(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 8, 79)
Toplantı No: 2012/027
Gündem No: 14
Karar Tarihi: 14.05.2012
Karar No: 2012/UH.II-2056
Şikayetçi: On İlaçlama Sağlık Hizmetleri İnş.Elekt.Gıda Ürn.Bilg.Tem.Hiz.İns.Kay.Ve Taah.San.Tic.Ltd.Şti., ATB İş Merkezi C Blok No: 70 Macunköy Gimat ANKARA
İhaleyi yapan idare: Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı, Turgut Özal Bulvarı No: 9 ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı: 13.04.2012 / 14597
Başvuruya Konu İhale: 2011/199349 İhale Kayıt Numaralı "Yemek Pişirilmesi Ve Dağıtım" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 09.05.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.(1511).(0220)./2012-25Esayılı Esas İnceleme Raporunda;
Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından 08.02.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yemek Pişirilmesi ve Dağıtım Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak On İlaçlama Sağ. Hizm. İnş. Elekt. Gıda Ürn. Bilg. Tem. Hiz. İns. Kay. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 30.03.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.04.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.04.2012 tarih ve 14597 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.04.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar: Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;
1. Aşırı düşük teklif açıklamasının temizlik ve sarf malzemesi giderleri için birim maliyetlerin belirtilmediği ve proforma faturaların sunulmadığı gerekçesiyle uygun bulunmadığı ve tekliflerinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak bu kararın yerinde olmadığı, zira idarece ihale dokümanında temizlik ve sarf malzemeleri için bir belirlemenin yapılmadığı, ayrıca, temizlik ve sarf malzemeleri için öngördükleri bedelin kabul edilebilir olduğu, belirli olmayan malzemeler için birim maliyet belirlenmesinin ve proforma fatura sunulmasının mümkün olmadığı,
1. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen fiyatla ihale konusu işin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle, anılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde yeniden incelenmesi gerektiği,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
08.02.2012 tarihinde yapılan ihaleye 11 isteklinin katıldığı, bu isteklilerden Öğün Yemekhane ve Temizlik Hizmetleri Tic. A.Ş.’nin teklifinin geçici teminat mektubunun yetersiz olduğu gerekçesiyle, Sini Yemekçilik Gıda Sanayi Taah. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin ise bilançosunun aranılan kriterleri sağlamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin tekliflerinin geçerli teklif olarak değerlendirilerek teklifleri aşırı düşük bulunan 5 istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği, 2 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı ve bu gerekçeyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklamasını sunan 3 istekliden Diva Kurumsal Yemek Ser. Hiz. Gıd. Tu. Ta. Kı. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile On İlaçlama Sağ. Hizm. İnş. Elekt. Gıda Ürn. Bilg. Tem. Hiz. İns. Kay. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının yetersiz bulunduğu ve bu gerekçeyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Öz Or-Sa Turizm Gıda Tem. Taş. Kırt. İnş. San. Tic. Ltd. Şti -Asol Gıda Eğit. İnş. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunduğu ve ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, Doruk Toplu Yemek ve Organizasyon Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.-Yeni Arz Gıda Yem. Tem. Sağ. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.
İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin, “Yemek Pişirilmesi ve Dağıtım” işi olarak tanımlandığı, “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinin; “25.1. Vergi (KDV Hariç), resim, harç ve benzeri giderler teklif fiyata dahil edilecektir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
Personelin iş kazaları ve meslek hastalıları sigortası prim oranı %1'dir.” şeklinde düzenlendiği,
Yemek Pişirme ve Dağıtım Hizmeti Alımı İşine Ait Teknik Şartnamenin 8 inci maddesinde en az 1 adet işletme müdürü, 1 adet gıda mühendisi/diyet uzmanı, 1 adet aşçıbaşı, 4 adet aşçı, 4 adet aşçı yardımcısı, 2 adet garson, 2 adet bulaşıkçı, 4 adet dağıtıcı olmak üzere 19 adet personel çalıştırılmasının zorunlu olduğunun belirtildiği, 17.12 nci maddesinde personele verilmesi öngörülen giyim malzemelerinin niteliğine ilişkin belirlemenin yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.) İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde; “79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…………….
