(Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 36, 37, 38)
Toplantı No: 2008/77
Gündem No: 74
Karar Tarihi: 03.12.2008
Karar No: 2008/UY.III-4950
Şikayetçi:
Eksen Müh. İnş. Ltd. Şti. Abdurrahman Gazi Mh. Sazak Sk. Erturgut İşhanı 3 D:6 Samandıra/Kartal/İSTANBUL
İhaleyi yapan idare:
Samandıra İlk Kademe Belediye Başkanlığı, Osman Gazi Cad. No:1 Samandıra/Kartal/İSTANBUL
Başvuru tarih ve sayısı:
06.10.2008 / 27596
Başvuruya konu ihale:
2008/116814 İhale Kayıt Numaralı “Samandıra Belediyesi Bilgi Evi Yapım İşi” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
13.11.2008 tarih ve III.Y.41.92.G014/2008-79E sayılı İddiaların İncelenmesi Esas Raporunda;
Samandıra İlk Kademe Belediye Başkanlığı tarafından 02.09.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Samandıra Belediyesi Bilgi Evi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Eksen Müh. İnş. Ltd. Şti.’nin 24.09.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.09.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.10.2008 tarih ve 27596 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.10.2008 tarihli dilekçe ile şikayet başvurusunda bulunduğu, Kurul’un 20.10.2008 tarih ve 2008/AKY.III-4192.1 sayılı Kararıyla iddiaların incelenmesine geçilmesine karar verildiği,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
İddiaların yerinde bulunmadığına,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
İddiaların İncelenmesi Esas Raporu ve ekleri incelendi:
Şikayet dilekçesinde özetle; idarece 2007 bilançosu ve 2005, 2006 ve 2007 yılları gelir tablosu veya taahhüdü altında bulunan veya bitirdiği yapım işlerine ait belgeleri sunmadıklarından ve sundukları mali durum bildirimi ile banka referans mektubundaki bilgilerin farklı olduğu gerekçeleriyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, oysa bilançoya eşdeğer belgeler olarak mali müşavirce onaylı bilanço yeterlilik formu ile, yine iş hacmini gösterir belgenin mali müşavirce onaylı örneğinin eşdeğer belge olarak sundukları, mali durum bildiriminde belirtmedikleri nakit kredilerinin banka referans mektubunda ayrıca belirtildiği, bu iki belge arasında herhangi bir farklılığın söz konusu olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Kurulun 20.10.2008 tarih ve 2008/AKY.III-4192.1 sayılı kararı ile, iddiaların incelenmesine geçilmesine karar verilmesi üzerine, iddialar ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdari şartnamede;
“7.2.1. Bankalardan temin edilecek belgeler
Teklif edilen bedelin % 10`undan az olmamak üzere, istekli tarafından belirlenecek tutarda bankalar nezdindeki kullanılmamış nakit kredisini veya kullanılmamış teminat mektubu kredisini ya da serbest mevduatını gösterir yerli veya yabancı bankalardan alınacak belgeler.
Banka referans mektubunun ihale veya son başvuru tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş olması gerekir.
İş ortaklıklarında, bu belgeler hisseleri oranına bakılmaksızın istenen asgari tutarı sağlayacak şekilde ortaklarca müştereken sunulabilir.
7.2.2. İsteklinin bilançosu veya eşdeğer belgeleri
İsteklinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya bilançonun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeler,
İsteklinin;
a) Cari oranın (dönen varlıklar / kısa vadeli borçlar) en az 0.50 olması,
b) Öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0.10 olması,
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0.75` den küçük olması,
yeterlik kriterleridir ve sunulan belgelerde yukarıda sayılan bu üç kriter birlikte aranır.
Bu şartları bir önceki yılda sağlayamayan istekliler, son üç yıla kadarki belgelerini sunabilirler, bu takdirde belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk üç ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançosunun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunamayan istekliler, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu bilanço belgelerinin de yeterlik şartını sağlamaması halinde, belgenin ait olduğu yıl ile bu yıldan iki önceki yıla kadarki belgeler sunulabilir ve belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Bilançoların veya bilançoların gerekli görülen bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması gereklidir.
Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur. Yayınlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyen istekliler yukarıda belirtilen kriterleri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilirler.
İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı vermesi ve ortaklardan her birinin (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartları sağlaması zorunludur” düzenlemesi,
7.2.3. İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler
İsteklinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki son üç yıla ait toplam cirosunu gösteren gelir tablosunun ve taahhüdü altındaki ve bitirdiği yapım işi miktarını gösteren hakediş raporları veya benzeri belgeler,
Bu belgelerde, son üç yılın ortalamasının; toplam ciro için isteklinin teklif edeceği bedelin % 15`inden, yapım işleri geliri için ise isteklinin teklif edeceği bedelin % 12`sinden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve buna ilişkin belgeleri sunan istekli yeterli kabul edilecektir.
Bu şartları son üç yılda sağlayamayan istekliler, son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler, bu takdirde belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır.
Taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarı hesabında, isteklinin yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirmiş olduğu inşaat sektöründeki faaliyetlerinden elde edilen gelirler toplamı dikkate alınır.
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk üç ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunamayan istekliler bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir ve bu yıl ile bu yıldan iki önceki yıla kadarki belgeler dikkate alınarak, belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Bu gelir tabloları itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son atı yıla kadarki belgeler sunulabilir ve bu takdirde belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Sunulan gelir tablosu ile taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarına ilişkin yapım işi gelirini gösteren belgelerin yeminli mali müşavirce veya serbest muhasebeci mali müşavirce ya da vergi dairesince onaylı olması gereklidir.
Taahhüdü altındaki ve bitirdiği işlerin değerlendirilmesinde, işin kamu veya özel sektörde sözleşmeye bağlı olarak sürdürülmesi şartı aranır.
İsteklinin, ortak girişim ortağı olarak taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarına ilişkin yapım işi gelirleri, iş ortaklığında o ortak girişimdeki ki hissesi oranında, dikkate alınır.
İş ortaklığında, yıllık ciro veya ihale konusu yapım işlerine ilişkin yıllık gelir bakımından, pilot ortağın ve diğer ortakların iş ortaklığındaki hisseleri oranında asgari yeterlik kriterini sağlamaları gerekir. Ortaklardan her birinin bu iki belgeden birini sunması ve sunulan belge için öngörülen kriteri iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlamaları zorunludur.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Bankalardan temin edilecek belgeler” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Teklif edilen bedelin % 10’undan az olmamak üzere, istekli tarafından belirlenecek tutarda bankalar nezdindeki kullanılmamış nakit kredisini veya kullanılmamış teminat mektubu kredisini ya da serbest mevduatını gösterir yerli veya yabancı bankalardan alınacak belgelerin (standart form KİK030.0/Y, KİK030.1/Y) verilmesi zorunludur. Banka referans mektubunun ihale veya son başvuru tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş olması gerekir.
Gerek görüldüğünde, bu belgelerin ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden teyidi idarelerce yapılır. Faks ile yapılan teyitlerin, en az iki yetkilinin imzasını taşıması gerekir.
İş ortaklıklarında, bu belgeler hisseleri oranına bakılmaksızın istenen asgari tutarı sağlayacak şekilde ortaklarca müştereken sunulabilir. Konsorsiyumlarda ise bu belgelerin işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif edilen bedel üzerinden istenen asgari tutarı sağlayacak şekilde her bir konsorsiyum ortağı tarafından ayrı ayrı sunulması gerekir.” hükmü,
Aynı Yönetmeliğin “İsteklinin bilançosu veya eşdeğer belgeleri” başlıklı 37 nci maddesinde; “Yaklaşık maliyeti eşik değere eşit ve üzerindeki ihalelerde, isteklinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosunun veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin, yoksa bunlara eşdeğer belgelerin istenilmesi zorunludur.
Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde de, isteklinin, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya bilançonun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeler istenebilir.
