(4734 S. K. m. 30, 37, 56) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 20) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 63)
Toplantı No: 2008/079
Gündem No: 13
Karar Tarihi: 15.12.2008
Karar No: 2008/UH.II-4998
Şikayetçi:
Gökçe Yemek Üretimi - Mustafa Çaylı, Evren Paşa Cad. Dörtyol Kavşağı No:12 / IĞDIR
İhaleyi yapan idare:
İzmir Karşıyaka Demirköprü Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi,6182 Sokak Numara:113 Şemikler Karşıyaka / İZMİR
Başvuru tarih ve sayısı:
31.10.2008 / 30466
Başvuruya konu ihale:
2008/129430 İhale Kayıt Numaralı “2009 Yılı Pişirilmiş Hazır Öğlen Yemeği (50.688 Adet) Hizmet Alımı” ihalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
05.12.2008 tarih ve II.H.4568.0160/2008-61E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
İzmir Karşıyaka Demirköprü Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi tarafından 06.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Pişirilmiş Hazır Öğlen Yemeği (50.688 Adet) Alımı” ihalesine ilişkin olarak Gökçe Yemek Üretimi - Mustafa Çaylı’nın 06.10.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.10.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 31.10.2008 tarih ve 30466 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İdari Şartnamede söz konusu ihalenin yerinde yemek üretimi işi mi yoksa taşımalı yemek hizmeti mi olduğunun belirtilmediği, bu durumun ihale ilânında, Teknik Şartnamede ve Sözleşme Tasarısında da belirtilmediği, bu nedenle sağlıklı bir maliyet hesabı yapılamadığı,
2) İdari Şartname madde 49.2’de “işin süresi 02.01.2009 tarihinden başlayarak 365 takvim günüdür.” denildiği, yine Şartnamenin 2 nci maddesinde fiziki miktarın 50.688 adet öğlen yemeği olarak belirtildiği, buna göre günlük ortalama 139 adet yemek ve aylık ortalama 4.170 adet yemek alınacağı, yemek bedeli yaklaşık 3,5 YTL üzerinden hesaplandığında bir aylık yemek bedelinin 14.595 YTL olarak bulunduğu, İdari Şartnamenin 52 nci maddesinde yer alan 2.000 YTL ve tekrarında 4.000 YTL ceza miktarının hemen hemen bir aylık hak ediş bedelinin 1/4’üne denk geldiği, bu ceza tutarının nedeninin anlaşılamadığı,
3) Teknik Şartnamede; her gün için Kurumun misafirlerine verilmek üzere 10 yemeğin şirket tarafından ücretsiz verileceğinin, günlük alınmayan yemeğin Kuruma alacak kaydedileceğinin, günlük alınmayan yemeğin parça parça ya da toplu olarak istenilen başka bir günde verileceğinin belirtildiği, bu şekilde alınacak yemek miktarının ihale süresince 3.650 adet olacağı, bu sayının yüksek olduğu ve gerekçesinin anlaşılamadığı, bu durumun firmaların toplam teklif bedellerine ek bir yük getirdiği, firmanın bu durumda zarar edeceği, 4734 sayılı Kanunun hizmeti alan ve hizmeti sunan için eşit muamele gerektirdiği,
Belirtilen nedenlerle sağlıklı bir maliyet hesabı yapamadıkları, ihaleye teklif sunamadıkları iddia edilmektedir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İdarenin şikayet üzerine verdiği 07.10.2008 tarihli yazıda özetle; teknik şartnamenin ilgili maddelerine atıfta bulunularak, yemeğin fabrikada pişirilip idareye getirileceği belirtilmiştir.
İhale ilânında ve idari şartnamede ihale konusu iş; pişirilmiş hazır öğlen yemeği alımı işi olarak tanımlanmıştır. Teknik şartnamenin ilgili maddelerinin incelenmesinden ihale konusu yemeğin pişirilmiş, tüketime hazır olarak idareye getirileceği anlaşılabilmektedir. Nitekim idarenin şikayetçiye verdiği cevapta bu yöndedir. Yemeğin idarenin mutfağında hazırlanacağına dair herhangi bir ifade şartnamede yer almamaktadır. Ayrıca, isteklilerin ihale dokümanındaki açıklanmasına ihtiyaç duyulan hususlarla ilgili olarak ihale tarihinden önce mevzuata uygun olarak idareye başvurmaları ve açıklama talep etmeleri mümkündür.
