(4734 S. K. m. 37, 38, 56) (5510 S. K. m. 81)
Toplantı No: 2008/077
Gündem No: 72
Karar Tarihi: 03.12.2008
Karar No: 2008/UH.III-4959
Şikayetçi:
Adalı Güvenlik Optik Temizlik İnşaat Mob. Day. Tük. Mal. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Sağlık Sok. No:14/5 Sıhhiye/ANKARA
İhaleyi yapan idare:
BOTAŞ Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü, Eskişehir Yolu 23. Km Yapracık Köyü Etimesgut/ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı:
05.11.2008 / 30968
Başvuruya konu ihale:
2008/151218 İhale Kayıt Numaralı “Yemekhane, Lokal, Misafirhane ve Çay Ocakları Hizmetlerinin Yürütülmesi Hizmet Alımı İşi” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
28.11.2008 tarih ve III.H.46.27.G023/2008-31E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
BOTAŞ Doğal Gaz İşletmeleri Bölge Müdürlüğü tarafından 13.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yemekhane, Lokal, Misafirhane ve Çay Ocakları Hizmetlerinin Yürütülmesi Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Adalı Güvenlik Optik Temizlik İnşaat Mob. Day. Tük. Mal. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 24.10.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.10.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.11.2008 tarih ve 30968 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.11.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) Başvuru konusu ihalenin, MVM Gıda İnş. Pet. Tur. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, firmalarının teklifinin ise, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olduğuna karar verildiği, idarenin şikayete cevap yazısında ihale üzerinde bırakılan firmanın 416.362,435 YTL olan teklifinin 376.074,105 YTL olarak düzeltildiğinin bildirildiği, bu düzeltmenin ne şekilde yapıldığının anlaşılamadığı,
2) İhale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük olduğu, Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülüne göre yapılan hesaplamada asgari işçilik maliyeti ile firma teklifi arasında 84,03 YTL fark bulunduğu, firmanın teklif ettiği bedelin iş kapsamında istenilen 90 parça giyim malzemesini karşılamasının hayatın olağan akışı içinde mümkün olmadığı, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan, herhangi bir belge talep edilmeden ihalenin karara bağlandığı, idare işleminin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi ve ilgili diğer mevzuata aykırı olduğu, kendi tekliflerinin firma karı altında cüzi bir bedel içermesinin ise iş deneyim belgesi elde etme amacına yönelik olduğu,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İhale üzerinde bırakılan istekli MVM Gıda İnş. Pet. Tur. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklif mektubunda 416.362,435 YTL bedel teklif edilmiştir. Teklif mektubu ekini oluşturan birim fiyat teklif cetvelinin üçüncü sırasında;
İş kaleminin adı Hizmet gün sayısı İşçi sayısı Günlük birim fiyat Tutar
(YTL)
Şef garson 365 3 36,793 80.576,67
Hizmet gün sayısı, işçi sayısı ve günlük birim fiyat çarpımında hata yapılmış olup, bu üçünün çarpımı 40.288,34 YTL olması gerekirken, istekli tarafından 80.576,67 olarak hesaplanmıştır. İhale komisyonu tarafından söz konusu aritmetik hata re’sen düzeltilerek, isteklinin teklif tutarı 376.074,105 YTL olarak belirlenmiş, 14.10.2008 tarihli yazı ile bu tutarın kabul edilip edilmediği firmadan sorulmuş ve anılan firma 17.10.2008 tarihli yazısı ile aritmetik hata düzeltmesi sonucu bulunan tutarı kabul etmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin son fıkrasında; “En son aşamada, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Teklif edilen fiyatları gösteren teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması halinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re'sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan teklif isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve bu durum hemen istekliye yazı ile bildirilir. İstekli düzeltilmiş teklifi kabul edip etmediğini tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. İsteklinin düzeltilmiş teklifi kabul etmediğini süresinde bildirmesi veya bu süre içinde herhangi bir cevap vermemesi halinde, teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun söz konusu hükmü dikkate alındığında, idare işleminin Kanun hükmüne uygun olduğu görülmektedir. Bu itibarla başvuru sahibinin bu hususa ilişkin iddiası yerinde bulunmamıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin 26.3 maddesinde 2 adet aşçı başı için en az brüt ücretin %60, 6 adet aşçı için en az brüt asgari ücretin %50 fazlası, 3 adet şef garson için en az brüt asgari ücretin %40, 12 adet garson için en az brüt asgari ücretin %20 fazlası, 3 adet resepsiyon görevlisi için en az brüt asgari ücretin %20, 4 adet bulaşıkçı için ise brüt asgari ücretin %20 fazlası ücret ödeneceği belirtilmiş ve “Giyim Giderleri” başlığı altında; “Yüklenici sözleşme süresince her bir işçisine (yazlık ve kışlık) olmak üzere asgari ikişer adet aşçı, garson, garson yardımcısı, resepsiyon görevlisi ve bulaşıkçı kıyafetleri verecektir. Çalıştırdığı işçilerine birer çift de ayakkabı verecek olup; ayrıca bulaşıkçılara 4 (dört) adet lastik çizme verecektir. Söz konusu giyimler idare yetkilisinin uygun gördüğü takdirde işçilerin kullanımına verilecektir. Giyimler yüklenici tarafından ayni olarak karşılanacak olup, teklif fiyata dahil edilecektir.” düzenlemesi yapılmıştır.
