(4734 S. K. m. 54, 56, 65) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 44, 45)
Toplantı No: 2009/013
Gündem No: 63
Karar Tarihi: 16.02.2009
Karar No: 2009/UH.I-843
Şikayetçi:
Özel Bilgi-Med Bilişim Medikal Sağlık Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti., 326. Sok. Birlik Apt. No:15/9 Bahçelievler Konak/İZMİR
İhaleyi yapan idare:
Bursa Prof. Dr. Türkan Akyol Göğüs Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği, Ertuğrulgazi Mah. Ülkü Sok. No:1 16100 Yıldırım/BURSA
Başvuru tarih ve sayısı:
06.01.2009 / 466
Başvuruya konu ihale:
2008/176611 İhale Kayıt Numaralı "2009 Yılı (12 Aylık) Hastane Dışında Yemek Pişirme, Hastaneye Taşıma, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
09.02.2009 tarih ve H.00.94.0217/2009-3E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Bursa Prof. Dr. Türkan Akyol Göğüs Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği tarafından 03.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2009 Yılı (12 Aylık) Hastane Dışında Yemek Pişirme, Hastaneye Taşıma, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Özel Bilgi-Med Bilişim Medikal Sağlık Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 15.12.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.01.2009 tarih ve 466 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.01.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İhale ilanının 4.3.2.a maddesi ve idari şartnamenin 7.3.2.c maddesinde, besin zehirlenmeleri ile yemek ısıtmalarında meydana gelebilecek yangınlara karşı hastane adına hizmet süresinin tamamını kapsayacak şekilde sigorta yaptıracağına dair sigorta poliçesi taahhütnamesinin teklif ile birlikte verileceği ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde de hizmet türüne göre sigorta gerektiği taktirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesine veya eklerinde belirtilmesi gerektiği düzenlemelerine yer verilmiş olmasına rağmen, idare tarafından ihale dokümanında herhangi bir limit belirlenmediği ve bu durumun da sağlıklı teklif vermeyi engellediği,
2) Söz konusu ihalede hizmet yeri yeterlilik belgesi ile gıda üretim izin belgesi dışında gıda sicil belgesi istenilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
İnceleme konusu ihalenin, Bursa Prof. Dr. Türkan Akyol Göğüs Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği tarafından 03.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan, fiziki miktarı ve türünün, günlük değişen hasta sayısına göre oluşturulan değişken miktarlı rasyon değerlerine göre 01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında toplam 56.000 adet kahvaltı, 142.000 adet normal yemek olarak belirtildiği, 2009 Yılı (12 Aylık) Hastane Dışında Yemek Pişirme, Hastaneye Taşıma, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı işi olduğu anlaşılmıştır.
İhale ilanının 4.3.2 ve idari şartnamenin 7.3.2.c maddesinde;
“Besin zehirlenmeleri ile yemek ısıtmalarından meydana gelebilecek yangınlara karşı hastanemiz adına hizmet süresinin tamamını kapsayacak şekilde sigorta yaptıracağına dair sigorta poliçe taahhütnamesi teklif ile birlikte verilecektir” düzenlemesine yer verilmiştir.
Ayrıca teknik şartnamenin müteahhit firmanın işe başlarken vereceği belgeler arasında, olası gıda zehirlenmeleri ve yemek ısıtmalarından meydana gelebilecek yangınlara karşı sigorta poliçesinin de düzenlendiği görülmüştür.
Bu bağlamda, isteklilerin teklif fiyatına dahil etmesi gereken masraflar arasında söz konusu sigorta poliçesinin maliyetinin de bulunduğu açıktır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde idarece, uygulanacak sigorta türü veya türleri ile teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilmesi zorunlu kılınmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği eki Hizmet Alımları Tip Sözleşmesinde; “İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 22 nci maddesinin idarelerce düzenlenmesine ilişkin (31) numaralı dipnotta; “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin sorumluluğun Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde kime ait olacağı hususu ile İdarenin işin nitelik ve özelliğine göre ihtiyaç duyduğu sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri burada belirtilecektir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.
