(4734 S. K. m. 54, 56, 65) (4735 S. K. m. 20)
Toplantı No: 2009/010
Gündem No: 120
Karar Tarihi: 02.02.2009
Karar No: 2009/UH.III-585
Şikayetçi:
Zengin Temizlik Gıda İnş. San. Tic.Ltd.Şti, Sancak Mah. Ali Haydar Feroğlu Sk. No:16/1 Yıldız Çankaya / ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Akademik Yerleşke L-3 Blok 06100Samanpazarı/ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı:
29.12.2008 / 37437
Başvuruya konu ihale:
2008/166975 İhale Kayıt Numaralı "Hastane Genel Temizlik Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
22.01.2009 tarih ve III.H.55.07.G024/2009-51E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından 08.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hastane Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Zengin Temizlik Gıda İnş. San. Tic.Ltd.Şti’nin 22.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 23.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.12.2008 tarih ve 37437 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.12.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi gereğince, başvurunun uygun bulunmadığına,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İhale konusu işin, genel temizlik işi dışında danışma ve yönlendirme, veri girişi, tıbbi sekreterlik, destek hizmetleri ve taşıma hizmetlerini de kapsadığı, bu durumun firmalarınca işyerinin gezilip, görülmesinde de tespit edildiği belirtilerek, benzer iş tanımının genel temizlik işleri dışında bahsedilen işleri kapsamamasının rekabeti engelleyici ve katılımı daraltıcı aynı zamanda birbirinden farklı hizmet kollarının tek bir iş olarak ihaleye çıkarılmasının mevzuata aykırı olduğu,
2) İdari şartnamede iş deneyim oranı olarak en üst sınır olan % 40 oranının istenilmesinin katılımı kısıtlayıcı olduğu,
3) İhale dokümanlarındaki “Cezalar ve kesintiler” ile ilgili düzenlemelerin isteklileri caydırıcı ve katılımı engelleyici olduğu,
4) Çalıştırılacak işçilerle ilgili hükümlerin İş Kanununa aykırı olduğu,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin “İhale konusu işe ait bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde ihale konusu hizmetin,
“Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, İbni Sina Hastanesi, Akademik Yerleşke, Acil Servis ve Morfoloji binaları ile Cebeci Hastanesi, Kalp Merkezi ve Halk Sağlığı binaları ve çevreleri (arsa sınırları içerisindeki alanlar) Dahil Tüm Binalar" Genel Temizlik Hizmeti satın Alımı" olarak belirlendiği,
Teknik şartnamenin “I. İşin Konusu “ başlıklı maddesinde "Ayrıca her türlü eşya, evrak, hasta ve hastaya ait materyallerin taşınması gibi taşıma hizmetleri, destek hizmetleri vb. hizmetlerin yerine getirilmesi işlerini de kapsamaktadır." düzenlemesine,
"Çalışan işçi sayısı, Nitelikleri, Kıyafetleri ve Diğer Hususlar" başlıklı IX. Maddesinde, ihale konusu iş kapsamında; ( aynı zamanda sözleşme tasarısının 23 ncü maddesi)
1 adet işletme Müdürü (Fakülte veya yüksekokul mezunu)
8 adet Eğitim Uzmanı (Aile ve Tüketici Bilimleri, Ev ekonomisi, Halkla İlişkiler, İletişim, Sağlık idaresi, Turizm ve Otelcilik bölümleri mezunu)
19 adet Şef (En az Lise veya dengi okul mezunu)
842 adet Temizlik Elemanı (En az ilkokul mezunu)
130 adet Hizmet Kontrol Elemanı (En az Lise veya dengi okul mezunu)
olmak üzere toplam 1000 personel çalıştırılacağı düzenlenmesine yer verildiği görülmüştür.
İhale dokümanında yer alan düzenlemelerin tümünün genel temizlik hizmet alımı bünyesinde yer alan hizmetlerin şartname ve hijyen kurallarına uygun olarak ifa edilmesini sağlamaya yönelik düzenlemeler olduğu anlaşılmaktadır. Teknik şartnamede yapılan “Ayrıca her türlü eşya, evrak, hasta ve hastaya ait materyallerin taşınması gibi taşıma hizmetleri, destek hizmetleri vb. hizmetlerin yerine getirilmesi işlerini de kapsamaktadır." düzenlemesi, ihale ilanı ve idari şartnamede belirtilen işin konusu ve niteliği itibarıyla mevzuata uygun bulunmamakla birlikte teklif verilmesini engelleyen ve isteklileri tereddüte düşüren bir husus olmadığı kanaatine varıldığından başvuru uygun bulunmamıştır.
