(4734 S. K. m. 9, 37, 54, 65)
Toplantı No: 2014/006
Gündem No: 71
Karar Tarihi: 20.01.2014
Karar No: 2014/UH.III-423
Şikayetçi: Danış Müteah. Yemekçilik Temizlik Gıda Petrol Ürünleri Otomosyan Tarım San. Ve Tic. Ltd. Şti., VEYSEL KARANİ MAH. KURTALAN CAD. NO:16 SİİRT
İhaleyi Yapan Daire: Bolvadin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü- Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlık, Yakupşevkipaşa Mah.Kışla Cad.No:70 ---- 03300 AFYONKARAHİSAR
Başvuru Tarih ve Sayısı: 21.10.2013/32088
Başvuruya Konu İhale: 2013/110443 İhale Kayıt Numaralı "2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Kapsamındaki İlk-Orta Ve Lise Öğrencilerine 176 Gün Öğle Yemeği Alımı Dağıtımı-Temizliği" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Bolvadin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 05.09.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Kapsamındaki İlk-Orta ve Lise Öğrencilerine 176 Gün Öğle Yemeği Alımı Dağıtımı-Temizliği” ihalesine ilişkin olarak Danış Müt. Yem. Tem. Gıda Pet. Ür. Oto. Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 30.09.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.10.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.10.2013 tarih ve 32088 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/3691sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1) İdari Şartname’de benzer iş tanımı olarak kendi tesislerinde malzeme dahil her türlü yemek üretim, dağıtım, sunum ve sonrası hizmetleri belirlenmiş olmasına rağmen, ihale üzerinde kalan isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesine konu işin kendi tesislerinde gerçekleştirilmediği, bu nedenle benzer iş tanımına uygun olmadığı,
2) Kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif vermiş olan tüm isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemiş olmasının mevzuata aykırı olduğu,
3) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının,
a) Gıda mühendisi işçilik giderinin Gıda Mühendisleri Odası Birliği’nin 2013 yılı için bildirmiş olduğu taban işçilik giderinden düşük olması,
b) Proforma faturaların ekinde maliyet satış tutarı tespit tutanağı sunulmamış olması,
c) İşçilik gideri hesaplamalarının gerçeği yansıtmaması, Şartname düzenlemelerine göre istekli tarafından en az 20 işçi üzerinden işçilik gideri hesaplanması gerekirken hesaplanmaması, işçilik gideri hesaplamalarında sigorta risk prim oranı olarak % 2’lik oranın esas alınmamış olması,
d) Mesul mali sorumluluk sigortası gideri için belge sunulmaması,
e) İhale süresince her ay gerçekleştirilecek ilaçlama giderine ilişkin tevsik edici bilgi ve belge sunulmamış olması,
f) Portör muayenesi için giderin belgelendirilmemesi,
g) Taşıma giderine ilişkin olarak yakıt gideri ve araçların yakıt tüketimleri mevzuata uygun olarak belgelendirilmemesi,
h) İstekli tarafından vergi, resim ve harç giderlerinin eksik hesaplanması,
sebepleriyle uygun bulunmaması gerekirken ihale komisyonu tarafından yeterli görülerek isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,
4) İhale üzerinde kalan istekli tarafından verilen gıda üretim izin belgesinin firmanın kendi yerleşim yerinde geçerli olduğu, ihalenin gerçekleştirileceği yerden alınmış bir belge sunması gerekirken sunmadığı, bu sebeple değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
Bolvadin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 05.09.2013 tarihinde açık ihale usulü ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen öğle yemeği alım, dağıtım ve temizlik hizmet alımına ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Kapsamındaki İlk-Orta Ve Lise Öğrencilerine 176 Gün Öğle Yemeği Alımı Dağıtımı-Temizliği
b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.
c) Yapılacağı yer: Afyonkarahisar Bolvadin Merkezindeki 10 adet lise,2 adet ilk-ortaokul ve kasaba ve köylerde 3 adet ilköğretim kurumu” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:
…
h) 'Gıda Üretim İzni Belgesi'
7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;
…
7.5.1. İsteklinin yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya
b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,
sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 40'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.
İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70?ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10?unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30?undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.
Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.
7.5.2.
1-Yüklenici yemek dağıtımını yapması için kendi üzerine kayıtlı en az iki (2) adet panelvan tipi araç belgelerini (Araç Ruhsatı, Karayolları Mali Sorumluluk Sigortası) , idareye verecek. Araçlar kiralık ise Noter onaylı kira sözleşmeleri verilecektir.
2-En az Taşıma kapsamında yemek alınacak Öğrenci SAYISININ % 20 fazlası tutarında kapasite raporu verilecek.
7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:
Kamu ve özel sektör kuruluşlarına kendi tesislerinde malzeme dahil her türlü yemek üretim, dağıtım, sunum ve sonrası hizmetleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin, deneyime konu işi kendi mutfağında gerçekleştirmediği gerekçesiyle benzer iş tanımına uygun olmadığı iddia edilmektedir.
İhale üzerinde kalan istekli Temsa İnş. Tem. Sağ. Hiz. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesi incelendiğinde, belgenin İzmir Kamu Hastaneleri Kurumu Kuzey Genel Sekreterliği tarafından düzenlendiği, belgeye konu işin “2013 Yılı 3 Aylık Malzemeli - Taşımalı Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” olduğu görülmüştür.
Söz konusu iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olup olmadığının değerlendirilebilmesi açısından, belgeyi düzenleyen idareden yüklenicinin işi 13.12.2013 tarihli yazı ile idarenin mutfağında mı kendi gıda üretim tesisinde mi gerçekleştirdiği konusunda bilgi ve ilgili belgeler istenilmiştir.
İdarece gönderilen ve 03.01.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan cevabi yazı ve eki belgeler incelendiğinde, iş deneyimine konu işe ait Teknik Şartname’nin “İhalenin konusu ve şekli ile işin niteliği nevi ve miktarı” başlıklı 1’inci maddesinde “Karşıyaka Devlet Hastanesinin 2013 yılı yemek ihtiyacı her türlü malzeme dahil yüklenicinin kendi mutfağında pişirilerek hastaneye taşınması, hastanede dağıtımı ve dağıtım sonrası hizmetleri…” ifadesinin yer aldığı, deneyime konu işin ve bu işe istinaden düzenlenen iş deneyim belgesinin inceleme konusu ihaleye ait benzer iş tanımına uygun olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin ihale üzerinde kalan isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı yönündeki iddiası yerinde görülmemiştir.
2) Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:
İhale komisyonu tarafından 13.09.2013 tarihinde alınan ihale komisyonu kararında ihaleye teklif veren 4 istekli arasından en düşük teklifi veren ve aralarında başvuru sahibi isteklinin de bulunduğu iki istekliden 06.09.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği görülmüştür.
İdarece isteklilere aynı tarihte aşırı düşük teklif açıklaması sunma tarihini 12.09.2013 olarak değiştiren ikinci bir sorgulama yazısının gönderildiği, söz konusu yazıda “…teklifiniz komisyonumuzca değerlendirilmiş, aşırı düşük teklif olarak görülmüştür. Aşırı düşük teklifinize 09.09.2013 tarihi saat 11:00’e kadar cevap vermenizi, vermediğiniz takdirde teklifinizin geçersiz sayılacağının bilinmesini ilgi (b) yazımız ile istemiştir. Ancak araya hafta sonu tatilinin girmesi nedeniyle 12.09.2013 tarihine kadar teklifinizde önemli olduğunu tespit ettiğiniz bileşenler ile ilgili ayrıntılı yazılı açıklamalarınızı müdürlüğümüze bildirmenizi önemle rica ederim.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; maliyet analizinin, girdi maliyetlerinin, personel giderlerinin, kıyafet giderlerinin, amortisman ve bakım onarım giderlerinin, genel giderlerin, sarf ve temizlik malzemesi giderlerinin, araç giderlerinin, analiz ve numune giderlerinin ve muhtelif giderlerin açıklandığı görülmüştür.
Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde ise; girdi maliyetlerinin, sözleşme giderlerinin, yakıt giderlerinin, işçilik giderlerinin, portör muayene ve ilaçlama giderlerinin açıklandığı görülmüştür.
Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iki isteklinin farklı bileşenler üzerinden açıklamalarda bulundukları görülmüş, bunun sebebinin idarenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısında teklifte önemli olan bileşenleri belirlememesi, teklif bileşenlerini belirleme işini isteklilere bırakması olduğu tespit edilmiştir. Sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının arasındaki farklılıklar bulunması ve idarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısında hiçbir bileşenin belirtilmemiş olması nedeniyle idarece sorgulamanın teklif bileşenleri açıkça belirlenerek yinelenmesi gerektiği, bu haliyle sunulan açıklamaları sağlıklı değerlendirme imkanı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin idare tarafından aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı hesaplandığı ve diğer iki isteklinin de aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması gerektiği yönündeki ikinci iddiası kapsamında yapılan inceleme neticesinde, her ne kadar isteklinin iddiasının daha yüksek teklif veren diğer iki isteklinin sorgulanması hususunda bir hak veya menfaat kaybı bulunmaması gerekçesiyle ehliyet yönünden reddi gerekse de, idare tarafından yukarıda aktarıldığı şekilde önemli teklif bileşenlerinin açıkça belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerekmesi nedeniyle, aşırı düşük teklif sınır değeri ve yaklaşık maliyet ile ilgili tespitler aşağıda yapılmıştır.
İdare tarafından yaklaşık maliyetin piyasada ihale konusu alanında faaliyet gösteren dört firmadan alınan fiyat tekliflerinin ortalamasının alınması yoluyla hesaplanarak 487.099,80 TL tutarına ulaşıldığı belirlenmiştir. Söz konusu yaklaşık maliyet hesabına esas teşkil eden verilerin yüklenici kârı içerdiği açıktır. Ancak söz konusu tutarların hangi oranda kâr içerdiğini tespit etme imkanı bulunmamaktadır.
İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin, yaklaşık maliyetten kâr tutarının düşülmesi suretiyle değil, sunulan tekliflerin ortalamasının alınmasıyla belirlendiği anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,
Anılan Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,
Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.
(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;
a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,
b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,
c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,
ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,
d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,
Esas alınır.
(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.
(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.
(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;
a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.
b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.
(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.
(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.
(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.
(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü yer almaktadır.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına yönelik aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla birlikte, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesine göre idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan %20 oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi suretiyle elde edilen tutarın altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları bulunmaktadır.
Kâr oranının %20 olarak kabul edilmesi durumunda, kâr hariç yaklaşık maliyetin (487.099,80 / 1,20 =) 405.916,50 TL olduğu, inceleme konusu ihaleye teklif vermiş olan dört isteklinin de teklif fiyatlarının bu tutarın altında olduğu, dolayısıyla ihaleye geçerli teklif veren tüm isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması gerektiği anlaşılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinin (h) bendinde gıda üretim izin belgesinin istenildiği, söz konusu belgeye ilişkin herhangi bir niteliğin dokümanda yer almadığı görülmüştür.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinin dördüncü fıkrasında “(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alım ihalelerinde yeterliğe ilişkin diğer hususlar” başlıklı 75’inci maddesinde “…75.3. Malzemeli veya malzemesiz yemek hizmeti alımı ihalelerinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, idari şartnamenin “İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” başlıklı maddesinin, ihale konusu hizmetin yerine getirilmesine ilişkin olarak ilgili mevzuat gereği alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin istenilmesine ilişkin alt maddesinde aday ve isteklilerden sadece Gıda Üretim İzni Belgesi’nin istenilmesi yeterli olup, Gayrisıhhî Müessese Ruhsatı, Çalışma İzni ve Gıda Sicil Belgesi, Kontrol ve Denetim Raporu gibi belgelerin sunulacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmeyecektir…” açıklaması yer almaktadır.
