(4734 S. K. m. 10, 56) (4925 S. K. m. 2, 4, 6, 11) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 3, 44) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 20)
Toplantı No: 2008/081
Gündem No: 41
Karar Tarihi: 22.12.2008
Karar No: 2008/UH.I-5095
Şikayetçi:
Bucak Temizlik Yem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., Bahçelievler 2. Sk. Doğan Apt. K.2 No:5 /ŞANLIURFA
İhaleyi yapan idare:
Gaziemir Belediye Başkanlığı, Önder Cd. No:41 35410 Gaziemir/İZMİR
Başvuru tarih ve sayısı:
11.11.2008 / 31787
Başvuruya konu ihale:
2008/134229 İhale Kayıt Numaralı “Katı Atıkların Toplanması ve Kentsel Temizliğin Yapılması Hizmeti Alımı” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
18.12.2008 tarih ve I.H.47.10.G028/2008-35E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Gaziemir Belediye Başkanlığı tarafından 06.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Katı Atıkların Toplanması ve Kentsel Temizliğin Yapılması Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Bucak Temizlik Yem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 08.10.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 27.10.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.11.2008 tarih ve 31787 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.11.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İdari şartnamenin kalite ve standarda ilişkin belgeler başlıklı 7.3.4.4 üncü maddesinde; “ T.C Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğünden alınmış K1 yetki belgesi veya C2, L1, L2, R1, R2 yetki belgelerinden en az birine sahip olması ve bu belgenin aslını veya noter onaylı suretini İhale komisyonuna sunmaları zorunludur.” düzenlemesi gereğince yetki belgesinin yeterlik kriteri olarak istenmesinin mevzuata aykırı olduğu,
2) İdari şartnamenin bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler başlıklı 7.4 üncü maddesinde; ” Bu ihalede benzer iş olarak, kamu ya da özel sektörde gerçekleştirilmiş benzer nitelik ve büyüklükte her türlü kentsel temizlik (cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi, çöplerin toplanması ve nakledilmesi konteynırların yıkanması ve ilaçlanması) işi benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, ihale konusu işin atık toplama, nakil ve semt pazarları temizliği olduğu, ihale dokümanında yapılan benzer iş tanımının ihale konusu iş ile aynı kapsamda olan kentsel temizlik hizmeti alımı işi olarak belirlenmesinin mevzuatta belirtilen benzer iş tanımına aykırılık teşkil ettiği ve rekabeti daralttığı,
3) İdari şartnamenin 7.2.3 üncü maddesinde, makine, tesis ve diğer ekipmana ilişkin belgeler başlığında ihaleye iştirak edecek firmalardan ihale dokümanında sayı ve nitelikleri belirtilen makine ekipmanlarından iki adedinin isteklinin kendi malı olma şartının aranmasının mevzuat hükmüne aykırı olduğu,
4) Teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde; “Yüklenici tarafından toplanıp taşınan çöpler belediyenin belirlemiş olduğu Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonlarının kapalı olduğu zamanlarda, Halkapınar katı atık transfer istasyonundan başka hiçbir yere nakletmeyecektir. Katı atık transfer istasyonlarının değişmesi halinde İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıklar nakledilecektir.” düzenlemesine yer verildiği,
İdarece yapılan bu düzenlemeden, çöp nakil alanlarının değişebileceğinin anlaşıldığı, götürü bedel teklif alınan ihalede çöplerin döküleceği alanlara ilişkin mesafelerin dokümanda yer almadığı, çöp nakil alanlarının değişmesi halinde fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin de mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında söz konusu değişiklik nedeniyle tekliflerin sağlıklı verilmesinin mümkün olmadığı,
İddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İhale ilânının 4 üncü maddesi ve İdari Şartnamenin 7.3.4 üncü maddeleri kapsamında yapılan düzenleme ile istekilerden; Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırma Genel Müdürlüğünden alınmış K1 yetki belgesi veya C2, L1, L2, R1, R2 yetki belgelerinden en az birinin aslı veya noter onaylı suretinin idareye sunulması istenilmiştir.
4925 sayılı “Karayolu Taşıma Kanunu” ve 3348 sayılı “Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun”a dayanılarak hazırlanan ve 25.02.2004 tarih ve 25384 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 4925 sayılı ‘Karayolu Taşıma Kanunu’nda yer alan karayolu taşımalarını, ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği, dağıtıcılık ve benzeri hizmetlerin şartlarını; taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını belirlemek, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini, denetimini ve mevcut imkanların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.”,
“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği, dağıtıcılık ve benzeri faaliyetleri yapanlar ile taşıma işlerinde çalışanları, taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar…”
“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “….Yetki belgesi: Bu Yönetmeliğin kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,…”
“Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin;
a) Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü, dağıtım işleri, terminal işletmeciliği, oto kiralama işletmeciliği ve benzeri faaliyetleri yapabilmeleri için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.
b) Yetki belgesi alınabilmesi için, bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen genel şartlar ile 13 üncü maddesinde belirtilen özel şartlara sahip olunması şarttır.
Yetki belgesi alınmadan, muhtevası bu Yönetmelikte belirtilen herhangi bir faaliyette bulunulamaz….”,
“Yetki Belgesi Türleri” başlıklı 11 inci maddesinde; “Yetki belgesi türleri aşağıda gösterilmiştir…
C Yetki belgesi: Ticari amaçla uluslar arası ve yurtiçi eşya taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır…
C2 Yetki belgesi: Belirli bir zaman tarifesine göre ve/veya belirli bir zaman tarifesine uymaksızın eşya durumuna göre sefer düzenleyerek taşıma yapacaklara,
K Yetki belgesi: Ticari amaçla yurtiçi eşya taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır.
Kl Yetki belgesi: Belirli bir zaman tarifesine göre ve/veya belirli bir zaman tarifesine uymaksızın eşya taşımacılığı yapacaklara,
K2 Yetki belgesi: Taşımacının kendi adına ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş taşıt veya taşıtlarla, sadece kendi esas iştigal konusu ile ilgili eşya taşımacılığı yapacak ve ticari maksatla taşımacılık yapmayacaklara,…
L Yetki belgesi: Ticari amaçla lojistik işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır.
L1 Yetki belgesi: Yurtiçi lojistik işletmeciliği yapacaklara,
L2 Yetki belgesi: Uluslararası ve yurtiçi lojistik işletmeciliği yapacaklara, verilir…
R Yetki belgesi: Ticari amaçla yurtiçi ve uluslararasında taşıma işleri organizatörlüğü yapacak tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır.
R1 Yetki belgesi: Yurtiçi taşıma işleri organizatörlüğü yapacaklara,
R2 Yetki belgesi: Uluslararası ve yurtiçi taşıma işleri organizatörlüğü yapacaklara,
Verilir...” hükümleri yer almaktadır.
Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğünün, Kamu İhale Kurumunun görüş talebi üzerine Kuruma yazdığı, 08.12.2006 tarih ve 28294 sayılı yazıda, belediye sınırları içerisinde gerçekleştirilen çöp taşıma işlerine ilişkin olarak, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 5 inci maddesi ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi uyarınca, söz konusu faaliyet için C2, K1, L1 veya L2 yetki belgesi alanların, bu işi gerçekleştirebilecekleri, diğer taraftan, taşımacı yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel kişilerin yetki belgesinde kayıtlı öz malı veya sözleşmeli taşıtların dışında başkalarına ait taşıtları kullanamayacağı, ancak, taşıtı bulunmayan R1 veya R2 belgesine sahip diğer taşıma işleri organizatörlerinin yetki belgesine sahip diğer taşımacıların taşıtlarına, yük verme ve bu faaliyet için nakliye faturası düzenleme yetkisine sahip bulundukları hususlarına yer verilmiştir.
Yukarıda anılan düzenlemeler, Kara Taşıması Genel Müdürlüğünün görüş yazısı ile birlikte değerlendirildiğinde, ihale konusu işin, C2, L1, L2, K1 gibi yetki belgesine sahip olanlar tarafından da gerçekleştirilmesinin mümkün bulunduğu, ayrıca, kendi öz malı olmayan araçlara ilişkin olarak teklif veren isteklilerin de, yurt içi taşıma organizatörlüğü yapanlara verilen R1 veya R2 yetki belgesiyle ihaleye katılmalarının mümkün bulunduğu dikkate alındığında, idarece ihaleye katılımda yukarıda belirtilen belgelerden birinin istenilmesi mevzuata aykırı bulunmamıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı; “Gaziemir Belediyesi Sınırları Dahilindeki 12 adet Mahallenin Kentsel Temizliğin Yapılması Hizmet Alımı İşi “ şeklinde tanımlanmıştır.
İhale konusu işe teklif verebilmek için isteklilerden ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili deneyim istenilmiş olup bu kapsamda iş deneyiminde dikkate alınacak benzer işler ihale ilânının 4.4 üncü maddesinde ve İdari Şartnamenin 7.4 üncü maddesinde; “Kamu yada özel sektörde gerçekleştirilmiş benzer nitelik ve büyüklükte her türlü kentsel temizlik (cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi, çöplerin toplanması ve nakledilmesi, konteynırların yıkanması ve ilaçlanması) işi benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde tanımlanmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde benzer iş; “İhale konusu hizmet veya hizmetin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan hizmetleri ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.
İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde, ihale konusu hizmetin adının; “Gaziemir Belediyesi Sınırları Dahilindeki 12 adet Mahallenin Kentsel Temizliğin Yapılması Hizmet Alımı İşi ” olarak tanımlandığı, benzer iş tanımında ise; “Kamu yada özel sektörde gerçekleştirilmiş benzer nitelik ve büyüklükte her türlü kentsel temizlik(cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi, çöplerin toplanması ve nakledilmesi, konteynırların yıkanması ve ilaçlanması) işi” ifadesinin kullanıldığı, başvuruya konu ihalede benzer iş tanımında; “cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi, çöplerin toplanması ve nakledilmesi, konteynırların yıkanması ve ilaçlanması” işlerinden her birine ait iş deneyim belgesinin kabul edileceğinin anlaşıldığı, bu tanımlama ile benzer iş kapsamının genişletildiği, dolayısı ile işin adının ve ihalede istenen benzer iş tanımının rekabeti daraltmadığı, bu itibarla söz konusu düzenlemede mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu konudaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartnamenin 7.3.3 maddesinde; bahse konu ihale kapsamında yapılacak işin toplam 17 araç ile yapılacağı, bunlardan 13+1,5 m³ kapasiteli 5 adet hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu ile 6 m³ kapasiteli 1 adet yol süpürme aracının, işin yürütülmesi sırasında idarece yükleniciye verileceği, bunun dışındaki 11 aracın da yüklenici tarafından sağlanacağı hususunda düzenleme yapıldığı görülmüştür.
İhale ilânının 4.3.3 üncü maddesi ve idari şartnamenin 7.3.3 üncü maddesinde yapılan düzenlemelerde; ihale konusu işin yerine getirilmesinde kullanılmak üzere isteklilerden; 3 adet 13+1,5 m³, 5 adet 7+1 m³ kapasiteli hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu, 1 adet çöp konteynırı yıkama aracı, 1 adet yol süpürme aracı ve 1 adet su tankeri istenilmiş, bu 11 adet araçtan 1 adet çöp konteynırı yıkama aracı ve 1 adet yol süpürme aracının isteklilerin kendi malı olacağı belirtilmiştir. Diğer araçlar için ise, işin yürütülmesi sırasında yüklenicinin bünyesinde bulundurulacağına dair taahhütname istenilmiştir.
4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin altıncı alt bendi uyarınca; ihaleye katılımda mesleki ve teknik yeterliliğin belirlenebilmesi ve dolayısıyla ihale konusu işin yerine getirilebilmesi gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belge istenilmesi hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesinin “Makine, tesis ve diğer ekipmana ait belgeler” başlığında; “İdare, ihale konusu hizmetin yapılabilmesi için gerekli gördüğü tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile ilgili bilgi ve belgeleri isteyebilir ve bunlara ait asgari yeterlik kriterleri öngörebilir.
Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır.” hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin yukarıda anılan maddesindeki; “Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır.” şeklindeki düzenleme; gerekli görülmesi halinde, işin mahiyeti dikkate alınarak bir kısım makine ve teçhizatın isteklilerin malı olması şartına ihale dokümanda yer verilmesine engel oluşturmamaktadır.
Şikayet konusu ihale dikkate alındığında, Gaziemir İlçesinin 12 mahallesinin bir yıllık süre ile temizlik işini üstlenecek olan firmadan, işin yürütülmesi sırasında kullanılacak toplam 17 araçtan 6 aracın idarece, 11 aracın ise isteklilerce karşılanacağı, isteklilerce karşılanacak araçlardan 2 tanesinin kendi malı olmasının istenilmesine ilişkin düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiası açıklanan nedenlerle yerinde görülmemiştir.
4) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:
Başvuruya konu ihalede çöp nakil istasyonlarının teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde belirtilen Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonları, bunların kapalı olması halinde ise Halkapınar katı atık transfer istasyonu olduğu, ancak katı atık transfer istasyonlarının herhangi bir sebeple kapalı olması halinde ise İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıkların nakledileceği, çöplerin naklinde araçların hesaplanan ortalama taşıma mesafeleri üzerinden fiyat farkının verileceğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26.4 üncü maddesinde; “…Araç çalışma mesafeleri, günlük çöp toplama araçları için ortalama 55 km, süpürge ve konteynır yıkama aracı için 50 km ve su tankeri için 35 km yol üzerinden yapılacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.
Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48 inci maddesine ilişkin 24 nolu dipnotunda; “İdareler, sözleşmenin yürütülmesi sırasında fiyat farkı verilmesini öngörmüyorlar ise 48.1 maddesine “verilmeyecektir” yazacaklardır.
İdareler fiyat farkı verilmesini öngörüyorlar ise 48.1 maddesine “verilecektir” yazıp, yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre uygulama yapılacağı hususunu belirtecekler ve ilgili hükümleri buraya ekleyeceklerdir. Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek ve 48.2 maddesi olarak buraya eklenecektir.” açıklaması bulunmaktadır.
Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinin “Fiyat Farkı” başlıklı 15 inci maddesinin 2 nci fıkrasına ait 21 numaralı dipnotta;
“a) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörüldüğü durumlarda; bu maddede yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre fiyat farkı hesaplanacağı belirtilerek fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri yazılacaktır. Fiyat farkı hesaplanacağı öngörülen işlerde sabit katsayılar; idari şartnamede yazılı olduğu şekliyle buraya aynen yazılacak ve bu katsayıların fiyat farkının hesaplanmasında kullanılacağı hususu ayrı bir bent olarak maddeye eklenecektir.
b) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörülmediği durumlarda “Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı verilmeyecektir.” ibaresinin yazılacağı açıklanmıştır.
İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48.1 inci maddesinde; “fiyat farkı verilecektir.” düzenlemesi,
“Fiyat farkı olarak;
a) Asgari ücrete dayalı işçilikler farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesi,
b) Asgari ücret dışındaki işçilikler farkı için esasların yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 inci maddesi,
c) Akaryakıt fiyat farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 nci maddesi uygulanacaktır.” düzenlenmesi,
Aynı şartnamenin 48.2 maddesinde ise; “ …uygulanacak katsayılar, a1= 0.68, b1= 0.14, d = 0.28 toplamları 1,00 dır. “ düzenlemesi yapılmıştır.
Söz konusu ihalede idarece idari şartnamenin 48 inci maddesinde fiyat farkı verileceğinin yazıldığı, Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin fiyat farkına ilişkin 48 inci maddesinin 24 nolu dipnotunda yer alan; “Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek.” hükmünün aynısına yer verildiği, fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak a1, b1, d sabit parametrelerinin oranlarının da yazıldığı görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın “Tanımlar” başlıklı 6 (s) maddesinde; “Fiyat farkı: Götürü bedel sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen iş grupları bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli ifade eder.” hükmü,
“Fiyat farkı hesabı” başlıklı 7 nci maddesinde; “Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn –1)
İn Yn Gn Kn Mn
Pn = (a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c —— + d —— )
İo Yo Go KoMo
Formülde;
F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL); götürü bedel işlerde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş grubu ve/veya iş kalemi imalat miktarlarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B: 0,90 katsayısını,
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzeme veya diğer hizmet girdilerini temsil eden sabit bir katsayıyı,
c: Sözleşme kapsamındaki işlerin mühendislik ve müşavirlik oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
d: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
İfade eder.“
Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark başlıklı 8 inci maddesinde; “İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla;
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda; asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” hükümleri yer almıştır.
Fiyat farkı verilmesine ilişkin olarak; idari şartnamenin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları” başlıklı 48 inci ve ihaleye ait sözleşme tasarısının 15 inci maddesinde; fiyat farkının yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre verileceği hususunda düzenlemenin yapıldığı, ihale dokümanında çöp nakline ilişkin mesafenin 55 km olduğu, dolayısı ile çöp naklini yapacak araçlar için akaryakıt fiyat farkının hesaplanmasında 55 km’lik mesafenin dikkate alınacağının görüldüğü, İdari şartnamede yapılan düzenleme ile Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı, Halkapınar katı atık çöp istasyonlarının kapalı olması halinde çöp transferinin İzmir Büyükşehir Belediyesinin göstereceği yeni istasyonlara yapılacağının belirtildiği görülmüştür.
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin 19 uncu ve ihale ilanının 9 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan düzenleme uyarınca söz konusu ihalede götürü bedel teklif verileceği anlaşılmıştır.
Akaryakıt fiyat farkı, ilgili araçların birim mesafede taşınan malzeme miktarları için sarf ettikleri akaryakıt miktarları baz fiyat dikkate alınarak hesaplanmakta ve akaryakıt fiyat farkı olarak ödenmesi gerekmektedir. İdarece fiyat farkı ödemesine ilişkin yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı, bahse konu ihalede çöp nakil yerlerinin değişmesi ile mesafelerinin de değişebileceği, ancak bu mesafelerin idarenin dokümanda belirttiği ağırlıklı ortalama mesafe (moment) dahilinde olacağı anlaşıldığından, bu konuya ilişkin idarece yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı görülmüş olup, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmamıştır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
İdari Şartnamenin 7.3.3 üncü maddesinde; bahse konu ihale kapsamında yapılacak işin toplam 17 araç ile yapılacağı, bunlardan 13+1,5 m³ kapasiteli 5 adet hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu ile 6 m³ kapasiteli 1 adet yol süpürme aracının, işin yürütülmesi sırasında idarece firmalara verileceği, bunun dışındaki 11 aracın da isteklilerce sağlanacağı, isteklilerin temin edeceği araçların asgari 4 (dört) yaşında olması gerektiğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
Araçların yaşlarına ilişkin olarak teknik şartnamenin 11 inci maddesinde; söz konusu iş kapsamında kullanılacak araçların ihale tarihi itibarı ile 4 yaşında olması gerektiğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı, ihale ilanında ve idari şartnamede araçların yaşları için her ne kadar “asgari 4 yaş” sınırı getirilmişse de, bu düzenlemeden araçların azami 4 olması gerektiğinin kastedildiği anlaşılmaktadır.
Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihale üzerinde bırakılan isteklinin dosyasında yer alan ve idarece kendi malı olma koşulunun getirildiği 1 adet çöp konteynırı yıkama aracının ve yol süpürme aracının 2007 model olduklarına ilişkin belgenin teklif dosyasında bulunduğu, dolayısı ile bu araçların 4 yaşından küçük olduğu, ancak idarece bu belgenin kabul edildiği görülmüş olup bu araçların isteklinin kendi malı olduğu hususunun demirbaş defterinde kayıtlı olduğunun yeminli mali müşavir raporu ile tevsik edildiğinin görüldüğü, idarenin bu değerlendirmesi ile de araçlarının en fazla 4 yaşında olması gerektiği anlaşılmıştır. Aksi halde ihale üzerinde bırakılan isteklinin idareye sunduğu araç yaşlarına ait belgede yer alan ve isteklinin kendi malı olan araçların yaşlarının dokümanda belirtilen asgari araç yaşını karşılamadığı gerekçesi ile isteklinin ihale dışı bırakılması gerekirdi.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Makine Tesis ve Diğer Ekipmana Ait Belgeler” başlıklı 44 üncü maddesinde; “İdare, ihale konusu hizmetin yapılabilmesi için gerekli gördüğü tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile ilgili bilgi ve belgeleri isteyebilir ve bunlara ait asgari yeterlik kriterleri öngörebilir. Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak isteklinin kendi malı olan makine, tesis ve ekipman; fatura ya da demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ile veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için ise, noter onaylı taahhütname sunulması gerekir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin yukarıda aktarılan hükmü uyarınca, idarelerce makine ve ekipmana ilişkin olarak asgari yeterlik kriteri öngörülebilmekle birlikte öngörülen kriterlerin rekabeti engelleyici sonuç doğuracak şekilde belirlenmemesi gerekmektedir.