Öte yandan, hizmet alımı kapsamında 130 adet hizmet kontrol elemanı istenmesi ve bu elemanların hangi işleri yürüteceği konusunda bir düzenleme bulunmamakla birlikte idarenin,
“İhale konusu işin özellikli ve nitelikli bir mahiyet taşıdığından, çalışacak personelin bu hizmeti sunabilecek bilgi, beceri ve potansiyele sahip olması gerekmektedir Aksi takdirde telafisi güç ve imkânsız durumların ortaya çıkması kaçınılmaz olacaktır. Hizmet sunucu firma, işçilerini; hastane hijyeni, kullanılan deterjanlar, antiseptik solüsyonlar dezenfektanlar, mutfak - ameliyathane - yoğun bakım - hastane servisleri - tuvalet banyo temizlikleri, beslenme, eldiven kullanımı, ellerin temizliği, tıbbi atıkların ünite içinde toplanması, taşınması, geçici atık deposuna taşınması ve kontenyerlerin işletilmesi konularında, ehliyetli, yetkin ve uzman şef ve eğitimciler tarafından en verimli, ekonomik ve kısa zamanda etkin ve isteğe uygun yapılmasını bizzat yaparak göstermeleri gerekmektedir. Çünkü Sağlık kavramı, tüm ulusların temel gelişmişlik düzeyini gösteren ve aynı zamanda toplumların ekonomik kalkınmasında da rol oynayan bir kavramdır. Dolayısıyla sağlık sistemlerinde kaynakların etkin ve verimli kullanımı ve bu bağlamda da kaliteli hizmet üretimi ön plana çıkmaktadır. Tüm bu tespitler sağlık sektöründe yönetim kavramını ön plana çıkarmaktadır. Olaya sağlık sisteminin odağında yer alan hastaneler yönünden baktığımızda ise yönetim kavramı daha da önemli hale gelmektedir. Sağlık hizmetleri, çeşitlilik göstermesi ve insan hayatının kalitesi ile doğrudan ilişkili olması nedeniyle yönetim açısından özellikleri olan bir alandır. Sağlık hizmetlerinin yönetimi, insan sağlığı konusunda olduğu kadar, sosyoloji, psikoloji, iletişim, insan kaynaklan, işletme, muhasebe, hukuk, ekonomi gibi alanlarda da bilgi ve beceri sahibi olmayı gerektirmektedir. Öte yandan, sağlık hizmetlerinin yönetimi, sağlık kuruluşlarının mimarisinden başlayarak, laboratuar hizmetleri, ameliyathane hizmetleri, dosyalama ve arşiv hizmetleri, otelcilik hizmetleri, yeme-içme ve temizlik hizmetleri, eczane hizmetleri gibi çok geniş bir yelpazeye yayılan hizmetlerin yönetimi, insan kaynakları planlaması ve yönetimi gibi birbirinden farklı pek çok faaliyetin bir arada yürütülmesini gerekli kılmaktadır.
Bu bağlamda, hastane temizlik hizmeti sunumunda temizlik elemanı kadar sorumlu müdür, eğitim uzmanı şef ve hizmet kontrol elemanı bulunması hizmetin doğası gereğidir. Kaldı ki hizmet kontrol elemanı, kontrol görevini yürütmekle beraber, bu görevinin yanı sıra gerektiği takdirde hizmetin uygulanması konusunda örnek teşkil etme adına, diğer temizlik elemanlarına örnek, etkin ve verimli bir temizliğin nasıl yapıldığını gösteren, eğitici temizlik elemanıdırlar.
İdaremiz, temizlik hizmeti dışında, veri hazırlama, danışma, yönlendirme, tıbbi sekreterlik, hasta taşıma ve ziyaretçi yönlendirme gibi hizmetleri, tamamen 4/ b statüsünde istihdam edilen toplam 516 adet büro hizmetleri ve destek elemanları alanında görev yapan sözleşmeli kamu personeli tarafından yürütmektedir.” şeklindeki cevabı, anılan personelin görev alanıyla ilgili net bir açıklama olmamakla birlikte, teknik şartnamede yapılan düzenlemenin teklif verilmesini engelleyen ve isteklileri tereddüte düşüren bir husus olmadığından başvuru uygun bulunmamıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin “7.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” ana başlığı altındaki “7.3.1. İş deneyim belgeleri” başlıklı alt maddesinde;
“İsteklinin, son beş yıl içinde yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde sözleşme bedelinin en az % 70'i oranında gerçekleştirdiği idarece kusursuz kabul edilen ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili deneyimini gösteren belgeleri vermeleri zorunludur.
İş deneyimi olarak, istekli tarafından teklif edilen bedelin en az % 40'ı oranında, ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesini ibraz edeceklerdir.” düzenlemesi yapılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin birinci bölümünün VIII numaralı maddesinin “S.Yıllara Yaygın Hizmet Alımlarında Yeterlik” başlıklı kısmında; “Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine eklenen 1 inci madde uyarınca iş hacmine ilişkin oranlar sırasıyla;
- Bir yıldan fazla süreli işlerde (2 yıl dahil) % 12-8,
- İki yıldan fazla süreli işlerde (3 yıl dahil) % 9-6,
- Üç yıldan fazla süreli işlerde % 6-4 alınarak yeterlik kriterleri belirlenecektir. İş hacmine ilişkin olarak bu madde gereği belirlenen oranlar idari şartnamede belirtilecektir.