Bu belgelerin istenildiği durumlarda;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar / kısa vadeli borçlar) en az 0,50 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri, dönen varlıklardan ve hakediş gelirleri kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,10 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’ den küçük olması,
Yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.
Bu şartları bir önceki yılda sağlayamayan istekliler, son üç yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk üç ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançosunun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunamayan istekliler, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu bilanço belgelerinin de yeterlik şartını sağlamaması halinde, belgenin ait olduğu yıl ile bu yıldan iki önceki yıla kadarki belgeler sunulabilir ve belgeleri sunulan yılların ortalaması üzerinden asgari değerlerin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Bilançoların veya bilançoların gerekli görülen bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması gereklidir.
Yayınlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyen istekliler yukarıda belirtilen kriterleri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilirler.” hükmü,
Yine aynı Yönetmeliğin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler “ 38 inci maddesinde “Yaklaşık maliyeti eşik değere eşit ve üzerindeki ihalelerde, ihalenin yapıldığı yıldan önceki son üç yıla ait isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunun ve taahhüdü altındaki ve bitirdiği yapım işi miktarını gösteren hakediş raporları veya benzeri belgelerin her ikisinin idarelerce istenilmesi, isteklilerin ise bu iki belgeden birini sunmaları zorunludur.” hükmü,
yer almaktadır.
Başvuru sahibinin idarece idari şartnamenin yukarıda aktarılan maddeleri gereğince istenilen mali durum bildirimi ile banka referans mektubundaki bilgilerin birbirinden farklı olduğu, 2007 bilançosu ile isteklinin toplam cirosunu gösteren 2005, 2006 ve 2007 yılları gelir tablosunu ve taahhüdü altındaki ve bitirdiği yapım işi miktarını gösteren hakediş raporları veya benzeri belgeleri sunmadıkları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.
İdarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde yer alan şikayetçinin teklif dosyası incelendiğinde, ihaleye yukarıda yer alan İdari Şartnamenin 7.2.1 inci madde gereğince Türkiye Finans Bankasından alınmış 28.08.2008 tarih ve 166 sayılı Kullanılmamış Nakdi ve Gayrinakdi Limit olarak 130.000 YTL olarak şikayetçi adına düzenlenmiş Banka Referans Mektubu ile bu mektubun yetkililerce imzalanmış teyidinin ve Kullanılmamış nakit kredisi kısmı boş olan Teminat mektubu kredisi kısmında 130.000 YTL yazan şikayetçi isteklinin kaşe ve imzası bulunan Mali Durum Bildiriminin sunulduğu,
Yine İdari Şartnamenin 7.2. maddesinde istenilen bilanço kapsamında yukarıda aktarılan Yönetmelik hükümlerinde belirtilen asgari yeterlilik rasyolarını (dönen varlıklar / kısa vadeli borçlar= en az 0,50, öz kaynaklar/toplam aktif= en az 0,10 ve Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’ den küçük olması) gösterir 2005,2006 ve 2007 yılları için ayrı ayrı düzenlenmiş üzerinde şikayetçi firmanın imza ve kaşesi ile Serbest Muhasebeci Mali Müşavir imzalı dokuz adet belge ve 7.2.3 üncü maddesinde istenilen isteklinin iş hacmini gösteren belgeler kapsamında “2005,2006 ve 2007 Yılları Yapım İşi Gelirleri Ortalaması” başlıklı şikayetçi firmanın imza ve kaşesi ile Serbest Muhasebeci Mali Müşavir imzalı üç yılın yapım işi gelir ortalama hesabı yapılmış bir adet belgenin yer aldığı, teklif dosyasında bilanço ve gelir tablosu ile yapım işi gelirlerinin gösterir hak ediş raporlarının yer almadığı tespit edilmiştir.
