(4734 S. K. m. 21, 37, 38, 54, 56, 65) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 6, 7, 8) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 79) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ m. 11)
Toplantı No: 2014/58
Gündem No: 75
Karar Tarihi: 03.09.2014
Karar No: 2014-UH.I-3056
Şikayetçi: Temag Güvenlik Koruma Ve Eğ. Hiz. Ltd. Şti.
İhaleyi Yapan Daire: İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı Yükseköğretim Kurumları Ankara Üniversitesi
Başvuru Tarih ve Sayısı: 21.08.2014 / 27153
Başvuruya Konu İhale:
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Ankara Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire tarafından 15.07.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2014 Yılı 3 Ay Süreli (Ekim-Kasım-Aralık) 223 Personel ile Özel Güvenlik” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 21.08.2014 tarih ve 27153 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/2501 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Şikâyet dilekçesi ve ön inceleme raporu incelendi.
Başvuru dilekçesinde özetle, idarece yaklaşık maliyetin hesabında, İdari Şartname’de teklif fiyata dâhil giderler arasında yer alan ve birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılan özel güvenlik mali sorumluluk sigorta giderinin %3 oranında sözleşme ve genel giderler arasında hesaplandığı, mevcut ihalenin 5188 sayılı Kanun kapsamındaki bir özel güvenlik hizmet alımı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.23’üncü maddesinde yer alan açıklama ve anılan Kanun gereğince söz konusu sigorta giderinin yaklaşık maliyet içerisinde önemli bir teklif bileşeni olduğu, yaklaşık maliyete eklenmesi ve aşırı düşük tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerekirken, idarece ihale mevzuatı ile 5188 sayılı Kanuna aykırı ihale yapıldığı, idarece kâr hariç yaklaşık maliyetin hatalı belirlendiği ve bu sebeple anılan Tebliğ’e uygun olarak aşırı düşük tekliflerin belirlenemeyeceği, sonuç olarak belirtilen mevzuata aykırılıklar sebebiyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
İdari Şartname’de yer alan düzenlemelere göre başvuru konusu ihalenin “2014 yılı 3 Ay Süreli (Ekim-Kasım-Aralık) 222 Kişi Koruma ve Güvenlik Görevlisi 1 Kişi Koruma ve Güvenlik Şefi Olmak Üzere Toplam 223 Personel ile Özel Güvenlik Hizmet Alımı” olduğu, şikâyet başvurusu üzerine alınan 27.06.2014 tarihli Zeyilname sebebiyle ihale tarihinin 02.07.2014 tarihinden 15.07.2014 tarihine ertelendiği ve işin açık ihale usulü ve birim fiyat teklif alınması suretiyle ihale edildiği görülmüştür.
22.07.2014 onay tarihli ihale komisyonu kararında Metin Özel Güv. Vip Koruma Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif mektubu sunmaması ve belge eksikliği sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Forte Fiziki Güv. Hizm. Ltd. Şti.-Pussat Güvenlik ve Güvenlik Eğitim Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak Temag Güv. Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.nin teklifinin belirlendiği, bunun üzerine Temag Güv. Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.nin idareye 05.08.2014 tarihli şikâyet başvurusunda yaklaşık maliyetin tespiti aşamasında özel güvenlik mali sorumluluk sigorta gideri ile ilgili gerçek piyasa araştırmasının yapılıp yapılmadığının, ihale üzerinde bırakılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılıp yapılmadığının, yapılmadı ise neden yapılmadığının açıklanmasının ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu, işe ait gider kalemlerini karşılayamayacağının açık olduğu bildirilerek, sorgulama yapılmamış ise yapılması gerektiğinin, yapılmış ise anılan isteklinin teklifi aşırı düşük olduğundan ve verilen teklif içerisinde kâr marjı olarak hiçbir bir bedelin bulunmaması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinin ve sonuçta ihalenin iptal edilmesinin talep edildiği görülmüştür.
İdarece 08.08.2014 tarihli şikâyete cevap yazısında; yaklaşık maliyetin hesabında özel güvenlik mali sorumluluk sigorta giderinin %3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesindeki “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına istinaden ihale üzerinde bırakılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılmadığı ve şikâyet başvurusunun reddedildiğinin bildirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu,
Aynı Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde, Kurumun itirazen şikâyet başvurularını, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hüküm altına alınmıştır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. …” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde;
“(1) Süreler; …
c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,
…
izleyen günden itibaren başlar.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in başvuruların şekil unsurlarını düzenleyen 8’inci maddesinde “(1) Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.
