(4734 S. K. m. 36, 54, 55, 65) (3568 S. K. m. 2) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 6, 18) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 8, 78,79)
Toplantı No: 2011/014
Gündem No: 3
Karar Tarihi: 14.02.2011
Karar No: 2011/UH.III-687
Şikayetçi: TAC Elektrik Turizm ve Tic. Ltd. Şti., Karaçayır Mahallesi Hitit Sokak Otağ Sitesi No:1/a-4 BOLU
İhaleyi yapan idare: Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğü, Mahmudiye Mah. Zeytinlibahçe Cad. No:99 33070 MERSİN
Başvuru tarih ve sayısı: 28.12.2010 / 55525
Başvuruya konu ihale: 2010/129564 İhale Kayıt Numaralı "İçmesuyu ve Atıksu Abone. Sayaç. Okunması, İhbarnamelerinin Basımı ve Dağıtımı, Bilgisayar Operatörü Görv., Su Sayaç Sök., Tak., Mühür. ve Kaçaksu Bildirimi Hizmeti Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 11.02.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.(41.63).(0222)./2010-75E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğü tarafından 05.11.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “İçmesuyu ve Atıksu Abone. Sayaç. Okunması, İhbarnamelerinin Basımı ve Dağıtımı, Bilgisayar Operatörü Görv., Su Sayaç Sök., Tak., Mühür. ve Kaçaksu Bildirimi Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak TAC Elektrik Turizm ve Tic. Ltd. Şti.’nin 15.12.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 17.12.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.12.2010 tarih ve 55525 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.12.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
1- 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,
2- Biltaş Bilgi İşlem İnş. Oto. San. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifleri ve ekindeki “Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nı yazan/imzalayan/kaşeleyen meslek mensubu hakkında yapılan tespitlerin değerlendirilmek ve ilgili hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarece birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 1,3,4,5,6,7,8 no’lu teklif bileşenlerine ilişkin sözleşme giderleri de dahil edilmiş şekilde açıklama talep edildiği, sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli kabul edilmeyerek değerlendirme dışı bırakıldıkları, 15.12.2010 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulundukları, şikayet dilekçelerindeki iddiaların aynen geçerli olduğu, değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin hukuka aykırı olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik bedellerinde ihale dışı bırakılmayı gerektirecek herhangi bir hata ve eksikliğin idare tarafından da tespit edilmediği, değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin,
a. Kendilerinin malı olan araçlarda amortisman masrafı gösterilmemesi,
b. El terminali ile ilgili bakım onarım ücreti konulmaması,
c. 5 adet şoförsüz ve yakıtsız araç izahında periyodik bakım ve trafik sigorta bedellerinin Fiat marka araçlar için alınmış olmasına karşın, trafik sigorta bedelleri hesaplanırken verilmiş olan plakaların Fiat marka araçlara ait olmadığı, demirbaş defterinde kayıtlı olan Dacia marka araçlara ait olduğu ve bu durumun çelişki yarattığı,
Şeklinde belirtildiği, buna göre;
1) El terminali bakım onarım ücreti ile ilgili olarak şikayete cevap yazısında, teknik şartnamenin tüm maddelerinden sorumlu olduklarının belirtildiği ve el terminalleri bakım ve onarım giderlerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olduğunun savunulduğu, halbuki bu giderin ayrı bir bileşen kalemi olarak teklif cetvelinde yer almadığı ve idarece önemli bir maliyet bileşeni olarak sorgulanmadığı, bu iş için dışarıdan hizmet satın alınmayacağı, dokümana göre bakım-onarımın ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak teknisyenlerce gerçekleştirileceği, ayrıca idarece kullandırılacak olan el terminallerinin yeni alınmış olduğu ve en az iki yıl süre ile garanti kapsamında olacağının da bilindiği ve şartnameye göre yedek parçanın da idarece verileceği, bu nedenle açıklamalarında bu konuda bir maliyet ve işçilik hesaplaması yapılmadığı, Kurul’un benzer bir duruma ilişkin 30.12.2004 tarih ve 2004/UH.Z-1866 sayılı kararının bu konuda emsal teşkil ettiği, anılan giderin toplam teklif içerisinde esaslı bir maliyet bileşeni de olmadığı, bu gidere ilişkin birim fiyat cetvelinde buna ilişkin bir satır açılmadığı,
2) Amortisman bedelleri ile ilgili olarak idarenin şikayete cevabında yaptığı “ihale konusu hizmetin Tebliğin ilgili düzenlemesi gereğince personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olmadığı, bu şartlarda araçlara ait amortisman bedellerinin %3 sözleşme giderleri içinde gösterilmesinin mümkün olmadığı” yönündeki değerlendirmesinin Tebliğe aykırı olduğu, sayaç okuma ve kesme-açmaya konu olan ihale konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet olduğu, buradan hareketle amortisman giderlerinin asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 sözleşme ve genel giderlere dahil olduğu, bu hususta çok sayıda emsal Kurul kararı bulunduğu, idarenin bu değerlendirmesinin ihale dokümanında bulunmamasının da ihalenin iptalini gerektirdiği, idarenin bu değerlendirmesine emsal olarak gösterdiği Kurul kararına konu işin ise çöp toplama ve nakline ilişkin olduğundan konuyla ilgisinin bulunmadığı,