79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.
…
79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.
(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.
(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.
Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.
İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” açıklamaları yer almaktadır.
İdarece 14.02.2012 yazı ile başvuru sahibinden, “Anılan Kanunun 38. Maddesi gereğince aşırı düşük teklifinizin, üretim malzemelerinin tamamının teklif fiyata dahil olan her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile su ve doğalgaz, her türlü temizlik giderleri, işçilik giderleri ve ilaçlama giderleri yükleniciye ait olmak üzere bu hizmetin nasıl yapılacağının belgeleri ile” açıklanmasının istenildiği, başvuru sahibince 27.02.2012 tarihli yazının ekinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu görülmüştür.
Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda aşağıda belirtilen hususlar tespit edilmiştir:
Teknik şartnamenin 10.5 inci maddesinde, yüklenici tarafından, İtfaiye Dairesi Başkanlığı mutfağında resmi tatiller ve dini bayramlar dâhil haftanın her günü (hafta sonu tatili, yılbaşı tatili, resmi ve dini bayram tatilleri dâhil) yemek üretimi yapılarak idarenin belirlediği yemekhanelerde sabah kahvaltısı, öğle ve akşam yemeği verileceğinin belirtildiği, ancak anılan istekli tarafından ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışma maliyetinin hesaplamaya dahil edilmediği, teknik şartnamenin 11.3.2 nci maddesinde, yüklenici emrinde çalışan personelin yiyeceklerinin personel gramajlarına ekleneceği ve bedelinin yükleniciye ait olacağının belirtildiği, anılan istekli tarafından ise ihale konusu işte çalışacak personel için yemek maliyetinin hesaplamaya dahil edilmediği,
Yemek listesinin 5 inci gün menüsünde yer alan şekerpare tatlısının içerisindeki irmiğin birim fiyatının 0,90 TL olarak belirtildiği, gıda malzemeleri için teklif edilen fiyatları tevsik etmek için sunulan proforma faturada ise irmiğin birim fiyatının 1,10 TL olduğu, yine 5 inci gün menüsünde yer alan et güveç yemeğinin içerisindeki taze fasulyenin birim fiyatının 1,80 TL olarak belirtildiği, sebze ve meyve fiyatlarını tevsik etmek için sunulan toptancı hali fiyat listesinde ise taze fasulyenin birim fiyatının asgari 7,00 TL, azami 8,00 TL olduğu, dolayısıyla söz konusu malzemeler için maliyet hesaplamasında belirtilen fiyatların tevsik edilemediği,
Yemek bileşenleri içerisinde yer alan şehriye için belirlenen fiyatı tevsik edecek nitelikte herhangi bir belgenin bulunmadığı, yemek malzemeleri için sunulan proforma faturalarda söz konusu malzemenin yer almadığı,
Margarinin kg’ı için 3,12 TL, paket sütün (1/5) adedi için 0,47 TL, yeşil zeytinin kg’ı için 4,00 TL, meyve suyunun adedi için 0,33 TL bedel öngördükleri, yemek malzemeleri için öngörülen fiyatları tevsik etmek için proforma faturanın sunulduğu, bu proforma faturada yeşil zeytinin teneke fiyatının, margarin, süt ile meyve suyunun ise koli fiyatlarının belirtildiği, bir tenekenin kaç kg olduğuna ve bir kolide kaç adet ürün bulunduğuna dair bir bilginin yer almadığı, dolayısıyla, proforma faturanın söz konusu malzemeler için öngörülen fiyatları tevsik edici nitelikte olmadığı,
Doğalgaz gideri için 9.581,25 TL bedel öngördüğü, bu gidere ilişkin yapılan hesaplamada öğün başına doğalgaz giderinin 0,035 TL olarak belirtildiği, ancak bu bedele dayanak teşkil edecek nitelikte bilgi ve belgelere açıklama kapsamında yer vermediği,
