(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2009/041
Gündem No: 33
Karar Tarihi: 07.05.2009
Karar No: 2009-UM.III-1500
Şikayetçi: Başkanlık İstemi, Ankara
İhaleyi yapan idare: Kahta Belediye Başkanlığı, Atatürk Mah. Evren Cad. 2003 Nolu Sok. No:16 Kahta/ADIYAMAN
Başvuru tarih ve sayısı: 09.03.2009 / 126
Başvuruya konu ihale: 2008/166453 İhale Kayıt Numaralı "Beton Parke Taşı (Kilitli Taş) Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 06.05.2009 tarih ve III.M.06.03.0232/2009-21E sayılı İddiaların İncelenmesi Esas Raporunda;
Kâhta Belediye Başkanlığı tarafından 19.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Beton Parke Taşı (Kilitli Taş) Alımı” ihalesine ilişkin olarak, 06.03.2009 tarih ve 2009/126 sayılı Başkanlık İstemine konu dilekçeye istinaden, 16.03.2009 tarih ve 2009/AKM.III-603.1 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla iddiaların incelenmesine geçildiği,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
1) Tespit edilen mevzuata aykırılıkların değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idarenin bağlı bulunduğu İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine,
2) Başkanlık istemine konu başvurunun bir örneğinin ilgisi nedeniyle Kâhta Cumhuriyet Savcılığına gönderilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
İddiaların İncelenmesi Esas Raporu ve ekleri incelendi:
Kuruma 29.12.2008 tarihinde Başbakanlık BİMER sistemi çerçevesinde iletilen BİMER sisteminde 20.12.2008 tarih ve 226268 sayı ile kayıtlı isimsiz başvuruyu konu alan 31.12.2008 tarih ve 2008/765 sayılı Başkanlık Olurunda başvuruda yer alan iddialardan “…ihaleden önce Belediye Başkanı ile görüşüp ihaledeki avanta payı pazarlığında anlaşamayan veya avanta rüşvet vermeyenlere ihale dosyası verilmediği, Başkanın Emir ve Ferzan Beton (Fırat Beton) ile anlaşma yaptığı ve ihalenin satıldığı, ihalenin baştan sonuna kadar yolsuzluklarla dolu olduğu…” yönündeki iddialara ilişkin olarak bahse konu ihalenin incelenmesine geçilmesine karar verilmiştir.
Yazılı başvuru niteliğinde olduğu belirlenen başvuruda; Kurulun 16.03.2009 tarih ve 2009/AKM.III-603.1 sayılı kararı ile, iddiaların incelenmesine geçilmesine karar verilmesi üzerine, iddialar ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Yukarıda yer verilen iddiaların Kurum tarafından idarece gönderilen bilgi ve belgeler üzerinden yapılan incelemede doğruluğuna ilişkin değerlendirme yapılamayacak iddialar içerdiğinden burada ancak ihale sürecindeki işlemlerin kamu ihale mevzuatına uygunluğu incelenmiştir. Bu inceleme, idareden ihale dokümanı satın almak amacı ile idareye yapılan başvurular dahil olmak üzere ihale işlem dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin aslına uygunluğu idarece onaylanmış birer örneklerinin istenmesi üzerine idarece gönderilen bilgi ve belgeler üzerinden gerçekleştirilmiştir.
1- 4734 sayılı Kanunun “İhale İlânlarında Bulunması Zorunlu Hususlar” başlıklı 24 üncü maddesinde ihale dokümanında belirtilmeyen hususlara ilânlarda yer verilemeyeceği hüküm altına alınmış; aynı Kanunun “İlânın Uygun Olmaması” başlıklı 26 ncı maddesinde, “13, 24 ve 25 inci maddelerdeki hükümlere uygun olmayan ilânlar geçersizdir. Bu durumda, ilân bu maddelere uygun bir şekilde yenilenmedikçe ihale veya ön yeterlik yapılamaz.
