(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2010/037
Gündem No: 3
Karar Tarihi: 24.05.2010
Karar No: 2010-UH.II-1456
Şikayetçi:
Arif ÖZDEMİR (Işık Tur. Taşıma Tic.), VEKİLİ: Av. Selahattin SARIOĞLU İnönü Cd. Dörtyol Çevresi No:78/1 / MALATYA
İhaleyi Yapan Daire:
Malatya Belediye Başkanlığı, İnönü Caddesi / MALATYA
Başvuru Tarih ve Sayısı:
08.04.2010 / 8164
Başvuruya Konu İhale:
2009/186739 İhale Kayıt Numaralı "Belediyemiz Birimlerinde Kullanılmak Üzere Sürücülü Araç Kiralanması İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
13.05.2010 tarih ve II.H.09.63.0078/2010-20E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Malatya Belediye Başkanlığı tarafından 11.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Belediyemiz Birimlerinde Kullanılmak Üzere Sürücülü Araç Kiralanması İşi” ihalesine ilişkin olarak Arif Özdemir (Işık Tur. Taşıma Tic.)’nin 19.03.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 08.04.2010 tarih ve 8164 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; müvekkil firmanın teklifi ekonomik olarak en uygun teklif olmasına rağmen idarece yapılan 10.03.2010 tarihli tebliğde ihalenin bir başka firmada kaldığının bildirildiği, idarece müvekkil firmanın sunduğu bilanço belgelerinin usulüne uygun olmadığı tespit edildiğinden (Vergi Dairesi kayıtlarıyla uyumlu olmadığı) tekliflerinin değerlendirmeye alınmadığının bildirildiği, teklif dosyasında 2009 yılında bitirilen iş bedeli olarak (taşımacılık geliri) 108.389 TL’nin bildirildiği, buna ilişkin olarak taşımacılık işi yapılan idareden (okuldan) iş bitirme belgesi alındığı ve dosyada sunulduğundan idarenin yeterlik için aradığı koşulun sağlandığı ancak gelirin tamamına ilişkin gelir makbuzu kesilmesine karşın makbuzların tamamının Vergi Dairesine 2009 yılında beyan edilmediği, bu nedenle oluşan vergi kusurunun 13.02.2010 tarihinde düzeltme beyannamesi ile Vergi Dairesine bildirildiği ve internet ortamında görülür olduğu, bu durumun vergi mevzuatını ilgilendiren bir olay olduğu, çünkü müvekkil firmanın idarenin aradığı yeterli iş bitirme koşulunu resmi kurumdan aldığı iş bitirme belgesi ile kanıtlamış olduğu iddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İhaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesi uyarınca ihale konusu işin; sürücülü araç kiralanması hizmeti olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin 7 nci maddesinde; ihaleye katılabilmek için isteklilerce sunulması gereken belgeler ve yeterlilik kriterleri belirtilmiştir.
Bu kapsamda; idari şartnamenin 7.4.2 nci maddesinde; “Bilanço ve eşdeğer belgeler: ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait: a) Yıl sonu bilançosunun, bilançonun gerekli görülen bölümleri, b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgeleri, a ve b bendinde sayılan belgelerden birinin sunulması yeterlidir. İsteklinin;
a) Cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,
yeterlik kriterleridir ve bu üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.
Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
Yayımlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyenler, yukarıda belirtilen kriterleri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilirler. Yabancı ülkede düzenlenen ve yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir...”,
Anılan idari şartnamenin 7.4.3 üncü maddesinde; “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler;
İsteklilerce,
a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,
b) Taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen hizmet işlerinin parasal tutarını gösteren ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda düzenlenmiş faturaların, belgelerinden birinin sunulması yeterlidir.
Bu belgelerdeki tutarların: toplam ciro için teklif edilecek bedelin % 25’inden, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 15’inden, bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edecektir.
Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir….
İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir:
a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait Türkiye İstatistik Kurumu Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “Genel” sütunundaki (2003=100 Temel Yıllı) endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir….” düzenlemelerine yer verilmiştir.