İhale konusu işte çalıştırılacak model yılı 2005 modelden aşağı olmayan minibüs panelvan tipinde en az 4 adet motorlu araç maliyeti için fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinin açıklama istenen iş kaleminin geneline yönelik olduğu ve ilgili teklifte iş kaleminin maliyetini oluşturan giderlere ilişkin ayrıntılara yer verilmediği, fiyat teklifinde akaryakıt bedelinin fiyata dahil olduğunun belirtildiği görülmekle birlikte, fiyat teklifinden aracın akaryakıt, tamirat, vergi gibi giderlerinin ne kadar olduğu hususunun anlaşılamadığının belirlendiği, aracın kullanım maliyeti giderlerinin ayrı ayrı belgelere dayandırılarak açıklamanın yapılması gerektiği anlaşıldığından anılan istekli tarafından araç maliyetine ilişkin yapılan açıklamanın uygun olmadığı,
Anılan Tebliğin 79.4.2.11 inci maddesinde istekliler tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılmasının yeterli olacağının belirtildiği, anılan istekli tarafından sunulan toptancı hal listesinin ise 23.02.2012 tarihinde gerçekleşen asgari ve azami fiyatları gösterdiği, dolayısıyla açıklamada sunulan listenin ihale tarihinden sonraki bir tarihteki işlem gününde gerçekleşen fiyatları gösterdiği, listenin mevzuata uygun olmadığı görüldüğünden, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen gerekçelerle uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, 14.03.2012 tarihinde onaylanan ihale komisyon kararından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının, açıklamada yer alan hesap cetvelindeki maliyet kalemlerinden temizlik ve sarf malzemesi giderleri ile ilgili kalemlerin birim maliyetlerinin belirtilmediği ve proforma faturaların sunulmadığı gerekçesiyle uygun bulunmadığı tespit edilmiştir.
Başvuru sahibince yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, hesap cetvelinde temizlik ve sarf malzemesi giderleri için 27.375,00 TL bedel öngörüldüğü, ancak açıklamada bu tutara nasıl ulaşıldığını gösteren, bu tutarı açıklayıcı ve destekleyici herhangi bir bilgiye ve belgeye yer verilmediği görülmüştür.
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler” başlıklı 25 inci maddesinde, teklif fiyata dahil olan giderlerle ilgili ayrıntılı düzenlemenin yapılmadığı, Yemek Pişirme ve Dağıtım Hizmeti Alımı İşine Ait Teknik Şartnamenin 6 ncı maddesinde ise, söz konusu teknik şartnamenin yaklaşık 250 personele sabah kahvaltısı ile öğle ve akşam yemeği olmak üzere üç (3) öğün yemek verilmesi için; yemek malzemesi girdilerinin bildirilen personel adedine ve yemek listesine göre tespit ve tedariki, soğutma odası, depo, kiler ve mutfaklara nakli, sıhhi koşullarda muhafazası, yemeğin hazırlanması, pişirilmesi, yemekhanelere nakli ve sunuşu, yemekhanelerin tertip ve düzeni, tüm depo, bulaşıkhane, mutfak ve yemekhanelerin sıhhi ve hijyenik şartlarda temizliği ve muhafazası, bulaşıkların yıkanması, soğutma odaları, depo ve makinelerin, teçhizat ve levazımatın kabul edilen standartlarda tertip ve muhafazası, sağlam ve çalışır halde bulundurulması hizmetlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirilmesine ait teknik özellikleri ve ilgili diğer hususları kapsadığının belirtildiği,
11.6.3 üncü maddesinde; “Her türlü kapların yıkanması, mutfağın temizlenmesi İdare tarafından denetlenir. İdarenin kabul edebileceği hijyenik kurallara uygun, temizlik ve bulaşık yıkama maddeleri ile temizlik yapılır. Temizlikte kullanılan malzemeler sağlık ve hijyen kurallarına uygun özellikte olacak; malzeme yerli ise TSE veya TSEK Kalite Belgeli, ithal ise ürünün CE belgesi olacaktır. İdare temizlik malzemelerinin uygun olup olmadığını, depolanmasını ve tüketimini her zaman denetleme yetkisine sahiptir.” düzenlemesinin bulunduğu,
11.8.2 inci maddesinde, yüklenicinin, gerekli temizlik hizmetini yaptıktan sonra ortaya çıkan atık ve çöpleri uygun çöp torbalarına koyarak, hijyenik şartlarda, idarece belirlenen çöp toplama yerine taşıyacağının belirtildiği,
11.5.16 ncı maddesinde ise, yemekhanelerde ihtiyaç duyulan tüm malzemelerin yüklenici tarafından temin edileceğinin düzenlendiği,
22.1 inci maddesinde; “Mutfak ve yemekhanelerde hem demirbaş malzemelerde hem de tesisat onarımlarında kullanılacak her türlü sarf malzemesi (ampul, musluk, conta, sifon, hortum v.b. malzemeler) Yüklenici tarafından sağlanacaktır.