Ayrıca, 17.12.2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete’de, 5996 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine dayanılarak yayımlanan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim izni belgelerinin tüm sonuçlarıyla iptal edildiği düzenlenmiş, aynı Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde üreticilerin 5996 sayılı Kanun kapsamında işletme kayıt belgesi kullanmalarının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Öte yandan aynı Yönetmeliğin geçici 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin yayımından önce çalışma izin belgesi, çalışma izni ve gıda sicili belgesi veya bu belgelere eşdeğer belge alarak faaliyet gösteren onaya tabi gıda işletmelerinin, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 31.12.2012 tarihine kadar bu Yönetmeliğe göre onay belgesi almak zorunda oldukları, bu Yönetmeliğin yayımından önce çalışma izni ve gıda sicili belgesi, kayıt belgesi veya bu belgelere eşdeğer belge almış ve halen faaliyet gösteren kayıt kapsamındaki gıda işletmelerinin, bu belgelerini en geç 31.12.2013 tarihine kadar bu Yönetmelikteki kayıt belgesi ile değiştirmek zorunda oldukları düzenlenmiştir Bu süre 07.01.2014 tarihinde 28875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile 31.12.2014 tarihine uzatılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, ihale konusu alanda faaliyet göstermek için İşletme Kayıt Belgesinin gerekli olduğu, ancak geçiş sürecine özel olarak 31.12.2014 tarihine kadar gıda üretim izin belgesi ile işletme kayıt belgelerinin bir arada kullanılmaya devam edeceği göz önüne alınarak, inceleme her iki tür belge açısından yapılmıştır.
İhale üzerinde kalan istekli Temsa İnş. Tem. Sağ. Hiz. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan İşletme Kayıt Belgesi’nin 19.04.2012 tarihinde verildiği, belgede firma adresi olarak İzmir ilinin yer aldığı görülmüştür.
İnceleme konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yalnızca “gıda üretim izin belgesi”nin istenildiği, söz konusu belgeye ilişkin olarak herhangi bir kriterin belirlenmediği, bununla birlikte ihale dokümanının tamamında da işin yapılacağı yerde geçerli bir izin belgesine dair düzenleme bulunmadığı belirlenmiştir. Diğer yandan, istekli tarafından söz konusu belgenin işin yapılacağı il sınırları içerisinde geçerli olması gerektiği yönünde dokümana yapılmış bir şikâyet başvurusunun da bulunmadığı göz önüne alındığında, mevcut düzenlemenin mevzuata uygun olduğu ve istekliler tarafından herhangi bir adreste geçerli gıda üretim izin belgesinin veya işletme kayıt belgesinin sunulabileceği değerlendirilmiştir.
Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif dosyası kapsamında yukarıda detayları aktarılan gıda üretim izin belgesi sunulmuş olmakla birlikte, yapılan aşırı düşük açıklaması kapsamında işin yapılacağı il sınırları içerisinde gerekli izne sahip bir yemek fabrikasının kiralandığı ve buna ilişkin kira sözleşmesi ve kiralanan fabrikaya ait gıda üretim izin belgesinin sunulmuş olduğu da görülmüştür.
Yukarıda yer verilen hususlar bir arada değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından işin yapılacağı il sınırları içerisinde geçerli bir gıda üretim izin belgesi sunulmamış olması nedeniyle isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiası kapsamında yapılan inceleme ve hukuki değerlendirme:
İhaleye iştirak eden ve ihale komisyonu tarafından geçerli teklif sahibi oldukları belirlenen istekliler tarafından ihale kapsamında idareye sunulan iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olup olmadıkları hususunda inceleme aşağıda yapılmıştır:
Başvuru sahibi istekli Danış Müt. Yem. Tem. Gıda Pet. Ür. Oto. Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere, Siirt Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 07.02.2011 tarihinde “Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine istinaden düzenlenen iş deneyim belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Söz konusu iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olup olmadığının değerlendirilebilmesi açısından, belgeyi düzenleyen idareden yüklenicinin işi 13.12.2013 tarihli yazı ile idarenin mutfağında mı kendi gıda üretim tesisinde gerçekleştirdiği konusunda bilgi ve ilgili belgeler istenilmiştir.
