(4734 S. K. m. 54, 65) (5510 S. K. m. 81) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 8, 78, 79)
Toplantı No: 2013/021
Gündem No: 11
Karar Tarihi: 11.03.2013
Karar No: 2013/UH.III-1308
Şikayetçi: Pam-Pak Sosyal Ve Sağlık Hizmetler Bilgi İşlem Otomasyon İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.(Kamu İhale Kurulunun 07.02.2013 Tarih 2013/012 toplantı no gündem no: 48 08.524.0266.2013/44 dosya nolu karar), MUSTAFA KEMAL MAH. 2141 SOK. NO:31/5 ANKARA
İhaleyi Yapan Daire: Karayolları Genel Müdürlüğü (Program Ve İzleme Dairesi Başkanlığı), Karayolları Genel Müdürlüğü İsmet İnönü Bulvarı No:14 06100 ANKARA
Başvuru Tarih ve Sayısı: 28.01.2013/3582
Başvuruya Konu İhale: 2012/144330 İhale Kayıt Numaralı "Kgm Sitesindeki Bloklar Ve Site Sahası İle 25 Mart Mahallesinde Bulunan Sosyal Tesisler Şefliği Ve Tesisler Kontrol Şefliğinin Temizlik, Site İçerisinde Taşıma, Bahçe Hizmetleri İşlerinin Malzemesiz Olarak 2 Yıl Süreyle Yaptırılması İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 27.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “KGM Sitesindeki Bloklar ve Site Sahası ile 25 Mart Mahallesinde Bulunan Sosyal Tesisler Şefliği ve Tesisler Kontrol Şefliğinin Temizlik, Site İçerisinde Taşıma, Bahçe Hizmetleri İşlerinin Malzemesiz Olarak 2 Yıl Süreyle Yaptırılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Pam-Pak Sosyal ve Sağlık Hiz. Bilgi İşl. Oto. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 07.01.2013 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.01.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.01.2013 tarih ve 3582 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.01.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/524-01 sayılı şikayet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklaması sunan üç isteklinin işçilik maliyetini hesaplarken işçilik hesaplama modülü kullanmış olmaları halinde işçilik bedellerinin asgari işçilik maliyetini karşılamayacağı, bu kapsamda öngördükleri işçilik tutarları asgari işçilik maliyetlerini karşılamıyorsa söz konusu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, diğer taraftan, bahse konu isteklilerin giyim giderine ilişkin olarak öngördükleri tutarlar hayatın olağan akışı ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı halde, bu gider için salt belgelendirme yapmış olmaları gerekçesiyle açıklamaların yeterli görülemeyeceği, ayrıca aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan proforma fatura ve eki tutanaklara dayanak teşkil eden faturalar istenilerek, anılan belgelerin birbiriyle uyumlu olup olmadığının tespit edilmesinin gerekli olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Başvuruya konu ihalede, kar hariç yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan üç istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve tamamının sunmuş olduğu açıklamalar uygun görülerek ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İhale ve sözleşmenin uygulanması sırasında, yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, vergi,
(KDV hariç) resim, harç ve noter giderleri, Kamu İhale Kurum payı isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.
25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
140 (Yüzkırk) işçiye Brüt Asgari Ücret verilecek olup; Bir adet Temizlik Müdürüne brüt asgari ücretin % 40’ı, Dört adet temizlik şeflerine de brüt asgari ücretin % 30'u oranında fazla ücret ödenecek ve bu bedeller teklif edilen fiyata dahil edilecektir. Ulusal Bayram ve Genel tatil günlerinde (Ulusal Bayram, Dini ve Resmi Bayram günleriyle 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü ile Yılbaşı günü) işçi çalıştırılmayacaktır.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
A-YEMEK BEDELİ
Yüklenici çalıştırdığı elemanların tamamına (145 kişiye) bir günlük yemek bedeli olarak brüt 8,00.- TL. (Sekizlira) ödeyecektir. Yemek bedeli aylık 22 (yirmiiki) gün üzerinden hesap edilerek çalışan elemanlara nakdi olarak ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir.