Servis yapılması ile ilgili tüm araç gereç ve sarf malzemesi (servis kabı, tabak, kaşık, çatal, bıçak, sürahi, peçete, tuzluk, kürdan, biberlik, masa örtüsü vb.) yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesinin bulunduğu belirlenmiştir.
İhale dokümanındaki düzenlemelerden, mutfak ve yemekhanelerin temizliğinin (çöplerin toplanması dahil) yüklenici tarafından gerçekleştirileceği hususu ile temizlik ve mutfak/yemekhanelerde ihtiyaç duyulan malzemelerin (tabak, kaşık, çatal, musluk, hortum vb.) yüklenici tarafından karşılanacağının anlaşıldığı, ancak, ihale dokümanında ihale konusu işte kullanılacak temizlik ve sarf malzemelerinin hangi malzemeler olduğuna ve malzemelerin miktarına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı görülmüştür.
İhale dokümanında ihale konusu işte gerekli temizlik ve mutfak malzemelerine ve bu malzemelerin miktarına ilişkin belirleme yapılmamasının istekliler tarafından tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturulması ve sunulan tekliflerin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi imkanını ortadan kaldırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Zira, kullanılacak malzemelerin ve malzemelerin miktarının isteklilerce belirlenecek olması sonucunda, isteklilerce birbirinden farklı malzemeler farklı miktarlarda tekliflerine dahil edilebilecek, bu durum da teklif fiyatlarını etkileyecektir. Ayrıca, birbirinden farklı malzemeleri farklı miktarlarda teklif fiyatlarına dahil etmiş isteklilerden, hangisinin teklifini mevzuata uygun oluşturup hangisinin oluşturmadığı hususunu değerlendirme imkanı bulunmamaktadır. Bu itibarla, ihale dokümanındaki mevcut düzenlemeler ile ihalenin güvenilir bir şekilde sonuçlandırılması imkanı bulunmadığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda aşağıda belirtilen hususlar tespit edilmiştir:
Teknik şartnamedeki düzenlemeler doğrultusunda öğün bileşenlerinin hazırlanarak, 91.250 adet sabah kahvaltısı için öğün başına 1,0298 TL, toplamda 93.972,78 TL, 91.250 adet öğle yemeği için öğün başına 2,2921 TL, her öğle yemeğinde verilmesi öngörülen 200 gr yoğurdun adedi için 0,30 TL, toplam yoğurt gideri için 27.375,00 TL, toplam öğle yemeği maliyeti için 209.153,18 TL, 91250 adet akşam yemeği için öğün başına 2,2436 TL, her akşam yemeğinde verilmesi öngörülen 200 gr yoğurdun adedi için 0,30 TL, toplam yoğurt gideri için 27.375,00 TL, toplam akşam yemeği maliyeti için 204.725,25 TL bedel öngördüğü, aşırı düşük teklif açıklamasında maliyet hesaplamasında kullandığı öğün bileşenlerini gösterir menü listesi ile malzeme bedellerini tevsik etmek için proforma faturalara yer verdiği, yemek maliyetlerinin hesaplanmasında esas alınan malzeme fiyatlarıyla proforma faturalardaki birim fiyatların uyumlu olduğu, ayrıca proforma faturaların mevzuata uygun olduğu,
Öğün başına 200 gr olmak üzere toplam ekmek maliyetini 73.000,00 TL hesapladığı, buna ilişkin proforma faturayı sunduğu, hesaplamada esas alınan ekmek fiyatı ile proforma faturadaki birim fiyatın uyumlu olduğu, ayrıca proforma faturanın mevzuata uygun olduğu,
İhale dokümanında yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen temizlik malzemeleri için aylık 1.502,05 TL, toplamda 18.024,60 TL bedel öngördüğü, açıklama kapsamında bu bedele nasıl ulaşıldığını gösteren maliyet tablosu ile maliyet tablosundaki bedelleri tevsik etmek için proforma faturanın sunulduğu, proforma faturanın mevzuata uygun olduğu,
