(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2009/011
Gündem No: 7
Karar Tarihi: 09.02.2009
Karar No: 2009/UM.I-605
Şikayetçi:
Hamzaoğulları Petrol Ürün. İnş. Gıda Tem. ve Dış Tic. Ltd. Şti., Karayolları Kavşağı Stadyum Karşısı MUŞ
İhaleyi yapan idare:
Muş Belediye Başkanlığı, Minare Mah. Belediye Cad. No:2 MUŞ
Başvuru tarih ve sayısı:
14.01.2009 / 1427
Başvuruya konu ihale:
2008/178615 İhale Kayıt Numaralı "Akaryakıt Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
02.02.2009 tarih ve M.02.00.0198/2009-3E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Muş Belediye Başkanlığı tarafından 22.12.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Akaryakıt Alımı” ihalesine ilişkin olarak Hamzaoğulları Petrol Ürün. İnş. Gıda Tem. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin 02.01.2009 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 06.01.2009 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.01.2009 tarih ve 1427 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.01.2009 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İhale üzerinde bırakılan firma tarafından sunulan teklif dosyasında ihale dokümanı satın alındığına dair belgenin sunulmamış olduğu,
2) İhale üzerinde bırakılan firma tarafından sunulmuş olan birim fiyat teklif cetvelinin imzasız olduğu,
İddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 28 inci maddesinde; “İhale ve ön yeterlik dokümanı idarede bedelsiz görülebilir. Ancak, ön yeterlik veya ihaleye katılmak isteyen isteklilerin bu dokümanı satın almaları zorunludur. Doküman bedeli, basım maliyetini aşmayacak ve rekabeti engellemeyecek şekilde idarelerce tespit edilir.” hükmü ile,
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yöntmeliğinin 25 inci maddesinde; “İdare tarafından hazırlanan ve her sayfası onaylanan ön yeterlik dokümanı ile ihale dokümanı aday veya istekliler tarafından idarenin ilanda belirtilen adresinde bedelsiz olarak görülebilir. Ön yeterliğe veya ihaleye katılmak isteyen adayların ve isteklilerin bu dokümanın idarece onaylanmış örneklerini satın almaları zorunludur.(standart form KİK005.0/M) Ancak, Kamu İhale Kurumunca belirlenen esaslar çerçevesinde, gerekli güvenlik önlemlerinin idarece alınması kaydıyla, ihale ve/veya ön yeterlik dokümanının “compact disc (CD)” ortamına aktarılmış kopyaları tercih eden aday veya isteklilere satılabilir.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca söz konusu ihaleye ait ilanın 4 üncü maddesinin 4.1.8 inci alt bendinde ve idari şartnamenin 7 nci maddesinin 7.1.8 inci alt bendinde; “İhale dökümanının satın alındığına dair belge” nin istenilen belgeler arasında olduğu belirtilmiştir.
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan teklif dosyasında ihale dokümanı satın alındığına dair standart formun yer aldığı, ancak bu formun, idare tarafından 23.12.2008 tarih ve 3433 sayılı yazı ile tamamlatılması neticesinde teklif dosyasına konulmuş olduğu tespit edilmiş olup, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 52 nci maddesinin 5 inci fıkrasında yer alan; “İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılamaz.” düzenlemesi uyarınca teklif ile birlikte sunulması gereken şikayet konusu standart formun sonradan tamamlatılması mümkün bulunmamakla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulması gereken şikayet konusu standart formun idare kayıtlarında bulunduğu tespit edildiğinden söz konusu aykırılığın sonuca etkili olmadığı görülmüş olup, başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin Teklif mektuplarının şekli başlıklı 49 uncu meddesinde; “Teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlardan işin niteliğine göre uygun olanı esas alınarak hazırlanır.(standart form KİK018.0/M, KİK019.0/M)
Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:
a) Yazılı olması,
b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi,
c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması,
d) Üzerinde kazıntı, silinti düzeltme bulunmaması,
e) Ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.
Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya teklif vermeye yetki verdikleri kişiler tarafından imzalanması gerekir.
Konsorsiyumlarda, konsorsiyum ortakları teklif mektubunu işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif ettikleri bedeli ayrı ayrı yazmak suretiyle imzalarlar. Konsorsiyum ortaklarının işin uzmanlık gerektiren kısımları için teklif ettikleri bedellerin toplamı, konsorsiyumun toplam teklif bedelini oluşturur.
Sunulan teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Teklif mektuplarının taşıması zorunlu özelliklerden herhangi birini taşımayan teklif mektupları değerlendirme dışı bırakılacağından bunların sonradan değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara kesinlikle başvurulmayacaktır. Teklif mektubu reddedilen isteklinin teklifi tamamen değerlendirme dışı bırakılmış sayılacaktır.” hükmü mevcuttur.