3) Şikayet dilekçelerindeki iddiaların aynen geçerli olduğu beyanından hareketle; 5 adet şoförsüz ve yakıtsız araç izahında periyodik bakım ve trafik sigorta bedellerinin Fiat marka araçlar için alınmış olmasına karşın, trafik sigorta bedelleri hesaplanırken verilmiş olan plakaların Fiat marka araçlara ait olmadığı, demirbaş defterinde kayıtlı olan Dacia marka araçlara ait olduğu ve bu durumun çelişki yarattığı gerekçesine ilişkin olarak, idare emrine verilmesi öngörülen beş adet binek aracın hangi hizmette kullanılacağı veya günde ne kadar yol yapacağının da düzenlenmediği, bu tutarsızlık ve belirsizliklerin tekliflerin sağlıklı hazırlanmasını engellediği ve ihalenin iptalini gerektirdiği, bu durumun firmaların teklif fiyat vermelerinde yanıltıcı bir unsur olduğu, ayrıca araçların marka farklılığının, zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin kısmın yazımı sırasında yapılan bir yazım hatasından kaynaklandığı, bunun esasa etkili olmadığı ve maliyet bedelini değiştirmeyeceği, kaldı ki dosyalarında demirbaşa kayıtlı araç ruhsatları arasında Dacia marka araçlara ait herhangi bir evrak bulunmadığı, yine dosyada Emirhan Sigorta Aracılık Hiz. Ltd. Şti.’nden alınan fiyat teklifi incelendiğinde de teklifin Fiat Albea araçlara ilişkin verildiğinin anlaşılabileceği,
4) Şikayet dilekçelerindeki iddiaların aynen geçerli olduğu beyanından hareketle; idarece yaklaşık maliyetin ilgili mevzuata aykırı bir şekilde fahiş olarak belirlendiği, 2008-2009 ve 2010 yıllarında idarenin aynı metrajla bu işi ihale ettiği, daha önce bir yaklaşık maliyet araştırması ve tespiti yapılmış olduğundan bu tutarların güncellenerek yaklaşık maliyet tespiti yapılmak yerine idarece yeniden yaklaşık maliyet hesabı yapılmasının yerinde olmadığı, bu hususun maliyetin yüksek belirlenmesine neden olduğu, her ne kadar bu husus ihalenin iptalini gerektirse de firmalarının teklifi en düşük teklif olduğundan idari şartnamenin 35 inci maddesine göre ihalenin kendileri üzerinde bırakılması gerektiği, maliyetin gerçekçi olduğunun kabul edilmesi durumunda ise ihale üzerinde bırakılan firmanın fiyat teklifi ile hizmetin eksik alınacağı ve kamu zararına sebebiyet verileceği,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İncelemeye konu ihale Mersin Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “İçmesuyu ve Atıksu Abone. Sayaç. Okunması, İhbarnamelerinin Basımı ve Dağıtımı, Bilgisayar Operatörü Görv., Su Sayaç Sök., Tak., Mühür. ve Kaçaksu Bildirimi Hizmeti Alımı” işidir. İhale ilanı incelendiğinde; işin süresi 01.01.2011-31.12.2012 tarihleri arasında 2 yıl olarak belirlenmiş olup, aylık ortalama 250.000 aboneyi kapsayacak iş kapsamında; endeks toplama, ihbarnamelerinin basımı ve dağıtımı, sayaç kesme-bağlama, mühürlenme, kaçak tespiti görevlerini yapmak üzere sıhhi tesisat işlerinden anlayan asgari 105 personel, Bilgisayar ve donanımları ile ilgili her türlü problemin çözümünde görevlendirilecek olan asgari 5 adet Bilgisayar, Elektrik veya Elektronik Teknisyeni, 1 Koordinatör ve 3 Şef olmak üzere 114 kişi; ilave olarak idarenin görevlendireceği birimlerde 36 adet Bilgisayar Operatörünün çalıştırılacağı anlaşılmıştır.
İhale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede; geçerli teklif sunan beş isteklinin de aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, isteklilerin tamamın açıklamalarını idareye sunduğu, idarece yapılan değerlendirme sonucunda yalnızca Biltaş Bilgisayar İşlt. A.Ş.’nin açıklamalarının uygun görüldüğü ve ihalenin aşırı düşük teklif safahatından sonra geriye kalan tek geçerli teklif olarak bu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
Yapılan incelemede, başvuru sahibi ile diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerine ilişkin ihale komisyonu üyelerinin imzası bulunan bila tarih ve sayılı dört adet tutanak tanzim edildiği görülmüştür.
Anılan tutanakta başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri yedi (7) madde halinde açıklanmıştır. Bu gerekçelerin;
“1- İcmalde toplama hatası yapılmış (Toplam 5.366.575,71 olması gerekirken 5.355.317,96 yazılmış)
2- Demirbaş defteri en son Nisan ayında işlem görmüş ve araçların plakası yok
3- Dirim Otomotiv ve Emirhan Ltd. Şti.’den Fiat Albea ve Fiat Palio için teklif alınmış fakat verilen plakalarda demirbaş defterinde Dacia marka
4- Kendi malı olan araçlara amortisman masrafı göstermemiş
5- Şoförsüz ve yakıtsız araç izahatında trafik sigorta bedelini 5 araç için almış, bakım onarımını bunlardan farklı 5 araç için almış
6- 14 BR 038 plakalı aracın muayenesini yaptığını beyan etmiş fakat bunu ispat eden bir evrak koymamış
7- El terminalleri ile ilgili bakım-onarım ücreti konulmamış”
olduğu görülmüştür.
İhaleye ilişkin idari şartnamenin 7.5.2 ve 7.5.3 üncü maddelerinde;
“İhale konusu işin yerine getirilmesinde idarece çalıştırılması öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri aşağıdaki gibidir.
