(4734 S. K. m. 5, 8, 13, 26, 37, 38, 41, 54, 56, 63, 65) (4857 S. K. m. 47) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 20)
Toplantı No: 2009/011
Gündem No: 164
Karar Tarihi: 09.02.2009
Karar No: 2009/UH.I-648
Şikayetçi:
Bakartaş Temizlik ve Sosyal Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Bağlarbaşı Mah. İnönü Cad. Okumuş İş Merk. No:161 K:3 Maltepe/İSTANBUL
İhaleyi yapan idare:
İstanbul Yakacık Doğumevi ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği, Çarşı Mah. Soğanlık Cad. No:17 Yakacık Kartal/İSTANBUL
Başvuru tarih ve sayısı:
06.01.2009 / 376
Başvuruya konu ihale:
2008/172041 İhale Kayıt Numaralı "Hasta ve Ziyaretçi Yönlendirme Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
06.02.2009 tarih ve I.H.00.84.0063/2009-4E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
İstanbul Yakacık Doğumevi ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği tarafından 25.11.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hasta ve Ziyaretçi Yönlendirme Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Bakartaş Temizlik ve Sosyal Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 26.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 30.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.01.2009 tarih ve 376 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.01.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
25.11.2008 tarihinde yapılan ihalede idare tarafından giyim bedeli ile ilgili olarak firmalarından açıklama istenildiği, 01.12.2008 tarih ve 54 sayılı yazı ile teklifin bütünü ile giyim bedeline ilişkin olarak açıklama yapılarak tevsik edici belgelerin idareye sunulduğu, 05.12.2008 tarih ve 5147 sayılı kesinleşen ihale kararı ile ihalenin kendilerinden daha yüksek teklif sunan firmalar üzerinde bırakıldığının görüldüğü,
İdareden 05.12.2008 tarih ve 55 sayılı yazı ile 4734 sayılı Kanunun 41 inci maddesi gereğince açıklama istediklerinde idarenin 17.12.2008 tarih ve 5314 sayılı yazı ile firmalarının giyim bedelinin piyasa koşullarına uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığının belirtildiği, birim fiyat teklif cetvelinin aşağıda dökümünün yapıldığı,
HZYH sorumlusu personelin işverene maliyeti: 13.730,86 YTL
1 kişi x 11 ay
(Asg. Üc.%35 fazlası+Aylık 135,20 YTL yol ücr + %3 söz. gid. dahil)
HZYH sorumlusu personelin 21 günlük işverene maliyeti: 873,81 YTL
1 kişi x21 gün
(Asg. Üc. %35 fazl. + aylık 135,20 YTL yol ücr + %3 söz. gid. dahil)
HZYH personelinin işverene maliyeti: 265.822,15YT
20 kişi x 11 ay
(Asg. Üc. %30 fazl. + aylık 135,20 YTL yol ücr + %3 söz. gid. dahil)
HZYH personelinin 21 günlük işverene maliyeti: 16.914,66 YTL
(Asg. Üc. %30 fazl. + aylık 135,20 YTL yol ücr + %3 söz. gid. dahil)
Bayan personel giyim ücreti yazlık-kışlık 5 takım: 25,75 YTL
(%3 söz. gid. dahil)
Erkek personel giyim ücreti yazlık-kışlık 5 takım: 25,75 YTL
(%3 söz. gid. dahil)
Erkek personel giyim ücreti yazlık-kışlık 11 k.: 22,66 YTL
(%3 söz. gid. dahil)
TOPLAM TUTAR: 297.415,64 YTL
Giyim malzemelerini temin ettikleri tedarikçi firmaların şirkete yaptığı iskontonun tamamının teklif fiyata yansıtıldığı, sunulan proforma faturanın yasal olduğu, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesinde; “Belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin ayrıntılı değerlendirmelerine geçilir. Bu aşamadan sonra isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenir” denildiği, bu açıdan da bakıldığında firmalarının bahse konu işe ilişkin referanslarının idareden almış olduğu yeterlik ile tescil edildiği,
İdarenin yakın tarihte yaptığı güvenlik hizmet alımı işinde ihale üzerinde bırakılan firmanın giyim bedelinin kişi başı 30,00 YTL’ye yakın bir rakam olduğu (2 pantolon, 2 gömlek, 2 ayakkabı, 1 mont, 2 kravat, 2 kemer, 1 çorap, 1 kepi kapsadığı), Bilgi İşlem Veri ve Kontrol Elemanı Hizmet Alımı ihalesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin giyim bedelinin kişi başı tahmini 0,23 YTL olduğu,
İdarenin her iki ihalede de düşük kıyafet bedelini uygun bulmasına rağmen bahse konu ihalede uygun bulmamasının 4734 sayılı kanunun 5 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği, ihale komisyonunun takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, kesinleşen ihale kararının iptal edilmesi gerektiği
İddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Şikayete konu ihale 11.01.2009 -31.12.2009 tarihleri arasında 1 sorumlu müdür personel ve 20 yönlendirme hizmeti elemanı ile 11 ay 21 takvim günü üzerinden Hasta ve Ziyaretçi Yönlendirme Hizmeti alımı olup, İdari Şartnamenin 26 ncı maddesinde; işçilerin yol ve giyim bedelinin teklif fiyata dahil olduğu, yol bedelinin günlük 5,20 YTL aylık 26 gün üzerinden brüt 135,20 YTL olup ve nakdi olarak ödeneceği, yüklenicinin personeline teknik şartnamede belirtilen özellikte iş kıyafetini ayni olarak vereceği, iş kazaları meslek hastalıkları sigortası prim oranının %1,00, hasta ve ziyaretçi hizmet elemanlarına asgari ücretin %30 fazlası, sorumlu müdür personele asgari ücretin %35 fazlası kadar ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Teknik şartnamenin “yüklenicinin yükümlülükleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; giyim kalemlerinin miktar ve türü liste halinde belirtilmiştir.
Bahse konu ihalede asgari işçilik maliyeti; idari şartnamede tutarları belirtilen ücretler ile idari şartnamede öngörülen yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır.
Bahse konu ihalede teklif edilmesi gereken asgari teklif tutarı giyim bedeli ve giyim bedeli için %3 sözleşme gideri hariç (işçilik ücreti+yol bedeli dahil) KİK hesaplama modülüne göre 297.341,53 YTL’dir. Başvuru sahibi firmanın teklif fiyatı 297.415,64 YTL.’dir.
İhale komisyonunun 25.11.2008 tarihli kararı ile; ihaleye katılan isteklilerin işçilik maliyeti olan 297.341,53 YTL’nin üzerinde teklif verdiği ancak giyim için hesaplanan maliyetin altında teklif veren Divan, Bakartaş, Lider, Startem, Ayzem ve Sağnak firmalarından bu maliyet kalemine ilişkin olarak açıklama istenilmesine karar verilmiş ve 25.11.2008 tarihli yazı ile anılan firmalardan beyan ettikleri giyim maliyet bedelinin fatura, irsaliye vs. belgeler ile 01.12.2008 tarihi saat 13’e kadar açıklama yapmaları istenilmiştir
Başvuru sahibi Bakartaş Temizlik ve Sosyal Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 01.12.2008 tarihli açıklamasında; giyime ilişkin olarak Atateks Tekstil Gıda Oto San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş teknik şartnamede belirtilen bayan ve bay personelin bir kişi yazlık ve kışlık kıyafet bedelinin 5,00 YTL’den 1 erkek personelin 2 adet iş önlüğünün 2,00 YTL’den verileceğine ilişkin yazının sunulduğu görülmüştür.
03.12.2008 tarihinde ihale komisyonu tarafından yapılan açıklamaların incelenmesi sonucunda; başvuru sabinin arasında yer aldığı Divan ve Startem firmalarının giyim için vermiş oldukları teklifin, her ne kadar proforma fatura ile belgelense de piyasa koşullarında, 10 personelin ayakkabı dahil elbiselerinin yazlık ve kışlık olarak alınabilmesinin mümkün olmayacağı ve bu nedenle bu firmaların tekliflerinin işçilik ve giyim maliyetini karşılamayacağı belirtilerek firmaların açıklamaları uygun bulunmayarak teklifleri değerlendirme dışı bırakılmıştır .
4734 sayılı Kanunun “aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;
“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi - H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi - b) Hizmet Alımı İhalelerinde” bölümünde;
“Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. Ayrıca bu hizmetlerde amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderlerin sözleşme ve genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarında bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir..
Amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatı ile ilgili giderler sözleşme ve genel giderler içinde değerlendirildiğinden, idari şartnamelerin "teklif fiyata dahil olan masraflar" kısmında bu giderler için bir bedel öngörülmeyecektir.
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir.
…...
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.
Hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme ve genel giderler idarece hazırlanan teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.
Hizmet alım ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması durumunda idarelerce açıklama talep yazılarında, "teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek" açıklama istenecektir.
