(4734 S. K. m. 38, 47, 54, 56, 65) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 20)
Toplantı No: 2009/010
Gündem No: 128
Karar Tarihi: 02.02.2009
Karar No: 2009/UH.I-533
Şikayetçi:
Yılmaz Güngör İnş. Nak. Tem. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Aşağı Karasu Mah. Barış Cad. No:34 Hizan/BİTLİS
İhaleyi yapan idare:
Tatvan Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi Baştabipliği, Esentepe Mah. Bitlis Yolu Üzeri No:2 Tatvan/BİTLİS
Başvuru tarih ve sayısı:
29.12.2008 / 37348
Başvuruya konu ihale:
2008/171881 İhale Kayıt Numaralı "Genel Temizlik Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
29.01.2009 tarih ve I.H.54.87.0085/2008-97E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Tatvan Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi Baştabipliği tarafından 24.11.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Temizlik Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Yılmaz Güngör İnş. Nak. Tem. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 16.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 17.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.12.2008 tarih ve 37348 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.12.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
Tatvan Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi Baştabipliği Hastanesi tarafından “Genel Temizlik Hizmeti Alım İşi”’nin 24.11.2008 tarihinde ihale edildiği, söz konusu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği bedelin idari şartnamenin 26 ncı maddesinde belirtilen teklif fiyata dahil masrafları karşılamadığı, anılan şartnamenin 26 ncı maddesinde giyim ücretinin ayni olarak karşılanacağının belirtildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin asgari işçilik maliyetinden sadece 0,76 YKr. fazla olduğu, bu bedele istenilen giyimin karşılanmasının hayatın doğal akışına uygun olmadığı, ihalenin anılan istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.
A) Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
Başvuru dilekçesinde; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin asgari işçilik maliyetinden sadece 0,76 YKr. fazla olduğu, bu bedele istenilen giyimin karşılanmasının hayatın doğal akışına uygun olmadığı, ihalenin anılan istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.
Şikayet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında; “ İlgi dilekçenize istinaden yaptığımız inceleme ve tetkikler sonucunda, idari şartnamemizde de belirtildiği üzere en düşük teklif değerlendirmesinden dolayı ihaleye iştirak eden ve en düşük teklif veren firmalardan aşırı düşük sorgulaması istenmiştir.
İhale uhdesinde kalan Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin vermiş olduğu aşırı düşük sorgulaması sonucu ilgili firma sorgulamasını vermiş ve taahhütte bulunmuştur. Bahse konu olan şikayet dilekçenizde belirtmiş olduğunuz şikayet konusu durumlar incelenmiş olup, kararda herhangi bir değişikliğe gerek görülmemiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adının; “Genel Temizlik Hizmeti İşi” olarak tanımlandığı, fiziki miktar ve türünün 37 kişi ile 12 ay olarak belirlendiği,
İdari şartnamenin “ Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26 ncı maddesinde; “26.1.İsteklice teklif edilen fiyata sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.
26.2. (26.1) nci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilecektir.
26.3. Ayrıca a) Yol ücreti çalıştırılacak personeller için aylık (bir işçi) 26 gün brüt = 1,5 x 26 = 39,00 YTL.
b) Giyim ücreti çalıştırılacak personeller için yıllık ayni olarak hesaplanacaktır. (2 forma)
Bu giderler teklif fiyata dahildir. Bu ödemelerden yol bedeli maaş bordrosunda ayrıca gösterilecek ve işçilere ödenecektir (nakti) …. teklif fiyata dahildir.
c) Çalıştırılacak işçilerin yemek bedeli hastanemiz tarafından karşılanacaktır.
d) SSK risk primi % 2 (iki) üzerinden hesaplanacaktır.
e) Resmi ve dini bayram tatil günleri 110 gün olarak hesaplanmıştır.
26.4. Ancak sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV) ilgili mevzuat çerçevesinde idarece yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
Yukarıda düzenlemeden anlaşıldığı gibi söz konusu ihalede iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı % 2 olarak belirtilmiştir.
29/09/2008 tarihli ve 27012 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesi yayımlanmış ve 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarifeye göre temizlik ihalelerinde iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı daha önce % 2 iken, % 1 olarak değiştirilmiştir.