A- 1-Endeks toplama, ihbarnamelerin basımı ve dağıtımı, sayaç kesme-bağlama, mühürleme, kaçak tespiti görevlerini yapmak üzere sıhhi tesisat işlerinden anlayan asgari 105 personel,
2- Bilgisayar ve donanımları ile ilgili her türlü problemin çözümünde görevlendirilecek olan asgari 5 adet Bilgisayar, Elektrik veya elektronik teknisyeni
3- 1 Koordinatör ve 3 şef,
Bu hizmetleri yerine getirecek 114 adet personelin ücretleri birim fiyat teklif cetvelindeki kalemler üzerinden yüklenici tarafından ödenecektir.
B- İdarenin görevlendireceği birimlerde 36 adet Bilgisayar Operatörü hizmet verecektir. Bilgisayar Operatörlerinin ücretleri teklif birim fiyat üzerinden idarece ödenecektir.
7.5.3 İstekliler ihale kapsamındaki işlerin gerçekleştirilebilmesi için 6 adet binek araç (şoförlü yakıt vb. her türlü giderler dahil), 5 binek araç (şoförsüz yakıtsız), 4 adet minibüs (14 kişilik şoförlü), 25 adet mobileti ihale üzerinde kaldığı takdirde iş başında bulunduracaktır. İstenilen araçların kendi malı olma zorunluluğu yoktur. İsteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir.
Bu hizmetleri yerine getirecek 40 adet aracın ücretleri birim fiyat teklif cetvelindeki kalemler üzerinden yüklenici tarafından ödenecektir.”,
Aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;
“25.3. Teklif fiyata dahil, olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti;
1- 36 Bilgisayar Operatörü için brüt asgari ücretin en az % 38 fazlası tek idarece ödenecek olup bu tutar ücret bordrosunda gösterecektir. (25.10.2010 tarihli zeyilname ile % 15)
2- Endeks toplama, ihbarname basımı ve dağıtımı, sayaç kesme-bağlama, mühürleme, kaçak tespiti görevlerini yapmak üzere sıhhi tesisat işlerinden anlayan asgari 105 personel için brüt asgari ücretin en az % 25 fazlası, Bilgisayar ve donanımları ile ilgili her türlü problemin çözümünde görevlendirilecek olan asgari 5 adet Bilgisayar, Elektrik veya Elektronik Teknisyeni için brüt asgari ücretin en az % 20 fazlası, 1 Koordinatör için brüt asgari ücretin en az % 150 fazlası ve 3 şef için brüt asgari ücretin % 40 fazlası ödenecek olup bu 114 adet personele ücretleri birim fiyat teklif cetvelindeki kalemler üzerinden yüklenici tarafından ödenecek ve bu tutar ücret bordosunda gösterilecektir.
25.3.2.Yemek, yol ve giyecek giderleri:
Yüklenici ücretleri teklif birim fiyat üzerinden idarece ödenecek olan, 36 bilgisayar operatörüne ve ücretleri birim fiyat teklif cetvelindeki kalemler üzerinden yüklenici tarafından ödenecek olan, 114 personele günlük 6 TL 1 ay içerisinde 22 gün için toplam 132 TL/ay brüt yemek bedelini nakdi olarak ödeyecek ve bu tutar ücret bordrosunda gösterilecektir.
25.3.3. Malzeme giderleri:
Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.4. Diğer giderler:
Ayrıntıları teknik şartnamede belirtilen 40 adet aracın ve aylık ortalama 250.000 abonenin su sayacının okunmasında kullanılacak olan ihbarnamelerin ücretleri birim fiyat teklif cetvelindeki kalemler üzerinden yüklenici tarafından temin edilecektir.
…
25.5. Yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmış olan kısa vadeli sigorta kolları prim oranları: % 2” düzenlemesi yer almaktadır.
Teknik şartnamenin 2.3 üncü maddesinde ihale konusu işin kapsamı belirlenmiştir. Buna göre;
“Teknik Şartnamenin ilgili maddelerinde geniş açıklaması yapılacak olan; özetle MESKI tarafından temin edilecek olan;
El terminali kullanılarak sayaç endeks okuma ve endekslerin GPRS vasıtası ile bilgisayara aktarılması.
İhbarname basımı,
İhbarnamelerin aboneye bırakılması,
Okumada kullanılan ihbarnamelerin temini,
Tahsilat veznelerinde ve MESKİ'nin ihtiyaç duyduğu servislerde bilgisayar operatörü görevlendirilmesi,
Borçtan dolayı sayacı kesilecek olan abonelere kesme işleminden önce tebligat bırakılması,
Borçtan dolayı, sayaç arızadan dolayı veya kaçak su kullanımından dolayı abonenin suyunun kesilmesi ve bağlanması,
Borçtan, sayaç arızadan veya kaçak su kullanımından dolayı suyu kesilen abonelerin sayaçlarının mühürlenmesi ve bu işlemlerle ilgili tebligat bırakılması,
Yeni abone, borçtan, sayaç arızadan veya kaçak su kullanımından dolayı sayaçlarının bağlanması ve mühürlenmesi ve bu işlemlerle ilgili tebligat bırakılması
Mührü bulunmayan sayaçların tespiti, MESKİ 'ye bildirilmesi ve mühürlenmesi
Sayaçların kontrolü,
Kaçak ve usulsüz su kullananların tespitinin yapılıp MESKİ'ye bildirilmesi,
El terminali ve ünitelerinin bakımı ve onarımı, olarak belirlenen yükümlülüklerin tamamıdır.”,
Anılan şartnamenin “Yapılacak işin açıklanması” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“(f) Yükleniciye teslim edilen el terminali ve bunların şarj ünitelerinin bakımı ve onarımı.”