Söz konusu idari şartnamede isteklilerce sunulması istenilen bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmine ilişkin belgeler konusunda ihaleye ait ilanın 4.2.2 nci maddesinde; “Bilanço ve eşdeğer belgeler. İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; a) Yıl sonu bilançosunun ve bilançonun gerekli görülen bölümleri, b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgeler, a ve b bendinde sayılan belgelerden birinin sunulması yeterlidir. İsteklinin;
a) Cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,50 olması,
b) Öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,10 olması,
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’den küçük olması,
yeterlik kriterleridir ve bu üç kriter birlikte aranır.
Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Serbest meslek erbabının vereceği, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir. Bu durumda, yukarıda bilançolar veya gerekli görülen bölümler üzerinden hesaplanacak oranlar aranmaz.
Yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” düzenlemesine,
Anılan ilanın 4.2.3 üncü maddesinde; “İş hacmini gösteren belgeler; a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosu,
b) Taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen hizmet işlerinin parasal tutarını gösteren, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda düzenlenmiş faturalar,Bu belgelerden birinin sunulması yeterlidir.
Toplam cironun teklif edilen bedelin %15 inden, taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin %10 undan az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.
Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanamadığına bakılır.
Yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 29 uncu maddesinde; “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:
a) İhale konusu işin yaklaşık maliyetine bakılmaksızın tüm ihalelerde; adayın veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu gösteren belgelerin,
b) Yaklaşık maliyeti, Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarı ile eşik değer arasında olan işlerin ihalelerinde; (a) bendinde sayılan belgelere ek olarak, adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren belgelerin,
c) Yaklaşık maliyeti, eşik değere eşit veya eşik değeri aşan işlerin ihalelerinde (a) ve (b) bentlerinde sayılan belgelere ek olarak;
1) Bankalardan temin edilecek, adayın veya isteklinin mali durumu ile ilgili belgelerin,
2) Adayın veya isteklinin ilgili mevzuatı uyarınca yayımlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgelerin,
3) Adayın veya isteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu ve hizmet işleri ile ilgili taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarını gösteren belgelerin,
idarelerce istenilmesi zorunludur….” hükmüne,
Anılan Yönetmeliğin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35 inci maddesinde; “ (1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde;
a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosunun ve bilançonun gerekli görülen bölümlerinin,
b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,
her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.
(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Bu durumda;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,
yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.
(3) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(4) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(5) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.
(6) Bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
(7) Yayımlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyenler, yukarıda belirtilen kriterleri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilirler. Yabancı ülkede düzenlenen ve yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.
(8) Serbest meslek erbabının vereceği, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir. Bu durumda, yukarıda bilançolar veya gerekli görülen bölümler üzerinden hesaplanacak oranlar aranmaz. Dördüncü fıkrada yer alan hükümler serbest meslek kazanç defteri özeti için de geçerlidir…” hükmüne,
Söz konusu Yönetmeliğin “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36 ncı maddesinde; “ (1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde;
a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,
b) Taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen hizmet işlerinin parasal tutarını gösteren ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda düzenlenmiş faturaların,
her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.
(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir.
(3) Taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarını tevsik etmek üzere; hizmet işleri ile ilgili fatura örnekleri ya da bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı suretleri sunulur.
(4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.
(5) Taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.
(6) İş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:
a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden, taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir…
(8) Altıncı ve yedinci fıkralardaki kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(9) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(10) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.
