(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2010/037
Gündem No: 2
Karar Tarihi: 24.05.2010
Karar No: 2010-UY.II-1455
Şikayetçi:
Hüsnü ÇETİNEL, Merkez Mah. Çakmakoğlu Cad. Erdem Apt. No:1/1 Erdemli / İÇEL
İhaleyi Yapan Daire:
Mersin Orman İşletme Müdürlüğü, Üçocak Mah. 117. Cad. No:2 33039 / MERSİN
Başvuru Tarih ve Sayısı:
05.05.2010 / 10496
Başvuruya Konu İhale:
2010/38564 İhale Kayıt Numaralı "Davultepe Şefliği 221 Kod Nolu Yol Üzerine Üst Yapı Yapımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
14.05.2010 tarih ve II.Y.12.42.0078/2010-22E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Mersin Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 14.04.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Davultepe Şefliği 221 Kod Nolu Yol Üzerine Üst Yapı Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Hüsnü Çetinel’in 22.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.05.2010 tarih ve 10496 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.05.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;14.04.2010 tarihinde yapılan söz konusu ihalede 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi hükmü uyarınca ihale komisyonunca aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması gerektiği, buna karşın idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesinde; ihale konusu işin “Davultepe Şefliği 221 Kod Nolu Orman Yolu Üzerine Üst Yapı Yapımı” işi olduğu belirtilmiştir.
Söz konusu ihaleye ilişkin 16.04.2010 tarihli ihale komisyonu kararında; ihaleye 13 istekli tarafından teklif verildiği, isteklilerden Fahri Narenciye İnşaat Taşımacılık Turizm Ipg. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye katılımda yeterlik için istenilen belgelerden olan iş deneyim belgesi, Ticaret Sanayi Odası sicil kayıt sureti, teklif vermeye yetkili olunduğuna dair imza sirküleri ve Ticaret Sicil Gazetesini fotokopi olarak sunduğu tespit edildiğinden teklifin idari şartnamenin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 7.7 nci maddesi hükmüne aykırı olması nedeniyle, Çalıklar Harfiyat Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinde sunduğu geçici teminat mektubunun 13.07.2010 tarihine kadar geçerli olması nedeniyle idari şartnamenin 26.3 üncü maddesinde geçici teminat mektuplarında geçerlilik tarihinin 27.07.2010 tarihinden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenmesi hükmünde öngörülen süreyi karşılamaması nedeniyle, E.F.M İnş. ve San. Ltd. Şti.’nin teklif dosyasından 2 adet boş 1 adet dolu teklif mektubu çıktığı tespit edildiğinden ve bunun idari şartnamenin “Teklif mektubunun şekli ve içeriği” başlıklı 23 üncü maddesine aykırı olması nedeniyle adı geçen 3 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin sunduğu belgelerin usulüne uygun ve tam olduğu tespit edildiğinden, söz konusu ihalenin ihalede geçerli en uygun teklifi sunan Metfen İnşaat Taah. Turz. Nak. Oto. İç ve Dış Tic. San. Ltd. Şti.’ne ihale edilmesine, Dönmez İnş. Otom. İş. Mak. Pet. Ürün. Day. Tük. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesine karar verildiği belirtilmiştir.
İhale komisyonunun 16.04.2010 tarihli söz konusu kararının ihale yetkilisi tarafından aynı tarihte onaylandığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;” İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir. Aynı hükme Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinde de yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinde Yapım İşleri İhalelerinde aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak; “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;
Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.
Tort1: Geçerli tekliflerin (Tn) aritmetik ortalaması (Tort1 = )
σ : Geçerli tekliflerin standart sapması (σ = )
Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.
Tort1- σ
Tort1+ σ
Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.
Ti: Standart sapma aralığında kalan teklifler : {Ti: (Tort1- σ ≤ Ti ≤ Tort1+ σ)}
Tort2: Standart sapma aralığında kalan tekliflerin (Ti) aritmetik ortalaması (Tort2= )
Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.
C: Tort2/YM →
(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.
C < 0,60 →
0,60 ≤ C ≤ 1,00 →
C > 1,00 →
Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:
SD (Sınır değer) =
Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerinde ve % 40’ının altındaki teklifler dışında tek geçerli teklif bulunması durumunda; “Tort2” değeri tek geçerli teklife eşittir. Yaklaşık maliyetin % 40 - % 120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda; sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ıdır.
Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun (www.kik.gov.tr) internet sayfasından erişilebilir.
45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.
45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,
hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.
45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.
45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.
45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;
a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.
b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.
c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.
ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.
d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.
45.1.7 Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.
45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.
45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.
45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır..” düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca; yapım işi ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra idarece hesaplanan sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulamasında ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemesi ve bunun üzerine isteklilerce belgelere dayalı olarak yapılacak yazılı açıklamaların dikkate alınması suretiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmıştır.
16.04.2010 tarihli ihale komisyonu kararında söz konusu ihalede geçerli olduğu belirtilen toplam 10 teklifin dikkate alınması suretiyle ve Kamu İhale Kurumunun internet adresinde yer alan aşırı düşük teklif sınır değer hesaplama modülü kullanılarak yapılan hesaplama sonucunda aşırı düşük sınır değerinin 54.922,65 TL olduğu belirlenmiştir.
Buna göre; 16.04.2010 tarihli ihale komisyonu kararında geçerli teklif olarak belirlenen ve ihale üzerinde bırakılan Metfen İnşaat Taah. Turz. Nak. Oto. İç ve Dış Tic. San. Ltd. Şti.’nin 38.490 TL, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Dönmez İnş. Otom. İş. Mak. Pet. Ürün. Day. Tük. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 47.610 TL ve diğer geçerli teklif sahipleri olan Demirocak İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 49.000 TL, Yılmaz Komisyonculuk İnş. Nak. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 49.700 TL ile Tamer Kalender’in 52.000 TL’lik teklif fiyatlarının aşırı düşük sınır değerin (54.922,65 TL) altında olduğu anlaşılmıştır.
İhale komisyonu tarafından aşırı düşük sınır değerin altında bulunan söz konusu 5 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmesine karşın, söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan söz konusu ihalenin sonuçlandırılması mevzuata uygun bulunmadığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle; aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olduğu tespit edilen 5 isteklinin teklifi ile ilgili olarak ihale komisyonu tarafından 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması suretiyle ihalenin sonuçlandırılması hususunun düzeltici işlem olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifi aşırı düşük sınır değerin altında bulunan Metfen İnşaat Taah. Turz. Nak. Oto. İç ve Dış Tic. San. Ltd. Şti., Dönmez İnş. Otom. İş. Mak. Pet. Ürün. Day. Tük. Mad. San. Tic. Ltd. Şti., Demirocak İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., Yılmaz Komisyonculuk İnş. Nak. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Tamer Kalender’e ait tekliflerin aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)