(4734 S. K. m. 54, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 79)
Toplantı No : 2019/005
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 23.01.2019
Karar No : 2019/UH.I-120
BAŞVURU SAHİBİ: Ali Rıza KAMİLOĞLU,
İHALEYİ YAPAN İDARE: Rize İl Sağlık Müdürlüğü,
BAŞVURUYA KONU İHALE: 2018/559678 İhale Kayıt Numaralı “Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Rize İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 30.11.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Ali Rıza Kamiloğlu’nun 17.12.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.12.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.12.2018 tarih ve 62901 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.12.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2018/1892 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında 14 araç için kiralama sözleşmesi sunması, emekli ve sözleşmeli kişileri çalıştıracağını belirtmesinin mevzuata aykırı olduğu, maliyet tespit tutanaklarını ve satış tutarı tespit tutanaklarının kontrol edilmesi gerektiği ve yapılan maliyet hesabında işçilik maliyeti ve teklif bileşenlerinden herhangi birinin eklenmediği, alınan sigorta teklifleri veya poliçelerinin bölge müdürlükleri veya genel müdürlüklerden onaylı suretini ve yetkili kişilerin imzasını taşımadığı, süresinin uygun olmadığı, amortisman değerlerinin Vergi Usul Kanunu'na uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.7. İdarelerce yaptırılacak işin niteliği dikkate alınarak, çalıştırılacak personel için brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası ücret belirlenebilecek; ancak “brüt asgari ücretin işverene maliyetinin (%) fazlası” şeklinde bir belirleme yapılmayacaktır. Tekliflerin eşit şartlarda değerlendirilmesi amacıyla, istekliler tarafından yaşlılık aylığı veya emekli aylığı bağlanmış olan personel çalıştırılacağı belirtilmiş olsa dahi işveren paylarının hesabında bu hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması,
Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, “79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklaması,
“…79.3.3. Kurumca hazırlanan “ Hesaplama Modulü”ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.” açıklaması,
“79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihinin bulunduğu yıldan önceki yılın Aralık ayına ait Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür.” açıklaması yer almaktadır.
İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. A) İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri, şöför,araç, amortisman ve teknik şartnamede belirtilmiş olan diğer giderler de teklif edilecek fiyata dahildir. B) Araç Kiralama Hizmet Alımında kullanılacak araçlara ait yakıtlar isteklilere idaremiz tarafından verilecek olup hizmetin yerine getirildiği aydaki fiili olarak tüketilen her bir 100 kilometre için Binek Tipi (Şoförlü) Hizmet Aracında ve Kombivan Tipi (Şoförlü) Araçlarda 8 Litre, Minibüs Tipi (Şoförlü) araçta ise 11 Litre olarak verilecektir.C) Bakanlar Kurulunun Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkındaki kararının 2. Maddesinde Şoför giderleri dahil yapılan araç kiralama ihalelerinin aylık kira bedeli Aracın Kasko değerinin %2 si ne brüt asgari ücretin %50 artırımlı tutarının ilave edilmesiyle hesaplanacak tutarı aşamayacağı bildirildiğinden teklif edilecek olan fiyatlar bu tutarın üzerinde olmayacaktır” düzenlemesi,
Birim Fiyat Teklif Cetvelinde ise “Araç Kiralama Hizmet Alımı (1 Adet, Binek Tipi, Şoförlü), Araç Kiralama Hizmet Alımı (1 Adet, Minibüs Tipi, Şoförlü), Araç Kiralama Hizmet Alımı (21 Adet, Kombivan Kamyonet Tipi, Şoförlü)” satırları yer almaktadır.