B-YOL BEDELİ
Yüklenici çalıştırdığı elemanların tamamına (145 kişiye) bir günlük yol bedeli olarak brüt 7,00.-TL. (Yedilira) ödeyecektir. Yol bedeli aylık 26 (Yirmialtı) gün üzerinden hesap edilerek çalışan elemanlara nakdi olarak ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir.
C-GİYECEK
Giyecekler İdarenin programı doğrultusunda işçilere yeni olarak dağıtılacaktır. Buna göre, her bir personele 4 (dört) takım iş elbisesi verilecektir. Müdür ve Şef pozisyonlarında çalışan elemanlar içinde aynı kıyafetler verilecektir. Saha ve bahçe temizliğinde görevlendirilen işçilere mevcut kıyafetlerine ilaveten kışlık çizme (kauçuk tabanlı, uzun konçlu), eldiven, anorak yelek, yağmurluk, iş tulumu ve bere, cam temizliğinde görevli işçilere ise iş tulumu ve çizme verilecektir.
İŞÇİLERİN KIYAFETLERİ
Aşağıdaki Kıyafetler çalışanlara ayni olarak verilecektir.
1-İŞ TULUMU (% 65 pamuk ve %35 polyester karışımlı kumaştan mamul) 30 Ad.
2-İŞ ELBİSESİ (%65 polyester ve %35 viskon karışımlı kumaştan mamul iş pantolonu ve iş gömleğinden oluşacak) 576 Tk.
3-KAUÇUK TABANLI ÇİZME 50 Ad.
4-ASTARLI YAĞMURLUK 30 Ad.
5-ANORAK YELEK (Dış kısmı su geçirmez tafetta kumaştan mamul, içi elyaflı ve kapitoneli kolsuz fermuarlı yelek) 30 Ad.
6-YÜN ELDİVEN 50 Ad.
7-YÜN BERE 30 Ad.
8-NİTRİT ELDİVEN 150 Ad.
9-SARI DERİ MONTAJ ELDİVENİ 30 Ad.
25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.4. Diğer giderler:
Bahçe Bakımı İçin çim biçme makinelerinin iki yıllık 900 litre olan benzin bedeli teklif edilen fiyata dahildir.
25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün VIII-T-17-2012/100/12686216 sayılı yazılarıyla tespit edilen ve yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan iş kazaları ve meslek hastalıkları sigortası prim oranı: %1.5 tur” düzenlemeleri bulunmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı78’inci maddesinde“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.
78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.
78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir…” açıklamaları,
Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde“79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
…
79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır…” açıklamaları bulunmaktadır.
Ayrıca, asgari işçilik maliyeti hesabı ve işveren prim oranı hesabının uygulamasına ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından görüş talep edilmiş olup, Sosyal Güvenlik Kurumu Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünce Kuruma gönderilen görüşte, işveren hisselerinin prime esas kazanç tutarı üzerinden 5510 sayılı Kanun’un 81’inci maddesinde belirtilen her bir sigorta koluna ait prim oranına göre ayrı ayrı hesaplanması, yuvarlamanın da her bir işlem sonucunda bulunan rakam üzerinden yapılması gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen idari ve hukuki düzenlemeler ile tespitler çerçevesinde, başvuruya konu ihalede, giyim gideri hariç, yemek ve yol gideri ile % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler dahil teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 5.691.090,72 TL olduğu tespit edilmiştir.