İş deneyimine ilişkin olarak alt ve üst oranlar;
- Bir yıldan fazla süreli işlerde (2 yıl dahil) % 20-40,
- İki yıldan fazla süreli işlerde (3 yıl dahil) %15-30,
-Üç yıldan fazla süreli işlerde %10-20 alınarak yeterlik kriteri belirlenecektir. İş deneyimine ilişkin olarak istenecek asgari oran, bu maddedeki alt ve üst oranlar çerçevesinde belirlenecektir. Yıllara yaygın hizmetler, bir bütün olarak kabul edildiğinden sürenin tamamını kapsayacak şekilde teklif verilmesi, geçici teminat sunulması ve sözleşme yapılması gerekmekte olup, bir yıl üzerinden teklif verilmek suretiyle sözleşme yapılıp sonraki yıllarda işin süresi uzatılarak yıllara yaygın hale getirilmesi mümkün değildir.” açıklaması yapılmıştır.
İdari şartnamenin 49.2 nci maddesine göre işin süresi 730 takvim günü / 24 ay olarak düzenlenmiştir.. Buna göre bir yıldan daha fazla süreye sahip olan söz konusu ihalede iş deneyimine ilişkin alt ve üst sınırlar olan %20 ve %40 arasındaki bir oranı belirlemedeki takdir yetkisi idareye ait olduğundan, mevcut ihalede idarece belirlenen iş deneyim belgesi oranının mevzuata aykırı olmadığı anlaşılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin "Cezalar ve Kesintiler" başlıklı 52. maddesinde; "...belirtilen eksiklik ve arıza bir hafta içersinde yerine getirilmediği takdirde sözleşme idare tarafından feshedilerek kesin teminat irad kaydedilecektir." düzenlemesine,
Sözleşme Tasarısının İdarenin Sözleşmeyi Feshetmesi başlıklı 27 inci maddesi;
“Aşağıda belirtilen hallerde İdare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az yirmi (20) gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında Yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşme Kanunun "İdarenin Sözleşmeyi feshetmesi" başlıklı 20. maddesi;
"Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az yirmi gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir." şeklindedir.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmenin feshi ve işin tasfiyesi” başlıklı 54 üncü maddesinde; “Sözleşme yapıldıktan sonra yüklenicinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdün, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi halinde, idarenin noter aracılığı ile göndereceği bir uyarı yazısı ile ve nedenleri açıkça belirtilerek gereğinin yapılması için kendisine yirmi günden az olmamak üzere belirli bir süre verilir. Verilen bu süre, sözleşme süresini etkilemeyeceği gibi gecikme cezasının uygulanmasını da engelleyemez. Bu süre içinde yüklenici, uyarı yazısındaki talimata uymazsa ayrıca protesto çekmeğe ve hüküm almağa gerek kalmaksızın idare, sözleşmeyi feshetmek hak ve yetkisine sahip olur.” düzenlemesi yer almaktadır.
İdari şartnamenin yukarıda yer verilen maddesinde yer alan fesih konusundaki düzenlemenin, sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin olduğu, ihaleye katılımı engelleyici nitelikte olmadığı ve sözleşmenin uygulanması aşamasında 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde yer alan emredici hükümlere aykırı uygulama yapılmasının mümkün olmadığı, ayrıca sözleşme tasarısının anılan Kanun hükmüne uygun hazırlandığı anlaşıldığından iddianın yerinde bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
4) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:
Teknik şartnamenin "Temizlikte Riayet Edilecek Diğer Hususlar" başlıklı XI. Maddesinde;
“31. Şartnamede belirtilen sayıdan fazla eleman çalıştırıldığında, yüklenici firma hastane idaresinden hak talep edemez." düzenlemesi,
"Diğer Hususlar" başlıklı C maddesinin 7. fıkrasında yer alan; "Müteahhit hastane içinde olsa bile işçilerin görev yerini değiştirme.... Yetkisine sahip değildir." düzenlemesine yer verilmiştir.
İdarece yapılan düzenlemelerin bir personelin izne ayrılması veya raporlu bulunması halinde, yüklenicinin bünyesinde fazla çalıştırdığı elemanı ilgili yere transfer ederek işlerin aksamamasını sağlamaya ve ihale konusu işin özellikli ve nitelikli bir mahiyet taşıması nedeniyle görev yaptığı birimin tüm özelliklerini bilen ve bu niteliğe uygun hizmet yürüten bir temizlik elemanın, hastane idaresinden habersiz olarak görev yerinin değiştirilmesi halinde o birimde hizmetin aksamasını önlemek amacına ve sözleşmenin uygulamasına yönelik olduğu anlaşıldığından başvuru uygun bulunmamıştır.
Başvuruya konu ihalenin, Kamu İhale Kurulunun 02.02.2009 tarih ve 2009/UH.III-583 sayılı kararı ile iptal edildiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptaline karar verilmesi gerekmekle birlikte incelemeye konu ihale, Kurulun 02.02.2009 tarih ve2009/UH.III-583 sayılı kararı ile iptal edildiğinden karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle;
Karar verilmesine yer olmadığına,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)