Buna göre;
3.1) Endeks okuma işleri;
3.1.1 - İşin başlangıcında MESKİ tarafından 40 adet el terminali ve şarj üniteleri ile birlikte Yükleniciye teslim edilecektir. Yüklenici, teslim edilen bu el terminalleri ile okumayı gerçekleştirecektir.”,
Aynı şartnamenin “Bakım ve onarım işleri” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Yüklenici, kendi personellerinin (bilgisayar operatörleri ve okumacılar) kullanacağı MESKİ'ye ait olan bilgisayarlar ile bunların yazıcıları, el terminali ile buna bağlı yazıcılar ve cihazların pilleri ile şarj ünitelerinin bakım ve onarımından sorumludur. Bu cihazlara ait yedek parça idare tarafından verilecektir.
Yüklenici personelinin kullanımında olan ve MESKİ'nin bu iş kapsamında kullanılan tüm bilgisayarların her ay bakımı yapılacak ve arızalı cihazlar onarılacaktır. Bu işlemler için asgari 5 adet bilgisayar, elektrik veya elektronik teknisyenini işin başında bulunduracaktır.
İşin işleyişi ile ilgili Yüklenicinin kusuru ile oluşan arızalarda bakım, onarıma ait malzeme yüklenici tarafından karşılanacak, Yüklenicinin kusurunun olmadığı idarece tespit edilen arızalarda malzeme MESKİ tarafından karşılanacak ve bakım, onarım yüklenici tarafından yapılacaktır.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
İhale dokümanı kapsamında isteklilere verilen Birim Fiyat Tariflerinde, Poz No:2010/1 Endeks Toplama” kalemindeki iş tarifi; “İçmesuyu ve atıksu abonelerinin endekslerini okuma, ihbarname basımı, ihbarnamelerin aboneye bırakılması, okuma bilgilerinin GPRS bağlantısı MESKİ’ye aktarımı, okumada kullanılan ihbarnamelerin temini, bu poz kapsamında gerçekleştirilecek iş mahalline ulaşımın sağlanması için gerekli araçların şoför, yakıt ve yedek parça vs. giderleri dahil temini, el terminalleri, bunların şarj ünitelerinin dahil bakımı, onarımı ve endeks okuma elemanı, endeks okumacı şefi, koordinatörün ücretleri, müteahhit karı ve genel giderler bedellerini içermekte olup tahsilat ortamına aktarılacak her bir fatura adedi üzerinden fiyatı ödenecektir, (kapalı geçilen veya okuması gerçekleşemeyen aboneler ile ara tahakkukla sisteme aktarılan faturalar için ücret ödenmeyecektir)” şeklinde tanımlanmıştır.
Başvuru sahibine ve diğer isteklilere gönderilen 09.11.2010 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında, 1, 3, 5, 6, 7 ve 8 no’lu teklif bileşenlerinin birim fiyatlarına ilişkin değerlendirme yapılabilmesi için idari ve teknik şartnamedeki diğer maliyetler ile sözleşme giderlerinin de dahil edilmiş şekilde açıklama talep edildiği görülmüştür.
İhale konusu hizmetin kapsamında yer alan iş kalemleri, Endeks Toplama, Bilgisayar Operatörü, Borçtan ve Sayaç Arızadan Kesme (sayaç idareye gelecek), Borçtan ve Sayaç Arızadan Bağlama (sayaç idareye gelecek), Borçtan Kesme (contadan), Borçtan Bağlama (contadan), Kaçak Su İhbarı ve Borçtan Kesme Tebliği olmak üzere on (10) kalem olarak belirlenmiştir. Anılan kalemlere dahil olan giderleri tarif etmek üzere hazırlanan birim fiyat tarifleri de ihale dokümanı ekinde isteklilere verilmiştir. Birinci iş kalemine ilişkin tarif incelendiğinde, el terminalleri ile bunların şarj ünitelerinin bakımı, onarımı işlerinin, birinci iş kalemi kapsamında maliyete dahil edilerek teklif sunulması gerektiği açıktır. İdarenin aşırı düşük sorgulama yazısında, birinci iş kalemi açıklanması istenen kalemler arasında gösterilerek, diğer beş kalem ile birlikte bu kalemin de idari ve teknik şartnamede yer alan maliyet unsurları dahil edilmiş bir şekilde açıklanması talep edilmiştir. Teknik şartname maddelerinde el terminalleri bakımı ve onarımı hususu da müteaddit kez geçmektedir. Bu durumda, el terminalleri bakım ve onarımının, teklif cetvelinde yer almadığından bahisle önemli maliyet bileşenleri arasında sayılmadığı ve idarece sorgulanmadığı savları dayanaksız kalmaktadır.
Başvuru sahibi el terminalleri bakım ve onarımı için dışarıdan hizmet satın alınmayacağı, dokümana göre bakım-onarımın ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak teknisyenlerce gerçekleştirileceği ve şartnameye göre yedek parçanın idarece verileceği, bu nedenle açıklamalarında bu konuda bir maliyet ve işçilik hesaplaması yapılmadığı iddiasındadır.
