(4734 S. K. m. 56) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 22) (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 54, 55)
Toplantı No: 2008/80
Gündem No: 60
Karar Tarihi: 18.12.2008
Karar No: 2008/UY.III-5047
Şikayetçi:
Karaca İnşaat ve Tic. Ltd. Şti., Sancak Mahallesi Tiflis Caddesi No:12/3 06550 Çankaya/ANKARA
İhaleyi yapan idare:
DSİ VII. Bölge Müdürlüğü, İstiklal Caddesi No:138 55070 SAMSUN
Başvuru tarih ve sayısı:
03.11.2008 / 30696
Başvuruya konu ihale:
2008/124071 İhale Kayıt Numaralı “Amasya-Merkez Değirmendere Göleti İnşaatı” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
17.12.2008 tarih ve III.Y.45.95.0097/2008-83E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
DSİ VII. Bölge Müdürlüğü tarafından 25.09.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Amasya-Merkez Değirmendere Göleti İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Karaca İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.’nin 27.10.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 28.10.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 03.11.2008 tarih ve 30696 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.11.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
Tespit edilen mevzuata aykırılıkların değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İdari Şartnamede ve ihale ilanında isteklilerin alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlere ait listeleri teklifleri ekinde vereceklerine dair düzenleme yapıldığı; ihale üzerinde bırakılan Hasal İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif dosyasında böyle bir liste bulunmamakla birlikte işleri alt yüklenicilere yaptırmayacaklarına dair de bir beyanın bulunmadığı, ihale üzerinde bırakılan firmanın İdari Şartname hükümlerine aykırı davrandığı, bu durumun ihale komisyonu tarafından tutulan “Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” nda da belirtildiği, ihale ilanında ve idari şartnamede istenilen belgeleri sunmuş olan isteklilerle sunmamış olan isteklilerin eşit değerlendirilmesinin düşünülemeyeceği,
2) Hasal İnş ve Tic. Ltd. Şti.’nin iş deneyim belgesi olarak sunduğu belgelerin mevzuata uygun olmadığı, firmanın teklif tutarını karşılayabilecek düzeyde bir iş deneyiminin bulunmadığı, ihale komisyonunca bu firmanın iş deneyim belgesi tutarı ve niteliği hakkında araştırma yapılmamasının mevzuata aykırı olduğu,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartnamenin “İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde; “Bu şartnamenin 19 uncu maddesinde istenmesi halinde, isteklilerin alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlerin listesi” nin ihaleye katılabilmek için isteklilerin teklifleri kapsamında sunmaları gerektiği yönünde düzenleme yapıldığı,
İdari Şartnamenin “Alt Yükleniciler” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İstekliler, ihale konusu yapım işinde alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlere ait listeyi, teklif eki olarak tekliflerine dahil edeceklerdir. İhalenin bu şekilde teklif veren isteklinin üzerinde kalması durumunda, isteklinin işe ait sözleşme imzalanmadan önce alt yüklenicilerin listesini de idarenin onayına sunması gerekir…”
Şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde yer alan Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı’nın incelenmesinden; Öz-Er-Ka İnş. Tur. Elek. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Hasal İnş. Ltd. Şti., Yılmaz Turgan ve Yağmurcan İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Kuduoğlu Nak. İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifleri ile birlikte alt yüklenici iş listesi sunmadıkları, diğer 11 isteklinin ise alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işlere ait listeyi sundukları anlaşılmıştır.