Ayda 1 defa yapılması öngörülen ilaçlama maliyeti için aylık 100,00 TL, toplam 1.200,00 TL bedel öngördüğü, bu bedeli tevsik etmek için proforma fatura sunduğu, proforma faturanın mevzuata uygun olduğu,
İşin yürütülmesi için gerekli malzemeler (tabak, çatal, kaşık, masa örtüsü, tepsi, sürahi vb) için proforma faturayı sunduğu ve faturadaki bedel üzerinden % 20 oranında amortisman bedeli hesaplanarak maliyete dahil edildiği, proforma faturanın mevzuata uygun olduğu görülmüştür.
Bununla birlikte, aşırı düşük teklif açıklamasında ihale konusu işte kullanılması öngörülen 4 adet aracın Asol Gıda Eğit. İnş. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aktifinde kayıtlı olduğunun belirtildiği ve bu araçlara ilişkin ruhsatların sunulduğu, bu araçlar için araçların alış maliyetleri üzerinden % 20 oranında amortisman ayrıldığı, alış maliyetlerini tevsik etmek için ise araçların modelinin, miktarlarının, birim fiyatlarının ve aktife giriş tarihlerinin yazılı olduğu ve ortak girişim tarafından düzenlenmiş bir belgenin sunulduğu görülmüştür. Ancak, sunulan belgenin araçların amortisman giderlerinin hesaplanmasında esas alınan bedelleri tevsik etmede yeterli bir belge olmadığı, söz konusu araçların hangi bedelle şirketin aktifine kaydolduğu hususunun serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir tarafından düzenlenmiş bir belge ile veya demirbaş veya amortisman defteri örnekleriyle tevsik edilebileceği anlaşılmış, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, anılan isteklinin temizlik malzemeleri ve mutfak/yemekhanelerde kullanılacak diğer malzemeler için maliyeti ortak girişim tarafından belirlenen miktarlar üzerinden belirledikleri, bu şekilde yapılan maliyet hesaplamasının, başvuru sahibinin birinci iddiası kapsamında yukarıda yapılan değerlendirmeler neticesinde, uygun olup olmadığı hususunu değerlendirme imkanı bulunmadığı, ihale dokümanındaki mevcut düzenlemeler ile ihalenin güvenilir bir şekilde sonuçlandırılması imkanı bulunmadığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, yukarıda aktarılan Tebliğ maddelerinde, anılan Tebliğin 79.4.2.4 üncü maddesine göre düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, 79.4.2.5 inci maddesine göre düzenlenen tutanakların meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşeleneceği, ancak bu tutanakların proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyeceği ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği, gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idarenin, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebileceği düzenlenmiştir. Bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının, bu tutanakların eki olan meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin ve meslek mensubu ile mükellef arasındaki sözleşmenin sunulmasına gerek bulunmadığı, şikâyete konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının sunulmadığı ve idarece de bu tutanakların meslek mensuplarından talep edilmediği, bu itibarla ihale işlem dosyası içerisinde söz konusu tutanaklar ve diğer belgeler bulunmadığı için, tutanakların usulüne uygun hazırlanıp hazırlanmadığı hususu ile proforma faturadaki/fiyat tekliflerindeki fiyatların tutanaklardaki fiyatlarla uyumlu olup olmadığının ve ayrıca diğer belgelerin de uygun olup olmadığı hususunun incelenmesine imkan bulunmamaktadır. Bununla birlikte, hâlihazırda ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı sonucuna