(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2009/013
Gündem No: 11
Karar Tarihi: 16.02.2009
Karar No: 2009/UH.III-777
Şikayetçi:
Edessa Yemekhanecilik San. Ve Tic.A.Ş., Atatürk Bul. Şekerbank Üstü Abdullatif Yetkin İşhanı No:68 ŞANLIURFA
İhaleyi yapan idare:
Harran Üniversitesi Rektörlüğü, Diyarbakır Yolu Üzeri Yenişehir Kampusü ŞANLIURFA
Başvuru tarih ve sayısı:
09.01.2009 / 914
Başvuruya konu ihale:
2008/176872 İhale Kayıt Numaralı "Hizmet Alımı (Genel Temizlik İşi 140 Kişi)" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
09.02.2009 tarih ve H.01.46.0163/2009-4E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Harran Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 17.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hizmet Alımı (Genel Temizlik İşi 140 Kişi)” ihalesine ilişkin olarak Edessa Yemekhanecilik San.Ve Tic.A.Ş.’nin 26.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 06.01.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.01.2009 tarih ve 914 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.01.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen teklifin aşırı düşük olduğu ve değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, verilen ihale kararının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdarece onaylanarak Kuruma gönderilen ihale dosyasının incelenmesinden; ihale konusu işin “Harran Üniversitesi Rektörlüğü ve bağlı birimlerinin, 140 kişi ile genel temizlik” işi olduğu, işin süresinin 01.01.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasını kapsadığı, isteklilerin tekliflerini her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde verecekleri anlaşılmıştır.
İnceleme konusu ihaleye ait idari şartnamenin “teklif fiyata dahil unsurlar” başlıklı 26 ncı maddesinde; “26.1 İhale edilecek hizmetin özelliğine göre, sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilere aittir. Ancak, sözleşme giderlerine ilişkin damga vergileri Kamu İhale Kurumu payı, masrafları gibi giderler için asgari işçilik maliyeti üzerinde % 3 sözleşme gideri ödenecektir. Malzeme, ilaçlama ve ekipmanlara ait giderler istekliye aittir. 140 işçiye ait giyim bedeli ayni olarak isteklilere aittir.
26.2- (26.1) nci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak yapı içerdiği kabul edilecektir.
26.4. Ancak sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi durumunda doğacak Katma Değer vergisi (KDV) ilgili mevzuatı çerçevesinde idarece yükleniciye ayrıca ödenir.
51.2. 26.5 Sigorta Prim oranları: Ücret hesaplanmasında; iş kazaları ile meslek hastalıkları sigorta prim oranı % 1,5 olarak dikkate alınacaktır.” düzenlemesi yapılmıştır.
Teknik şartnamenin “özel şartlar” başlıklı A bölümünde de, açık alanların haftada 1, kapalı alanların 3 ayda bir ilaçlanacağı belirlenmiş ve ek listede 50 kg. haşere ilacı öngörülmüştür.
Teknik şartnamenin “genel şartlar” başlıklı B bölümünde bir işçi için 1 takım alt ve üst iş elbisesi, 1 çift terlik ve 1 çift çizme verileceği hususu belirlenmiştir.
İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde giyim bedelinin ayni olarak isteklilere ait olduğunun belirtildiği, yol ve yemek giderinin öngörülmediği, iş kazaları ile meslek hastalıkları sigorta prim oranının % 1,5 olarak dikkate alınacağının belirtildiği görülmüştür.
İhale dokümanı kapsamındaki teklif mektubu eki birim fiyat cetveli ise;
İş kaleminin adı ve kısa açıklaması Birimi Miktarı Teklif edilen birim fiyat
Hizmet alımı (genel temizlik işçisi) kişi 140
Temizlik malzemesi ve ilaçlama gideri Ay 12
şeklinde düzenlenmiştir.
Yukarıda düzenlemeden anlaşıldığı gibi söz konusu ihalede iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı % 1,5 olarak belirtilmiştir.
29/09/2008 tarihli ve 27012 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesi yayımlanmış ve 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarifeye göre temizlik ihalelerinde iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı daha önce % 2 iken, % 1 olarak değiştirilmiştir.
İş kazası ve sigorta risk prim oranının % 1,5 olarak belirtilmesine ilişkin değerlendirme raporun (B) bölümünde yer almaktadır.
İdarece ihale dokümanında yapılan düzenlemeler esas alındığında, işçilik hesaplama modülü kullanılarak yapılan ayni karşılanacağı anlaşılan giysi hariç, % 1,5 “İş kazaları ve meslek hastalıkları risk prim oranı”na göre ve % 3 sözleşme gideri dahil edilmek üzere şikayet konusu ihalede 12 ay için asgari maliyet toplamının 1.348.344,98-YTL olduğu (EK:10) belirlenmiştir. İhale üzerinde bırakılan istekli olan Merve Tem. Ltd. Şti. nin teklifinin hesaplanan asgari maliyetin 92,17 YTL üzerinde olduğu görülmüştür.
İncelenen ihaleye verilen tekliflerin tamamı aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmiş ve teklifleri ile ilgili ayrıntıların maddeler halinde (işçilik, sözleşme damga vergisi, giyim, temizlik malzemeleri ve ilaçlama) belirtilerek teklif rakamına nasıl ulaşıldığının gösterilmesine karar verilmiştir. İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin ayrıntılara aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin birinci bölümünün XIII üncü maddesinin (H/b) bendinde; Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.
Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.
Hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme ve genel giderler idarece hazırlanan teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.
Hizmet alım ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması durumunda idarelerce açıklama talep yazılarında, "teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek" açıklama istenecektir.
Temizlik hizmet alımlarında amortismana tabi olmayan kova, fırça, paspas, bez, süpürge, faraş, cam sileceği gibi malzemelerin maliyetleri, temizlik malzemesi olarak kabul edilecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta bu malzemeler için öngörülen bedellerin maliyetlerini tevsik eden belgeler sunulacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.
Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 11 istekliden Bucak Tem. Ltd. Şti. nin aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldığı,
Yukarıdaki tabloda yer verilen Tüm-Pa Tem. Ltd. Şti. ile Karahanlar Hiz. Org. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması ve ekinde sunulan belgelerin incelenmesinden; yukarıdaki tabloda yer alan teklif maliyet bileşen değerlerinin proforma faturalar ile tevsik edildiği, ihale komisyonunca 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi çerçevesinde değerlendirilen yazılı açıklamanın uygun görüldüğü anlaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, kişi başına giyim bedelinin 0,01 YTL olarak belirlendiği, % 3 sözleşme gideri dahil 140 kişinin 12 aylık giyecek gideri için 1,44 YTL, ilaçlama için 1,03 YTL, temizlik malzemeleri için 89,70 YTL öngörülmesinin, aynı idare tarafından 13.12.2007 tarihinde yapılan 2007/167824 İKN'li “110 kişi ile Genel Temizlik İşi Hizmet Alımları” ihalesine ilişkin olarak açılan idari dava sonucu Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 30.10.2008 tarih ve 2008/4492 sayılı kararında da açıkça hüküm altına alındığı üzere “söz konusu maliyet kalemlerinin ihale dokümanında istenilen miktar ve nitelikte temin edilmesinin gerçekçi temellere dayanmadığı ve hayatın olağan akışına uygun olmadığı” değerlendirildiğinden, adı geçen istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli kabul edilerek ihalenin bu teklif üzerinde bırakılmasının anılan mevzuat hükmüne aykırı olduğu, isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
ğ) İhale dokümanına süresinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmamış ise, dokümanda teklif bedellerinin birbiriyle karşılaştırılmasını engelleyen eksiklik, belirsizlik veya çelişki yaratan bir düzenlemenin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan incelemede;
İdarece ihalenin ilanının yayınlanmasından önce yaklaşık maliyet hazırlanması aşamasında Sosyal Güvenlik Kurumu Şanlıurfa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne 15.10.2008 tarih ve 536 sayılı yazı ile bir kişinin bir aylık asgari ücret tutarının bildirilmesi konusunda yazı yazıldığı, Şanlıurfa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nün 21.10.2008 tarih ve 33190 sayılı yazısı ile söz konusu maliyetlerin bildirildiği belirlenmiştir. Şanlıurfa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nün 21.10.2008 tarih ve 33190 sayılı yazısında ise işçi maliyetlerinin ve prim oranlarının bildirildiği anlaşılmıştır. Anılan yazıda, şikayet konusu ihaleye ilişkin iş kazaları ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı % 1,5 olarak belirtilmiştir.
İdarece idari şartnamenin ilgili hükmünde de iş kazaları ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı % 1,5 olarak düzenlenmiştir.
Halbuki, 29/09/2008 tarihli ve 27012 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesi yayımlanmış ve 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarifeye göre temizlik ihalelerinde iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı daha önce % 2 iken, % 1 olarak değiştirilmiştir.
Söz konusu ihalede, idarenin kusuru dışında da olsa, ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan ve şikayet konusu ihale için geçerli olan doğru iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı belirtilmemiştir.
İhalede teklif sahipleri idari şartnamede belirtilmiş olan % 1,5 oranı üzerinden teklif vermişlerdir. Şikayet konusu ihalenin götürü bedel üzerinden ihale edildiği dikkate alındığında, söz konusu yanlışlık ihale üzerinde bırakılan istekliye fazla ödeme sonucunu doğuracağından, belirtilen aykırılık nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
i) Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ikinci teklifin geçerli olup olmadığı yönünden yapılan incelemede;
Ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif olarak belirlenen Edessa Yem. A.Ş. (şikayetçi) nin aşırı düşük teklif açıklamasında; kişi başına giyim bedelinin 3, YTL olarak belirlendiği, % 3 sözleşme gideri dahil 140 kişinin 12 aylık giyecek gideri için 432,60 YTL, temizlik malzemeleri için 400,00 YTL öngörüldüğü tespit edilmiştir.
Diğer yanda, kendilerinin ilaçlama izin belgesine sahip olmaları ve işin elemanları tarafından yapılacak olması sebebiyle ilaç bedeli dahil ilaçlama için 92,00 YTL öngördükleri dolayısıyla, temizlik malzeme listesindeki 50 kg. haşere ilacının fiyatlandırılmadığı, ayrıca söz konusu listede idarece 1000 kg. “kireç çözücü” istenildiği halde, şikayetçinin malzeme giderini hesaplarken 100 kg. için bedel öngördüğü ihalede kar öngörmedikleri için aradaki malzeme farkının kardan da karşılanamayacağı düşünüldüğünde, aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle yeterli bulunmaması gerektiği halde, ihale komisyonunca ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif olarak belirlenmesinin anılan mevzuat hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)