İdari Şartnamenin 7.1.j maddesinde, isteklilerden alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işler var ise; bu işlere ait listenin teklifle birlikte idareye sunulacağının açıkça ifade edildiği görülmüştür. Dolayısıyla; alt yükleniciye herhangi bir iş yaptırmayı düşünmeyen istekliler açısından idareye yönelik herhangi bir beyanda bulunma zorunluluğu bulunmamaktadır. Zira; ihale üzerinde bırakılan Hasal İnş. Ltd. Şti. haricinde 3 istekli tarafından da böyle bir liste sunulmadığı, bu sebeple teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekli olmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan; ihale dokümanı içerisinde alt yükleniciye iş yaptırılmayacağı takdirde, buna ilişkin bir taahhütnamenin idareye sunulacağı yönünde de herhangi bir düzenlemeye rastlanılmamıştır. Bu açıdan; ihale üzerinde bırakılan isteklinin alt yüklenici çalıştırmayacağına dair taahhütname sunması gerektiği yönündeki iddia yerinde bulunmamıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdarece ihale işlem dosyası gönderildikten sonra yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından idareye yapılan şikayet başvurusunda bu iddianın ileri sürülmediği tespit edilmiştir.
Bununla birlikte; İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 22 nci maddesinde öngörülen iddianın somut ve ciddi nitelikte olması koşulunun oluştuğu görüldüğünden, bu iddia yönünden iddiaların incelenmesi kapsamında inceleme ve hukuki değerlendirme yapılmıştır:
İhale üzerinde bırakılan Hasal İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nce; DSİ XXI. Bölge Müdürlüğü (Aydın) tarafından 21.12.1990 tarihinde ihalesi yapılan Yaylakavak Barajı İnşaatına ilişkin imzalanan 24.01.1991 tarih ve 07098 sayılı sözleşmeye istinaden yüklenici Özışık İnşaat ve Taahhüt A.Ş. tarafından düzenlenen ve DSİ XXI. Bölge Müdürlüğü ve Genel Müdürlük tarafından tasdik olunan, şantiye şefi İnşaat Mühendisi Hüsnü Tercan’ın 01.03.1991 tarihinden 14.06.1994 tarihine kadar görev yaptığını ve imzası ile 44.401.932.000 TL hakediş ödendiğini gösterir iş denetleme belgesinin sunulduğu, iş denetleme belgesi ekinde sunulan kesin kabul tutanağından ilk keşif bedelinin 85.000.000.000 TL, sözleşme bedelinin 71.740.000.000 TL olduğu görülmüştür.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim belgelerinin verilmesi” başlıklı 54 üncü maddesinde;
“İş deneyim belgesi, ilgilinin iş ve/veya mesleki tecrübesini tevsik amacıyla, yüklenicilere, yükleniciye karşı bir sözleşme ile taahhüt ettiği iş bölümünü bitiren alt yüklenicilere, mimar veya mühendis olmak şartıyla kendi meslekleriyle ilgili denetleme veya yönetme görevlerinde bulunanlara, talepleri halinde, ilgisine göre 50 nci maddede belirtilen mercilerce verilir.
…
c) Mühendisler veya mimarlar:
1) İş Denetleme Belgesi;
4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında kendi meslekleri ile ilgili olarak mahallinde ilgili mevzuat gereğince denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik bölümünde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, kontrol mühendisi, şantiye mühendisi, kontrol şefi ve şantiye şefine iş sahibi idare (sözleşmeyi yapan yetkili makam) tarafından tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.
4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının veya kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlarının ihale ettikleri işlerde, yurt içinde veya yurt dışında idare adına danışmanlık hizmeti veren kontrol teşkilatında, kendi meslekleri ile ilgili olarak mahallinde denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik bölümünde fiilen bulunmak şartıyla, kontrol mühendisi veya kontrol şefi olarak görev yapanlara, işin sahibi idare (sözleşmeyi yapan yetkili makam) tarafından tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.
4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde, kendi meslekleri ile ilgili olarak yüklenici adına denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik kısmında fiilen bulunmak şartıyla, şantiye mühendisi, şantiye şefi olarak görev yapanlara iş sahibi idare (sözleşmeyi yapan yetkili makam) tarafından tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.
Kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlara veya özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde; fenni mesul veya bu işle ilgili yapı denetim görevlisi veya yüklenici bünyesinde şantiye mühendisi, şantiye şefi olarak kendi meslekleri ile ilgili denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik kısmında fiilen bulunmak şartıyla, ilgisine göre ilgili belediye, valilik veya serbest bölge müdürlüğü tarafından; organize sanayi bölgesi ve teknoloji geliştirme bölgesinin yetki alanı dahilindeki yerlerde gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin iş deneyim belgeleri, anılan bölgelerde gerçekleştirilen yapım işlerinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip olan kurum veya kuruluşların yetkili organlarınca düzenlenmesi üzerine; organize sanayi bölgesinde müteşebbis heyetin kararı üzerine müteşebbis heyet başkanınca, organize sanayi bölgesinde kredi kullandırılan işler ile teknoloji geliştirme bölgesinde gerçekleştirilen işler için ise Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ilgili birimince, onaylanmak suretiyle tek sözleşme ile ilişkili olarak verilir.”
Şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin “İş Deneyim Belgelerinin Değerlendirilmesi” başlıklı Yedinci Bölüm’ün “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 55 inci maddesinde ise;
“İş deneyim belgeleri, ihale komisyonlarınca aşağıdaki esaslar dahilinde değerlendirilir:
g) İş deneyimlerinin değerlendirilmesinde ihale veya ön yeterlik ilk ilan tarihinden geriye doğru son on beş yılda yapılan işler ve iş kısımları dikkate alınır. İş bitirme ve iş durum belgelerinde yazılı deneyim tutarlarının asgari yüzde yetmişlik kısmı ile iş denetleme ve yönetme belgelerinde yazılı deneyim tutarlarının asgari yüzde ellilik kısmının ilk ilan tarihinden geriye doğru son 15 yıl içinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususu iş deneyim belgelerindeki bilgilerden tespit edilir. Bu tespitin iş deneyim belgeleri üzerinden yapılamadığı durumlarda; o işe ait düzenlenmiş hakediş raporları ve/veya idarece onaylı hakediş ödeme cetveli esas alınır. Ancak, hakediş raporlarının ve ödeme cetvelinin zorunlu nedenlerle verilemediği durumlarda, son on beş yılda gerçekleşen işlerin oran ve tutarları doğrusal orantı yoluyla bulunur.”
Şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda Hasal İnş. ve Tic. Ltd. Şti.’nin iş denetleme belgesi incelendiğinde; Hüsnü Tercan’ın sözleşme bedelinin (71.740.000.000 TL) yüzde ellilik bölümünde (44.401.932.000 TL) fiilen şantiye şefi olarak görev yaptığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; iş denetleme belgesinin Yapım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55 inci maddesinin (g) bendi uyarınca değerlendirilmesinin yapılabilmesi amacıyla Kurum tarafından Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hidroelektrik Santraller Dairesi Başkanlığına yazılan 12.11.2008 tarih ve 896 sayılı yazı ile iş denetleme belgesinde adı geçen Hüsnü Tercan imzası ile yükleniciye ödenen hakediş tutarları ile bunu tevsik eden belgeler istenilmiştir.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hidroelektrik Santraller Dairesi Başkanlığının Kuruma gönderdiği ve 15.12.2008 tarih ve 35862 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.12.2008 tarih ve 7153 sayılı yazı ile; Hüsnü Tercan adına düzenlenen iş denetleme belgesi ile ilgili hakediş raporları gönderilmiştir.
Hakediş raporlarının incelenmesinden; Yaylakavak Barajı İnşaat İşinin 21.12.1990 tarihinde ihaleye çıkarıldığı; 1990 birim fiyatları ile ilk keşif bedelinin 85.000.000.000-TL olduğu, % 15,60 tenzilatla sözleşme bedelinin 71.740.000.000 TL olduğu, son keşif bedelinin 97.724.835.000 TL olduğu, sözleşme tarihinin 24.01.1991, işe başlama tarihinin 01.03.1991 olduğu görülmüştür.