İdarece gönderilen ve 24.12.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan cevabi yazı ve eki belgeler incelendiğinde, iş deneyimine konu işe ait İdari Şartname’nin “”Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 7.5.4’üncü maddesinde “…f) Yemek hizmeti hastane dışında yapılacağından istekli firmaların Siirt İl Sınırları içerisinde günlük 2000 kişilik kapasite raporlu yemek fabrikası veya yemek üretim tesisi olması şarttır…” ifadesinin yer aldığı, deneyime konu işin ve bu işe istinaden düzenlenen iş deneyim belgesinin inceleme konusu ihaleye ait benzer iş tanımına uygun olduğu anlaşılmıştır.
İhaleye iştirak eden ve geçerli teklif sahibi olarak belirlenen istekli Gencay Yem. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere Çay İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 25.07.2012 tarihinde “Çay İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü 2011/2012 Eğitim –Öğretim Yılı 430 Öğrenciye Malzeme Dahil Öğle Yemeği Alımı ve Dağıtımı İşi” ihalesine istinaden düzenlenmiş iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Söz konusu iş deneyim belgesine konu işe ait EKAP üzerinden ulaşılan İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “a) Adı: Afyonkarahisar ili Çay ilçesi 2011/2012 Eğitim-Öğretim Yılı 430 taşımalı öğrenciler için yemek hazırlanması ve taşıma merkezi okullarda servisi işi.
…
c) Yapılacağı yer: Yemekler yüklenicinin kendi fabrikası veya mutfağında hazırlanarak 8 taşıma merkezi okulda servis yapılacak” ifadelerinin yer aldığı, dolayısıyla deneyime konu işin ve bu işe istinaden düzenlenen iş deneyim belgesinin inceleme konusu ihaleye ait benzer iş tanımına uygun olduğu anlaşılmıştır.
İhaleye iştirak eden ve geçerli teklif sahibi olarak belirlenen istekli Ege-Royal Gıda Tar. Hayv. Tem. Oto. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere T.C. M.E.B. Özel Anadolu Kız Öğrenci Yurdu’na gerçekleştirilen yemek hizmeti işine ait sözleşmenin ve ekinde faturaların sunulduğu görülmüştür.
Söz konusu sözleşme incelendiğinde, “İşin Tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde “a) Anadolu Kız ve Erkek Öğrenci Yurdu Mutfak ve Yemekhanesinde öğrenci ve personel için 95.000 adet malzemeli 4 çeşit kahvaltı ve 95.000 adet malzemeli 4 kaptan oluşan akşam yemeği yapımı, pişirilmesi, servisi ve servis sonrası hizmetlerin yapımını kapsamaktadır…” ifadelerinin yer aldığı, aynı sözleşmenin “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 8’inci maddesinde de işin yapılma yeri olarak Anadolu Kız ve Erkek Öğrenci Yurdu mutfak ve yemekhanesinin gösterildiği belirlenmiştir.
Anılan sözleşme hükümlerinde, isteklinin iş deneyimine konu işi ilgilinin mutfağında hazırladığı anlaşıldığından isteklinin iş deneyiminin benzer iş tanımına uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu sebeple anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.
2) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiası kapsamında yapılan inceleme ve hukuki değerlendirme:
Başvuru sahibi istekli Danış Müt. Yem. Tem. Gıda Pet. Ür. Oto. Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyasında sunulan İşletme Kayıt Belgesi’nin 09.04.2012 tarihinde verildiği, belgede firma adresi olarak Siirt ilinin yer aldığı,
İhaleye iştirak eden ve geçerli teklif sahibi olarak belirlenen istekli Gencay Yem. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası kapsamında markası ve ürün adı farklı üç adet Gıda Üretim İzin Belgesi’nin sunulduğu, belgelerin 30.07.2009 tarihinde verildiği ve firma adresi olarak Afyonkarahisar İlinin gösterildiği,
İhaleye iştirak eden ve geçerli teklif sahibi olarak belirlenen istekli Ege-Royal Gıda Tar. Hayv. Tem. Oto. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan işletme kayıt belgesinin 09.07.2013 tarihinde düzenlendiği, belgede firma adresi olarak Afyonkarahisar İlinin gösterildiği görülmüştür.