Aşırı düşük tekliflerine ilişkin açıklama sunan isteklilerin açıklamaları incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Ar-Gün Tem. İnş. Gıda Güv. Oto. Sos. Hiz. Taah. İç. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. - NY Sos. Hiz. Bilg. Dan. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin giyim gideri hariç işçilik gideri olarak 5.691.055,92 TL öngördüğü, ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibi Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti. - Yeniçeri Tem. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin giyim gideri dahil işçilik gideri olarak 5.696.832,00 TL öngördüğü ve giyim gideri için toplam 3.190,00 TL dikkate aldığı ve bu gidere ilişkin % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderlerin 95,70 TL (3.190,00 x 0,03) hesaplandığı, bu kapsamda anılan isteklinin giyim gideri hariç işçilik gideri olarak 5.693.546,30 TL öngörmüş olduğu, son olarak Biotem Tem. Eml. ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin giyim gideri dahil işçilik gideri olarak 5.701.181,76 TL öngördüğü ve söz konusu isteklinin giyim gideri için toplam 9.816,50 TL dikkate aldığıve bu gidere ilişkin % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderlerin 294,50 TL (9.816,50 x 0,03) hesaplandığı, bu kapsamda anılan isteklinin giyim gideri hariç işçilik gideri olarak 5.691.070,76 TL öngörmüş olduğu anlaşılmış, bu itibarla ihale üzerinde bırakılan istekli ile Biotem Tem. Eml. ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin giyim gideri hariç işçilik gideri için öngördüğü maliyetlerin, giyim gideri hariç asgari işçilik maliyeti olan 5.691.090,72 TL’yi karşılamadığı, ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibinin dikkate aldığı işçilik bedelinin ise söz konusu maliyeti karşıladığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde“…79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar…
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
...
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)
…
79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.
(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.
(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.
Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.
İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.
İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.
79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.
Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.
Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.
…
79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.
…
79.4.2.22. Temizlik hizmet alımlarında amortismana tabi olmayan kova, fırça, paspas, bez, süpürge, faraş, cam sileceği gibi malzemeler, temizlik malzemesi olarak kabul edilecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta bu malzemeler için öngörülen bedellerin maliyetlerini tevsik eden belgeler sunulacaktır.
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları yer almaktadır.
Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin giyim giderine ilişkin açıklamaları incelendiğinde, ihale dokümanında istenilen sayılarda giyim malzemesinin 1.374,00 TL’ye alınacağına dair sunulan proforma faturanın “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek, ilgili SMMM tarafından kaşelendiği ve imzalandığı, proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağının 2012 yılına ilişkin olduğu ve proforma faturadaki ibareyle uyumlu şekilde maliyete dayalı açıklama yapılması durumunda doldurulması gereken bölümünün doldurulduğu, aynı tutanakta proforma faturada yer alan her bir malzeme için ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarlarının belirtildiği ve proforma faturadaki birim satış tutarlarının maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarlarının altında olmadığı tespit edilmiş, bu itibarla söz konusu isteklinin giyim giderine ilişkin açıklamalarının mevzuata aykırılık taşımadığı anlaşılmıştır.
Ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibinin giyim giderine ilişkin açıklamaları incelendiğinde, ihale dokümanında istenilen sayılarda giyim malzemesinin 3.190,00 TL’ye alınacağına dair sunulan proforma faturanın “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek, ilgili SMMM tarafından kaşelendiği ve imzalandığı tespit edilmiş, bu itibarla söz konusu isteklinin giyim giderine ilişkin açıklamalarında mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Söz konusu Tebliğ açıklamaları çerçevesinde Biotem Tem. Eml. ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin giyim giderine ilişkin açıklamaları incelendiğinde ise ihale dokümanında istenilen sayılarda giyim malzemesinin 9.816,50 TL’ye alınacağına dair sunulan proforma faturanın “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek, ilgili SMMM tarafından kaşelendiği ve imzalandığı tespit edilmiş, bu itibarla söz konusu isteklinin giyim giderine ilişkin açıklamalarının mevzuata aykırılık taşımadığı anlaşılmıştır.