Bu noktada, ihale konusu hizmet kapsamında çalıştırılacak 5 adet bilgisayar, elektrik veya elektronik teknisyeninin, hangi sebeple istihdam edileceği ortaya konulmalıdır. İdari şartnamenin 7.5.2 ve 25 inci maddesinde bu personelin, bilgisayar ve donanımları ile ilgili her türlü problemin çözümünde görevlendirileceği ifade edilmiştir. Teknik şartnamenin “Bakım ve onarım işleri” başlıklı 5 inci maddesinde bu husus açıklığa kavuşturulmuştur. Maddenin ilk fıkrasında yüklenicinin, kendi personellerinin (bilgisayar operatörleri ve okumacılar) kullanacağı MESKİ'ye ait olan bilgisayarlar ile bunların yazıcıları, el terminali ile buna bağlı yazıcılar ve cihazların pilleri ile şarj ünitelerinin bakım ve onarımından sorumlu olduğu, bu cihazlara ait yedek parçanın idare tarafından verileceği belirtilmiş; devamında ise yüklenici personelinin kullanımında olan ve MESKİ'nin bu iş kapsamında kullanılan tüm bilgisayarların her ay bakımının yapılacağı ve arızalı cihazların onarılacağı, bu işlemler için asgari 5 adet bilgisayar, elektrik veya elektronik teknisyeninin işin başında bulunduracağı talimatı yer almıştır. Düzenlemelerden, anılan teknisyenlerin MESKİ'nin iş kapsamında kullanılan tüm bilgisayarlarının aylık periyodik bakım ve onarımından sorumlu olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
El terminallerinin idarece yeni alınmış olduğu ve en az iki yıl süre ile garanti kapsamında olacağı, bu nedenle bakım ve onarım gideri öngörülmemesi gerektiği yönündeki iddialara ilişkin olarak idareden bilgi ve belge talep edilmiştir.
İdarenin 04.02.2011 tarih ve 140-667 sayılı yazısında; yükleniciye teslim edilecek GPRS sistemiyle çalışan el terminalleri, bunların yazıcıları ve şarj ünitelerinin mal alımı ihalesiyle 03.06.2010 tarihinde satın alınmasına karar verildiği, tedarikçi ile yapılan sözleşme gereğince malların kabulünden sonra asgari 2 (iki) yıl garanti süresinin olduğu, bu durumda sözleşme gereğince garanti süresinin 11.07.2012 tarihinde sona ermiş olacağı, incelemeye konu ihalenin ihale dokümanında iş bitim tarihi 31.12.2012 olarak belirlendiğinden, bu cihazların iş tamamlanmadan önce garanti kapsamından çıkmış olacağı, idarelerince ihale dokümanı kapsamında el terminalleri bakım onarımı için garanti kapsamında olmayan ve ortaya çıkması muhtemel çeşitli kullanım hataları ve problemleri için yüklenicinin bir bedel hesaplamasının uygun görüldüğü ve bu hususun gerek teknik şartnamede gerekse birim fiyat tarifinde düzenlendiği, GPRS sistemle çalışan el terminalleri, şarj üniteleri ve yazıcıların elektrik, mekanik ve mekanik konstrüksiyon bakımından farklı olmasından dolayı bakım ve onarım işlemlerinin problemin cinsine göre garanti kapsamında ise bedelsiz olarak, garanti kapsamı dışında bir problem ise bedeli karşılığında yetkili servisler tarafından yapılması gerektiği, sayaç okuma ihalesi kapsamında çalıştırılması düşünülen teknisyenlerin bu cihazların bakımını ve onarımını gerçekleştirmesinin mümkün olmadığı, zira teknolojik altyapısının entegre ve mikrochip teknolojisi düzeyinde bulunması bunun yanında merkezle iletişimin kablosuz protokoller ile sağlanması nedeniyle yüklenici firmanın istihdam edeceği elektik, elektronik yada bilgisayar teknisyenleri tarafından bakım onarım işlerinin yapılmasının uygun olmadığı, bahsi geçen ürünlerin sadece yetkili servis elemanlarınca bakımı ve onarımı gerçekleştirilebilecek ürünler olduğu, aksi takdirde hem garanti koşullarının bozulacağı, hem de uzun vadede yetkili olmayan elemanlarca müdahale edilmesi sonucu doğabilecek çeşitli problemlerden dolayı performans alınamayan ürünler haline dönüşebileceği, bu nedenlerle ihale sürecinde değerlendirme yapılırken el terminali bakım ve onarımının bir bileşen olarak düşünüldüğü ve değerlendirmenin bu şekilde yapıldığı hususları belirtilmiştir.
Bu itibarla; başvuru sahibinin cihazların yeni alındığı, garanti kapsamında olduğu yönündeki iddiaları idareden alınan bilgi ve belgeler doğrultusunda yerinde bulunmamıştır. Kaldı ki ihaleye teklif sunacak isteklilerin, tekliflerini ihale dokümanına uygun ve ihale dokümanında öngörülen maliyet kalemlerini esas alarak hazırlamakla mükellef oldukları tartışmasızdır.
Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama dosyası incelendiğinde; teklif bileşenlerine ait açıklama ve maliyet tablosunda, el terminalleri bakım ve onarım giderine ilişkin bir hesaplama yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu durum, isteklinin kendi beyanları ile de sabit olmak üzere, teklifinin hazırlanmasında söz konusu gideri hesaba katmadığını ortaya koymaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda; başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçeyle uygun görülmemesi yönündeki işlemin, ihale dokümanı ve mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İncelemeye konu ihale, “İçmesuyu ve Atıksu Abonelerinin Sayaçlarının Okunması, İhbarnamelerinin Basımı ve Dağıtımı, Bilgisayar Operatörü Görevlendirilmesi, Su Sayacı Sökme, Takma, Mühürleme ve Kaçaksu Bildirimi Hizmeti” alımıdır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;
“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.
78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.
78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.”
Açıklaması yer almaktadır.
İdarenin şikayete cevap yazısından; Tebliğin idarelere verdiği değerlendirme yetkisinden hareketle, ihale konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı değerlendirmesinde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı hizmetin bir tanımı yapılarak, personel çalıştırılmasına dayalı olan ve olmayan hizmetler sayma yoluyla belirtilmiştir. Sayma yoluyla belirtilenler dışında kalan hizmetlere konu alımların ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet tanımına göre idarelerce değerlendirileceği belirtilmiştir.