(11) Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur.Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir…” hükmüne yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İlanı veya duyurusu 1/5/2011 tarihinden önce yapılan ihalelerde iş hacmini gösteren belgelerdeki yeterlik kriterleri” başlıklı geçici 6 ncı maddesinde yer alan; “ (1) İlanı veya duyurusu (Değişik ibare:04/03/2010-27511 R.G./ 2 md.) 1/5/2011 tarihinden önce yapılan ihalelerde, 36 ncı maddenin altıncı fıkrasındaki iş hacmini gösteren belgelere ilişkin yeterlik kriterlerinde aşağıdaki oranlar uygulanır:
a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 15’inden, taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 10’undan az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir...” hükmü ile anılan Yönetmeliğin “İlanı veya duyurusu 1/5/2011 tarihinden önce yapılan ihalelerde bilanço veya eşdeğer belgelerdeki yeterlik kriterleri” başlıklı geçici 5 inci maddesinde yer alan; “ (1) İlanı veya duyurusu 1/5/2011 tarihinden önce yapılan ihalelerde, 35 inci maddenin ikinci fıkrasındaki yeterlik kriterlerinde aşağıdaki oranlar uygulanır:
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,50 olması (hesaplama yapılırken; varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,10 olması (hesaplama yapılırken, varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’den küçük olması,
yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır.” hükmüne yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda yer alan hükümleri uyarınca, söz konusu ihalede isteklilerce sunulması gereken bilanço veya eş değer belgelerde cari oranın en az 0,50, öz kaynak oranının en az 0,10 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’den küçük olması, ayrıca isteklilerce sunulması gereken iş hacmini gösteren belgelerde toplam cironun teklif edilen bedelin % 15’inden taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 10’undan az olmaması gerektiği, söz konusu oranların yeterlik şartı olduğu anlaşılmıştır.
İhaleye ait ilanda bilanço veya eş değer belgeler ile iş hacmine ilişkin belgelerde mevzuat uyarınca yeterlilik şartı olarak aranması gereken oranların mevzuata uygun olarak istenildiği görülmesine karşın; ihaleye ait idari şartnamede bilanço veya eş değer belgelerde cari oranın en az 0,75, öz kaynak oranının en az 0,15 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması, ayrıca isteklilerce sunulması gereken iş hacmini gösteren belgelerde toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerektiği şeklinde düzenleme yapılmış olup, idari şartnamede istenilen söz konusu oranların mevzuata uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.
İhaleye ait ilan ve idari şartnamede bilanço veya eşdeğer belgeler ile iş hacmine ilişkin olarak istenilen belgelerde yeterlik kriteri olarak öngörülen oranların birbirinden farklı olması Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İhale ve ön yeterlik ilanı” başlıklı 21 inci maddesi 2 nci bendinde yer alan; “İhale veya ön yeterlik ilanlarında yer alan bilgilerin, ihale veya ön yeterlik dokümanını oluşturan belgelerdeki düzenlemelere uygun olması gerekir. İhale ve/veya ön yeterlik dokümanında belirtilmeyen hususlara, ihale ve ön yeterlik ilanında yer verilemez.” hükmüne aykırı bulunmuştur.
Ayrıca, ihaleye ait ilan ve idari şartnamede bilanço veya eşdeğer belgeler ile iş hacmine ilişkin belgelerde aranılan oranların birbirinden farklı olmasının yanı sıra, idari şartnamede öngörülen oranların mevzuata uygun oranlar olmadığı, mevzuat uyarınca istenilmesi gereken oranlardan daha yüksek oranlar belirlendiği görülmüştür.
Dolayısıyla, idari şartnamede öngörülen oranlara göre tekliflerin değerlendirilmesinin 4734 sayılı Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde yer alan; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; rekabeti, …ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne aykırılık oluşturacağı anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen nedenlerle; söz konusu ihalede tekliflerin değerlendirilmesinde bilanço ve eş değer belgeler ile iş hacmine ilişkin belgelerde hangi oranların esas alınması gerektiği konusunda belirsizlik bulunduğu sonucuna varılmıştır.
İdari şartnamede bilanço veya eşdeğer belgeler ile iş hacmine ilişkin belgelerde yeterlik kriteri olarak aranması gereken oranların mevzuatta öngörülen oranlardan daha yüksek olarak belirlenmesi nedeniyle söz konusu ihalenin sağlıklı sonuçlandırılabilmesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasında yapılan incelemede;
05.03.2010 tarihli ihale komisyonu kararında; söz konusu ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği, isteklilerden Arif Özdemir - Işık Tur Taşıma Ticaretin sunduğu iş hacmi (ciro) belge tutarının yeterli olmadığı tespit edildiğinden, Motaş Malatya Belediyesi Şehirlerarası Otobüs Terminali Ulaşım Hiz. Makine San. Soğuk Hava Dep. ve Mezbahane Hiz. Tic. A.Ş’nin bilanço rasyolarına ilişkin kriterleri sağlamadığı tespit edildiğinden tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına, Yerli Kayalar İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı, Akmercan Turizm Taşımacılık İnş. Güvenlik Sis. Temizlik ve Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olduğuna karar verildiği belirtilmiştir. 05.03.2010 tarihli ihale komisyonu kararının ihale yetkilisince 09.03.2010 tarihinde onaylandığı görülmüştür.
