 adet akşam yemeği için 252.247,45 TL ve 40.000 adet öğle ve akşam diyet yemeği için 132.537,60 TL bileşenleri üzerinden % 13 kâr dahil olmak üzere toplam 1.366.798,46 TL olarak hesaplandığı,17 adet ihale dokümanı satıldığı, 13.03.2012tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 11 isteklinin katıldığı, isteklilerden birinin teklif mektubunun uygun olmaması ve geçici teminat mektubunun sunulmaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan on isteklinin tekliflerinin,
İstekli Teklif Bedeli (TL)
Nural Gıda Tar. Hiz. Hay. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. 1.068.600,00
Şimşek Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.170.900,00
Karataş Yem. Fab. Otoms. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. 1.203.900,00
Fatih Tem. Teks. Gıd. Kır. Nak. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.311.000,00
Alihan Gıda Tem. Danış. Tur. İnş. Taah. Tar. Hayv.
Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.313.800,00
Uygar Yem. Güv. Tur. Temz. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. 1.315.700,00
Metsim Mersin Özel Eğt. Tur. Yem. Tem. Kır. Taah.
Tic. San. Ltd. Şti. 1.352.800,00
Mehmetler Yem. Oto. Pet. Nak. Turz. Yem. San. ve
Tic. Ltd. Şti. 1.388.980,00
CNS Müth. Tem. Yem. Ürt. ve Otoms. Hiz. Ltd. Şti. 1.431.900,00
Bilintur Bilkent Tur. İnş. Yat. ve Tic. A.Ş. 1.904.500,00
Şeklinde verildiği, idarece kârsız yaklaşık maliyetin 1.314.538,46 TL olarak belirlenmesi ile bu bedelin altında teklif veren üç istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük açıklamalarını sunan üç isteklinin açıklamalarının idarece uygun görülmeyerek değerlendirme dışı bırakılmaları sonucunda geriye kalan yedi geçerli teklif arasında en düşük bedelli teklif olan 1.311.000,00 TL teklif bedelli Fatih Tem. Teks. Gıd. Kır. Nak. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, 1.313.800,00 TL bedelli Alihan Gıda Tem. Danış. Tur. İnş. Taah. Tar. Hayv. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenerek ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli on tekliften yedisi yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte, yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekirken, aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak, aşırı düşük sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği hususlarında “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurulun bu hususa ilişkin “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki kararına katılmıyorum. (¤¤)