Tebliğde, sayaç okuma ve kesme-açma hizmetleri personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmiştir. İncelemeye konu ihale, sayaç okuma ve kesme-açma hizmetini konu edindiğinden, Tebliğ açıklamaları gereğince idarenin bu hususta bir takdir yetkisi bulunmamaktadır.
Aynı Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;
“79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.”
Açıklaması yer almaktadır.
İhale konusu iş personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olduğundan, hizmet kapsamında amortismana tabi kıymetler bakımından, amortisman giderlerinin % 3 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler kapsamında olduğunun kabul edilmesi; amortisman giderinin genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, idarelerce aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderlerin, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmemesi ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmelerinin istenmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; teklifin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinden “isteklinin kendi malı olan araçlarda amortisman masrafı gösterilmemesi” yönündeki gerekçe mevzuata uygun görülmemiş, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, bir hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ve dayalı olması halinde hangi giderlerin % 3 sözleşme ve genel giderler kapsamında olduğu hususu aşırı düşük teklif sorgulaması safahatına ilişkin olduğundan, anılan hususlarda ihale dokümanında düzenleme yapılması gerekmemektedir. Bu nedenle, bu hususun ihale dokümanında bulunmamasının ihalenin iptalini gerektirdiği yönündeki iddialar yerinde görülmemiştir.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
Teknik şartnamenin 6.6 ncı maddesinde; “Yüklenici ihale konusu hizmetlerin yerine getirilmesi amacı ile 6 adet binek aracı 4857 İş Kanunu hükümleri doğrultusunda çalıştıracağı şoförü ile birlikte, her türlü gideri araç başına günde ortalama 100 km kullanılacağı düşünülerek (akaryakıt, yedek parça, vergiler vb. gider dahil ) kendisi tarafından karşılanmak üzere, 5 adet binek aracı şoförsüz ve yakıtsız (yedek parça, vergiler vb. gideri dahil) olmak üzere, 4 adet 14 kişilik minibüsü 4857 İş Kanunu hükümleri doğrultusunda çalıştıracağı şoförü ile birlikte her türlü gideri (araç başına günde ortalama 100 km kullanılacağı düşünülerek akaryakıt, yedek parça, vergiler vb. gideri dahil) kendisi tarafından karşılanmak üzere ve 25 adet mobileti şoför hariç her türlü gideri (mobilet başına günde ortalama 50 km kullanılacağı düşünülerek akaryakıt, yedek parça, vergiler vb. giderleri dahil ) kendisi tarafından karşılanmak üzere işin başından sonuna kadar hazır bulunduracaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, 5 adet şoförsüz ve yakıtsız aracın demirbaşa kayıtlı araçlardan temin edileceği ve bu araçlara ilişkin demirbaş listesinin SMMM onaylı olarak ekte sunulduğu belirtilmiştir. Araçların bakım giderine ilişkin açıklamalarda, Fiat Albea Sole 1.3 (4 adet) ve Fiat Palio Sole 1.3 (1 adet) şeklinde marka belirtilmiş, hesaplanan toplam 4.495,00 TL tutarı tevsik amacıyla Dirim Otomotiv Ltd. Şti.’den alınan teklifte, açıklamayla uyumlu olarak aynı marka ve modellerin belirtildiği görülmüştür.
Ancak bu araçların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderine ilişkin açıklamada, 14 DV 889, 14 DV 890, 14 BG 452, 14 BG 453 ve 14 BR 037 plakalı araçlara ilişkin araç başına 208,45 TL yıllık bedel öngörüldüğü tespit edilmiştir. Bu fiyatı tevsik için Emircan Sigorta Arac. Hiz. Ltd. Şti.’den alınan teklifte, Fiat Palio ve Fiat Sole marka 2008 model araçlar zikredilmektedir. Yine teklifte, teklife konu araçların muayenelerinin 28.03.2011’de sona ereceği belirtilmiştir. Açıklama dosyası kapsamında sunulan ruhsatlara bakıldığında;
Fiat Palio Sole 1.3 Mj. Active - 2008 model - 14 BR 038/ Muayene Geç. T:12.09.2010
Albea Sole 1.3 Mj. Active - 2008 model - 14 BT 442/ Muayene Geç. T:01.04.2011
Albea 1.3 Mj. Active - 2008 model - 14 BT 459/ Muayene Geç. T:02.04.2011
Albea Sole 1.3 Mj. Active - 2008 model - 14 BT 458/ Muayene Geç. T:02.04.2011
Albea Sole 1.3 Mj. Active - 2008 model - 14 BT 457/ Muayene Geç. T:02.04.2011
bilgileri yer almaktadır.
İsteklinin, 5 adet yakıtsız şoförsüz binek aracın egzoz muayenesi ve araç muayene giderleri için yaptığı açıklamada, yukarıda ruhsat bilgileri verilen araçları esas aldığı fakat zorunlu mali sorumluluk sigortası giderine ilişkin açıklamalarında farklı plakalı araçları esas aldığı anlaşılmaktadır. İsteklinin demirbaş eşya defterinden, 14 DV 890 plakalı aracın Dacia marka bir araç olduğu görülmekte, diğer plakaların ise hangi marka ve model araç veya araçlara ait olduğu anlaşılamamaktadır.