Ancak, 13 üncü maddede belirtilen ilânın yapılmaması veya ilân sürelerine uyulmaması halleri hariç, yapılan ilânlarda 24 ve 25 inci madde hükümlerine uygun olmayan hatalar bulunması durumunda, idarelerce ilânların yayımlanmasını takibeden on gün içinde hatalı hususlar için düzeltme ilânı yapılmak suretiyle ihale veya ön yeterlik gerçekleştirilebilir.” hükmüne yer verilmiştir.
İhale ilanının “İhaleye katılma şartları ve istenilen belgeler” başlıklı 4.1 inci maddesinde, “…
4.1.2.4.1- Kullanılacak olan Malzemenin TSE 2824’ e Uygunluğu Belgelenecektir.
4.1.2.4.2- Kullanılacak olan Hammadde (Kum- Çakıl)’ nın TSE Belgesi.
4.1.2.4.3- CE Belgesi (Kullanılacak Agrega ve Beton Parke için)
4.1.2.4.4- İSO 9001:2000 Kalite Sistem Belgesi.
4.1.2.4.5- İSO 14001:2004 Belgesi
…” düzenlemelerine yer verildiği, ancak ihale ilanında istenen bu belgelere ilişkin idari şartnamenin ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri başlıklı 7 nci maddesinde düzenleme yapılmadığı görülmüştür.
Bu çerçevede ihale dokümanında belirtilmeyen hususlara ihale ilanında yer verildiği dolayısı ile ihale ilanının 4734 sayılı Kanunun 26 ncı maddesine göre geçersiz olduğu ve düzeltme ilanı yapılmadan ihale yapılmasının 4734 sayılı Kanunun aynı maddesine aykırı olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan ihale dokümanında ihaleye katılabilmek için gereken belgeler arasında sayılmayan çok sayıda belgeye ihale ilanında yer verilmesin ihaleye katılımı kısıtlayıcı nitelikte olduğu, bu hususun ise 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesine aykırı olduğu açıktır.
2- İncelenen ihalede 3 adet ihale dokümanı satın alındığı, 19.12.2008 tarihinde yapılan ihaleye 2 isteklinin katıldığı, 22.12.2008 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Fırat Beton Yapı Elemanları İnş. Taah. Yed. Parça Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve Ferzan Beton Yapı Elemanları İnş. A. Ş.’ nin ekonomik açıdan en avantajlı 2 nci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.
Yapılan incelemede ihale ilanının yukarıda aktarılan maddelerine istinaden yalnız ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından belge sunulduğu görülmüştür. Ancak ihale ilanında yer alan söz konusu maddelere ihale dokümanında yer verilmediğinden istekli tarafından bahsedilen maddelere istinaden sunulan belgelerin tam olup olmadığı ve bu belgelerin uygunluğu incelenmemiştir.
3- İdari şartnamenin “Üretim, imalat kapasitesi, araştırma-geliştirme faaliyetlerini belirlemeye yönelik belgeler” başlıklı 7.3.3 üncü maddesinde,
“a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belgeler
b) İstekli yetkili satıcı ise, yetkili satıcı olduğunu gösteren belgeler” düzenlemesine yer verildiği ve bu maddeye istinaden Ferzan Beton Yapı Elemanları İnş. A. Ş. tarafından firmalarının Fırat Beton Yapı Elemanları İnş. Taah. Yed. Parça Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ nin yetkili satıcısı olduğunu gösteren bir belge ile anılan firma ile imzalanan distribütörlük sözleşmesinin sunulduğu görülmüştür.