Şikayet konusu hususta idarenin başvuru sahibine verdiği cevabın yerinde olduğu, ihale konusu yemeğin pişirilmiş, hazır olarak idareye getirileceği, açıklanan nedenlerle başvuru sahibinin şikayetinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartnamenin şikayet konusu 52 nci maddesinde;
“52.1. Yüklenici tarafından satın alınan mamul gıda maddelerinin veya pişirilen yemeğin gıda analizine gönderilmesi veya yerinde tespiti sonucu, Türk Gıda Kodeksine uygunsuzluğu halinde; 1 ayda 1 defa 2.000 YTL, tekrarında 4.000 YTL ceza hak edişten kesilir.
52.2. Yemek yiyenlerde vuku bulacak yemekten kaynaklı besin zehirenmesi şikayetlerinde, klinik bulgu ve müdavim hekim teşhisinin aynı doğrultuda olması, ayrıca bu durumun laboratuar bulguları ile desteklenmesi halinde; firma zehirlenen personelin özel hastanede göreceği tedavi masrafları kadar bu kişilere tazminat öder ve ayrıca idareye 1.500 YTL ceza öder.
52.3. Günlük gelen yemeklerin gramajına uyulmadığının tespiti halinde 1 ayda 1 defa 500 YTL tekrarında 1.000 YTL ceza hak edişten kesilir.
52.4. Bu şartnamedeki belirtilen zorunlu nedenler olmadıkça, yüklenicinin işi aksatması veya yüklenicilerin yemeklerin zamanında kuruma gelmemesi halinde idarece temin edilecek yemek bedeli yüklenici tarafından ödenir.
52.5. Yukarıda sayılan cezaların tamamında hizmet işleri genel şartnamesine göre yapılması gerekli yazılı uyarılar yapıldıktan ve kanuni süreler kullanıldıktan sonra cezalar geçerlilik kazanacaktır.”
Şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki Tip İdari Şartnamenin “Cezalar ve Kesintiler” başlıklı 52 nci maddesi idarelerce tamamlanmak üzere boş bırakılarak maddenin dip notunda;
“İdareler ihale konusu işin niteliğine göre, yüklenici tarafından taahhüt edilen işin sözleşme süresinde tamamlanmaması veya işin kısımlar halinde yapılmasının öngörülmesi durumunda öngörülen sürelerde tamamlanmaması halinde öngördüğü gecikme cezaları ile taahhüdün sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı yapılması durumunda uygulayacağı ceza ve kesintileri burada belirtecektir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.
Netice olarak, Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve ekindeki Tip İdari Şartname hükümleri gereğince cezalar ve kesintiler hususunun idarece belirlendiği, söz konusu düzenlemenin yüklenicinin işi sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesini sağlamaya yönelik olduğu, bu hususta mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı anlaşılmıştır.
3) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:
Şikayet konusu hususta idarenin başvuru sahibine verdiği 07.10.2008 tarihli cevapta:
Bir ayda yemek verilecek gün sayısının firmanın belirttiği gibi 30 gün olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliğindeki açıklamalara uygun olarak (resmi tatil ve hafta sonu tatilleri hariç tutularak) 22 gün olarak belirlendiği, buna göre bedelsiz olarak istenilen yemeğin miktarının firmanın belirttiği sayıda olmadığı, firmalar arasında rekabeti engelleyen bir düzenleme bulunmadığı, ihale dokümanının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği, firmaların ihale dokümanını dikkate alarak eşit koşullarda teklif vereceği hususunda açıklama yapılarak başvuru sahibinin şikayeti yerinde görülmemiştir.
İdari Şartnamede ihale konusu işin süresi 1 yıl (02.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri) olarak, miktarı ise 50.688 adet olarak belirtilmiştir.
İdarece yaklaşık maliyet hesabı yapılırken yemek yiyecek günlük personel sayısı ve bir ayda 22 gün yemek verileceği dikkate alınarak bir yıl için toplam yemek miktarı 50.688 adet olarak belirlenmiştir. Ancak, günlük yemek yiyecek kişi sayısı şartnamede belirtilmemiştir.
Teknik Şartnamenin,
5 inci maddesinde; “Günlük gönderilecek porsiyon sayısı her gün idareden öğrenilecektir.”
13 üncü maddesinde; “Her gün kurumun misafirlerine verilmek üzere 10 (on) yemek şirket tarafından ücretsiz verilecek, günlük alınmayan yemekler kuruma alacak kaydedilecektir. (Kurumun istediği başka herhangi bir günde toplu olarak yada parça parça alınabilir.)”
Şeklinde düzenleme yapılmıştır.
