(4734 S. K. m. 38, 54, 56, 65) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 5, 20) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ m. 13)
Toplantı No: 2009/011
Gündem No: 80
Karar Tarihi: 09.02.2009
Karar No: 2009/UH.II-725
Şikayetçi:
Efe Temizlik Yemek Müteahhitlik İnşaat Turizm Orman Ür. B.Sayar İth. İhr. Ltd. Şti., Karadeniz Cad. Naiboğlu Apt. K:1 Pazar/RİZE
İhaleyi yapan idare:
Rize Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, Müftü Mah. Stadyum Sokak RİZE
Başvuru tarih ve sayısı:
29.12.2008 / 37471
Başvuruya konu ihale:
2008/177069 İhale Kayıt Numaralı "Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
29.01.2009 tarih ve H.55.20.0228/2009-1E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Rize Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 02.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Efe Tem. Yem. Müt. İnş. Tur. Orm. Ürn. Bil. İth. İhr. Ltd. Şti. – Yıltem Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin 19.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 22.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.12.2008 tarih ve 37471 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.12.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
1) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin tespit edilen mevzuata aykırılığın değerlendirilerek gereği yapılmak üzere ihaleyi yapan idareye bildirilmesine,
2) 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu,
2) Rize Belediyesinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortağı olduğu,
3) Sigorta risk prim oranının %2 olarak değil %1,5 olarak belirlenmesi gerektiği,
İddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin 2 nci maddesinin (a) bendinde ihale konusu işin adının; “Genel Temizlik Hizmet Alımı” şeklinde belirlendiği, (c) bendinde fiziki miktar ve türünün; “30 işçi, Genel Temizlik Hizmetinin 12 ay süre ile yaptırılması” şeklinde belirlendiği görülmüştür (Ek:7).
İdari şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı 26 ncı maddesinde;
“26.1-a)- Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince Temizlik Malzemeleri, Brüt asgari ücret, Giyecek bedeli, Yemek, Yol bedeli, sigorta, vergi, Resim, Harç, K.İ.K. payı, Noter, Sözleşme Gideri v.b. masraflar teklif fiyata dahildir.
26.2. (26.1) nci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilecektir.
26.3. Ayrıca, asgari ücrete ilaveten,
a) Yol gideri günlük brüt (2,00 YTL.) olarak teklif fiyata dahil edilecektir.
b) Yemek Gideri günlük brüt (4,00 YTL) olarak teklif fiyata dahil edilecektir. Yemek ve yol giderlerinin aylık gün sayısı 26 (Yirmi altı) gün esas alınacaktır ve bordroda yemek ve yol giderleri gösterilecektir.
c) Teknik şartnamede belirtilen temizlik malzemeleri, teklif fiyata dahil edilecektir.
d) Yüklenici çalıştıracağı personeline idarenin belirleyeceği renkte ve modelde bir takım iş elbisesi personele verecektir, teklif fiyata dahil edilecektir.
e) İş kazası ve meslek hastalıkları SSK pirim oranı % 2 olarak hesaplanacaktır.
f) Sözleşme gideri % 3 olacak şekilde belirlenmiştir.
26.4. Ancak sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde idarece yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,
Teknik şartnamenin “Temizlik Malzemeleri” başlıklı kısmında; “İl Müdürlüğümüz ve İlçe Müdürlüklerimizin hizmet binaları ve tesislerinde tüm hizmet bölümlerinin ve çevrelerinin genel temizliği için aşağıda yazılı olan sarf malzemeler firma tararından temin edilecektir.” düzenlemesi,
Teknik şartnamenin “Giyecek” başlıklı kısmında; “Firma tarafından 12 ay boyunca 1’er takım iş önlüğü işçilere temin edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.
%18,5 işveren sigorta primi, %2 sigorta risk primi üzerinden; idari şartnamede belirtilen teklif fiyata dahil masraflardan yol, yemek, brüt asgari ücret işçilik maliyeti ve %3 sözleşme ve diğer giderler dahil, giyecek hariç teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamı 358.207,63 YTL’dir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.