İncelenen ihalede, ihale konusu işin niteliği, idarenin ihtiyacının zamanında karşılanması, isteklilerin ihale konusu hizmet alanında etkin olarak faaliyette bulunduklarını gösterebilmesi, kullanılacak makine ve ekipmanın işin gerçekleştirilmesindeki önem derecesi gibi kriterler göz önünde bulundurularak istenen araçların en fazla 4 (dört) yaşında olma şartı aranmasının ihaleye katılımı sınırlayıcı nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Diğer taraftan, söz konusu ihalede, ihale dokümanı alan 16 (onaltı) kişi olmasına karşın, teklif veren sayısının sadece 2 (iki) istekli olduğu, tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde geçerli tekliflerden 1 (bir) tanesinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, birinci avantajlı teklifin de yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmüş olup bu durum ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sağlıklı bir fiyat yarışması sonucunda belirlenmediğini ortaya koyduğundan, incelenen ihalede 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “temel ilkeler” arasında sayılan “rekabetin sağlanması ve kaynakların verimli kullanılması” ilkelerinin sağlanmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Kurul çoğunluğu, ihale kapsamında istenilen araçlarda 4 yaş sınırı getirilmesinin ihaleye katılımı engellediği, ayrıca ihalede yeterli rekabetin sağlanamadığı, bu durumun da 4734 sayılı Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle ihale işlemleri ve ihale kararının iptaline karar vermiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, tesis ve diğer ekipmana ait belgeler “ başlıklı 44 ncü maddesinde; “İdare, ihale konusu hizmetin yapılabilmesi için gerekli gördüğü tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile ilgili bilgi ve belgeleri isteyebilir ve bunlara ait asgari yeterlik kriterleri öngörebilir.” hükmü bulunmaktadır.
Anılan Yönetmelik hükmü gereğince idarenin ihale kapsamında kullanılacak 11 adet araç için asgari 4 yaş sınırı belirlediği görülmüştür. İhale dokümanında araç yaşı ile ilgili düzenlemenin idarenin ihtiyaçları ve işin özellikleri doğrultusunda yapıldığı açık olup, ayrıca getirilen yaş sınırı ile isteklilerin farklı hesaplamalar yapması önlenerek sağlıklı teklif vermeleri amaçlandığı anlaşılmaktadır. Yaşlı araçlara sahip olan ya da bu araçlara ait taahhütname veren isteklilerin tekliflerinde, yeni araç sahiplerine göre haksız fiyat avantajı sağlayacağı göz önünde bulundurulduğunda ve eski araçların yenilere göre veriminin az olacağı, işin iş programına uygun yürütülmesini aksatacağı, oluşacak yedek parça – tamir ve bakım masraflarıyla ekonomik olmayacağı da dikkate alındığında idarenin düzenlemesinin mevzuata uygun olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.
Başvuru konusu ihalede 16 adet doküman satıldığı ve teklif veren 2 isteklinin teklifinin idare tarafından geçerli olarak kabul edilerek değerlendirmeye alındığı, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen isteklinin teklifinin idarece belirlenen yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmüştür.
Başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak verilen tekliflerin söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti ile bu ihaleye diğer istekliler tarafından verilen tekliflere göre değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin altında olması ve yaklaşık maliyetin piyasa koşullarına göre gerçekçi bir biçimde hazırlanmış olması gerektiği dikkate alındığında, ihalenin anılan gerekçelerle Kurul Çoğunluğu tarafından iptalinde mevzuata uyarlık bulunmadığı kanaatindeyiz.
Bu itibarla, İtirazen şikayet başvurusunun 4734 Sayılı Kanun’un 56 /c maddesine göre reddedilmesi gerektiği yönündeki düşüncemiz ile; Kurul çoğunluğunun ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptali kararına katılmıyoruz.
EK GEREKÇE
1- İdari şartnamenin 2 (a) maddesinde İhale konusu hizmetin adı; “Gaziemir Belediyesi sınırları dahilindeki 12 adet mahallenin kentsel temizliğin yapılması hizmet alımı” şeklinde belirtildiği,
7.4 maddesinde ise benzer iş tanımının; “Kamu yada özel sektörde gerçekleştirilmiş benzer nitelik ve büyüklükte her türlü kentsel temizlik (cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi, çöplerin toplanması ve nakledilmesi, konteynırların yıkanması ve ilaçlanması) işi” şeklinde yapıldığı anlaşılmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ nin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde benzer iş; “İhale konusu hizmet veya hizmetin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan hizmetler” şeklinde tanımlanmış ve aynı Yönetmeliğin 42 nci maddesinde,
“İş deneyimini gösteren belgeler, isteklinin ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlerdeki deneyimini ortaya koyan ve bu Yönetmelikte yazılı esas ve usullere göre düzenlenerek verilen ve değerlendirilen; iş bitirme belgesi ve iş durum belgesi ile iş denetleme ve iş yönetme belgesidir.
İş deneyiminde değerlendirilecek benzer işler; ihale konusu hizmet veya hizmetin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan hizmetlerdir.
Tanımlarda belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği ilgili idarece tespit edilerek ihale veya ön yeterlik dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen ve benzer iş tanımında belirtilen “kentsel temizlik (cadde ve sokakların süpürülmesi, temizlenmesi, çöplerin toplanması ve nakledilmesi, konteynırların yıkanması ve ilaçlanması)” ifadeleri arasında “veya” ya da bu anlama gelen bir bağlacın kullanılmamış olması hatta yapılacak işler arasında “ve” bağlacının kullanılmış olması, ihalede benzer işin “cadde ve sokakların süpürülmesi”, “temizlenmesi”, “çöplerin toplanması ve nakledilmesi”, “konteynırların yıkanması ve ilaçlanması” işlerinin bir arada yapıldığı işler olarak algılanmasına yol açtığı ve benzer iş tanımının ihaleye katılımı düşürücü nitelikte olduğu anlaşılmıştır.
2- İdari Şartnamenin 7.3.3 maddesinde; bahse konu ihale kapsamında yapılacak işin toplam 17 araç ile yapılacağı, bunların 13+1,5 m3 kapasiteli 5 adet hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu ile 6 m3 kapasiteli 1 adet yol süpürme aracı, işin yürütülmesi sırasında idarece yükleniciye verileceği, bunun dışındaki 11 aracın da yüklenici tarafından sağlanacağı hususunda düzenleme yapıldığı görülmüştür.
