(4734 S. K. m. 54, 65) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 9)
Toplantı No: 2013/021
Gündem No: 21
Karar Tarihi: 11.03.2013
Karar No: 2013/UH.II-1326
Şikayetçi: Kardelen Süt Ve Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hizmet Organizasyonu Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, MİTHATPAŞA MAH. 12 KATLI İŞ MERKEZİ KAT: 4 NO: 64 ZONGULDAK
İhaleyi Yapan Daire: Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği, Bolu Ağız Ve Diş Sağlığı Merkezi Alpağut Mah. 6. Sok. No:79 Bolu 14100 BOLU
Başvuru Tarih ve Sayısı: 08.02.2013/5130
Başvuruya Konu İhale: 2012/182877 İhale Kayıt Numaralı "Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Tesisleri İçin 2013 Yılı İçin Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 07.01.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Tesisleri İçin 2013 Yılı İçin Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak Kardelen Süt ve Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hizmet Organizasyonu Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin 23.01.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.01.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.02.2013 tarih ve 5130 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/684 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, yaklaşık maliyetten %20 oranındaki yüklenici kârı hâriç bırakıldığında elde edilen tutar olan 3.578.984,58 TL’nin altında teklif veren ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,
“2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Tesisleri için 2013 yılı için malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmetleri
b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.
c) Yapılacağı yer: Bolu İzzet Baysal Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi
ç) Bu bent boş bırakılmıştır.”düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetten %20 oranındaki yüklenici kâr hâriç bırakıldığında elde edilen tutar olan 3.578.984,58 TL’nin altında teklif veren ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğini iddia etmektedir.
Başvuru konusu ihale yukarıda da aktarılan İdari Şartname düzenlemesinde görüldüğü üzere bir malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesidir ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3 numaralı maddesine göre malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihaleleri personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olarak değerlendirilmemektedir.
Aynı Tebliğ’in 79.4 numaralı maddesinde, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği ve dolayısıyla da kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edileceği açıklanmakla birlikte, mezkûr Tebliğ’de, malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesi gibi personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir ihalede aşırı düşük tekliflerin nasıl tespit edileceği hususunda net bir metot belirlenmemiştir.
Ancak istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde de kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan teklifler, aşırı düşük teklif olarak kabul edilmekte ve yaklaşık maliyet hesabında idarece kâr oranı belirlenmemiş olması hâlinde, bu oran, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen azami yüklenici kârı oranı olan, “%20” olarak kabul edilmektedir.
Bu doğrultuda, ihale işlem dosyasında bulunan yaklaşık maliyet tespit cetvelinde yüklenici kârına ilişkin olarak idarece herhangi bir oran belirtilmediği görüldüğünden, idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet olan 4.294.781,50 TL’den %20 oranındaki yüklenici kârı hariç bırakıldığında elde edilen tutar 3.578.984,58 TL olmaktadır.
Yukarıda belirtilen yüklenici kârı hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren geçerli teklif sahibi dört firma, ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi olan Öksel Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Kölemenoğlu Gıda Mad. San. İnş. Taah. Tur. Nak. Hayv. Tem. ve Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti., başvuru sahibi firma olan Kardelen Süt ve Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hizmet Organizasyonu Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Öğün Yemekhane ve Tem. Hiz. Tic. A.Ş.-Yüksel Yemek Üretim Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’dir.
Netice itibariyle idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetten %20 oranındaki yüklenici kârı hariç bırakıldığında elde edilen tutarın altında teklif veren, yukarıda adı geçen dört isteklinin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Öksel Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Kölemenoğlu Gıda Mad. San. İnş. Taah. Tur. Nak. Hayv. Tem. ve Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti., Kardelen Süt ve Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hizmet Organizasyonu Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Öğün Yemekhane ve Tem. Hiz. Tic. A.Ş.-Yüksel Yemek Üretim Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde; “yaklaşık maliyetten % 20 oranındaki yüklenici kârı hâriç bırakıldığında elde edilen tutar olan 3.578.984,58 TL’nin altında teklif veren ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetten % 20 oranındaki yüklenici kârı hariç bırakıldığında elde edilen tutarın altında teklif veren geçerli teklif sahibi dört firma olan, ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi olan Öksel Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Kölemenoğlu Gıda Mad. San. İnş. Taah. Tur. Nak. Hayv. Tem. ve Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti., başvuru sahibi firma olan Kardelen Süt ve Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hizmet Organizasyonu Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Öğün Yemekhane ve Tem. Hiz. Tic. A.Ş.-Yüksel Yemek Üretim Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminden aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması istenmesi suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik olarak “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Bolu ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından gerçekleştirilen “Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Tesisleri için 2013 Yılı için Malzeme Dahil Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması sonucu bulunan tutarların ortalaması esas alınarak toplam 4.294.731,50 TL olarak hesaplandığı,
Bahse konu ihalede (33) adet ihale dokümanı satın alındığı, 07.01.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 14 istekli tarafından teklif verildiği,
İdarece, bir isteklinin teklifinin “Geçici teminat mektubu ile İdari Şartnamenin 7 nci maddesinde istenen diğer belgelerin bulunmadığı” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin “bilançonun uygun olmadığı” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin de “Geçici teminat mektubu miktarının yetersiz olduğu” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 11 teklifin idarece geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;
İsteklinin Adı Teklif Bedeli (TL)
ÖkselTem. San. ve Tic. Ltd. Şti. 3.342.121,50
KölemenoğluGıda Mad. San. İnş. Taah. Tur. Nak. Hayv. Tem. ve
Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti., 3 444.480,50
Kardelen Süt ve Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hizmet Organizasyonu
Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. 3.567.918,50
ÖğünYemekhane ve Tem. Hiz. Tic. A.Ş.-Yüksel Yemek Üretim Hiz.
San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi 3.570.187,50
Kahvecioğlu Ltd. Şti. 3.653.832,60
Danış Ltd. Şti./Seç-San Ltd. Şti./Özcan Ltd. Şti. Ortak Girişimi 3.782.242,30
Yemekçim Ltd. Şti. 3.786.874,00
Bay-Gün Ltd. Şti. 3.877.043,00
Nif-Tem Ltd. Şti. 4.021.216,30
Serhat Ltd. Şti./Aytaş Ltd. Şti. Ortak Girişimi 4.031.597,00
Doruk Ltd. Şti. 5.287.827,00
Şeklinde verildiği,
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan belgelere göre, aşırı düşük sorgulaması yapılmadan ihalenin en düşük fiyat esasına göre sonuçlandırıldığı,
Anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum. (¤¤)