(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;
…Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller…” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;
a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,
b) Başvuru ehliyeti,
c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,
…
ı) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği,
yönlerinden sırasıyla incelenir.” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında da “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir.
Yapılan incelemede; 23.07.2014 tarihli kesinleşen ihale kararı ekinde yer alan ihale komisyonu kararına göre işin yaklaşık maliyetinin ihalenin ilk oturumu olan 15.07.2014 tarihinde isteklilere açıklandığı görülmüştür. Başvuru sahibi tarafından yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin olarak idarenin şikâyete cevap yazısındaki hususlara ilişkin olarak da itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılsa da, itirazen şikâyete konu edilen esas unsurun yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanmasına ilişkin olduğu dikkate alındığında, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu ettiği yaklaşık maliyetin başvuru sahibi tarafından ihale tarihi olan 15.07.2014 tarihi itibariyle farkına varıldığı/varılması gerektiği ve bu hususa ilişkin olarak süresi içerisinde idareye bir şikâyet başvurusunun yapılmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları uyarınca, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunun ve bu başvuru kapsamında ileri sürülen iddiaların, bir aykırılık savı taşıması gerekmektedir. Zira Kanun, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia edenlere başvuru hakkı tanımaktadır. Dolayısıyla başvurularda, şikâyete konu işlemin taşıdığı iddia edilen hukuka aykırılığın gerekçesi veya gerekçelerine yer verilmelidir.
Başvuru sahibi isteklinin idareye sunduğu şikâyet dilekçesinde “… 1- İdarenizce … yaklaşık maliyetin tespiti aşamasında … Sigorta Gideri ile ilgili gerçek piyasa araştırmasının yapılıp yapılmadığının açıklanması talebimizdir.
2-İdareniz İhale Komisyonunca en avantajlı 1. Seçilen firmalara aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılıp yapılmadığının açıklanması talebimizdir.
A) Yapılmadı ise neden yapılmadığının açıklanması talebimizdir. (İdarenizce aşırı düşük sorgulaması yapılmamış ise 4734 sayılı Kanunun38 inci maddesine aykırıdır.) Sonuç olarak ihale üzerine bırakıldığı bildirilen isteklinin teklif fiyatının aşırı düşük olduğu, teklif tutarı ile hizmetin doğası gereği karşılaması gereken birim fiyat teklif cetvelinde yazılı olan kalemleri karşılayamayacağı açıktır. Bu bağlamda, … Kanunun 37. Maddesi göz önüne alınarak işlem yapılmamış ise, teklif bileşenlerine ilişkin açıklama istenerek ihale komisyonunuzun yeniden karar vermesi, şayet, aşırı düşük teklif açıklaması istenmiş ise, Forte Fiziki Güv. Hizm. Ltd. Şti.-Pussat Güvenlik ve Güvenlik Eğitim Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif bedeli aşırı düşük olduğundan ve verilen teklif bedeli içerisinde KAR MARJI OLARAK HİÇ BİR BEDELİN bulunmaması sebebi ile ilgili firmalarca teklif bedelleri ilgili yasa gereği savunulamayacağından, ilgili firmaların teklifi … değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu idareye usulüne uygun şikâyet başvurusunda bulunulmasıdır.
Bu çerçevede, başvuru sahibinin idareye yaptığı şikâyet başvurusunda yer alan yaklaşık maliyete ve aşırı düşük teklif sorgulamasına dair hususların somut delillere ve hukuki gerekçelere dayanmadığı, başvuru sahibince ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olup olmadığı hususunda dahi bilgi sahibi olmaksızın ve aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi yönüyle mevzuata aykırı olduğu belirtilmeksizin başvuruda bulunulduğu anlaşılmış olup, sonuç olarak idareye yapılan şikâyet başvurusunun, mevzuata uygun bir şikâyet başvurusu olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak başvuru sahibinin yaklaşık maliyete dair iddialarının 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince süre ve şekil yönünden, diğer taraftan aşırı düşük teklif sorgulamasına dair iddialarının ise şekil yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Başvurunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.(¤¤)