…
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde Kurumca, ilgililerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan "işçilik hesaplama modülü"ne www.kik.gov.tr adresinden ulaşılabilecektir.açıklaması yer almaktadır.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca ihale komisyonu diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edip 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteyecek ve istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeleri değerlendirilerek karar verecektir.
İstekliler tarafından belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak değerlendirme yapma yetkisi ihale komisyonlarına verilmiş olup bu değerlendirme sonucu açıklamaların uygun olup olmadığı noktasında da ihale komisyonlarının takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı bir yetkidir.
Başvuru sahibinin yaptığı açıklamada yer alan bir maliyet kaleminin salt belgelendirilmiş olmasının açıklamanın uygun görülmesine yeterli olmayacağı, firmanın teklif ettiği giyim bedelinin hayatın olağan akışına uygun olması ve ihale konusu işi yapabilmesine karine teşkil etmesi gerekmektedir. Bu nedenle giyim giderlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması yapan başvuru sahibi isteklinin, bu giderlerini nasıl karşılayacağını belgelerle desteklemesi ve bu belgelerinde işin yapılabileceğine karine teşkil etmesi için belge tutarlarının piyasa koşullarına ve hayatın olağan akışına uygun olması gerektiği açıktır. Bu bağlamda başvuru sahibi tarafından teknik şartnamede yer verilen giyim kalemlerinin öngörülen giyim bedeli ile piyasa koşullarında karşılanmasının mümkün olamayacağı gerekçesiyle idarenin başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmayarak teklifini değerlendirme dışı bırakması işleminde teknik şartnamede yer alan giyim kalemleri ve miktarı ile ihaleye teklif veren firmaların teklifi ve idarece yaklaşık maliyet hesaplamasında giyim için öngörülen tutar dikkate alındığında mevzuata aykırılık bulunmadığından başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde görülmemiştir.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
b) İlanın usulüne uygun yapılıp yapılamadığı yönünden yapılan incelemede;
Bahse konu ihale 21 günlük ilan süresine tabi olup, 25.11.2008 tarihinde ihalesi yapılan ihalede ihale ilanı Kamu İhale Bülteninde 03.11.2008 tarihinde, düzeltme ilanı ise aynı bültende 05.11.2008 tarihinde yayımlanmıştır. Ancak, ihale ilanı yerel gazetede 08.11.2008 tarihinde yayımlanmıştır.
4734 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde bu Kanunun 13 ve 63 üncü maddelerinin uygulanmasında yaklaşık maliyet dikkate alınarak kullanılacak eşik değerler; genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin mal ve hizmet alımlarında 561.858 YTL, Kanun kapsamındaki diğer idarelerin mal ve hizmet alımlarında 934.763 YTL olarak belirlenmiştir.
Aynı Kanunun 13 üncü maddesinde; bütün isteklilere tekliflerini hazırlayabilmeleri için yeterli süre tanımak suretiyle; yaklaşık maliyeti 8 inci maddede belirtilen eşik değerlerin altında kalan ihalelerden; yaklaşık maliyeti 122.386 TL’nin üzerinde ve eşik değerin altında olan mal veya hizmet alımları ihalesi, ihale tarihinden en az yirmibir gün önce Kamu İhale Bülteninde ve işin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin birinde, en az birer defa yayımlanmak suretiyle ilân edilerek duyurulacağı hüküm altına alınmıştır.
Bahse konu ihalede ihale tarihi 25.11.2008 olup, ihale ilanı yerel gazetede 08.11.2008 tarihinde 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen süreden daha kısa bir süreli olarak yayımlanmıştır. Bu durum 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
Diğer taraftan 4734 sayılı Kanunun “ilanın uygun olmaması” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; anılan Kanunun “13, 24 ve 25 inci maddelerdeki hükümlere uygun olmayan ilânlar geçersizdir. Bu durumda, ilân bu maddelere uygun bir şekilde yenilenmedikçe ihale veya ön yeterlik yapılamaz.” hükmü bulunmaktadır. Anılan hüküm uyarınca ihale ilanının 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine uygun olması gerekmekte olup, ilan sürelerinde bu maddeye aykırılığın bulunması halinde ilan geçersiz olacağından ilan bu maddelere uygun olarak yenilenmediği sürece ihale yapılamamaktadır. Bu nedenle bahse konu ihalede yerel gazetede yayımlanan ihale ilanı 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine ayrılık taşımaktadır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlem olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1- 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
2- Fazla yatırılan 301,00 TL başvuru bedelinin başvuru sahibinin isteği halinde iadesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)