4- İdari şartnamenin 7.3.2 nci maddesinde, “İsteklinin, son on beş yıl içinde yurt içinde ve yurt dışında kamu veya özel sektörde gerçekleştirilen ve idarece noksansız ve ayıpsız kabul edilen ihale konusu alım veya ihale dokümanında belirlenecek benzer nitelikteki alımlarla ilgili deneyimi gösteren belgeler. İhale konusu işin özelliğine göre istekliler tarafından teklif edilen bedelin %50 oranında, ihale konusu alım veya ihale dokümanında belirlenecek benzer nitelikteki alımlara ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesi ibraz edilecektir.” düzenlemesine yer verildiği ve aynı şartnamenin 7.4.1 inci maddesinde benzer iş olarak kabul edilebilecek işlerin, “Beton parke taşı (kilitli taş) alımı işi benzer iş olarak değerlendirilecektir.” şeklinde tanımlandığı tespit edilmiştir.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ferzan Beton Yapı Elemanları İnş. A. Ş. tarafından sunulan iş deneyim belgesinde işin adının “Adıyaman - Kâhta İlçesi Arsemia Nemrut ve Karakuş Tepesine giden yolda parke yapımı - 2007/152257” olarak belirlendiği, belgeye konu işe ait ilanın incelenmesi sonucunda belgeye konu işin yapım işi olduğu ve belgeye konu yapım işinin niteliği, türü ve miktarının ilanın 2 nci maddesinin (a) bendinde, “12.650 Metrekare 10 Santimetre Kalınlığında 163x198 Milimetre Ebatlarında Kilitli Parkenin Temini ve Döşenmesi” olarak tanımlandığı görülmüştür.
İncelenen ihalenin ihale ilanı ile idari şartnameye göre mal alımı ihalesi olduğu ve mal alımı ihalelerinde yapım işlerine ait iş deneyim belgelerinin kullanılamayacağı dikkate alındığında, iş deneyimini mevzuata uygun tevsik edemeyen isteklinin değerlendirme dışı bırakılmamasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.
5- Başvura konu ihaleye ait onay belgesinin 14.10.2008 tarihinde alındığı, bu belgede ihale yetkilisi olarak Başkan adına Başkan Yardımcısı Nusret Tuncel’ in imzasının bulunduğu, Belediye Başkanı Abdurrahman Toprak’ tan alınan 21.10.2008 tarihli Olur ile Başkan Yardımcısı Nusret Tuncel’ in ihale komisyonu başkanı olarak görevlendirildiği, Nusret Tuncel’ in ihale komisyonu kararı ile diğer tutanaklarda ihale komisyonu başkanı olarak imzasının bulunduğu, ayrıca anılan şahsın ihale komisyonu kararı ile ihale üzerinde bırakılan istekli ile imzalanan sözleşmede ihale yetkilisi olarak (Başkan a. Başkan Yardımcısı) imzasının bulunduğu tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde, “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin, genel ve katma bütçeli kuruluşlarda maliye memurunun, diğerlerinde ise muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.” hükmü yer almaktadır.
Öte yandan 4734 sayılı Kanunun Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde ihale yetkilisinin idarenin, ihale ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi veya kurulları ile usulüne uygun olarak yetki devri yapılmış görevlilerini ifade ettiği belirtilmektedir.
Anılan bu mevzuat hükümlerinden hareketle, ihale yetkilisinin ve ihale komisyonunun ihale sürecinde görev yapan iki organ olduğu, bunların görev alanlarının Kanun ve ikincil mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olduğu ve bu iki organın birbirlerinin görev alanına girmelerinin mümkün olmadığı açıktır.
Bu çerçevede ihale yetkilisi olan Belediye Başkanı adına bu kişi tarafından ihale komisyonu başkanı olarak görevlendirilmiş ve ihale komisyonu karar ve tutanaklarında imza kullanmış Başkan Yardımcısının ihale komisyonu kararı gibi ihale yetkilisi tarafından onaylanması gereken kararları onaylaması kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları tespit edilen işlemler, düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olup ihale işlemleri ile ihale kararının iptaline karar verilmesini gerektirmekte ise de, iddiaların incelenmesi kapsamında yapılan inceleme sonucunda iptal kararı verilmesi mümkün bulunmadığından tespit edilen mevzuata aykırılıkların değerlendirilmek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesinde sorumluluğu olanlar hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma başlatılmak üzere konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
Mevzuata aykırı olduğu belirtilen ihale işlemlerinin değerlendirilmek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesinde sorumluluğu olanlar hakkında gerekiyorsa inceleme ve/veya soruşturma başlatılmak üzere konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesine,
Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
EK GEREKÇE
İncelemeye konu ihalede tespit edilen aykırılıklarla ilgili olarak “yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması” gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılıyorum. (¤¤)