İhale komisyonu tarafından, teklif ettiği fiyat yaklaşık maliyete göre düşük bulunan ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklifine ilişkin açıklama istenildiği görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ilişkin açıklamasında, 30 işçinin asgari ücret üzerinden işçilik maliyeti, 1 yıllık yol ücreti, yemek ücreti ve %3 sözleşme giderleri toplamı teklif edilmesi gereken asgari maliyeti 358.207,64 YTL hesapladığı, giyim ücreti olarak, 30 işçi için öngörülen 30 takım iş önlüğüne 30 YTL fiyat teklif eden bir giyim firmasından alınmış proforma faturayı sunduğu, temizlik malzemesi maliyeti olarak teknik şartnamedeki malzeme listesine 528,24 YTL fiyat teklif eden bir temizlik firmasından alınmış proforma faturayı sunduğu, 4,04 YTL işletme kârı öngörüldüğü ve bu şekilde:
İşçilik maliyeti:358.207,64 YTL
Giyim bedeli: 30,00 YTL
Giyim bedeli üzerinden %3 sözleşme gideri: 0,90 YTL
Temizlik malzemesi bedeli: 528,24 YTL
Temizlik malzemesi bedeli üzerinden %3 sözleşme gideri: 15,85 YTL İşletme kârı: 4,04 YTL
İşletme kârı üzerinden %3 sözleşme gideri: 0,13 YTL
Toplam teklif fiyatı:358.786,80 YTL
Teklif fiyatını açıkladığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük tekliflerinin değerlendirilmesine açıklama getiren XIII\H-b kısmında; “… Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Asgari ücretin üzerinde ödeme öngörülen işlerde brüt asgari ücret yerine öngörülen bu fazla tutar yazılacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
…
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır…” açıklaması yer almaktadır.
Tebliğ açıklamasına göre malzeme ve kâr gibi diğer maliyet kalemleri üzerinden % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderlerin teklif fiyatı içerisinde gösterilmemesi gerekmektedir.
İhale üzerinde bırakılan istekli teklif açıklamasında temizlik malzemesi ve işletme kârı üzerinden, toplamı 15,85 + 0,13 = 15,98 YTL tutan, %3 sözleşme ve genel gider maliyeti öngörmüştür. Fazladan öngörülen bu maliyet fiiliyatta, isteklinin teklif fiyatı içerisinde 15,98 YTL kâr artışına tekabül etmekte olup neticede, teklif içinde; 4,04 YTL işletme kârı + 15,98 YTL = 20,02 YTL kâr öngörülmüş olmaktadır.
İhale üzerinde bırakılan istekli aşırı düşük bulunan teklifine ilişkin açıklamasında giyim ve temizlik malzemesi hariç teklif edilmesi gereken asgari maliyet toplamını 358.207,64YTL olarak, 1 kuruş fazla olmakla birlikte, doğru bir şekilde hesaplamış, giyim bedeline ilişkin 30 takım iş önlüğüne 30 YTL, temizlik malzemesi maliyetine ilişkini ise teknik şartnamedeki malzeme listesine bir yıl için 528,24 YTL fiyat öngörmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen temizlik malzemesi maliyetine ilişkin bedelin hayatın olağan akışına aykırı olduğu görüldüğünden isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 13’üncü maddesinde “…..(2) İdareye şikayet başvurusunda bulunulmadan veya idareye yapılan şikayet başvurusu hakkında idarece bir karar alınmadan ve otuz günlük karar verme süresi beklenilmeden doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu başvurular ilgili idareye gönderilir. Ayrıca başvuru sahibine de bilgi verilir. İdareye yapılan şikayet başvurusundan farklı bir konu ile Kuruma başvurulması halinde, itirazen şikayet başvuru konusuna ilişkin idarenin cevabının alınmamış olması nedeniyle başvuru aynı işlemlere tabi tutulacaktır. İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, dilekçe tekrar idareye gönderilmeyecek Kurum tarafından değerlendirmeye alınacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
Bu itibarla, başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda yer vermeyip Kuruma itirazen şikayet başvurusunda yer verdiği iddiası, iddiaların incelenmesi kapsamında değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “İdarenin Ortağı Olduğu Şirketler” başlıklı IX/G-1 kısmında; “…Buna göre, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerin ortak oldukları şirketlerin, sermaye paylarına bakılmaksızın idarelerin ihalelerine katılması mümkündür…” açıklaması yer aldığından, iddia edildiği üzere Rize Belediyesi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortağı olması halinde de mevzuata aykırılık teşkil etmeyeceğinden iddia yerinde bulunmamıştır.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Şikayet ehliyeti” başlıklı 5 inci maddesinde; “…(2) İstekliler, ihaleye teklif sunduktan sonra ihale dokümanına, adaylar ise ön yeterlik başvurusunda bulunduktan sonra ön yeterlik dokümanına yönelik şikayet başvurusunda bulunamaz…” hükmü yer almaktadır.