Şikayetçi Arif Özdemir -Işık Tur Taşıma Ticaretin teklif dosyasında bilanço veya eş değer belgeler ile iş hacmine ilişkin belgeler olarak;
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir onaylı “Genel Bilgi” başlıklı bir yazının sunulduğu, söz konusu yazıda 2009 yılına ilişkin cari oranının 21,59, öz kaynak oranının: % 7,41 ve kısa vadeli banka borçlarının öz sermayeye oranının “0” olduğunun belirtildiği ve bu bilgilerin bilançolara, mali verilere ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde doğru olduğunun beyan edildiği,
Ayrıca Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) onaylı 2008 yılına ilişkin “Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi” sunulduğu, söz konusu beyannamenin ekinde “İşletme Hesabı Özetinin” yer aldığı, yanı sıra 2 ayrı sayfada SMMM onaylı 01.01.2009-31.12.2009 tarihli İşletme Defteri Özetlerinin verildiği,
Bunların dışında yine SMMM onaylı 2009 yılına ait bilanço ve gelir tablolarının sunulduğu görülmüştür.
Şikayetçi Arif Özdemir’in (Işık Tur Taşıma Tic.) teklif dosyasında sunulan 2009 yılına ait bilançoda yer alan değerlerin hem ilanın 4.2.2 nci hem de idari şartnamenin 7.4.2 nci maddesinde yeterlik kriteri olarak öngörülen oranları karşıladığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; ilanın 4.2.3 üncü maddesinde cironun teklif edilen bedelin % 15’inden, idari şartnamenin 7.4.3 üncü maddesinde ise % 25’inden az olmaması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılmış olup, şikayetçi Arif Özdemir -Işık Tur Taşıma Ticaret tarafından sunulan 2009 yılına ait gelir tablosunda yer alan toplam cironun ve toplam cironun güncellenmiş tutarının hem ilan hem de idari şartnamede öngörülen oranları karşılamadığı anlaşılmıştır.
Öte yandan idarece Malatya Beydağı Vergi Dairesi Başkanlığına gönderilen 12.02.2010 tarih ve 1058 sayılı yazıda; Beydağı Vergi Dairesi mükellefi Arif Özdemir’in (Işık Tur Taş. Ticaret) söz konusu ihalede bilanço ve gelir tablosu ve yıllık gelir vergisi beyannamesi sunduğu, sunulan gelir vergisi beyannamesi çıktısında mükellefe ait işletme hesap özeti bulunduğunun görüldüğü belirtilerek, söz konusu firmanın ihalede sunduğu bilanço, gelir tablosu ve yıllık gelir vergisi beyannamesinin vergi dairesi kayıtları ile uyumlu olup olmadığının sorulduğu görülmüştür.
Malatya Beydağı Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 18.02.2010 tarih ve 2788 sayılı cevabında; servis taşımacılığı faaliyetinden dolayı vergi dairesinde kayıtlı bulunan Arif Özdemir’in 2008 yılı Yıllık Gelir Vergisi Beyanname bilgilerinin vergi dairesi kayıtlarıyla uyumlu olduğu, ancak 01.01.2009-31.12.2009 tarihli işletme hesabı özetleri ile mükellef bilançosunun kayıtlarında bulunmadığı, mükellefin işletme hesabı esasına göre defter tasdiki yaptırdığının kayıtlarından anlaşıldığı belirtilmiştir.
Arif Özdemir’in (Işık Tur. Taş. Tic.) 09.03.2010 tarih ve 2420 sayı ile idare kayıtlarına alınan dilekçesinde; teklif dosyalarında çelişki taşıyan eksik evraklara ilişkin olarak daha sonra düzeltme beyannamesi verilerek eksikliğin giderildiğinin beyan edildiği anlaşılmıştır.
