(4734 S. K. m. 38, 54, 65) (4857 S. K. m. 47) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 59) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 18) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 79)
Toplantı No: 2010/037
Gündem No: 17
Karar Tarihi: 24.05.2010
Karar No: 2010-UH.I-1471
Şikayetçi:
Yavuz Selim ER / Er Müteahhitlik, Çekirge Mahallesi Çekirge Caddesi Yurter Apt. No.173/7-A Osmangazi/BURSA
İhaleyi Yapan Daire:
Gemlik Belediye Başkanlığı, Demirsubaşı Mahallesi Ahmet Dural Meydanı No:1 Gemlik/BURSA
Başvuru Tarih ve Sayısı:
04.05.2010 / 10392
Başvuruya Konu İhale:
2010/4966 İhale Kayıt Numaralı "Gemlik Belediyesi Mücavir Alanlarındaki Park ve Bahçeler Biriminde Çalıştırılmak Üzere 50 Adet İşçilik Hizmeti Alım İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
18.05.2010 tarih ve I.H.12.37.0253/2010-17E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Gemlik Belediye Başkanlığı tarafından 15.02.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Gemlik Belediyesi Mücavir Alanlarındaki Park ve Bahçeler Biriminde Çalıştırılmak Üzere 50 Adet İşçilik Hizmeti Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Yavuz Selim Er / Er Müteahhitlik’in 19.04.2010 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 26.04.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.05.2010 tarih ve 10392 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.04.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; inceleme konusu ihalede en avantajlı teklifin firmaları tarafından sunulduğu, giyim malzemeleri stoklarında bulunduğundan, giyim bedeline ilişkin olarak ayrıca bir bedel öngörülmediği, kesinleşen ihale kararının tebliği ile tekliflerinin, aşırı düşük açıklamalarının yeterli görülmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığının öğrenildiği, idarenin şikayetlerine verdiği cevapta, tekliflerinin kabul edilmemesinin gerekçesinin, tekliflerinde giyim malzemelerine ilişkin bedele yer verilmediği hususu olduğunun belirtildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinde 76 parça giyim malzemesine 32,30 TL bedel öngördüğü, parça başına 1 TL’nin altında giyim bedeli teklif edilmesinin kabul edilmesi durumunda, stoklarında bulunan, kendilerine bir maliyeti bulunmayan bu yüzden maliyet kalemi olarak teklif bedeline dahil edilmeyen giyim malzemelerine ilişkin açıklamalarının da kabul edilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihale konusu hizmetin adı; “Park Ve Bahçeler Biriminde Çalıştırılmak Üzere İşçi Hizmeti Alımı”, miktarı ve türü; “10 ay süreyle (1 Mart 2010-31 Aralık 2010) 50 işçi çalıştırılması hizmeti (5 adet kamyon şoförü, 5 adet minibüs şoförü, 19 işçi ve 21 adet büro elemanı).” olarak düzenlenmiş ve aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesi;
“25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1.İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti: Personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapılması öngörülmemektedir. 4857 sayılı İş Kanununun 47. maddesi hükümlerine göre tüm personele 13,5 gün resmi tatil karşılığı ücret ödenecektir.
25.3.2.Yemek, yol ve giyecek giderleri: Yol ve yiyecek gideri öngörülmemekte olup, giyecek gideri ise ayni olarak aşağıdaki giysiler şeklinde işçilere verilecektir.
1- İşçilere 19 adet yazlık ve kışlık olmak üzere toplam 38 adet iş elbisesi.
2- İşçilere 19 adet iş ayakkabısı.
3- İşçilere 19 çift lastik çizme verilecektir.
25.3.3. Malzeme giderleri: Bu madde boş bırakılmıştır.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde idare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Sigorta prim oranları:
Nace Kodu Teh. Derecesiİş Kaz. Mesl. Hast. Primi
Kamyon Şoförü4941 42,5
Kazma Kürek Sulama İş.4221 53
Büro Elemanı8221 11
Minibüs Şoförü 4936 21,5
İşsizlik sigorta prim oranı % 2 olacaktır.” şeklinde düzenlenerek, isteklilerin teklif fiyatlarına dahil etmeleri gereken giderler belirlenmiştir.
İdari şartnamenin yukarıda yer verilen 25 inci maddesinde, zeyilname ile değişikliklere gidilmiş ve şartnamenin 25.3.1 inci maddesi; “Personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapılması öngörülmemektedir. 4857 sayılı İş Kanununun 47. maddesi hükümlerine göre resmi tatil günleri karşılığı 10 adet personele 135 gün karşılı ücret ödenecektir.” şeklinde,
25.5 inci maddesi; “İş kazaları meslek hastalıkları prim nispeti 3’tür.” şeklinde düzenlenmiş ve birim fiyat teklif cetveline, “resmi tatil günlerinde çalıştırılacak işçi sayısı ve günü” satırının “10 işçi - 135 gün” olarak eklendiği belirtilmiştir .
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;
“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.
(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;
“…79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret,
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır.
79.4. İhale komisyonu tarafından, asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri karşılayan tekliflerin malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmesi gerekmektedir.
79.5. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir. Bu çerçevede ihale komisyonu tarafından aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.
…
79.5.5. İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.