Bu durumda yukarıda yer alan düzenlemeler ve tespitler birlikte değerlendirildiğinde Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 37 nci maddesinde gereğince; “Yayınlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyen istekliler yukarıda belirtilen kriterleri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilirler.” hükmü gereğince başvuru sahibince bilanço kapsamında sunulan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir onaylı belgelerin kabul edilmesi gerektiği, ancak iş hacmini gösteren belgeler kapsamında yine yukarıda aktarılan aynı Yönetmeliğin ilgili 38 inci maddesinde isteklilerin belirtilen kriteri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebileceğine ilişkin düzenlemeye yer verilmemesi ve şikayetçinin teklif dosyası içerisinde son üç yıla ilişkin gelir tablosu veya yapım işlerini gösterir hak ediş raporlarının sunulmaması nedeniyle idarece bu hususun başvuru sabinin değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olarak belirtilmesinin ihale mevzuatına uygun olduğu anlaşılmıştır.
Ayrıca başvuru sahibinin teklifinde yer vermiş olduğu mali durum bildiriminde sadece gayrinakdi kredisinin belirttiği, nakdi kredi kısmının boş bırakıldığı tespit edilmiş olup, mali durum bildirimi ile banka referans mektubunda belirtilen kredinin bulunduğu bankanın aynı olduğu, belirtilen parasal değerlerde farklılık olmadığı sadece nakdi kredi kısmının istekli tarafından sunulan mali durum bildiriminde belirtilmediği dikkate alındığından bu eksikliğin banka referans mektubu ve mali durum bildiriminin geçerliliğine etki etmediği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, başvuru sahibinin bilanço yerine sunduğu tevsik edici belgeler ile banka referans mektubu ve mali durum bildirimi mevzuata uygun sunulmuş olmakla birlikte, gelir tablosu veya hak ediş raporları sunulmadığından başvuru sahibi isteklinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle;
İddiaların yerinde bulunmadığına,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
4734 sayılı Kanun Temel İlkeler başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur” hükmü yer almaktadır.
İncelemeye konu ihalede 6 adet ihale dökümanının satın alındığı 5 isteklinin teklif verdiği, yapılan inceleme sonucunda verilen tekliflerden 2 adedinin geçerli olduğu, geçerli her iki teklifin de hem yaklaşık maliyete hem de birbirlerine çok yakın olduğu gözönüne alındığında, anılan ihalede 4734 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen “rekabet” ilkesinin oluşmadığı anlaşılmıştır.
Mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemler nedeniyle ihale işlemleri ve ihale kararının iptaline karar verilmesi gerekmekte ise de, iddiaların incelenmesi kapsamında yapılan inceleme sonucunda iptal kararı verilmesi mümkün bulunmadığından tespit edilen mevzuata aykırılığın, değerlendirilerek gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılıyorum.
KARŞI OY
Samandıra İlk Kademe Belediye Başkanlığı tarafından yapılan 2008/116814 İKN’li “Samandıra Belediyesi Bilgi Evi Yapım” işinin Açık İhale Usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin 1.191.520,46 YTL olarak belirlendiği;
İncelemeye konu ihalede 6 adet ihale dokümanının satın alındığı, 02.09.2008 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin teklif verdiği, geçerli iki teklifin kaldığı, ihale üzerinde kalan isteklinin (Norm) teklif bedelini 1.148.000,00 YTL olduğu bu teklif bedelinin de yaklaşık maliyete yakın olduğu dikkate alındığında; ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sağlıklı ve gerçekçi bir fiyat yarışması sonucunda oluşmadığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “Temel İlkeler” başlığı altında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Zikredilen Kanunun 5 inci maddesinde yer alan ilke gereğince, idareler bu kanuna göre yapılan ihalelerde; rekabeti ve kaynakların verimli kullanmasını sağlamakla sorumludur. Söz konusu ihalede; ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sağlıklı ve gerçekçi bir fiyat yarışması sonucunda oluşmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, idarece tesis edilen ihale işlemleri 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan “Temel İlkeler”e aykırılık teşkil etmektedir. Tespit edilen bu aykırılığın ihalenin iptalini gerektiren aykırılık olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Ancak; iddiaların incelenmesi kapsamında iptal veya düzeltici işlem kararı verilmesi mümkün olmadığından,
İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 25 inci maddesinin 2 inci fıkrasının (b) bendi gereğince, yukarıda belirtilen aykırılığın değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)