İdari şartnamenin “Teklif ve Sözleşmenin Türü” başlıklı 18 inci maddesinde;
“İstekliler tekliflerini, her bir mal kaleminin miktarı ile bu mal kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu üzerine ihale yapılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme düzenlenecektir.” düzenlemesi,
“İhale Dokümanının Kapsamı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:
a) İdari Şartname
b) İhtiyaç Listesi
c) Teknik Şartname
d) Sözleşme Tasarısı
e) Standart formlar” düzenlemesi ile,
İhale dokümanında yer alan “Standart Form-KİK019/M Birim Fiyat Teklif Cetveli standart formunun 3 nolu dipnotunda da teklif mektubunda olduğu gibi; “Teklif vermeye yetkili kişi tarafından ad soyad/unvan yazılarak her sayfası imzalanacaktır. Ortak girişim (iş ortaklığı veya konsorsiyum) halinde, teklif mektubu bütün ortaklar veya yetki verdikleri kişiler tarafından imzalanacaktır.” ifadesi yer almaktadır.
Birim fiyat teklif cetveli, teklif mektubunun eki olup, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 6 ncı maddesi uyarınca; işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak, idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekliler tarafından teklif edilen birim fiyatlar ve bunların çarpımı sonucu bulunan toplam tutarları göstermek amacıyla düzenlenmektedir.
İhale üzerinde bırakılan Ovam Petrol Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubu ile eki birim fiyat teklif cetvelinin ihale işlem dosyasında mevcut olduğu, birim fiyat teklif mektubunun istekli tarafından ticaret unvanı yer alacak şekilde kaşelenip imzalandığı ancak birim fiyat teklif cetvelinin imzalanmamış olduğu, sadece kaşelendiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan düzenlemeler ve tespitler neticesinde, birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinin, teklif mektubunun ayrılmaz bir parçası olduğu ve aynı düzenlemelere tabi olması nedeniyle birim fiyat teklif cetvellerinin de teklif mektupları gibi isteklilerce imzalanması gerektiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ihale komisyonu tarafından geçerli bir teklif olarak değerlendirilmesi işleminin mevzuata aykırı olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
i) Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ikinci teklifin geçerli olup olmadığı yönünden yapılan incelemede;
1) İdari şartnamenin “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlilik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” üst başlıklı 7.1.9 uncu maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketlerine ilişkin beyanname”nin isteklilerce teklifleri kapsamında sunulması istenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Bölümünün VIII/F maddesinde, “İş Deneyim Belgesinin Başka Bir Tüzel Kişiye Kullandırılmayacağına İlişkin Taahhütname ile İsteklilerin Ortaklık ve/veya Hisseleri İçin Verecekleri Beyanname” başlığı altında;
“…b) Uygulama yönetmeliklerinde ve idari şartnamelerde ihaleye katılanların "gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre, ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketlerine ilişkin beyannameyi (standart form KİK027.3/….) vermeleri zorunlu tutulmuştur. Anılan hüküm gereği söz konusu beyannamenin ihaleye katılan bütün isteklilerce verilmesi zorunlu olduğundan, isteklilerin herhangi bir ortaklık ve/veya hissesi bulunmasa dahi beyannamenin 1 numaralı dipnotu gereği "Beyanı gereken bir ortaklık ve/veya hisse mevcut bulunmamaktadır. Bu durumda değişiklik olması halinde bildirmeyi kabul ve taahhüt (ediyorum/ediyoruz)" bölümünü doldurmak suretiyle beyannameyi düzenlemeleri ve sunmaları gerekmektedir.
c) Kuruma yapılan şikayetlerden ve gönderilen yazılardan, uygulama yönetmeliklerinin ekinde yer alan İhaleye Katılacak Olanlar Tarafından Tüzel Kişiliklerdeki Ortaklık ve/veya Hisseleri İçin Verilecek Beyanname doldurulurken bazı tereddütler yaşandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle Beyanname doldurulurken aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir:
…
4- Bu Beyannamede tüzel kişi istekliler, kendi ortak veya hissedarlarını beyan etmeyeceklerdir.
5- Beyannamede beyanı gereken bir husus bulunmadığı takdirde Beyannamenin dip notunda belirtildiği şekilde ilgili kısım işaretlenecek ve ortaklık/hisse durumuna ilişkin tablo doldurulmayacaktır…” açıklamasına yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen Tebliğ açıklamasından da anlaşıldığı üzere, uygulama yönetmeliklerinde ve idari şartnamelerde ihaleye katılanların gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre, ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketlerine ilişkin beyannameyi (standart form KİK027.3/M) vermeleri zorunlu tutulduğu, söz konusu beyannamenin ihaleye katılan bütün isteklilerce verilmesi zorunlu olduğundan isteklilerin herhangi bir ortaklık ve/veya hissesi bulunmasa dahi beyannamenin 1 numaralı dipnotu gereği “Beyanı gereken bir ortaklık ve/veya hisse mevcut bulunmamaktadır. Bu durumda değişiklik olması halinde bildirmeyi kabul ve taahhüt (ediyorum/ediyoruz)” bölümünü doldurmak suretiyle beyannameyi düzenlemeleri ve sunmaları gerekmektedir.