Buna karşın idarece ihale dokümanı eki sözleşme tasarının 22 nci maddesinde herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, bu durumun da isteklilerin sigorta poliçesinin maliyetini sıhhatli belirlemeleri imkanını ortadan kaldırdığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla ihale dokümanında yapılan düzenlemelerden, idarece yangın ve zehirlenmelerine karşı sigorta yaptırılması istenilmesine rağmen, teminat limitlerine ilişkin herhangi bir belirlemenin yapılmamış olduğu ve bu aykırılığın da isteklilerin teklif maliyetlerini oluşturmasını engelleyici nitelik taşıdığı sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
İdari şartnamenin “Kapasite Araştırma Geliştirme Kalite ve Standarta İlişkin Belgeler” başlıklı 7.3.4 maddesinde;
“a) TS 8985 İşyeri Yemek Fabrikaları Toplu Yemek Mutfakları ve Yemek Servisleri Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Yeri Yeterlilik Belgesi” düzenlemesine yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesinde;
“İdare, ihale konusu hizmet alımının niteliğini göz önünde bulundurarak ihale dokümanında; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, personel belgelendirilmesi, hizmet yeri yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliliğine ilişkin düzenleme yapabilir…” hükmüne,
Kamu İhale Genel Tebliğinin VIII inci maddesinin “Hizmet Alımı ve Yapım İşi İhalelerinde Kalite Belgelerine İlişkin Hususlar” başlıklı (L) alt maddesinde;
“1- İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesinin, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve ilgili uygulama yönetmeliklerine aykırılık teşkil edeceği açıktır.
2- İhaleye katılabilmek için kalite ve standarda ilişkin belgelerin sunulmasının istenmesi halinde bu belgeler ve belgelerin taşıması gereken kriterler, idari şartnamenin “İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” başlıklı maddesinin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı alt maddesinde belirtilmelidir.
…
4- Hizmet alımı ihalelerinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesi çerçevesinde, hizmetin niteliği göz önünde bulundurularak ihale dokümanında; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, personel belgelendirilmesi, hizmet yeri yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliliğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Bu belgeler dışında; Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları Yönetim Sistemi (HACCP), İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS), Bilgi Teknolojisi-Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (ISO 22000), Sosyal Sorumluluk Standardı (SA 8000), İyi Hijyen Uygulamaları (GPP) gibi kalite ve standarda ilişkin belgeler ve sertifikalar istenmeyecektir…
Hizmet yeri yeterlilik belgesinin kuruluş yapısı, planlama faaliyetleri ve sorumluluklar göz önünde bulundurulduğunda; idarelerin kendi hizmet binalarında gerçekleştirilen hizmetler (idarelerin hizmet binalarında, servislerce gerçekleştirilecek montaj, bakım ve onarım hizmetleri hariç) ile niteliği gereği hizmet yeri yeterlilik belgesi istenmeyecek ihalelerde bu belge istenmeyecektir. İdareler, hizmet yeri yeterlilik belgesine yönelik düzenlemelerde; hizmet yeri yeterlilik belgesinin hizmet kapsamını ve standardını açık olarak yazmalıdır…” açıklamasına yer verilmiştir.
Hizmet Yeterlik Belgesi; tüketiciye sunulan hizmetlerin ilgili Türk Standartı ve/veya Türk Standartları Enstitüsü tarafından hazırlanmış olan kritere uygunluğunu gösteren ve aktedilen sözleşme ile kullanılabilen belgedir.
İhale mevzuatında, kural olarak idarelerin kendi hizmet binalarında gerçekleştirecek hizmetler için hizmet yeri yeterlik belgesinin istenilmemesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
İhale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu hizmetin, yemeğin her türlü malzeme dahil müteahhit firmanın kendi mutfağında pişirilerek hastaneye taşınması, hastanede dağıtımı ve dağıtım sonrası hizmetleri şeklinde ifade edildiği ve aynı şekilde teknik şartnamenin “Hizmetin İfa Şekli” başlığı altında, hastane mutfağı ve mutfaktaki demirbaş malzemelerin kesinlikle kullanılmayacağı, yemeklerin dışarıda pişirilip hastaneye getirilerek dağıtım ve servisi yapılacağı hükmüne yer verildiği görülmüştür.
Bu çerçevede, şikayete konu ihalede, açıkça yemek pişirme hizmetinin idarenin kendi binasında gerçekleştirilmeyeceği hususu düzenlenmiş olduğu göz önüne alındığında idarenin yeterlik kriterleri arasında hizmet yeri yeterlilik belgesine yer vermesi işleminde ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan idari şartnamenin 7.3.2 b maddesinde;
“İşin kendisine ihale edilmesi halinde hastanemize verilecek yemeğin pişirilip hazırlanacağı işyeri veya tesise ait Gıda Sicil Belgesi veya Gıda Üretim İzin Belgesini sözleşmenin imzalanmasını müteakip 10 gün içinde hastane idaresine vereceğine dair taahhütname”nin isteklilerin teklifleri ile birlikte vermeleri gerektiği hükme bağlanmıştır.
