(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2009/011
Gündem No: 72
Karar Tarihi: 09.02.2009
Karar No: 2009/UY.III-704
Şikayetçi:
... Vekili Av. ..., Turgut Temelli Cad. Açıl İş Merkezi A Blok Kat:7 MALATYA
İhaleyi yapan idare:
Malatya Milli Eğitim Müdürlüğü, Şehit Hamit Fendoğdu Cad. No:2 44100 MALATYA
Başvuru tarih ve sayısı:
02.01.2009 / 31
Başvuruya konu ihale:
2008/164271 İhale Kayıt Numaralı "Malatya - Darende 200 Öğrencilik Pansiyonu Yapım İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
05.02.2009 tarih ve Y.00.14.G024/2009-02E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Malatya Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 07.11.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malatya - Darende 200 Öğrencilik Pansiyonu Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak ... Vekili Av. ...’ın 02.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 23.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 02.01.2009 tarih ve 31 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.12.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
İhale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük olduğundan bahisle, ihalenin “aşırı düşük teklif sınırının üstündeki en avantajlı teklif olması nedeni” ile firmaları üzerinde bırakılması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “XIII/H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi “ başlıklı maddesi;
“a) Yapım İşleri İhalelerinde:
4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde,
“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,
40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında ise, “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.” hükmü,
Yer almaktadır.
Ayrıca Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 65 inci ve 67 nci maddelerinde benzer hükümler bulunmaktadır.
4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, 38 inci maddesinde ise, aşırı düşük tekliflerin, ihale komisyonlarınca önce tespit edileceği, daha sonra ise bunlar hakkında yazılı açıklama isteneceği ve değerlendirme yapılacağı öngörülmüş iken, uygulamada ihale komisyonlarınca Kanunun öngördüğü aşırı düşük teklif tespit çalışması hiç yapılmayarak ihale doğrudan en düşük teklif sahibine bırakılmakta veya aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme çalışmaları komisyonlar tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntılar hakkında yazılı açıklama istenmeden veyahut yazılı açıklama istenmiş olsa dahi, Kanunun öngördüğü, “Yapım yönteminin ekonomik olması”, “Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar” ile “Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü” hususlarında her hangi bir değerlendirme yapılmaksızın ihalelerin sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.
Bu şekildeki uygulamaların önüne geçilebilmesi için aşırı düşük teklifin tespitinde ve değerlendirilmesinde esas alınacak bazı kıstasların getirilmesine gerek görülmüştür.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin son fıkrasında;
“Ayrıca, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere, idarelerce isteklilerden tekliflerinin ekinde; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli; teklif birim fiyatlı işlerde ise, teklif edilen fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler, istenebilir.”
Düzenlemesi bulunmaktadır. Bununla birlikte, bazı idarelerin sadece Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca istenen ve isteklilerce teklifleri kapsamında sunulan belgelerin değerlendirilmesi yoluyla Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif sorgulaması yaptıkları görülmüştür.
Yönetmeliğin 34 üncü maddesi uyarınca idarelerce istenen ve isteklilerce verilen bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarını nasıl hesapladıkları konusunda ihale komisyonunun bilgi sahibi olmasını temin için ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanmak amacıyla istenmektedir. Bu belgeler Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif sorgulamalarını, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, Yönetmeliğin 34 üncü maddesine göre bilgi ve belge istendiği durumlarda da ayrıca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan açıklamaların değerlendirilmesi gerekmektedir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Anılan tebliğ hükümleri dahilinde yapılan aşırı düşük sınır değer tespiti hesabında;
1) Yaklaşık maliyetin % 120 sinin üzerinde ve % 40 ının altında teklif bulunmamakta olup,
2) Tort: 1.974.000,00 + 2.139.494,03 + 2.340.000,00 + 2.491.680,00 + 2.550.000,00 +2.572.500,00 / 6 = 2.344.612,34 TL olarak hesaplanmıştır.
3) C değeri, 2.344.612,34 TL olarak bulunan tekliflerin aritmetik ortalaması yaklaşık maliyete bölündüğünde 2.344.612,34 TL / 2.518.000,00 TL = 0,93’ tür.