İdare tarafından aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden işçilik gideri, mali sorumluluk ve ferdi kaza sigorta gideri, MTV gideri ve kasko gideri, bakım onarım gideri, lastik gideri, amortisman gideri ve firma karı gider kalemleriyle ilgili açıklama yapılması istenilmiştir. İhale üzerinde bırakılan şirketin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, teklif konusu toplam 23 araçtan 14’ünün maliyetinin tevsiki için “Şoförü ile Birlikte Taşıt Kira Sözleşmesi”nin sunulmuş olduğu, sunulan sözleşmelerde ise “ SÖZLEŞME KONUSU: … 1 Adet Şoförlü araç için aylık kira bedeli KDV dahil: 2.000,00 TL (ikibin TL), Kira Süresi: 01.01.2019-31.12.2019 tarihleri arasında çalıştırılacaktır. Ödeme Zamanı: Ödemeler aylık fatura karşılığı yapılacaktır. ÖZEL ŞARTLAR: Kiraya Veren: Şoförlü kiralanan aracın kira süresi içerisinde Rize Sağlık Müdürlüğü’nün emrinde kullanılmak üzere şoförü ile birlikte kiraya alanın hizmetine bırakılmıştır. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri, şoför, araç amortisman ve teknik şartnamede belirtilmiş olan Araç Takip Sistemine ilişkin giderler de sözleşmeye yazılan tutara dahildir. Aracın çalışma esnasında meydana gelebilecek maddi manevi kazaları ve üçüncü kişilere verebileceği zararları vb. oluşabilecek hukuksal tüm sorumlulukları araç sahibine kiraya verene ait olacaktır…” ibaresinin yer aldığı, açıklama yazısında ise söz konusu araçlar için sözleşme bedeli olan 2.000,00 TL dışında herhangi bir işçilik, mali sorumluluk ve kasko, motorlu taşıtlar vergisi, bakım onarım, lastik ve amortisman giderinin öngörülmemiş olduğu anlaşılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklamasının kira sözleşmesi sunmak suretiyle yapılmasının mümkün olmadığı, kira sözleşmesinin Tebliğ’de belirtilen fiyat teklifi yerine geçmeyeceği, fiyat teklifi için belirlenen şekil şartlarına haiz olmadığı, kaldı ki teklife dâhil olduğu belirtilen giderlerin (işçilik, mali sorumluluk ve kasko, motorlu taşıtlar vergisi, bakım onarım, lastik ve amortisman) hepsinin bir arada fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu bileşenlerin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Personel giderlerinin emekli personel çalıştırılacağı şeklinde açıklanmadığı, ancak 14 araç şoförü için kira sözleşmesi sunmak suretiyle personel giderinin açıklanmasının yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil edeceği anlaşılmıştır. Ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında herhangi bir fiyat teklifi sunulmamış olduğundan maliyet veya satış tutarı tespit tutanağına ilişkin incelenecek bir husus olmadığı, ancak dokuz aracın lastik giderinin açıklanması için Sağıroğlu Oto Lastik tarafından düzenlenmiş olan faturanın kullanılmış olduğu, Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesi uyarınca fatura kullanmak suretiyle açıklama yapılamayacağı görülmüştür. Sigorta ve kasko giderine ilişkin dokuz adet aracın açıklamalarının Allianz Sigorta A.Ş. Zirve Sigorta Aracılık Hizmetleri – Musa Serdaroğlu tarafından düzenlenmiş olan sigorta poliçeleri ile yapılmış olduğu, söz konusu poliçelerin tarihlerinin işin süresini kapsayacak nitelikte olmadığı, Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde işin süresinin 31.12.2019’da bittiğinin belirtildiği, combivan için alınmış kasko poliçesinin 29.04.2018’de, trafik sigortası poliçesinin 29.12.2019’da, otomobil için alınan kasko poliçesinin 21.12.2018’de, trafik sigorta poliçesinin ise 15.01.2019’da sona erdiği söz konusu poliçelerin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış olmadıkları görülmüştür. Aşırı düşük teklif açıklamasında dokuz aracın amortisman giderinin de araçların kasko değerinin ona bölündükten sonra kalan kısmına amortisman oranlarının (%25) uygulanması suretiyle yapılmış olduğu, amortisman hesabında kasko değerine amortisman oranının doğrudan uygulanması gerektiği, araç bedelinin %10’una amortisman uygulanmasının maliyet açıklamasında haksız avantaja sebebiyet vereceği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Beytullah ALTUN’un teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.(¤¤)