İş kazası ve sigorta risk prim oranının % 2 olarak belirtilmesine ilişkin değerlendirme Kararın (B) bölümünde yer almaktadır.
İdarece ihale dokümanında yapılan düzenlemeler esas alındığında, işçilik hesaplama modülü kullanılarak yapılan hesaplamada işçilik ve nakdi olarak ödeneceği belirtilen yol bedeli dahil, ayni karşılanacağı anlaşılan giysi hariç, % 2 “İş kazaları ve meslek hastalıkları risk prim oranı”na göre ve % 3 sözleşme gideri dahil edilmek üzere şikayet konusu ihalede 12 ay için asgari maliyet toplamının 382.612,78-YTL olduğu belirlenmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin birinci bölümünün XIII üncü maddesinin (H/b) bendinde; Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir.
Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.
Hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme ve genel giderler idarece hazırlanan teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.” açıklaması yer almaktadır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ilişkin açıklamasında, 37 işçinin asgari ücret üzerinden 1 yıllık yol ücreti, resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü ödenecek tatil ücreti ve % 3 sözleşme giderleri toplamı asgari maliyetini 382.612,78 YTL hesapladığı, giyim ücreti olarak, 37 işçi için öngörülen yazlık kışlık ikişer forma toplam 74 forma için 0,76 YTL (1 işçi için 0,02 YTL) öngörüldüğü, giyim bedeline ilişkin masrafın Atabay Ticaret’ten alınan 27.11.2008 tarihli proforma fatura ile tevsik edildiği belirlenmiştir.
Şikayet konusu husus, mevzuat hükümleri ve ihale dokümanında yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen giyime ilişkin bedelin hayatın olağan akışına aykırı olduğu görüldüğünden ekonomik açıdan birinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
ğ) İhale dokümanına süresinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmamış ise, dokümanda teklif bedellerinin birbiriyle karşılaştırılmasını engelleyen eksiklik, belirsizlik veya çelişki yaratan bir düzenlemenin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan incelemede;
İdarece ihalenin ilanının yayınlanmasından önce yaklaşık maliyet hazırlanması aşamasında Sosyal Güvenlik Kurumu Bitlis Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne 09.10.2008 tarihli yazı ile işçi maliyetlerinin bildirilmesi konusunda yazı yazıldığı, Bitlis Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nün 15.10.2008 tarihli yazısı ile söz konusu maliyetlerin bildirildiği belirlenmiştir. Bitlis Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nün 15.10.2008 tarihli yazısında ise işçi maliyetlerinin ve prim oranlarının bildirildiği anlaşılmıştır. Anılan yazıda, şikayet konusu ihaleye ilişkin iş kazaları ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı % 2 olarak belirtilmiştir.
İdarece idari şartnamenin ilgili hükmünde de iş kazaları ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı % 2 olarak düzenlenmiştir.
Oysa, 29/09/2008 tarihli ve 27012 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesi yayımlanmış ve 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarifeye göre temizlik ihalelerinde iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı daha önce % 2 iken, % 1 olarak değiştirilmiştir.
Söz konusu ihalede her ne kadar idarenin kusuru dışında da olsa, ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan ve şikayet konusu ihale için geçerli olan doğru iş kazası ve meslek hastalığı sigorta risk prim oranı belirtilmemiştir.
İhalede teklif sahipleri idari şartnamede belirtilmiş olan % 2 oranı üzerinden teklif vermişlerdir. Şikayet konusu ihalenin götürü bedel üzerinden ihale edildiği dikkate alındığında, söz konusu yanlışlık ihale üzerinde bırakılan istekliye %1 oranında fazla ödeme sonucunu doğuracağından, belirtilen aykırılık nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
i) Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ikinci teklifin geçerli olup olmadığı yönünden yapılan incelemede;
İhalede ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde ise, söz konusu istekli tarafından da 37 işçi 74 forma için toplam 57,17 YTL, 1 forma için 0,772 YTL öngörüldüğü ve proforma fatura ile söz konusu bedelin tevsik edildiği belirlenmiştir.
Dolayısıyla, başvuru sahibinin de giyim için ön gördüğü bedelin hayatın olağan akışına aykırı olduğu görüldüğünden ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen başvuru sahibinin de teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)