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Hamzaoğulları Petrol Ltd. Şti’nin teklifi kapsamında sunduğu ortaklık hisse beyanında, standart form KİK.027.3/M’nin “Beyanı gereken bir ortaklık ve/veya hisse mevcut bulunmamaktadır.” seçeneği ve beyanı gereken bir ortaklık veya hisse mevcut ise “Aşağıda ad soyad/unvan ve diğer bilgileri yer alan şahıs şirketlerinde ortak (olduğumu/olduğumuzu) ve/veya sermaye şirketlerinin sermayesinin yarısından fazlasına sahip (olduğumu/olduğumuzu) beyan (ediyorum/ediyoruz)” seçeneğinin işaretlenmediği, bu durumda isteklinin ortaklık veya hissesinin olup olmadığı varsa bunların neler olduğu verilmiş olan beyannameden anlaşılamadığından, bu istekli tarafından sunulmuş olan ortaklık hisse beyanının geçerli kabul edilmemesi ve bu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İdari şartnamenin “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlilik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” üst başlıklı 7.1.4 üncü maddesinde; “4734 sayılı kanunun 10uncu maddesinin (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına ilişkin yazılı taahhütname”nin isteklilerce teklifleri kapsamında sunulması istenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin Dokuzuncu Bölümünün “İhale Üzerinde Kalan İsteklilerin Kanunun 10 uncu Maddesinin Son Fıkrasında Sayılan Durumlarda Olmadığına Dair Belgeleri Sözleşmeden Önce Sunamaması” başlıklı F maddesinde;
Uygulama Yönetmeliklerinin “İhale dışı bırakılma” başlıklı maddelerinde; ihaleye katılan aday veya isteklilerden 10 uncu maddenin son fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadıklarına dair beyanlarını ortaya koyan yazılı taahhütnameleri başvuru veya teklifleriyle birlikte sunmaları, ihale üzerinde kalan istekliden ise bu durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce sunmaları zorunlu tutulmuştur. Sözleşme imzalanmadan önce sunulacak bu belgelerin, ihale tarihi itibarıyla isteklinin (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.
Standart Form KİK027.1/M’ye uygun olarak verilecek taahhütnamenin “1)(İşin adı) işine (aday/istekli) olarak (katılıyorum/katılıyoruz). Bu taahhütnamenin imza tarihi itibarıyla, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda (olmadığımı/olmadığımızı) beyan (ediyorum/ediyoruz). Bu durumda değişiklik olması halinde, idareye derhal bildirmeyi kabul ve taahhüt (ediyorum/ediyoruz).
2) İhalenin (üzerimde/üzerimizde) kalması halinde sözleşmenin imzalanmasından önce, ihale tarihi itibarıyla 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda (olmadığıma/olmadığımıza) ilişkin belgeleri vermeyi kabul ve taahhüt (ediyorum/ediyoruz).
3) Aksi takdirde geçici teminatın gelir kaydedilmesini ve (hakkımda/hakkımızda) Kanunun 58 inci maddesinde öngörülen müeyyidenin uygulanmasını kabul (ediyorum/ediyoruz).” hususlarını içermesi gerekmektedir.
Hamzaoğulları Petrol Ltd. Şti.nin vermiş olduğu taahhütnamede yalnızca; “4734 sayılı kanunun 10uncu maddesinin a, b, c, d, e, g ve i bentlerinde sayılan durumlarda olmadığıma dair taahhüt ederiz.” ibaresinin bulunduğu, bu durumda değişiklik olması halinde idareye derhal bildirmeyi kabul ve taahhüt ettiğine dair bir ibarenin, vermiş olduğu taahhütnamede bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca yine standart form KİK027.1/M’de yer alan 2 ve 3 üncü maddelerde belirtilen hususlara adı geçen isteklinin taahhüdünde yer vermediği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı Hamzaoğulları Petrol Ltd. Şti.nin vermiş olduğu taahhütnamenin içermek zorunda olduğu taahhütleri içermediği görülmüş olup, bu istekli tarafından sunulmuş olan 10 uncu madde taahhütamesinin geçerli kabul edilmemesi ve bu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, ihaleye iki isteklinin katıldığı ve iki isteklinin de teklifinin geçerli olmadığı tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)