İhale ilânının 4.3,3 üncü maddesi ve idari şartnamenin 7.3.3 üncü maddesinde yapılan düzenlemelerde; ihale konusu işin yerine getirilmesinde kullanılmak üzere isteklilerden; 3 adet 13+1,5 m3, 5 adet 7+1 m3 kapasiteli hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu, 1 adet çöp konteynırı yıkama aracı. 1 adet yol süpürme aracı ve 1 adet su tankeri istenilmiş, bu 11 adet araçtan 1 adet çöp konteynırı yıkama aracı ve 1 adet yol süpürme aracının isteklilerin kendi malı olacağı belirtilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesinin "Makine, tesis ve diğer ekipmana ait belgeler" başlığında; “İdare, ihale konusu hizmetin yapılabilmesi için gerekli gördüğü tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile ilgili bilgi ve belgeleri isteyebilir ve bunlara ait asgari yeterlik kriterleri öngörebilir. Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak isteklinin kendi malı olan makine, tesis ve ekipman; fatura ya da demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ile veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için ise, noter onaylı taahhütname sunulması gerekir.” Hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmeliğin yukarıda anılan maddesindeki; "Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır." şeklindeki düzenleme; gerekli görülmesi halinde, işin mahiyeti dikkate alınarak bir kısım makine ve teçhizatın isteklilerin malı olması şartına ihale dokümanda yer verilmesine engel oluşturmamaktadır.
Yönetmeliğin yukarıda anılan maddesinde yer alan düzenlemede rekabet ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla ihale konusu işte kullanılacak makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu hüküm altına alınmış olup, bu doğrultuda isteklilerin ihale konusu hizmetin yerine getirilmesinde kullanacakları makine, tesis ve ekipmanı taahhüt yoluyla temin etmelerine olanak sağlanmaktadır.
İdari şartname ve ilanda yapılan söz konusu düzenlemelerde anılan ihalede istekliden istenilen toplam araç sayısının 11 olduğu dikkate alındığında, iki adet aracın (1 adet çöp konteynırı yıkama aracı ve 1 adet yol süpürme aracı) isteklinin kendi malı olması gerektiğine ilişkin düzenlemenin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesi hükmüne aykırı olduğu anlaşılmıştır.
3- Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak; teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde; “Yüklenici tarafından toplanıp taşınan çöpler belediyenin belirlemiş olduğu Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonlarının kapalı olduğu zamanlarda, Halkapınar katı atık transfer istasyonundan başka hiçbir yere nakletmeyecektir. Katı atık transfer istasyonlarının değişmesi halinde İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıklar nakledilecektir.” düzenlemesine yer verildiği,
İdarece yapılan bu düzenlemeden, çöp nakil alanlarının değişebileceğinin anlaşıldığı, götürü bedel teklif alınan ihalede çöplerin döküleceği alanlara ilişkin mesafelerin dokümanda yer almadığı, çöp nakil alanlarının değişmesi halinde fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin de mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında söz konusu değişiklik nedeniyle tekliflerin sağlıklı verilmesinin mümkün olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.
Başvuruya konu ihalede çöp nakil istasyonlarının teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde belirtilen Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonları, bunların kapalı olması halinde ise çöplerin nakledileceği yerin Halkapınar katı atık transfer istasyonu olduğu, ancak katı atık transfer istasyonlarının herhangi bir sebeple kapalı olması halinde ise İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıkların nakledileceği, çöplerin naklinde araçların hesaplanan ortalama taşıma mesafeleri üzerinden fiyat farkının verileceğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26.4 üncü maddesinde; “…Araç çalışma mesafeleri, günlük çöp toplama araçları için ortalama 55 km, süpürge ve konteynır yıkama aracı için 50 km ve su tankeri için 35 km yol üzerinden yapılacaktır. … “ düzenlemesi yer almaktadır.
Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48 inci maddesine ilişkin 24 nolu dipnotunda; “İdareler, sözleşmenin yürütülmesi sırasında fiyat farkı verilmesini öngörmüyorlar ise 48.1 maddesine “verilmeyecektir” yazacaklardır.
İdareler fiyat farkı verilmesini öngörüyorlar ise 48.1 maddesine “verilecektir” yazıp, yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre uygulama yapılacağı hususunu belirtecekler ve ilgili hükümleri buraya ekleyeceklerdir. Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek ve 48.2 maddesi olarak buraya eklenecektir.” açıklaması bulunmaktadır.
Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinin “Fiyat Farkı” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrasına ait 21 numaralı dipnotta; “a) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörüldüğü durumlarda; bu maddede yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre fiyat farkı hesaplanacağı belirtilerek fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri yazılacaktır. Fiyat farkı hesaplanacağı öngörülen işlerde sabit katsayılar; idari şartnamede yazılı olduğu şekliyle buraya aynen yazılacak ve bu katsayıların fiyat farkının hesaplanmasında kullanılacağı hususu ayrı bir bent olarak maddeye eklenecektir.
b) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörülmediği durumlarda “Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı verilmeyecektir.” ibaresinin yazılacağı açıklanmıştır.
İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48.1 inci maddesinde; “fiyat farkı verilecektir.” düzenlemesi,
“Fiyat farkı olarak;
a) Asgari ücrete dayalı işçilikler farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesi,
b) Asgari ücret dışındaki işçilikler farkı için esasların yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 inci maddesi,
c) Akaryakıt fiyat farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 nci maddesi uygulanacaktır.” düzenlenmesi,
Aynı şartnamenin 48.2 maddesinde ise; “ …uygulanacak katsayılar, a1= 0.68, b1= 0.14, d = 0.28 toplamları 1,00 dır.” düzenlemesi yapılmıştır.
Söz konusu ihalede idarece idari şartnamenin 48 inci maddesinde fiyat farkı verileceğinin yazıldığı, Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin fiyat farkına ilişkin 48 inci maddesinin 24 nolu dipnotunda yer alan; “Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek.” hükmünün aynısına yer verildiği, fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak a1, b1, d sabit parametrelerinin oranlarının da yazıldığı görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın “Tanımlar” başlıklı 6 (s) maddesinde; “Fiyat farkı: Götürü bedel sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen iş grupları bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli ifade eder.” hükmü,
“Fiyat farkı hesabı” başlıklı 7 nci maddesinde; “Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn –1)
İn Yn Gn Kn Mn
Pn = (a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c —— + d —— )
İo Yo Go KoMo
Formülde;
F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL); götürü bedel işlerde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş grubu ve/veya iş kalemi imalat miktarlarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B: 0,90 katsayısını,
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzeme veya diğer hizmet girdilerini temsil eden sabit bir katsayıyı,
c: Sözleşme kapsamındaki işlerin mühendislik ve müşavirlik oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
d: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
İfade eder.”
Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark başlıklı 8 inci maddesinde; “ İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla;
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda; asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” hükümleri yer almıştır.
Fiyat farkı verilmesine ilişkin olarak; idari şartnamenin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları” başlıklı 48 inci ve ihaleye ait sözleşme tasarısının 15 inci maddesinde; fiyat farkının yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre verileceği hususunda düzenlemenin yapıldığı, ihale dokümanında çöp nakline ilişkin mesafenin 55 km olduğu, dolayısı ile çöp naklini yapacak araçlar için akaryakıt fiyat farkının hesaplanmasında 55 km’lik mesafenin dikkate alınacağının görüldüğü,
İdari şartnamede yapılan düzenleme ile Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı, Halkapınar katı atık çöp istasyonlarının kapalı olması halinde çöp transferinin İzmir Büyükşehir Belediyesinin göstereceği yeni istasyonlara yapılacağının belirtildiği, ancak dokümanda değişebilecek bu çöp istasyonlarına ait mesafelerinin belirtilmediği görülmüştür.
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin 19 uncu ve ihale ilanının 9 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan düzenleme uyarınca söz konusu ihalede götürü bedel teklif verileceği anlaşılmıştır.
Akaryakıt fiyat farkı, ilgili araçların birim mesafede taşınan malzeme miktarları için sarf ettikleri akaryakıt miktarları dikkate alınarak hesaplanmakta ve akaryakıt fiyat farkı olarak ödenmesi gerekmektedir. İdarece fiyat farkı ödemesine ilişkin yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı, ancak bahse konu ihalede çöp nakil yerlerinin değişmesi ile mesafelerinin de değişebileceği, götürü bedel teklif alınan ihalede, çöplerin döküleceği yeni mesafelere ilişkin fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında değişebilecek çöp istasyonlarının mesafesinin bilinmediği için çöp transfer istasyonlarındaki değişiklik nedeniyle değişen mesafelere ilişkin ilave maliyet tutarının tekliflere yansıtılmasının mümkün olmadığı, dolayısı ile isteklilerin tekliflerini sağlıklı olarak hazırlayarak idareye sunmalarının da mümkün olmadığı anlaşıldığından, bu konuya ilişkin idarece yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu görülmüş olup, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmuştur.
Bu itibarla, ihale dokümanında yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu ve mevcut düzenleme ile sağlıklı teklif hazırlanması mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenle; başvuru sahibinin dördüncü iddiasının yerinde olduğu, ihalenin bu nedenle de iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul’un ihalenin iptali yönündeki kararına katılıyorum.
FARKLI GEREKÇE
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak; teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde; “Yüklenici tarafından toplanıp taşınan çöpler belediyenin belirlemiş olduğu Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonlarının kapalı olduğu zamanlarda, Halkapınar katı atık transfer istasyonundan başka hiçbir yere nakletmeyecektir. Katı atık transfer istasyonlarının değişmesi halinde İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıklar nakledilecektir.” düzenlemesine yer verildiği,
İdarece yapılan bu düzenlemeden, çöp nakil alanlarının değişebileceğinin anlaşıldığı, götürü bedel teklif alınan ihalede çöplerin döküleceği alanlara ilişkin mesafelerin dokümanda yer almadığı, çöp nakil alanlarının değişmesi halinde fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin de mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında söz konusu değişiklik nedeniyle tekliflerin sağlıklı verilmesinin mümkün olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.
Başvuruya konu ihalede çöp nakil istasyonlarının teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde belirtilen Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonları, bunların kapalı olması halinde ise çöplerin nakledileceği yerin Halkapınar katı atık transfer istasyonu olduğu, ancak katı atık transfer istasyonlarının herhangi bir sebeple kapalı olması halinde ise İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıkların nakledileceği, çöplerin naklinde araçların hesaplanan ortalama taşıma mesafeleri üzerinden fiyat farkının verileceğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26.4 üncü maddesinde; “…Araç çalışma mesafeleri, günlük çöp toplama araçları için ortalama 55 km, süpürge ve konteynır yıkama aracı için 50 km ve su tankeri için 35 km yol üzerinden yapılacaktır. … “ düzenlemesi yer almaktadır.
Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48 inci maddesine ilişkin 24 nolu dipnotunda; “İdareler, sözleşmenin yürütülmesi sırasında fiyat farkı verilmesini öngörmüyorlar ise 48.1 maddesine “verilmeyecektir” yazacaklardır.
İdareler fiyat farkı verilmesini öngörüyorlar ise 48.1 maddesine “verilecektir” yazıp, yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre uygulama yapılacağı hususunu belirtecekler ve ilgili hükümleri buraya ekleyeceklerdir. Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek ve 48.2 maddesi olarak buraya eklenecektir.” açıklaması bulunmaktadır.
Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinin “Fiyat Farkı” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrasına ait 21 numaralı dipnotta; “a) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörüldüğü durumlarda; bu maddede yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre fiyat farkı hesaplanacağı belirtilerek fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri yazılacaktır. Fiyat farkı hesaplanacağı öngörülen işlerde sabit katsayılar; idari şartnamede yazılı olduğu şekliyle buraya aynen yazılacak ve bu katsayıların fiyat farkının hesaplanmasında kullanılacağı hususu ayrı bir bent olarak maddeye eklenecektir.
b) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörülmediği durumlarda “Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı verilmeyecektir.” ibaresinin yazılacağı açıklanmıştır.
İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48.1 inci maddesinde; “fiyat farkı verilecektir.” düzenlemesi,
“Fiyat farkı olarak;
a) Asgari ücrete dayalı işçilikler farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesi,
b) Asgari ücret dışındaki işçilikler farkı için esasların yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 inci maddesi,
c) Akaryakıt fiyat farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 nci maddesi uygulanacaktır.” düzenlenmesi,
Aynı şartnamenin 48.2 maddesinde ise; “ …uygulanacak katsayılar, a1= 0.68, b1= 0.14, d = 0.28 toplamları 1,00 dır. “ düzenlemesi yapılmıştır.
Söz konusu ihalede idarece idari şartnamenin 48 inci maddesinde fiyat farkı verileceğinin yazıldığı, Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin fiyat farkına ilişkin 48 inci maddesinin 24 nolu dipnotunda yer alan; “Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek.” hükmünün aynısına yer verildiği, fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak a1, b1, d sabit parametrelerinin oranlarının da yazıldığı görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın “Tanımlar” başlıklı 6 (s) maddesinde; “Fiyat farkı: Götürü bedel sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen iş grupları bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli ifade eder.” hükmü,
“Fiyat farkı hesabı” başlıklı 7 nci maddesinde; “Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn –1)
İn Yn Gn Kn Mn
Pn = (a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c —— + d —— )
İo Yo Go KoMo
Formülde;
F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL); götürü bedel işlerde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş grubu ve/veya iş kalemi imalat miktarlarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B: 0,90 katsayısını,
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzeme veya diğer hizmet girdilerini temsil eden sabit bir katsayıyı,
c: Sözleşme kapsamındaki işlerin mühendislik ve müşavirlik oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
d: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
İfade eder.“
Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark başlıklı 8 inci maddesinde; “İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla;
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda; asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” hükümleri yer almıştır.