…
79.5.9. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderler toplamını karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları,
Yer almaktadır.
Teklif fiyata dahil olan giderler ve yukarıda değinilen mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde, Kamu İhale Kurumunun işçilik hesaplama modülü kullanılarak yapılan hesaplamada, başvuru konusu ihalede teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyet toplamının (%3 sözleşme giderleri dahil, giyim bedeli hariç) 467.837,85 TL olduğu tespit edilmiştir.
22.03.2010 tarihli ihale komisyonu kararı ile teklifi aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen başvuru sahibinin, sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde;
İhale konusu işte çalıştırılacak personele ait asgari ücret ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışmaların karşılığı olan ücretin mevzuata ve ihale dokümanına uygun olarak hesaplandığı, bunun sonucunda aşırı düşük teklif açıklamasında, ihalede teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin (sözleşme ve genel giderler dahil, giyim bedeli hariç) 467.837,85 TL. olduğunun belirtildiği, adı geçen isteklinin teklif fiyatının asgari işçilik maliyetine eşit olduğu, teklif fiyatına dahil edilmesi gereken 38 adet iş elbisesi, 19 adet iş ayakkabısı ve 19 çift lastik çizme için herhangi bir maliyet öngörülmediği, bu hususun gerekçesi olarak, söz konusu giyecek malzemelerinin firma stoklarında bulunduğunun ve firmalarına ek bir maliyet oluşturmayacağının belirtilerek, ilgili malzemelerin firma stoklarında bulunduğuna dair 23.03.2010 tarihli, SMMM onaylı bir stok tespit raporunun ve malların firma stoklarına girdiğini tevsik eden faturaların sunulduğu görülmüştür.
Stok tespit raporuna dayanak teşkil eden ve ilgili malların firma stoklarına girdiğini tevsik eden faturaların ilkinin 19.03.2010, diğerinin 22.03.2010 tarihli olduğu, bu yönüyle söz konusu giyim malzemelerinin ihale tarihinden sonraki bir tarihte firma stoklarına girmiş olduğu anlaşılmıştır. Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları doğrultusunda, inceleme konusu ihalede sunulmuş olan stok tespit raporunun, giyim bedeline ilişkin tevsik edici niteliği bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, stok tespit raporu ve rapora dayanak teşkil eden faturaların mevzuatta öngörülen şartları taşıdığı kabul edilse dahi, teklif fiyata dahil edilmesi gereken bir gider olan giyim giderine ilişkin olarak bir maliyet öngörülmemesinin mümkün olmadığı, zira stoklarda bulunan söz konusu malzemelerin, başvuru sahibi istekliye bir maliyetinin bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında, teklif edilen fiyatların açıklanması noktasında, temel amaçlarından biri “kar elde etmek” olan ticari işletmenin, ilgili kalemde “zarar edeceği” şeklindeki bir açıklamanın, şekli anlamda yasal düzenlemelere uygun olmakla birlikte, ticaret yaşamının gerçekleriyle bağdaşmadığı, istekliler arasında haksız rekabete yol açacağı, bu nedenle ilgilinin teklif fiyatını açıklayıcı niteliğe sahip bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
İhale üzerinde bırakılan Temelli Grup Ltd. Şti.’nin teklifinin, 22.03.2010 tarihli ihale komisyonu kararı ile aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği görülmüş olup, ilgilinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde;
İhale konusu işte çalıştırılacak personele ait asgari ücret ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışmaların karşılığı olan ücretin mevzuata ve ihale dokümanına uygun olarak hesaplandığı, bunun sonucunda aşırı düşük teklif açıklamasında, ihalede teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin (sözleşme ve genel giderler dahil, giyim bedeli hariç) 467.837,85 TL. olduğunun belirtildiği, giyim bedeline ilişkin olarak, daha önce iştirak edilmiş bir ihale dolayısıyla bazı malzemelerin alınmış olduğu, bu malzemelerin kendilerine maliyetinin 589,00 TL. olduğu, halihazırda stoklarında bulunan bu malzemelerin firmalarına ek bir maliyetinin bulunmadığı, bu nedenle giyim bedeli açısından sözleşme ve genel giderler dahil sembolik olarak 32,30 TL teklif edildiği, giyim malzemelerinin stoklarda bulunduğu hususunun SMMM onaylı (TÜRMOB kaşesi eksik şekilde) “envanter kayıt defteri serbest muhasebeci mali müşavirlik raporu” ve eki envanter kayıt raporu ile tevsik edildiği görülmüştür.
Sunulan envanter kayıt raporunda yer alan bilgilerden, inceleme konusu ihalede teklif fiyata dahil edilmesi gereken giyim malzemelerinin, ilgili firmaya olan maliyetinin, firmanın aynı malzemeler için ihalede teklif ettiği fiyatların çok üstünde olduğu, (A) bölümünde yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, teklif edilen fiyatların açıklanması noktasında, ilgili kalemde “zarar edileceği” şeklindeki bir açıklamanın ticaret yaşamının gerçekleriyle bağdaşmadığı, istekliler arasında haksız rekabete yol açacağı, bu nedenle ilgilinin teklif fiyatını açıklayıcı niteliğe sahip bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Temelli Grup Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Temelli Grup Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)