Bu hususa ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin VIII inci maddesinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Yeterliğe İlişkin Diğer Hususlar” başlıklı M alt maddesinde;
“5 - Malzemeli veya malzemesiz yemek hizmeti alımı ihalelerinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, idari şartnamenin "İhaleye Katılabilmek İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri" başlıklı maddesinin, ihale konusu hizmetin yerine getirilmesine ilişkin olarak ilgili mevzuat gereği alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin istenilmesine ilişkin alt maddesinde aday ve isteklilerden sadece Gıda Üretim İzni Belgesi’nin istenilmesi yeterli olup, Gayrisıhhî Müessese Ruhsatı, Çalışma İzni ve Gıda Sicil Belgesi, Kontrol ve Denetim Raporu gibi belgelerin sunulacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmeyecektir.
6 - Yemek hizmeti alımı ihalelerinde, idari şartnamenin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı alt maddesinde, yemek yapımında kullanılacak malzemelerin ve ekipmanların kalite ve standardına ilişkin herhangi bir yeterlik belgesi istenmeyecektir. Ancak, idarelerce gerek görülmesi halinde, sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak teknik şartnamede bu konuyla ilgili düzenleme yapılabilecek; muayene ve kabul işlemleri sırasında ise gerekli denetimler gerçekleştirilecektir.
7 - Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 44 üncü maddesinde, idareler tarafından alımın niteliği göz önünde bulundurulmak suretiyle “mesleki ve teknik yeterlik kriteri” olarak kapasite raporuyla ilgili düzenleme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, yüklenicinin mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü yemek hizmeti alımı ihalelerinde kapasite raporuna ilişkin olarak idari şartnamede istenebilecek günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde belirlenecektir. İdarenin kendi mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirileceği yemek hizmeti alımı ihalelerinde ise idarece öngörülecek günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacının yarısını (1/2) geçmeyecektir. İhale dokümanında, üretim miktarı belirtilmeden adaylarca veya isteklilerce kapasite raporu sunulacağına yönelik bir düzenleme yapılmayacaktır.
Aday veya istekli tarafından sunulan kapasite raporunun kayıtlı bulunulan Ticaret ve/veya Sanayi Odası ya da meslek odası tarafından mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi ve ihale/son başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması zorunludur.” açıklamasına yer verilmiştir.
Söz konusu Tebliğ düzenlemesinde, isteklilerden hizmetin yerine getirilmesine ilişkin olarak ilgili mevzuatı gereği alınması zorunlu olan belgelerden Gıda Üretim İzin Belgesinin istenilmesinin yeterli olacağının hükme bağlandığı oysa idarenin şikayete konu idari şartname düzenlemesinde ise, sadece sözleşmenin imzalanmasını müteakip 10 gün içinde Gıda Sicil Belgesi veya Gıda Üretim İzin Belgesini idareye vereceğine ilişkin bir taahhütnamenin sunulmasının şart koşulduğu görülmüştür.
Bu çerçevede, idari şartname düzenlemesi ile Tebliğ düzenlemesinin farklı safhalara ilişkin hükümler içerdiği, söz konusu Tebliğ düzenlemesinde, ilgili mevzuat gereği alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin sunulmasının ihale sürecine dair bir yeterlilik kriteri, oysa şikayete konu şartname düzenlemesinde ise, Gıda Sicil Belgesi veya Gıda Üretim İzin Belgesinin sunulması hususunun sözleşmenin uygulanması safhasını ilgilendiren bir kriter olarak öngörüldüğü açıktır.
Şikayete konu idari şartname düzenlemesinde de, isteklilerin tekliflerinde, Gıda Sicil Belgesi veya Gıda Üretim İzin Belgesini sunulmasını zorunlu kılan herhangi bir hükme yer verilmemiş olduğu ve bu anlamda ihale sürecinde isteklilerin sağlaması gereken yeterlilik kriterleri arasında değerlendirilmesi mümkün olmayan şikayete konu düzenlemenin de ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1) 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
2) Fazla yatırılan 1.301,00 TL başvuru bedelinin başvuru sahibinin talebi halinde iade edilmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)