5 adet yakıtsız şoförsüz binek araç dışında ayrıca yakıtı, şoförü ve diğer masrafları dahil temin edeceği 6 adet aracın da demirbaşına kayıtlı olduğunu belirttiği, 6 adet araca ait açıklamalarında, 14 BT 395, 14 BT 396, 14 BT 397, 14 BT 398, 14 BT 399, 14 BT 401 plakalı araçlar için trafik sigorta gideri açıkladığı, bu plakalı araçlara ait ruhsatların sunulduğu anlaşılmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda; isteklinin 5 adet şoförsüz ve yakıtsız araç için zorunlu mali sorumluluk sigortası giderine ilişkin açıklamasında, 14 DV 889, 14 DV 890, 14 BG 452, 14 BG 453 ve 14 BR 037 plakalı araçları esas almasına karşın bunlara ilişkin ruhsat sunmadığı, gideri tevsik amacıyla Emircan Sigorta Arac. Hiz. Ltd. Şti.’den alınan teklife konu araçların, Fiat Palio ve Fiat Sole marka 2008 model araçlar olduğu, teklifte araçların muayenelerinin 28.03.2011’de sona ereceğinin ifade edildiği, teklifte ifade edilen araçların yukarıda ruhsat bilgileri verilen araçlar olmasına karşın, açıklamada kullanılan plakaların bu araçlara ait olmadığı, bu durumda açıklamalar arasında tutarsızlık bulunduğu ve tevsikin uygun kabul edilemeyeceği, idarenin aşırı düşük sorgulama sonuç tutanağında da belirtildiği üzere demirbaş defterinde yer alan araçların bir kısmında plaka bilgilerine de yer verilmediği ve anılan tereddüdün bu yolla da ortadan kaldırılamayacağı anlaşıldığından, idarenin teklifi değerlendirme dışı bırakma gerekçesinin yerinde olduğu anlaşılmış, iddia yerinde görülmemiştir.
İdarenin aşırı düşük teklif değerlendirme tutanağında yer verilen “14 BR 038 plakalı aracın muayenesini yaptığını beyan ettiği fakat bunu ispat eden bir evrak koymadığı” gerekçesine yönelik yapılan incelemede; bu araca ait ruhsat örneğinin sunulduğu, ruhsattan aracın muayene geçerlilik süresinin 12.09.2010 tarihinde sona ereceğinin anlaşıldığı, isteklinin açıklamalarında bu aracın muayenesinin yapıldığı ve 2012 yılı sonuna kadar geçerli olduğunun beyan edilerek, bu araç sözleşme süresince bir kez muayene yapılacağı kabulüyle tek muayene bedeli üzerinden hesap yapıldığı, dosyada, aracın muayenesinin yenilendiğine dair bir belge sunulmadığı anlaşılmıştır. Aracın ruhsatı üzerindeki muayene bilgilerinin işlendiği bölümün de boş olduğu görülmüştür. Bu durumda, dosyadaki belgelere göre aracın muayenesinin yenilendiği ortaya konulamadığından, anılan araç için eksik hesaplanan bir muayene bedeli bulunduğu anlaşılmış ve idarenin bu gerekçesi yerinde görülmüştür.
İdarenin aşırı düşük teklif değerlendirme tutanağında yer verilen “İcmalde toplama hatası yapılmış (Toplam 5.366.575,71 olması gerekirken 5.355.317,96 yazılmış)” gerekçesine yönelik yapılan incelemede, icmaldeki kalemlerin toplamının idarenin tespit ettiği şekilde 5.366.575,71 TL olması gerektiği anlaşılmıştır. Bu düzeltme ile ulaşılan tutar, isteklinin toplam teklifinin altında kaldığından bu aykırılık esasa etkili görülmemiştir. Diğer taraftan, icmaldeki toplam tutarın teklif bedelinden düşülmesiyle 5.056,29 TL fark ortaya çıkmaktadır. Bu tutar isteklinin kar tutarı olarak kabul edilmelidir. Yukarıda, isteklinin teklifinde açıklayamadığı ve toplam teklifi içerisinde düşük kalemler olduğu iddia edilebilecek maliyet kalemlerine ilişkin değerlendirmelerde, açıklama ile teklifi arasında kalan 5.056,29 TL’lik fark da dikkate alınmıştır.
Diğer taraftan, idare emrine verilmesi öngörülen beş adet binek aracın hangi hizmette kullanılacağı veya günde ne kadar yol yapacağının da düzenlenmediği, bu tutarsızlık ve belirsizliklerin tekliflerin sağlıklı hazırlanmasını engellediği ve ihalenin iptalini gerektirdiği yönündeki iddiaya ilişkin olarak, anılan araçların yakıt giderlerinin teklife dahil olmadığı anlaşıldığından, günde yapacakları toplam mesafenin belirlenmemesinde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
4) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde; “…Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır. İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır…” hükmü gereğince başvuru sahibinin yaklaşık maliyeti ihale tarihi olan 05.11.2010 tarihinde öğrendiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin açıklandığı ihale tarihinin şikayete yol açan durumun farkına varıldığı tarih olduğu anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun 55 inci ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi hükümleri uyarınca başvuru sahibinin, şikayete yol açan durumun farkına varıldığı 05.11.2010 tarihini izleyen on gün içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 15.12.2010 tarihinde şikayet başvurusunda bulunduğu, bu başvuruya idarece verilen cevap üzerine de Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda; başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden reddi gerekmektedir.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
İhalede eşit muamele ilkesi yönünden, ihale üzerinde bırakılan Biltaş Bilgi İşlem İnş. Oto. San. ve Tic. A.Ş.’ye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi neticesinde;
Motosiklete ait araç bedeli, plaka masrafı, periyodik bakım süresi ve masrafına ilişkin açıklamaların mesnedini oluşturan, Leylak Motor - Ömer Leylak’tan alınan fiyat tekliflerinin Serbest Muhasebeci Sedat Ulusoy tarafından “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şerhi düşülerek onaylandığı görülmüştür. Yine tekliflerin ekinde yer alan “Ek-O.6 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı (Fiyat Teklifi Sunulması Suretiyle Açıklama)”nın da mükellef ile anılan meslek mensubu tarafından müştereken hazırlanarak onaylandığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.15 inci maddesi uyarınca; maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.