İdari ve Teknik Şartname düzenlemelerinin bir arada değerlendirilmesinden; idarenin bir yıl içinde satın alacağı öğlen yemeği miktarını 50.688 adet olarak belirlendiği, günlük ve aylık miktarın (öğlen yemeğinden yararlanacak kişi ve öğün sayısının) açık ve net olarak belirtilmediği, aylık yemek listesinin 1 ay önceden belirleneceği, idareye getirilecek günlük yemek miktarının günlük olarak firmalara bildirileceği, saat 12 itibariyle personele verilecek yemeğin en az 30 dakika önce kuruma getirileceği, misafirlere verilmek üzere firmalardan her gün 10 adet yemeğin ücretsiz olarak istenildiği, ancak idarece zamanında talep edilmeyen, kullanılmayan ücretsiz yemek miktarı daha sonraki günlerde parça parça veya toplu olarak talep edilebileceğinden günlük olarak idareye verilecek ücretsiz yemek miktarının bir gün için 10 adetten fazla olabileceği, sözleşme süresinin sonunda ücretsiz yemek olarak anılan ve idarece talep edilmemiş olan yemek bulunmasının mümkün olduğu, dolayısıyla ücretsiz olarak istenilen yemek miktarı konusunda açık ve net bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmaktadır.
İdarece yapılan düzenlemede her ne kadar günlük 10 adet yemeğin (toplam 50.688 adet yemeğin haricindeki yemeğin) ücretsiz olarak verileceği belirtilmiş ise de; söz konusu günlük 10 adet yemeğin veya toplu olarak verilecek yemeklerin ücretsiz olmayacağı, bunun maliyetinin bulunduğu ve isteklilerce teklif fiyatına dahil edileceği hususu açıktır. Günlük veya aylık yemek sayısı/miktarı veya yaralanacak personel sayısı açık ve net olarak belirtildiği sürece yemeğin ücretsiz olacağının belirtilmiş olması işin esasına etkili olmayacak, sayı belirli olduğundan ücretsiz olarak ifade edilen yemek miktarı için bir maliyet hesabı yapılarak fiyat belirlenebilecektir.
Ancak, inceleme konusu ihalede idarenin ne miktarda ücretsiz yemek talep ettiği belirsizdir. İdarenin zamanında talep etmediği yemek miktarını bir yılın sonunda son ay içerisinde toplu olarak talep etmesi de mümkün olabilecektir. Dolayısıyla, nasıl bir uygulama söz konusu olacağı önceden belirlenemediğinden bu hususta isteklileri tereddüde düşüren bir düzenleme yapıldığı, bunun da teklif fiyatının sağlıklı olarak belirlenmesine engel teşkil ettiği ayrıca işin yapılması aşamasında da keyfi uygulama oluşabileceği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, bu hususta başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmektedir.
Bu çerçevede, idarenin mevzuata aykırı olarak dokümanda yaptığı düzenleme 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptalini gerektirmektedir.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
İhale işlem dosyasının incelenmesinden; idarenin üzerinde ihale bıraktığı isteklinin “Birim Fiyat Teklif Mektubunun” mevzuata olarak idareye sunulmadığı anlaşılmıştır. Anılan isteklinin teklif mektubu üzerinde teklif edilen bedel rakâm ve yazı ile belirtilmemiş, teklif edilen bedelin yazılması gereken bölüm boş bırakılmıştır. Teklif edilen bedel “Birim Fiyat Teklif Cetveli” üzerinde sadece rakâm ile belirtilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin Hazırlanması ve Sunulması” başlıklı 30 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında;
“Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. …” hükmüne yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teklif mektuplarının şekli” başlıklı 63 üncü maddesinde ise; teklif mektuplarının bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlardan işin niteliğine göre uygun olanı esas alınarak hazırlanacağı belirtilmiş ve 4734 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin yukarıda yer verilen 2 nci fıkrasına paralel bir düzenleme ile teklif mektuplarının hangi şartları taşıması gerektiği açıklanmıştır.
Anılan Yönetmeliğinin 63 üncü maddesinin son fıkrasında;
“Sunulan teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Teklif mektuplarının taşıması zorunlu özelliklerden herhangi birini taşımayan teklif mektupları değerlendirme dışı bırakılacağından, bunların sonradan değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulmaz. Teklif mektubu reddedilen isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, “Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması” teklif mektuplarının kanunen taşıması zorunlu unsurlarındandır. Bu husustaki eksikliğin müeyyidesi 4734 sayılı Kanun’un 37 nci maddesinin 2 nci fıkrasında, “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir.” şeklinde belirlenmiştir.
Açıklanan nedenlerle, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğinden, idarece anılan istekli üzerinde ihale bırakılması mevzuata uygun bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)