İş denetleme belgesi ve hakediş raporlarından şantiye şefi Hüsnü Tercan’ın işin başından 14.06.1994 tarihine kadar görev yaptığı ve görev süresince kendi imzası ile ödenen hakediş toplamının 44.401.932.000 TL olduğu anlaşılmıştır. İş denetleme belgesinde yazılı olan tutarın, Yapım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 54 üncü maddesinin (c) bendinde aranan şartı sağladığı anlaşılmıştır.
Yapım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55 inci maddesinin (g) bendi uyarınca iş denetleme belgesinde yazılı deneyim tutarının asgari yüzde ellilik kısmının ise ilk ilan tarihinden geriye doğru son 15 yıl içinde gerçekleşmesi gerekmektedir.
Başvuruya konu ihalenin ilk ilan tarihi 14.08.2008 olduğundan; bu tarihten geriye doğru 15 yıl gidildiğinde, iş denetleme belgesinde yazılı deneyim tutarının 14.08.1993 tarihinden sonraki kısmının dikkate alınması gerekecektir.
DSİ Barajlar ve Hidroelektrik Santraller Dairesi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 19 adet hak ediş raporundan, 14.08.1993 ile şantiye şefinin görevden ayrıldığı 14.06.1994 tarihlerine en yakın tarihli hakediş raporları incelenmiştir.
14.08.1993 tarihine en yakın 30.07.1993 tarih ve 12 no’lu hakediş raporunda; bu tarihe kadar ödenen toplam hakediş tutarlarının 23.660.233.000 TL olduğu; 10.06.1994 tarih ve 19 no’lu hakediş raporunda ise bu tarihe kadar ödenen toplam hakediş tutarlarının 44.401.932.000 TL olduğu bilgisi yer almaktadır.
19 no’lu hak ediş raporundaki tutardan 12 no’lu hak ediş raporundaki tutarın çıkarılması suretiyle Hüsnü Tercan imzasıyla 30.07.1993 tarihinden 10.06.1994 tarihine kadar ödenen hakedişler bulunmuştur. Buna göre Hüsnü Tercan’ın 30.07.1993-10.06.1994 tarihler arasında görev yaptığı sürede 44.401.932.000-23.660.233.000=20.741.699.000 TL (1990 birim fiyatları ile) hakediş ödendiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; 12 no’lu hakediş rapor tarihi ile 14.08.1993 tarihi arasında 14 günlük süre bulunduğundan, 14 günlük sürede ödenen hakediş tutarının bulunarak, bu tutarının 20.741.699.000 TL’den çıkarılması gerekmektedir.
14 günlük sürede ödenen hakediş tutarını bulabilmek amacıyla; 31.08.1993 tarih ve 13 no’lu hakediş raporundaki tutardan 30.07.1993 tarih ve 12 no’lu hakediş raporundaki tutarın çıkarılarak bir ayda ödenen hakedişin bulunması ve bu tutarın 30’a bölünerek 1 günde ödenen ortalama hakediş tutarının bulunması gerekmektedir.
31.08.1993 tarih ve 13 no’lu hakediş raporundaki tutar olan 27.551.121.000 TL’den 30.07.1993 tarih ve 12 no’lu hakediş raporundaki tutar olan 23.660.233.000 TL çıkarıldığında, bir aylık harcama tutarı olan 3.890.888.000 TL bulunmuştur. Bu tutarın 30 güne bölünmesi suretiyle ortalama bir günlük harcama tutarı olan 129.696.266-TL’ye ulaşılmıştır. Ortalama bir günlük harcama tutarının 14 gün ile çarpılması suretiyle 129.696.266x14 gün=1.815.747.724 TL bulunmuştur.
