(4734 S. K. m. 54, 65) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 9, 59) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 78)
Toplantı No: 2013/020
Gündem No: 3
Karar Tarihi: 08.03.2013
Karar No: 2013/UH.I-1284
Şikayetçi: Zirve İnşaat Taahhüt Taşımacılık San. Ve Tic. Ltd. Şti., ORHANTEPE MAH. ÇAMLIK SOK. NO:30 DARGOS/ İSTANBUL
İhaleyi Yapan Daire: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Güzeltepe Mahallesi Alibey Caddesi No:7 34060 İSTANBUL
Başvuru Tarih ve Sayısı: 15.02.2013/5792
Başvuruya Konu İhale: 2012/182231 İhale Kayıt Numaralı "Çamur Nakli" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 14.01.2013 tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Çamur Nakli” ihalesine ilişkin olarak Zirve İnşaat Taahhüt Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 29.01.2013 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 05.02.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.02.2013 tarih ve 5792 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/750 sayılı şikayet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle, ihale komisyonunun karsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan ihaleyi sonuçlandırmasının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde işin adının “Çamur Nakli” olarak düzenlendiği,
Anılan Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde makine ve ekipmana ilişkin olarak “7.5.2.
Makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olması şartı aranmayacaktır.
Makine, teçhizat ve diğer ekipman sayısı ve niteliği:
Makine ve ekipmanın cinsi: En az 19 ton kapasiteli çamur taşımaya elverişli kamyon-10 adet” düzenlemesine,
İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Araçların yakıt, bakım/onarım, sigorta(İhale dokümanlarında idare tarafından karşılanması öngörülmemiş sigortalar) KDV hariç ödenecek her türlü vergi, resim, harç ve sözleşme giderleri(damga vergisi, karar pulu) ,ulaşım, nakliye(indirme-bindirme, yükleme işlemleri dahil)
25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. Ayrıca bu dokümanın 47.1.Diğer Hususlar maddesinde belirtilen hususlara ilişkin bedeller teklif fiyata dahildir..” düzenlemesine,
Yine aynı Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde “47.1.
-İsteklilerin hizmeti yerine getirmek için görevlendirecekleri araç ve şoför sayısı teknik şartnamenin 4.6.'ıncı maddesi (Tablo 3 )'te belirtildiği gibi olacaktır.” düzenlemesine,
Teknik Şartname’nin “Konu ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde yapılacak işin tanımı ile ilgili olarak “Bu Şartname, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (bu Şartname’de ‘İdare’ olarak anılacaktır.)Su Arıtma Dairesi Başkanlığı Ömerli, Kağıthane, İkitelli, Büyükçekmece, Cumhuriyet ve Taşoluk İçmesuyu Arıtma Tesislerinden atık olarak elde edilen çamurun düzenli olarak nakliyesi ve ilgili hususları içerir” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
Yine anılan Şartname’nin 4.6’ ncı maddesinde de araç sayısı, şoför sayısı ve araç yaşına ilişkin olarak:
Tesis Adı Araç Sayısı En az şoför Aracın Taşıyacağı Aracın Yaşı
sayısı Yük miktarı En fazla(Söz)
(Ton) (Yıl)
Ömerli 2 2 19 3
Kağıthane 3 3 19 3
İkitelli 3 3 19 3
B.Çekmece 2 2 19 3
şeklinde belirlemeler yapılmıştır. Ayrıca yine Teknik Şartname’nin “Yapılacak İşler” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci alt maddesinde “Tesislerden çıkan çamur, yükleniciye ait araç ve şoförler vasıtasıyla, düzenli depolama alanına, tuğla imalat fabrikasına taşınacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1’inci maddesinde “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.”
78.2 nci maddesinde “Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.”
78.3 üncü maddesinde ise “Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir…” şeklinde açıklamalar yer almaktadır.
Şikayete konu ihalenin konusu “Çamur Nakli” hizmeti alımı olup, İdari Şartname ve Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelerden ve Tebliğin yukarıda belirtilen açıklamalarından ihale konusu işin personel çalıştırmaya dayalı bir hizmet alımı işi olmadığı anlaşılmaktadır.
4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’ inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karı eklenir. Bu tutar, kar hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,
Aynı Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.
(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm gereğince aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye Kurum yetkili kılınmış olup, ihale komisyonunca, Kurum tarafından belirlenmiş kriterlere uygun olarak diğer tekliflere veya belirlenen yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan teklifleri tespit zorunluluğunun var olduğu ve bu hususa ilişkin olarak idareye verilmiş herhangi bir takdir yetkisinden bahsedilemeyeceği hususları dikkate alındığında,
İstikrar kazanmış Kurul kararlarına göre hizmet alımı ihalelerinde teklif tutarı karsız yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması, gerekmektedir.
İdarece ihalenin yaklaşık maliyeti, yapılan piyasa araştırması sonucu toplam 3.778.970,00 TL olarak belirlenmiştir. Yaklaşık maliyetin tespitinde ise idarece yüklenici karı belirtilmemiştir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kar eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kar oranına ilişkin olarak da ayrıca bir belirleme yapılmadığından başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kar içerdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.
Başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 3.778.970,00 TL olduğu dikkate alındığında karsız yaklaşık maliyet tutarı 3.149.141,66 TL olarak hesaplanmıştır. Buna göre idarece teklifi kar hariç yaklaşık maliyet tutarı olan 3.149.141,66 TL’nin altında kalan ve teklifi geçerli olan dört istekliden de açıklama istenilmediği görülmüştür. Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları doğrultusunda, teklifi kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan HMC Yapı San. Tic. Ltd. Şti., Zirve İnş. Taah. San. Tic .Ltd. Şti., Gurbetoğlu İnş. San. Tic. A.Ş, Tureks Tur. Tem. Hiz. Tic. San. A.Ş.den Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası uygun bulunmuştur.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, 3.149.141,66 TL olan karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek, sorgulamaya tabi tutulmaları ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)