Fiyat farkı verilmesine ilişkin olarak; idari şartnamenin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları” başlıklı 48 inci ve ihaleye ait sözleşme tasarısının 15 inci maddesinde; fiyat farkının yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre verileceği hususunda düzenlemenin yapıldığı, ihale dokümanında çöp nakline ilişkin mesafenin 55 km olduğu, dolayısı ile çöp naklini yapacak araçlar için akaryakıt fiyat farkının hesaplanmasında 55 km’lik mesafenin dikkate alınacağının görüldüğü,
İdari şartnamede yapılan düzenleme ile Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı, Halkapınar katı atık çöp istasyonlarının kapalı olması halinde çöp transferinin İzmir Büyükşehir Belediyesinin göstereceği yeni istasyonlara yapılacağının belirtildiği, ancak dokümanda değişebilecek bu çöp istasyonlarına ait mesafelerinin belirtilmediği görülmüştür.
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin 19 uncu ve ihale ilanının 9 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan düzenleme uyarınca söz konusu ihalede götürü bedel teklif verileceği anlaşılmıştır.
Akaryakıt fiyat farkı, ilgili araçların birim mesafede taşınan malzeme miktarları için sarf ettikleri akaryakıt miktarları dikkate alınarak hesaplanmakta ve akaryakıt fiyat farkı olarak ödenmesi gerekmektedir. İdarece fiyat farkı ödemesine ilişkin yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı, ancak bahse konu ihalede çöp nakil yerlerinin değişmesi ile mesafelerinin de değişebileceği, götürü bedel teklif alınan ihalede, çöplerin döküleceği yeni mesafelere ilişkin fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında değişebilecek çöp istasyonlarının mesafesinin bilinmediği için çöp transfer istasyonlarındaki değişiklik nedeniyle değişen mesafelere ilişkin ilave maliyet tutarının tekliflere yansıtılmasının mümkün olmadığı, dolayısı ile isteklilerin tekliflerini sağlıklı olarak hazırlayarak idareye sunmalarının da mümkün olmadığı anlaşıldığından, bu konuya ilişkin idarece yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu görülmüş olup, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmuştur.
Bu itibarla, ihale dokümanında yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu ve mevcut düzenleme ile sağlıklı teklif hazırlanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenle; başvuru sahibinin dördüncü iddiasının yerinde olduğu, ihalenin bu nedenle iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul’un ihalenin iptali yönündeki kararına katılıyorum.
EK GEREKÇE
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak; teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde; “Yüklenici tarafından toplanıp taşınan çöpler belediyenin belirlemiş olduğu Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonlarının kapalı olduğu zamanlarda, Halkapınar katı atık transfer istasyonundan başka hiçbir yere nakletmeyecektir. Katı atık transfer istasyonlarının değişmesi halinde İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıklar nakledilecektir.” düzenlemesine yer verildiği,
İdarece yapılan bu düzenlemeden, çöp nakil alanlarının değişebileceğinin anlaşıldığı, götürü bedel teklif alınan ihalede çöplerin döküleceği alanlara ilişkin mesafelerin dokümanda yer almadığı, çöp nakil alanlarının değişmesi halinde fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin de mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında söz konusu değişiklik nedeniyle tekliflerin sağlıklı verilmesinin mümkün olmadığı, iddialarına yer verilmiştir.
Başvuruya konu ihalede çöp nakil istasyonlarının teknik şartnamenin 10 uncu maddesinde belirtilen Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı çöp transfer istasyonları, bunların kapalı olması halinde ise çöplerin nakledileceği yerin Halkapınar katı atık transfer istasyonu olduğu, ancak katı atık transfer istasyonlarının herhangi bir sebeple kapalı olması halinde ise İzmir Büyükşehir Belediyesinin çöp nakli için göstereceği yere katı atıkların nakledileceği, çöplerin naklinde araçların hesaplanan ortalama taşıma mesafeleri üzerinden fiyat farkının verileceğine ilişkin düzenlemenin yapıldığı görülmüştür.
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26.4 üncü maddesinde; “…Araç çalışma mesafeleri, günlük çöp toplama araçları için ortalama 55 km, süpürge ve konteynır yıkama aracı için 50 km ve su tankeri için 35 km yol üzerinden yapılacaktır. … “ düzenlemesi yer almaktadır.
Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48 inci maddesine ilişkin 24 nolu dipnotunda; “İdareler, sözleşmenin yürütülmesi sırasında fiyat farkı verilmesini öngörmüyorlar ise 48.1 maddesine “verilmeyecektir” yazacaklardır.
İdareler fiyat farkı verilmesini öngörüyorlar ise 48.1 maddesine “verilecektir” yazıp, yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre uygulama yapılacağı hususunu belirtecekler ve ilgili hükümleri buraya ekleyeceklerdir. Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek ve 48.2 maddesi olarak buraya eklenecektir.” açıklaması bulunmaktadır.
Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinin “Fiyat Farkı” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrasına ait 21 numaralı dipnotta; “a) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörüldüğü durumlarda; bu maddede yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre fiyat farkı hesaplanacağı belirtilerek fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri yazılacaktır. Fiyat farkı hesaplanacağı öngörülen işlerde sabit katsayılar; idari şartnamede yazılı olduğu şekliyle buraya aynen yazılacak ve bu katsayıların fiyat farkının hesaplanmasında kullanılacağı hususu ayrı bir bent olarak maddeye eklenecektir.
b) İdari Şartnamede fiyat farkı verilmesinin öngörülmediği durumlarda “Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı verilmeyecektir.” ibaresinin yazılacağı açıklanmıştır.
İdari Şartnamesinin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanması Şartları” başlıklı 48.1 inci maddesinde; “fiyat farkı verilecektir.” düzenlemesi,
“Fiyat farkı olarak;
d)Asgari ücrete dayalı işçilikler farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 8 inci maddesi,
e)Asgari ücret dışındaki işçilikler farkı için esasların yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 inci maddesi,
f) Akaryakıt fiyat farkı için yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin 7 nci maddesi uygulanacaktır.” düzenlenmesi,
Aynı şartnamenin 48.2 maddesinde ise; “ …uygulanacak katsayılar, a1= 0.68, b1= 0.14, d = 0.28 toplamları 1,00 dır. “ düzenlemesi yapılmıştır.