varıldığından, açıklama kapsamında sunulan proforma faturaların o alanda faaliyette bulunan firmalardan alınıp alınmadığı hususunda inceleme yapılmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin iddialarına yönelik olarak Kurulca “ihalenin iptaline” karar verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “Yemek Pişirilmesi ve Dağıtım Hizmeti Alımı” işine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa rayiçleri esas alınarak; 91250 öğün kahvaltı maliyeti için 405.770,50 TL ve 182500 öğün öğle ve akşam yemeği maliyetleri için 1.615.431,60 TL bileşenleri üzerinden toplam 2.021.202,10 TL olarak hesaplandığı,23 adet ihale dokümanı satıldığı, 08.02.2012tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 11 isteklinin katıldığı, tüm tekliflerin geçerli olduğu değerlendirilen ihalede, Öğün Yemekhane ve Temizlik Hizmetleri Tic. A.Ş.’nin teklifinin geçici teminat mektubunun yetersiz olduğu gerekçesiyle, Sini Yemekçilik Gıda Sanayi Taah. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de bilançosunun ihale dokümanında istenilen kriteri karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmaları sonucunda, geçerli teklif olan dokuz isteklinin tekliflerinin,
İsteklinin Adı Teklif Bedeli (TL)
Oz Or-Sa Turizm Gıda Tem. Taş. Kırt.İnş. San. Tic. Ltd. Şti –
Asol Gıda Eğit. İnş. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi 1.295.750,00
Diva Kurumsal Yemek Ser. Hiz. Gıd. Tu. Ta. Kı. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.314.000,00
On İlaçlama Sağ. Hizm. İnş. Elekt. Gıda Ürn. Bilg. Tem. Hiz. İnş.
Kay. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti. (başvuru sahibi) 1.332.250,00
Günay Yem. Hizm. Gıd. Temz. inş. Hayv. Kuyumc. San. Dış Tic. Ltd. Şti. 1.478.250,00
Takdir İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.496.500,00
Doruk Toplu Yemek ve Organizasyon Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.
-Yeni Arz Gıda Yem. Tem. Sağ. Tic. Ltd. Sti. Ortak Girişimi 1.624.250,00
Özata Gıda Soğuk Hava Tes. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.675.350,00
Arayan Nakliyat Gıda Temizlik ve inşaat San. Tic. Ltd. Şti. 1.688.125,00
Dilkent Gıda İns. ve Taah. San. Ltd. Şti. 1.688.125.00
Şeklinde verildiği, idarece beş istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 2 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklamasını sunan 3 istekliden Diva Kurumsal Yemek Ser. Hiz. Gıd. Tu. Ta. Kı. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile On İlaçlama Sağ. Hizm. İnş. Elekt. Gıda Ürn. Bilg. Tem. Hiz. İns. Kay. ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının yetersiz bulunması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Öz Or-Sa Turizm Gıda Tem. Taş. Kırt. İnş. San. Tic. Ltd. Şti -Asol Gıda Eğit. İnş. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, Doruk Toplu Yemek ve Organizasyon Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.-Yeni Arz Gıda Yem. Tem. Sağ. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenerek ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli dokuz teklifin tümü yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte, yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekirken, aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak, aşırı düşük sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği hususlarında “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurulca verilen “ihalenin iptaline” niteliğindeki kararına katılmıyorum. (¤¤)