4) Tebliğin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” bölümündeki yapım işleri ihalelerine ilişkin kısımda bulunan tabloda C = 0,93 ’e karşılık gelen K değeri 0,777 olarak alındığında,
5) Aşırı düşük teklif sınır değeri, K (0,777) değeri yaklaşık maliyetle çarpılmak suretiyle; 2.518.000 TL * 0,777 = 1.956.486,00 TL olarak hesaplanmış olup, sınır değerin altında kalan teklif bulunmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
i) Ön yeterlik aşamasında başvuruların, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ikinci teklifin geçerli olup olmadığı yönünden yapılan incelemede;
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İş deneyim belgelerinin verilmesi” başlıklı 54 üncü maddesinin (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde;
“4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında kendi meslekleri ile ilgili olarak mahallinde ilgili mevzuat gereğince denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik bölümünde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, kontrol mühendisi, şantiye mühendisi, kontrol şefi ve şantiye şefine iş sahibi idare (sözleşmeyi yapan yetkili makam) tarafından tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.
4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının veya kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlarının ihale ettikleri işlerde, yurt içinde veya yurt dışında idare adına danışmanlık hizmeti veren kontrol teşkilatında, kendi meslekleri ile ilgili olarak mahallinde denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik bölümünde fiilen bulunmak şartıyla, kontrol mühendisi veya kontrol şefi olarak görev yapanlara, işin sahibi idare (sözleşmeyi yapan yetkili makam) tarafından tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.
4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına taahhütte bulunan yüklenici bünyesinde, kendi meslekleri ile ilgili olarak yüklenici adına denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik kısmında fiilen bulunmak şartıyla, şantiye mühendisi, şantiye şefi olarak görev yapanlara iş sahibi idare (sözleşmeyi yapan yetkili makam) tarafından tek sözleşme ile ilişkili olarak düzenlenir ve verilir.
(Değişik: 26/02/2006 - 26092 R.G. / 7 md.) Kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlara veya özel sektöre taahhütte bulunulan işlerde; fenni mesul veya bu işle ilgili yapı denetim görevlisi veya yüklenici bünyesinde şantiye mühendisi, şantiye şefi olarak kendi meslekleri ile ilgili denetledikleri işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde ellilik kısmında fiilen bulunmak şartıyla, ilgisine göre ilgili belediye, valilik veya serbest bölge müdürlüğü tarafından; organize sanayi bölgesi ve teknoloji geliştirme bölgesinin yetki alanı dahilindeki yerlerde gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin iş deneyim belgeleri, anılan bölgelerde gerçekleştirilen yapım işlerinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip olan kurum veya kuruluşların yetkili organlarınca düzenlenmesi üzerine; organize sanayi bölgesinde müteşebbis heyetin kararı üzerine müteşebbis heyet başkanınca, organize sanayi bölgesinde kredi kullandırılan işler ile teknoloji geliştirme bölgesinde gerçekleştirilen işler için ise Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ilgili birimince, onaylanmak suretiyle tek sözleşme ile ilişkili olarak verilir. “ hükmüne yer verilmiştir.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin % 99 hissesine sahip ortağı ... adına düzenlenmiş olan “Merkez Zihinsel Engelliler Okulu İkmal İnşaatı” işine ait iş deneyim belgesinin Malatya Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü’nden alındığı, iş deneyim belgesinin “7. Belgenin ne sıfatla verildiği” sütununun “İnş. Müh.” olarak doldurulduğu görülmüş olup, adı geçen şahsın hangi sıfatla çalıştığı ve aynı sıfatla çalışan kaç kişiyle belgeyi paylaştığı hususların net olmadığı, anılan kişinin hangi sıfatla ne iş yaptığının belirlenememesinin yanı sıra kamu görevlisi olarak mı, özel sektör çalışanı olarak mı, görev yaptığının da bilinememesi nedeniyle anılan Yönetmelik hükümleri doğrultusunda iş deneyim belgesinin sorgulanması gerekmektedir.
Öte yandan ekonomik açıdan 2 nci avantajlı teklif olarak belirlenen isteklinin %93 hissesine sahip ortağı Bektaş Yıldız adına düzenlenmiş olan “Merkez Görme Engelliler Okulu ve Lojman İnşaatı” işine ait ait iş deneyim belgesinin de Malatya Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünden alındığı, işin sözleşme tarihinin 25.11.1991 tarihi olduğu, ilgilinin 18.02.1992 ile 13.11.1998 tarihleri arasında görev yaptığı anlaşılmış olup, belge ile ilgili idarece istenilen tutarın son 15 yılı kapsayan işler dikkate alınarak, anılan belgenin 15.10.1993 tarihinden 13.11.1998 tarihine kadar olan kısmının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ve ihale kararının iptali ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1) 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
2) ... adına düzenlenen iş denetleme belgesinde tespit edilen eksikliklerin belgeyi düzenleyen Malatya Valiliği Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne bildirilmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)