Söz konusu ihalede idarece idari şartnamenin 48 inci maddesinde fiyat farkı verileceğinin yazıldığı, Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamesinin fiyat farkına ilişkin 48 inci maddesinin 24 nolu dipnotunda yer alan; “Fiyat farkı hesaplanacak işlerde; ilgisine göre a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından gerekli olanlar, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1,00) eşit olacak şekilde belirlenecek.” hükmünün aynısına yer verildiği, fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak a1, b1, d sabit parametrelerinin oranlarının da yazıldığı görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar”ın “Tanımlar” başlıklı 6 (s) maddesinde; “Fiyat farkı: Götürü bedel sözleşmelerde, uygulama ayı içinde iş programına uygun olarak ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen iş grupları bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli ifade eder.” hükmü,
“Fiyat farkı hesabı” başlıklı 7 nci maddesinde; “Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn –1)
İn Yn Gn Kn Mn
Pn = (a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c —— + d —— )
İo Yo Go KoMo
Formülde;
F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL); götürü bedel işlerde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş grubu ve/veya iş kalemi imalat miktarlarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B: 0,90 katsayısını,
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzeme veya diğer hizmet girdilerini temsil eden sabit bir katsayıyı,
c: Sözleşme kapsamındaki işlerin mühendislik ve müşavirlik oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
d: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
İfade eder.“
Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark başlıklı 8 inci maddesinde; “ İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla;
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda; asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı (a), (b) ve (c) bentleri toplamı), 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” hükümleri yer almıştır.
Fiyat farkı verilmesine ilişkin olarak; idari şartnamenin “Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları” başlıklı 48 inci ve ihaleye ait sözleşme tasarısının 15 inci maddesinde; fiyat farkının yürürlükteki fiyat farkı kararnamesi hükümlerine göre verileceği hususunda düzenlemenin yapıldığı, ihale dokümanında çöp nakline ilişkin mesafenin 55 km olduğu, dolayısı ile çöp naklini yapacak araçlar için akaryakıt fiyat farkının hesaplanmasında 55 km’lik mesafenin dikkate alınacağının görüldüğü,
İdari şartnamede yapılan düzenleme ile Uzundere, Gedizrampa, Harmandalı, Halkapınar katı atık çöp istasyonlarının kapalı olması halinde çöp transferinin İzmir Büyükşehir Belediyesinin göstereceği yeni istasyonlara yapılacağının belirtildiği, ancak dokümanda değişebilecek bu çöp istasyonlarına ait mesafelerinin belirtilmediği görülmüştür.
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin 19 uncu ve ihale ilanının 9 uncu maddesinde; “İstekliler tekliflerini, götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, üzerine ihale yapılan istekliyle toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan düzenleme uyarınca söz konusu ihalede götürü bedel teklif verileceği anlaşılmıştır.
Akaryakıt fiyat farkı, ilgili araçların birim mesafede taşınan malzeme miktarları için sarf ettikleri akaryakıt miktarları dikkate alınarak hesaplanmakta ve akaryakıt fiyat farkı olarak ödenmesi gerekmektedir. İdarece fiyat farkı ödemesine ilişkin yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı, ancak bahse konu ihalede çöp nakil yerlerinin değişmesi ile mesafelerinin de değişebileceği, götürü bedel teklif alınan ihalede, çöplerin döküleceği yeni mesafelere ilişkin fiyat farkının yükleniciye ödenmesinin mümkün olmadığı, ihale konusu hizmetin maliyet bileşenleri içerisinde araçların yakıt giderinin önemli bir yer tuttuğu dikkate alındığında değişebilecek çöp istasyonlarının mesafesinin bilinmediği için çöp transfer istasyonlarındaki değişiklik nedeniyle değişen mesafelere ilişkin ilave maliyet tutarının tekliflere yansıtılmasının mümkün olmadığı, dolayısı ile isteklilerin tekliflerini sağlıklı olarak hazırlayarak idareye sunmalarının da mümkün olmadığı anlaşıldığından, bu konuya ilişkin idarece yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu görülmüş olup, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmuştur.
Bu itibarla, ihale dokümanında yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu ve mevcut düzenleme ile sağlıklı teklif hazırlanması mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenle; başvuru sahibinin dördüncü iddiasının yerinde olduğu, ihalenin bu nedenle de iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul’un ihalenin iptali yönündeki kararına katılıyorum.
EK GEREKÇE
İdari Şartnamenin 7.3.3 maddesinde; bahse konu ihale kapsamında yapılacak işin toplam 17 araç ile yapılacağı, bunların 13+1,5 m3 kapasiteli 5 adet hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu ile 6 m3 kapasiteli 1 adet yol süpürme aracı, işin yürütülmesi sırasında idarece yükleniciye verileceği, bunun dışındaki 11 aracın da yüklenici tarafından sağlanacağı hususunda düzenleme yapıldığı görülmüştür.
İhale ilânının 4.3,3 üncü maddesi ve idari şartnamenin 7.3.3 üncü maddesinde yapılan düzenlemelerde; ihale konusu işin yerine getirilmesinde kullanılmak üzere isteklilerden; 3 adet 13+1,5 m3, 5 adet 7+1 m3 kapasiteli hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonu, 1 adet çöp konteynırı yıkama aracı. 1 adet yol süpürme aracı ve 1 adet su tankeri istenilmiş, bu 11 adet araçtan 1 adet çöp konteynırı yıkama aracı ve 1 adet yol süpürme aracının isteklilerin kendi malı olacağı belirtilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesinin "Makine, tesis ve diğer ekipmana ait belgeler" başlığında; “İdare, ihale konusu hizmetin yapılabilmesi için gerekli gördüğü tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile ilgili bilgi ve belgeleri isteyebilir ve bunlara ait asgari yeterlik kriterleri öngörebilir. Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak isteklinin kendi malı olan makine, tesis ve ekipman; fatura ya da demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ile veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Taahhüt edilerek temin edilecek ekipman için ise, noter onaylı taahhütname sunulması gerekir.” Hükmüne yer verilmiştir. Yönetmeliğin yukarıda anılan maddesindeki; "Makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır." şeklindeki düzenleme; gerekli görülmesi halinde, işin mahiyeti dikkate alınarak bir kısım makine ve teçhizatın isteklilerin malı olması şartına ihale dokümanda yer verilmesine engel oluşturmamaktadır.
Yönetmeliğin yukarıda anılan maddesinde yer alan düzenlemede rekabet ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla ihale konusu işte kullanılacak makine, tesis ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu hüküm altına alınmış olup, bu doğrultuda isteklilerin ihale konusu hizmetin yerine getirilmesinde kullanacakları makine, tesis ve ekipmanı taahhüt yoluyla temin etmelerine olanak sağlanmaktadır.
İdari şartname ve ilanda yapılan söz konusu düzenlemelerde anılan ihalede istekliden istenilen toplam araç sayısının 11 olduğu dikkate alındığında, iki adet aracın (1 adet çöp konteynırı yıkama aracı ve 1 adet yol süpürme aracı) isteklinin kendi malı olması gerektiğine ilişkin düzenlemenin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesi hükmüne aykırı olduğu, söz konusu ihalenin bu nedenle de iptal edilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk kararına katılıyorum. (¤¤)