Başvuru sahibinin 28.11.2008 tarihinde doküman satın almasına rağmen dokümana ilişkin olan bu iddiasına, ihaleye teklif verdikten sonra 29.12.2008 tarihli itirazen şikayet başvurusunda yer verdiği, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca başvuru sahibinin dokümana şikayet ehliyeti bulunmadığı anlaşılmakla birlikte şikayet mevzuu Yönetmeliğin 20 nci maddesinde sayılan inceleme konularından (ğ) bendi kapsamına girdiği anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası Kararın (B) kısmında incelenmiştir.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
ğ) İhale dokümanına süresinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmamış ise, dokümanda teklif bedellerinin birbiriyle karşılaştırılmasını engelleyen eksiklik, belirsizlik veya çelişki yaratan bir düzenlemenin bulunup bulunmadığı yönünden yapılan incelemede;
İdari şartnamenin 26.3.e maddesinde iş kazası ve meslek hastalıkları pirim oranı % 2 olarak belirlenmiş olup, 29.09.2008 tarih ve 27012 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren Kısa Vadeli Sigorta Kolları Prim Tarifesine göre temizlik faaliyetlerinin iş kazası ve meslek hastalıkları pirim oranı %1 olarak değiştirilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar” başlıklı XIII/G kısmının altıncı bendinde; “Uygulanması gerekecek iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranları, idari şartnamede yazıldığı şekilde işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili sigorta müdürlüğünden alınacak yazı ile tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılacak, yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecektir. Ancak idari şartname ve sözleşme tasarısında sadece “genel temizlik” veya “bina içi temizliği” yazan işlerde Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığının 7/4/2005 tarih ve 16-335 Ek sayılı Genelgesine göre bu tür işler için İş Kazaları İle Meslek Hastalıkları Sigortası Prim tarifesinin 5 inci maddesi gereği (8592) iş kodu ile (II) tehlike sınıfına göre tasnif edilerek % 2 oranının uygulanması gerekeceğinden, idari şartname ve sözleşme tasarısında sadece “genel temizlik” veya “bina içi temizliği” yazan işlerde, ilgili sigorta müdürlüğüne başvurulmadan iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranı idari şartnameye % 2 olarak yazılabilecektir. İdareler, idari şartnamede yazan prim oranı üzerinden aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenip düzenlemediğini kontrol ederek hakediş ödemelerini yapacaklardır.” açıklaması yer almaktadır.
İdare tarafından, ihale tarihi 01.10.2008 tarihinden sonra olan “Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin iş kazası ve meslek hastalıkları pirim oranını 01.10.2008 tarihinden sonra yürürlükte olan %1 oranı olarak değil %2 olarak belirlemesi mevzuata aykırı bulunmuştur.
i) Ön yeterlik aşamasında başvuruların, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ikinci teklifin geçerli olup olmadığı yönünden yapılan incelemede;
1) İdari şartnamenin 7.2.1 inci maddesinde; “Teklif edilen bedelin % 5’ inden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenecek tutarda, bankalar nezdindeki kullanılmamış nakit kredisi veya kullanılmamış teminat mektubu kredisini ya da serbest mevduatını gösterir, yerli veya yabancı bankalardan alınacak belgelerin verilmesi zorunludur.
Gerek görüldüğünde bu belgelerin ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden teyidi idarelerce yapılır. Faks ile yapılan teyitlerin, en az iki yetkilinin imzasını taşıması gerekir. İş ortaklıklarında, bu belgeler hisseleri oranına bakılmaksızın ortaklarca müştereken karşılanabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği “Bankalardan temin edilecek belgeler” başlıklı 38 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin (c) bendi kapsamındaki hizmetlerin ihalelerinde; teklif edilen bedelin % 5’inden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenecek tutarda, bankalar nezdindeki kullanılmamış nakit kredisini veya kullanılmamış teminat mektubu kredisini ya da serbest mevduatını gösterir, yerli veya yabancı bankalardan alınacak belgelerin (standart formlar KİK030.0/H, KİK030.1/H) istenilmesi zorunludur. Banka referans mektubunun ihale veya son başvuru tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş olması gerekir” hükmü yer almaktadır.
Yönetmelik hükmünde yerli veya yabancı bankalardan alınacak belgeler arasında sayılan KİK030.0/H, KİK030.1/H standart formları, mali durum bildirimi ve banka referans mektubu olup, ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu belgelerden mali durum bildirimi belgesini boş olarak teklif dosyası kapsamında sunduğu görülmüştür.
İdari şartnamenin 7.2.2 nci maddesinde demirbaş malzeme taahhütnamesinin istekliler tarafından teklif dosyaları kapsamında sunmaları gerektiği düzenlemesi yer almakta olup ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu belgeyi teklif dosyası kapsamında sunmadığı görülmüştür.
Yukarıda yapılan tespitler çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin teklif dosyasında, idari şartnamenin 7.2.2 nci maddesinde istekliler tarafından teklif dosyaları kapsamında sunmaları gerektiği düzenlenen demirbaş malzeme taahhütnamesine ve açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünde ihale dışı bırakılacak ve ihaleye katılamayacak olanlar kapsamında olunmadığına ilişkin taahhütnameye rastlanılmadığından bu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)