İncelemeye konu iş denetleme belgesinin 14.08.1993 tarihinden sonraki tutarı dikkate alınacağından, orantı yoluyla bulunan 14 günlük sürede ödenen 1.815.747.724 TL’nin 30.07.1993-10.06.1994 tarihleri arasında gerçekleşen hakediş miktarlarından çıkarılması gerekmektedir. Bu durumda 20.741.699.000-1.815.747.724=18.925.951.276 TL, 14.08.1993-10.06.1994 tarihleri arasında ödenen hakediş tutarını göstermektedir.
Dolayısıyla başvuruya konu ihalede, ilk ilan tarihinden geriye doğru 15 yıl gidildiğinde; iş denetleme belgesinin değerlendirmeye alınması gereken miktarı (1990 birim fiyatları ile) 18.925.951.276-TL olmaktadır.
18.925.951.276 TL’nin, ilan tarihi olan 14.08.2008 tarihi itibariyle güncellendiğinde 23.568.122,051 YTL tutara tekabül ettiği; bu tutarın ise isteklinin teklif etmiş olduğu 11.880.000,00 YTL’nin idari şartnamede öngörülen %70 oranından az olmamak üzere tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesi şartını karşıladığı görülmüştür.
Bununla birlikte; Yapım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55 inci maddesinin (g) bendi uyarınca iş denetleme belgelerinde yazılı deneyim tutarlarının asgari yüzde ellilik kısmının ilk ilan tarihinden geriye doğru son 15 yıl içinde gerçekleşmesi gerekmektedir.
İş denetleme belgesinde yazılı olan deneyim tutarı 44.401.932.000 TL iken; yazılı deneyim tutarının son 15 yılda gerçekleşen kısmının 18.925.951.276 TL olduğu görüldüğünden, iş denetleme belgesinde yazılı tutarın % 50’lik kısmının son 15 yıl içinde gerçekleşmediği anlaşılmıştır.
Bu çerçevede; Yapım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 55 inci maddesinin (g) bendinde belirtilen şartları taşımayan sözkonusu iş denetleme belgesinin idarece uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasında mevzuata uyarlık bulunmamıştır.
Sonuç olarak, başvuru sahibinin birinci iddiası yönünden itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına, başvuru sahibinin ikinci iddiası yönünden ise yukarıda mevzuata aykırılıkları tespit edilen işlemler düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olup düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, iddiaların incelenmesi kapsamında düzeltici işlem kararı verilmesi mümkün bulunmadığından tespit edilen mevzuata aykırılığın ihaleyi yapan idareye bildirilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1) 1 inci iddia yönünden 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,
2) 2 nci iddia yönünden tespit edilen mevzuata aykırılıkların değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesine,
Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
EK GEREKÇE
Mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemler, düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olup düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesini gerektirmekte ise de, iddiaların incelenmesi kapsamında yapılan inceleme sonucunda düzeltici işlem kararı verilmesi mümkün bulunmadığından tespit edilen mevzuata aykırılığın, değerlendirilerek gereği yapılmak üzere Çevre ve Orman Bakanlığı’na bildirilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılıyorum.
GEREKÇEDE KARŞI OY
19.12.2007 tarih ve 26735 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 25 inci maddesinin ikinci fıkrası;
“(2) Kurul, iddiaların incelenmesi sonucunda;
a) İddiaların yerinde bulunmadığı,
b) Tespit edilen aykırılıkların değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesi,
Kararlarından birini verir…” şeklinde düzenlenmiştir.
Kararın sonuç kısmında yer alan “…bu nedenlerle ihaleye ilişkin idarece yapılan işlemlerin ve alınan kararın düzeltilemeyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmış olmakla birlikte….” kısmına katılmıyorum. Çünkü; Kurulun iddiaların incelenmesi sonucu verebileceği karar: iddiaların yerinde bulunmadığı veya tespit edilen aykırılıkların değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesi şeklinde olması gerekmektedir. Tespit edilen aykırılıklar çerçevesinde ihaleyi iptal edip etmeme kararı ilgili idareye aittir. (¤¤)