İstekliler tarafından sunulan İşletme Kayıt Belgeleri ve Gıda Üretim İzin Belgelerinin mevzuata ve dokümana uygun olarak teklif dosyaları kapsamında idareye sunulduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ege-Royal Gıda Tar. Hayv. Tem. Oto. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması ve kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren diğer üç istekliden, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında teklifte önemli olduğu belirlenen bileşenlerin açıkça belirtilmesi suretiyle yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KISMEN KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “2-Kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif vermiş olan tüm isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, 3- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının, gıda mühendisi işçilik giderinin Gıda Mühendisleri Odası Birliği’nin 2013 yılı için bildirmiş olduğu taban işçilik giderinden düşük olması, proforma faturaların ekinde maliyet satış tutarı tespit tutanağı sunulmamış olması, işçilik gideri hesaplamalarının gerçeği yansıtmaması, Şartname düzenlemelerine göre istekli tarafından en az 20 işçi üzerinden işçilik gideri hesaplanması gerekirken hesaplanmaması, işçilik gideri hesaplamalarında sigorta risk prim oranı olarak % 2’lik oranın alınmamış olması, mesul mali sorumluluk sigortası gideri için belge sunulmaması, ihale süresince her ay gerçekleştirilecek ilaçlama giderine ilişkin tevsik edici bilgi ve belge sunulmamış olması, portör muayenesi için giderin belgelendirilmemesi, taşıma giderine ilişkin olarak yakıt gideri ve araçların yakıt tüketimleri mevzuata uygun olarak belgelendirilmemesi, istekli tarafından vergi, resim ve harç giderlerinin eksik hesaplanması sebepleriyle uygun bulunmaması gerekirken ihale komisyonu tarafından yeterli görülerek isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,” şeklinde belirtilen ikinci ve üçüncü iddialarına ilişkin olarak Kurul çoğunluğunca, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına yönelik aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla birlikte, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesine göre idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan %20 oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi suretiyle elde edilen tutarın altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları bulunduğu, kâr oranının % 20 olarak kabul edilmesi durumunda, kâr hariç yaklaşık maliyetin (487.099,80 / 1,20 =) 405.916,50 TL olduğu, inceleme konusu ihaleye teklif vermiş olan dört isteklinin de teklif fiyatlarının bu tutarın altında olduğu, dolayısıyla ihaleye geçerli teklif veren tüm isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğine ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin birinci ve dördüncü iddiaları kapsamında Kurulca verilen karar gerekçelerine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin ikinci ve üçüncü iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
Bolvadin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Kapsamındaki İlk-Orta ve Lise Öğrencilerine 176 Gün Öğle Yemeği Alımı Dağıtımı-Temizliği Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması sonucu elde edilen öğün maliyetlerinin ortalaması alınmak suretiyle toplam 487.099,80 TL olarak hesaplandığı,
Bahse konu ihalede (10) adet ihale dokümanı satın alındığı, 05.09.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği,
İdarece şikayete konu ihaleye yönelik tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, dört teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,
İsteklinin Adı
Teklif Bedeli (TL)
Temsa İnş. Tem. Sağ. Hiz. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
311.388,00
Danış Müt. Yem. Tem. Gıda Pet. Ür. Oto. Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti.
323.843,52
Gencay Yem. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.
379.003,68
Ege-Royal Gıda Tar. Hayv. Tem. Oto. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
384.341,76
Şeklinde verildiği, ihale komisyonu tarafından 13.09.2013 tarihinde alınan ihale komisyonu kararında geçerli tekliflerin ortalaması alınmak suretiyle belirlenen sınır değerin altında kalan ihaleye teklif veren 4 istekli arasından en düşük teklifi veren ve aralarında başvuru sahibi isteklinin de bulunduğu iki istekliden 06.09.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, sunulan açıklamaların uygun bulunarak en düşük fiyat esasına göre değerlendirme yapılarak bu iki teklifin ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği,
Anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin birinci ve dördüncü iddiaları kapsamında Kurulca verilen karar gerekçelerine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin ikinci ve üçüncü iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda; yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu iddialara ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum. (¤¤)