İdarenin yaklaşık maliyeti, işçilik ücreti ile kar bileşenleri üzerinden hesaplanmış olup, giyim maliyeti, yaklaşık maliyet bileşenleri arasında yer almamıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli ile başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde giyim için ayrı bir kalem açılmamış, giyim maliyeti, işçilik ücreti dahilinde hesaplanmıştır.
İdare tarafından, geçerli teklifler aşırı düşük bulunmadığından, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihale sonuçlandırılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan MVM Gıda İnş. Pet. Tur. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi 376.074,105 YTL başvuru sahibinin teklif ise 376.260,25 YTL’dir. İhalede geçerli teklifler sadece belirtilen teklifler olup, her iki teklif birbirine çok yakındır. İhale ilanı yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat esas alınarak Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülüne göre yapılan hesaplama sonucunda teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamı 375.990,07 YTL olup, her iki teklif de teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamını karşılamaktadır.
Ancak, 23.10.2008 tarih ve 2008/DK.D-123 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararında,
“5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Prim oranları ve Devlet katkısı” başlıklı 81’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde,“Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20'sidir. Bunun % 9'u sigortalı hissesi, % 11'i işveren hissesidir”; (f) bendinde, “Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın % 12,5'idir. Bu primin % 5'i sigortalı, % 7,5'i ise işveren hissesidir.” hükmü yer almaktadır. Genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esaslar, 28/8/2008 tarihli ve 26981 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Genel sağlık sigortası prim oranlarına yönelik düzenleme de, bu Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde yer almaktadır. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar için Yönetmeliğin bu maddesi 1/10/2008 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi için Düzenleyici Kurul Kararı alınmasına gerek görülmüştür.
Bu çerçevede, “malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesi” ile “genel sağlık sigortası primi işveren hissesi” toplamında meydana gelen değişiklik sebebiyle;
1) İhale/son başvuru tarihi, 1/10/2008 tarihinden önce olan hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin hazırlanması ve değerlendirilmesinde (aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi de dâhil olmak üzere) 1/10/2008 tarihinden önce geçerli olan işveren sigorta primi oranının (“malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesi ” ile “genel sağlık sigortası primi işveren hissesi” toplamı olan %18) esas alınmasına ve fiyat farkı hesaplanması öngörülen ihalelerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar çerçevesinde fiyat farkı hesaplanmasına,
2) İhale/son başvuru tarihi, 1/10/2008 ve sonrası olan hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin hazırlanması ve değerlendirilmesinde (aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi de dâhil olmak üzere) 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren geçerli olan işveren sigorta primi oranının (“malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesi” ile “genel sağlık sigortası primi işveren hissesi” toplamı olan %18.5) esas alınmasına,”
Karar verilmiştir.
İncelenen ihalenin ihale/son başvuru tarihinin 01.10.2008 tarihinden sonra (13.10.2008) olması nedeniyle söz konusu Düzenleyici Kurul Kararı uyarınca tekliflerin hazırlanması ve değerlendirilmesinde (aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi de dâhil olmak üzere) 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren geçerli olan işveren sigorta primi oranının (“malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi işveren hissesi” ile “genel sağlık sigortası primi işveren hissesi” toplamı olan %18.5) esas alınması gerekmektedir. Hem isteklilerin tekliflerini hazırlarken hem de idarenin aşırı düşük teklif tespiti yaparken işveren sigorta primi oranını %18,5 esas alarak hesaplama yapmaları gerekirken, %18 oranını esas alarak hesaplama yaptıkları anlaşılmaktadır.
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren %18,5 işveren sigorta primi oranı dikkate alınarak Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülüne göre yapılan hesaplama sonucunda teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamı 377.539,16 YTL olmaktadır. İhalede geçerli olan her iki teklif de asgari maliyet toplamını karşılamamaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı bölümünün hizmet alımı ihalelerine ilişkin kısmında;
“Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.
Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.
Hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme ve genel giderler idarece hazırlanan teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.
Hizmet alım ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması durumunda idarelerce açıklama talep yazılarında, ‘teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek’ açıklama istenecektir.
...”
Açıklamasına yer verilmiştir.
Söz konusu düzenleme uyarınca ihale komisyonu tarafından öncelikle aşırı düşük teklifler tespit edilerek, aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan tekliflerin reddedilmesi gerekmektedir. Ancak, idare tarafından 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren geçerli olan işveren sigorta primi oranı dikkate alınmadan değerlendirme yapılmış ve aşırı düşük teklif bulunmadığına karar verilerek ihale sonuçlandırılmıştır. İdarenin işlemi mevzuata aykırı bulunmaktadır. Bu durumda düzeltici işlem kararı verilmesi gerekmekte ise de, yukarıda belirtilen Tebliğ düzenlemesi uyarınca idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılsa dahi ihalede geçerli tekliflerin asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamaması nedeniyle idarenin bu teklifleri reddetmesi ve geçerli teklif kalmadığından ihaleyi iptal etmesi gerekeceğinden, aşırı düşük teklif sorgulaması yapmasının bir önemi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, açıklanan nedenlerle ihalede geçerli tekliflerin asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamaması nedeniyle bu tekliflerin reddi gerektiğinden, sonuç olarak ihalede geçerli teklif bulunmadığından ihale işlemleri ile ihale kararının iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Açılanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)