Bu kapsamda, söz konusu isteklilerce giyim giderine ilişkin olarak mevzuata uygun şekilde belgelendirme yapıldığı görüldüğünden, idarece bahse konu Tebliğ’in 79.4.2.15’inci maddesinin son fıkrası çerçevesinde, anılan isteklilerin giyim giderine yönelik açıklamalarının uygun görülerek, kapsamındaki bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı değerlendirilen belgelerin ilgili vergi dairesine gönderilmesinde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan proforma fatura ve eki tutanaklara dayanak teşkil eden faturalar istenilerek, anılan belgelerin birbiriyle uyumlu olup olmadığının tespit edilmesinin gerekli olduğu iddia edilmekle birlikte, yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamalarında, gerekli görülmesi halinde maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının istenilmesinin öngörüldüğü, söz konusu tutanağa esas belgelerin istenilmesinin ve bu belgelerin incelenmesinin öngörülmediği, ayrıca 3568 sayılı Kanun ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı, aksine bilgi, belge, bulgu veya ciddi şüphe durumunda daha detaylı inceleme yapılmasının 3568 sayılı ve 4734 sayılı Kanun’a uygun olacağı hususları göz önüne alınarak, başvuru sahibi tarafından, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına dayanak teşkil eden muhasebe kayıtları, fatura vb. belgelerin meslek mensubundan istenilmesini gerektiren, iddiayı destekleyici herhangi bir bilgi, belge de sunulmadığından, bu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Ar-Gün Tem. İnş. Gıda Güv. Oto. Sos. Hiz. Taah. İç. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. - NY Sos. Hiz. Bilg. Dan. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile geçerli teklif sahibi istekli Biotem Tem. Eml. ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin işçilik bedeline ilişkin açıklamalarının uygun olmadığı anlaşıldığından, idarece anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli bulunması yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Ar-Gün Tem. İnş. Gıda Güv. Oto. Sos. Hiz. Taah. İç. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. - NY Sos. Hiz. Bilg. Dan. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile Biotem Tem. Eml. ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
EK GEREKÇE
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, ihale üzerinde bırakılan istekli Ar-Gün Tem. Inş. Gıda Güv. Oto. Sos. Hiz. Taah. İç. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. - NY Sos. Hiz. Bilg. Dan. Inş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile geçerli teklif sahibi istekli Biotem Tem. Emi. ve İnş. Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin işçilik bedeline ilişkin açıklamalarının uygun olmadığı anlaşılması nedeni ile, idarece anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmesi uygun bulunmadığından, anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği hususlarına yönelik “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki Kurulca verilen karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;
Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.“ açıklaması yer almaktadır.
Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.
Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.
İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.
Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının, ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “mevzuata uygun olmadığı” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.
İncelemeye konu ihalede;
Aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunarak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurulca, “işçilik bedeline ilişkin açıklamalarının uygun olmadığı” gerekçesiyle uygun görülmeyen Ar-Gün Tem. Inş. Gıda Güv. Oto. Sos. Hiz. Taah. İç. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. - NY Sos. Hiz. Bilg. Dan. Inş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu bilgi ve belgeler yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirildiğinde;
Anılan ortak girişim tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; 50 çift kauçuk çizme için 0,94 TL, 30 adet yağmurluk için 0,78 TL, 50 çift yün eldiven için 0,65 TL, 30 adet yün bere için 0,20 TL, 150 çift nitrit eldiven için 0,30 TL ve 30 çift montaj eldiveni için 0,35 TL olarak önerilen birim fiyatları içeren Türker İş Elbiseleri tekstil İmalat ve Toptan Satışı-Oğuz TÜRKER tarafından istekli adına tanzim edilen 26.11.2012 tarihli proforma fatura ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklinin aşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma fatura ile maliyet/satış tespit tutanağında, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki Kurulca verilen karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre; ticari şirketlerin iktisadi amacının kar elde etmek olduğu, kar elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kar elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturadaki teklif fiyatlarının maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen, aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunarak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurulca, “işçilik bedeline ilişkin açıklamalarının uygun olmadığı” gerekçesiyle uygun görülmeyen Ar-Gün Tem. Inş. Gıda Güv. Oto. Sos. Hiz. Taah. İç. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. - NY Sos. Hiz. Bilg. Dan. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin belirtilen gerekçeler üzerinden de, değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve bu gerekçenin de, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin Kurulun çoğunluk karar gerekçeleri içinde yer alması gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu husus dışında Kurulca alınan“düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karar gerekçesine katılıyorum. (¤¤)