13.06.1989 tarih ve 20194 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3568 sayılı “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu” incelendiğinde, Kanun metinlerinde geçen “serbest muhasebeci” ibarelerinin 10.07.2008 tarih ve 5786 sayılı Resmi Gazetede Kanunla yapılan değişiklik neticesinde metinlerden çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, “serbest muhasebeci” sıfatını haiz meslek mensubuna ilişkin 2008 yılında yapılan değişiklikle Kanunda oluşan bu boşluğun doldurulması amacıyla da anılan Kanununun Geçici 11 inci maddesinde bir takım hükümlere yer verilmiştir. Bu bağlamda, 3568 sayılı Kanununun Geçici 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, bu maddenin (10.07.2008 tarih ve 5786 sayılı Kanunla getirilen madde) yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest muhasebeci unvanını almış olanlar ile serbest muhasebecilik stajına devam edenlerden başarılı olanların altı ayı geçmemek üzere TÜRMOB tarafından verilen mesleki uyum eğitimine katılarak bu eğitimi tamamladıkları tarihten itibaren 5 yıl içinde yapılacak özel serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavlarına beş defa girebilecekleri ve bu sınavlarda başarılı olanların serbest muhasebeci mali müşavir unvanını olmaya hak kazanacakları hükme bağlanmıştır. Söz konusu maddenin 2 nci fıkrasında ise, bahse konu sınavlarda başarılı olamayanların veya sınava katılmayanların sadece serbest muhasebeci unvanı ile çalışabileceği, serbest muhasebeci mali müşavir unvanını kullanamayacakları, ayrıca bu durumda olanların Kanunun 2 nci maddesinin (A) fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen işleri yapamayacakları hükmüne yer verilmiştir.
3568 sayılı Kanununun “Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik Mesleğinin Konusu” başlığı altında düzenlenen 2 nci maddesinin (A) fıkrasında;
“Gerçek ve tüzelkişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;
a) Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak.
b) Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak.
c) Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak.
Yukarıda sayılan işleri; bir işyerine bağlı olmaksızın yapanlara serbest muhasebeci mali müşavir denir.” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede, serbest muhasebeci unvanını taşıyan bir meslek mensubunun, kanunen yukarıda maddeler halinde sayılmış işlerden sadece (a) bendinde ifade edilen işleri yapmaya yetkili kılındığı görülmektedir.
Daha açık bir anlatımla, serbest muhasebeci unvanını taşıyan bir meslek mensubunun kanunen sadece muhasebe prensipleri doğrultusunda defter tutabilmesi, mali tablo ve beyannameleri düzenleyebilmesi ve buna benzer işleri yapabilmesine imkan tanınmış olup bu işlere ek olarak söz konusu meslek mensubunun (c bendi doğrultusunda) bu belgelere dayanarak inceleme, tahlil, denetim yapabilmesine, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermesine, rapor ve benzerlerini düzenlemesine, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapabilmesine Kanun cevaz vermemektedir.
Serbest muhasebeci unvanını taşıyan meslek mensuplarının, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.15 inci maddesinde de ifade edilen, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensupları arasında yer aldığında tereddüt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, incelemeye konu fiyat teklifleri üzerinde yer alan “serbest muhasebeci”ye ait ve “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki ifadeye/sonuca ancak mükellefin defterlerinin incelenmesi ve tahlili sonucunda ulaşılabileceği, yine bu beyanın mesnedi olan “Ek-O.6 Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı (Fiyat Teklifi Sunulması Suretiyle Açıklama)” isimli tutanakların ancak mükellefin defterlerinin incelenmesi ve tahlili sonucunda düzenlenebileceği açıktır.
3568 sayılı Kanun, kamu ihale mevzuatı gereği, aşırı düşük teklif açıklamalarında isteklilerce sunulan proforma faturaların üzerine ilgili meslek mensuplarınca yazılması/imzalanması/kaşelenmesi istenilen ve belgelerin belli bir tahlilini ve incelenmesini gerekli kılan beyanların ve evleviyetle bu beyanların dayanağını oluşturan tutanakların “serbest muhasebeci” tarafından oluşturulması ve onaylanmasını mümkün kılmamakta, bu yetkiyi sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensuplarına vermektedir.
Bu itibarla Leylak Motor - Ömer Leylak’tan alınan teklif ve eklerine dayalı tevsik işleminin, 3568 sayılı Kanun ve kamu ihale mevzuatı gereği kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Aynı zamanda yasal bir yetkisi olmaksızın bu yönde tahlil ve incelemeye dayalı bir beyanda bulunan ilgili meslek mensubu hakkında gerekli incelemenin yapılması hususunun TÜRMOB’a bildirilmesi gerekmektedir.
Yapılan inceleme sonucunda; yukarıda yapılan tespitler ve aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde ihalede geçerli teklif kalmadığından, ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
1) Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,
2) Biltaş Bilgi İşlem İnş. Oto. San. Tic. A.Ş tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifleri ve ekindeki maliyet/satış tutarı tespit tutanağını yazan/imzalayan/kaşeleyen meslek mensubu hakkında yapılan tespitlerin değerlendirilmek ve ilgili hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma yapılmak üzere konunun TÜRMOB’a bildirilmesine,
Oybirliği ile karar verildi.(¤¤)