İdarece şikayetçi Arif Özdemir‘e (Işık Tur. Taşıma Tic.) gönderilen 10.03.2010 tarih ve 1626 sayılı kesinleşen ihale kararı bildirim yazısında; bilanço belgelerinin usulüne uygun olmadığı (Vergi Dairesi kayıtlarıyla uyumlu olmadığı) tespit edildiğinden, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği belirtilmiştir.
Kesinleşen ihale kararının bildirimi üzerine şikayetçi Arif Özdemir’in (Işık Tur. Taşıma Tic.) 19.03.2010 tarihinde idareye yaptığı şikayet başvurusunda; gelirin tamamına ilişkin gelir makbuzu kesilmesine karşın bu makbuzların tamamının Vergi Dairesine 2009 yılında beyan edilmediği, söz konusu vergi kusurunun 13.02.2010 tarihinde düzeltme beyannamesiyle Vergi Dairesine bildirildiği, idarece aranılan yeterli iş bitirme koşulunun ise resmi bir kurumdan alınan iş bitirme belgesiyle kanıtlandığı belirtilmiştir.
Diğer yandan; idarece Malatya Beydağı Vergi Dairesi Müdürlüğüne düzenlenen 22.04.2010 tarih ve 602-2876 sayılı ikinci yazıda; Arif Özdemir’in idareye sunduğu 09.03.2010 tarihli dilekçede; 2009 yılına ait bazı hasılat faturalarını beyan etmeyi unuttuğunu ve bu nedenle düzeltme beyannamesi verdiğini belirttiği ve dilekçesi ekinde düzeltme beyannamesi faturalarını, vergi dairesinden alınan ve SMMM tarafından imzalanmış ek gelir vergisi beyannamesini ve ekinde yer alan gelir tablosu ile bilançosunu sunduğu belirtilmiş olup, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 180 inci maddesi hükmü uyarınca ilgilinin ancak 2010 yılından itibaren bilanço esasına göre defter tutabileceği ve ancak 2010 yılı sonunda bilanço düzenleyebileceği kanaati hasıl olduğundan, bahse konu düzeltme beyannamesi ve eklerinin gerçeği yansıtmadığı, kamu idaresini yanıltmaya yönelik olduğu kanaatinin oluştuğu belirtilerek söz konusu bilanço ve eklerinin vergi dairesi kayıtlarında yer alıp almadığının bildirilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Malatya Beydağı Vergi Dairesi Müdürlüğünün 27.04.2010 tarih ve 7553 sayılı cevap yazısında; Arif Özdemir’in 21.07.2008 tarihinden itibaren Beydağı Vergi Dairesi mükellefi olduğu, nakil geldiği Fırat Vergi Dairesinde ise öteden beri işletme esasına göre defter tuttuğunun ve vergi dairelerinde faaliyette bulunduğu dönemlerde de işletme esasına göre defter tasdik ettirdiğinin anlaşıldığı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 176 ve müteakip maddeleri defter tutma bakımından tüccarlarla ilgili hükümleri, 182 ve müteakip maddeleri bilanço esasına göre defter tutma hükümlerini, 193 ve müteakip maddelerinin de işletme hesabı esasına göre defter tutma hükümlerini düzenlediği, söz konusu maddelere göre yapılan değerlendirme neticesinde; Arif Özdemir’in 2008 yılı hasılatının bilanço esasına göre defter tutan 1.sınıf tüccarlarla ilgili hadleri aşmadığının anlaşıldığı, 2009 yılı hasılatının ise Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin 1 inci fıkrasının 2 nci bendinde yer alan hadleri aştığı, bu nedenle 2010 yılı itibariyle bilanço esasına göre defter tutması gerektiğinin anlaşıldığı, mükellefin 2009 yılına ilişkin olarak anılan Kanunun 181 inci maddesinde hüküm altına alınan ihtiyari sınıf değiştirmeyle ilgili bir talebi yada tasarrufunun söz konusu olmadığı, bu nedenle söz konusu mükellefin ancak 2010 yılından itibaren bilanço esasına göre defter tutabileceği ve 2010 yılı hesapları için bilanço ve gelir tablosu tanzim edebileceği, e-beyanname olarak internetten verilen 2009 yılı gelir vergisi beyannamesinin 2 nci sınıf Tüccarların tabi olduğu işletme hesabı esasına göre verilmesi gerekirken, mükellef/muhasebeci tarafından 1 inci sınıf Tüccarların tabi olduğu bilanço esasına göre düzenlenerek verildiğinin anlaşıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; yaklaşık maliyeti eşik değerin üzerinde bulunduğu anlaşılan söz konusu ihalede mevzuat uyarınca idarece ihale ilanının 4.2.2 nci, idari şartnamenin 7.4.2 nci maddesinde isteklinin bilanço ve eşdeğer belgelerinin, ilanın 4.2.3 üncü, idari şartnamenin 7.4.3 üncü maddesinde ise, isteklinin iş hacmini gösteren belgelerini sunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapıldığı,
Söz konusu ihaleye teklif veren şikayetçi Arif Özdemir’in teklifinde sunduğu görülen SMMM onaylı 2009 yılına ait bilanço ve gelir tablosu incelendiğinde; gelir tablosundaki toplam cironun ilanın 4.2.3 üncü ve idari şartnamenin 7.4.3 üncü maddesinde istenilen oranları karşılamadığı, dolayısıyla isteklinin yeterli olmadığı,
Diğer yandan; Malatya Beydağı Vergi Dairesinin mükellefi olduğu anlaşılan şikayetçi Arif Özdemir’in teklifinde sunduğu bilanço ve gelir tablosuna ilişkin olarak ilgili Vergi Dairesi ile idare arasında yapılan yazışmalardan görüldüğü üzere; Arif Özdemir’in öteden beri işletme hesabı esasına göre defter tutan bir mükellef olduğu, 2009 yılı itibariyle bilanço esasına göre defter tutmadığı anlaşıldığından söz konusu istekliye ait teklifin idarece değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin şikayeti yerinde bulunmamıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
09.03.2010 tarihli kesinleşen ihale kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Yerlikayalar İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin idari şartnamenin 7.4.2 nci ve 7.4.3 üncü maddesinde istenilen bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmine ilişkin olarak teklif dosyasında sunduğu belgeler incelendiğinde; söz konusu belgelerin Serbest Muhasebeci (SM) tarafından onaylanmış olduğu (“TÜRMOB” yazısı ve “Mm” amblemi olan kaşede “Serbest Muhasebeci” ibaresinin yer aldığı görülmüştür.) anlaşılmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 35 inci maddesinin 6 ncı bendi ile 36 ncı maddesinin 11 inci bendi uyarınca; isteklilerce sunulacak bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ve gelir tablosunun her bir sayfasının yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunluluğu bulunduğundan, ihale üzerinde bırakılan Yerlikayalar İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif dosyasında sunduğu bilanço veya eşdeğer belgeler (bilanço ve mizan) ile iş hacmine ilişkin (gelir tablosu) belgelerin serbest muhasebeci onaylı olması mevzuata uygun bulunmamış olup, söz konusu istekliye ilişkin teklifinde idarece değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan; 09.03.2010 tarihli kesinleşen ihale kararının başvuru sahibine 10.03.2010 tarihinde tebliğ edildiği, başvuru sahibi tarafından idareye 19.03.2010 tarihinde şikayet başvurusunda bulunulduğu, idarece 10 gün içinde gerekçeli karar alınmaması üzerine başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini izleyen 10 gün içinde (08.04.2010) Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmasına karşın, 25.03.2010 tarihinde idarenin Yerlikayalar İnş. Tic. Ltd. Şti. ile ihale konusu işe ait sözleşmeyi imzaladığı anlaşılmıştır.
Kamu İhale Kanununun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 inci maddesinde; “İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz .” hükmü yer almaktadır.
Başvuru sahibinin idareye 19.03.2010 tarihinde yaptığı başvuru üzerine idarenin 10 günlük karar verme süresi henüz sona ermeden 25.03.2010 tarihinde ihale konusu işe ait sözleşmeyi imzaladığı anlaşılmış olup, söz konusu sözleşmenin mevzuatta öngörülen sürelere uygun olarak imzalanmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)