(4734 S. K. m. 56) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 9)
Toplantı No: 2008/080
Gündem No: 3
Karar Tarihi: 18.12.2008
Karar No: 2008/UH.II-5021
Şikayetçi:
Marmara Peyzaj Tarım Temz. İnş. Taah. Yemek Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti., Başçavuş Sok. No:160/4 Küçükesat/ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Yakuplu Belediye Başkanlığı, Merkez Mah. Hürriyet Bulv. No: 50 Yakuplu Büyükçekmece/İSTANBUL
Başvuru tarih ve sayısı:
03.11.2008 / 30686
Başvuruya konu ihale:
2008/112613 İhale Kayıt Numaralı “Katı Atıkların Toplanması ve Nakli Cadde ve Sokakların El ve Makine İle Süpürülme ve Yıkanması İşi” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
04.12.2008 tarih ve II.H.45.93.0218/2008-58E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Yakuplu Belediye Başkanlığı tarafından 19.09.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Katı Atıkların Toplanması ve Nakli Cadde ve Sokakların El ve Makine İle Süpürülme ve Yıkanması İşi” ihalesine ilişkin olarak Marmara Peyzaj Tarım Temz. İnş. Taah. Yemek Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 19.09.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 03.11.2008 tarih ve 30686 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
1) İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde ihale konusu iş için ilgili Sosyal Sigortalar Müdürlüğünden alınması gereken iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranlarının belirtilmediği,
2) İdari şartnamenin 48.2 ve sözleşme tasarısının 15.2 nci maddelerinde asgari işçilik oranı dışındaki işçilik oranı –a2= 0.06 olarak düzenlenmesine karşın idari şartnamenin 26 ncı maddesinde farklı ücret alacak olan personel sayısının belirtilmediği,
3) Teknik şartnamenin 9 uncu maddesinde sarf malzemelerinin miktarlarının belirtilmediği, idari şartnamenin 26 ncı maddesinde ise söz konusu sarf malzemelerine yer verilmediği,
4) Teknik şartnamenin 12 nci maddesinde belirlenmiş olan çöp döküm sahasının değişmesinden dolayı yeni döküm sahasına döküm yapılacağı belirtildiği, “yeni döküm sahasından dolayı oluşan nakliye mesafesi için yeni fiyat tespiti yapılacak ve yükleniciye ödenecektir” şeklinde düzenleme yapıldığı ancak aradaki farkın nasıl hesaplanacağı konusunun belirsiz olduğu,
5) Teknik şartnamenin 16-d maddesinde; “Ayrıca idare Belediyeye ait törenlerde, açılışlarda v.b. durumlarda firmadan işlerini aksatmayacak şekilde işçi talep edebilecektir.” şeklinde düzenlemeye yer verildiği, bahse konu işte yapılması gereken çöp toplama süpürme yıkama ve buna benzer ihale konusu işler günlük yapılacağından mevcut işçilerin ihale konusu ile ilgisi olmayan işte çalıştırılmalarının mümkün olmadığı, asıl iş konusu haftalık çalışma saatine göre karşılanacağı dikkate alındığında fazladan çalışmaya ne şekilde ödeme yapılacağının belirsiz olduğu,
İddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1) Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak;
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde “... Uygulanması gerekecek iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranları, işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili sigorta müdürlüğünden alınacak yazı ile tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılır. Ayrıca yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranını idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilir...” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin birinci bölümün XIII/G bendinde “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar” başlığı altında; “ ... Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetler olarak kabul edilecektir. Bu çerçevede malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir.” açıklaması bulunmaktadır.
İhale konusu işin katı atıkların toplanması ve nakli, cadde ve sokakların el ve makine ile süpürülme ve yıkanması işi olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin anılan düzenlemesi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı dikkate alındığında, iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranının idari şartnamenin 26 ncı maddesinde belirtilmemesi ihaleye teklif verilmesini etkileyecek bir husus olmadığı sonucuna varılmıştır.
2) Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak;
İdari şartnamenin 48.1 inci maddesinde fiyat farkı verileceği düzenlemesi ve aynı şartnamenin 48.2 nci maddesinde; “fiyat farkı hesabında uygulanacak katsayılar; asgari işçilik oranı: ( a1=0,35), asgari ücret dışındaki işçilik oranı: ( a2=0,06), akaryakıt ağırlık oranı: ( b1=0,37), makine ve ekipmanın amortisman oranı: ( d= 0,22))” düzenlemesine,
Teknik şartnamenin 16 ncı maddesinde ise 11 şoför,1 operatör, 55 süpürgeci ve 17 çöp toplayıcı olmak üzere çalışması öngörülen personele yer verildiği anlaşılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel Ücretleri ile İlgili Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı XII/B maddesinde; “İşçiliğin a1 olarak belirlenebilmesi ve böylece a1 için Esasların 8 inci maddesine göre fiyat farkı hesaplanabilmesi için; çalışacak personel sayısının belirlenmiş olması ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılması gerekmektedir. Haftalık çalışma saatlerinin tamamının ilgili idare için kullanılmadığı işlerde ise işçilik a2 olarak belirlenecektir.
Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.
Fiyat Farkı Esaslarının bütün olarak uygulandığı ve vasıflı işçiliğin a2 olarak belirlendiği hizmet alımı ihalelerinde, Esasların 7 nci maddesi gereği ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretteki artış oranı kadar ücret farkı hesaplanacaktır. Esaslar bütün olarak uygulanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse 8 inci madde gereği sadece asgari ücretteki artış miktarı ve bu artış miktarından kaynaklanan işveren payı kadar hesaplama yapılacaktır.
Asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülen vasıflı personelin çalıştırıldığı işlerde Fiyat Farkı Esaslarının sadece 8 inci maddesi uygulandığında asgari ücretteki değişiklik sonrasında yüklenici vasıflı personelin ücretini asgari ücretteki artış miktarı kadar, Esasların tümü uygulanarak işçiliğin a2 olarak belirlendiği hallerde ise asgari ücretteki artış oranı kadar artırabileceğinden ücret bordrosu da buna göre düzenlenecektir.
Yine Esasların 7 nci maddesine göre fiyat farkı hesaplanmakla birlikte vasıflı işçilik a1 olarak belirlenmişse a1 için 8 inci madde gereği yüklenici, vasıflı personelin ücretini asgari ücret artış miktarı kadar artırmak zorunda olacak, asgari ücretteki artış oranını uygulama zorunluluğu olmayacaktır.
Esasların 7 nci maddesinin uygulandığı işlerde, a1 olarak belirlenen vasıfsız işçiliğin fiyat farkı 8 inci maddeye göre hesaplanacak, 7 nci maddeye göre hesaplanan fiyat farkı formülünde a1’e yer verilmekle birlikte formül gereği a1 için herhangi bir artış katsayısı uygulanmayacağından fiyat farkı hesabına herhangi bir etkisi olmayacak, sonuçta 7 nci ve 8 inci maddeler gereği ayrı ayrı hesaplanacak tutarların toplamı, ödenecek veya kesilecek toplam fiyat farkını oluşturacaktır.
İdari şartnamede hem a1’e hem de a2’ye yer verilmişse bu durumda toplam fiyat farkı 7 ve 8 inci maddeye göre hesaplanan fiyat farklarının toplamından oluşacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
İhale dokümanı çerçevesinde birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde haftalık çalışma saatlerinin tamamında idare bünyesinde gerçekleştirilecek işler ile çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanılmasına gerek bulunmayan işlerin tanımlandığı, söz konusu iş kalemlerinin açıklamalarında işçiliğin teklif fiyata dahil masraflar içerisinde sayıldığı, bu nedenle anılan Kamu İhale Genel Tebliği açıklaması uyarınca ihale dokümanındaki işçiliğe ilişkin düzenlemelerin yükleniciye ödenecek fiyat farkının hesaplanmasında tereddüt yaratmayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
3) Başvuru sahibinin üçüncü iddiasına ilişkin olarak;
Teknik şartnamenin 9 uncu maddesinde; “Yüklenici sokak, meydan, boş alanların süpürülebilmesi için kullanacağı el arabası, çöp torbası, kürek vb. malzemeleri temin edecektir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
İncelemeye konu ihalede birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde yer alan kalemlere ilişkin olarak birim fiyat analizlerin istenildiği ve söz konusu analizlerde malzemeye ilişkin masrafların birim fiyata dahil masraflar içerisinde sayıldığı görülmüştür.
Söz konusu ihalenin personel çalışmasına dayalı olmadığı bu sebeple maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında yapılan ve asgari ücrete bağlı işçilik hesabındaki gibi kati ve önceden belirlenen nitelikte olmadığı açıktır. Bu durumda ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurlar dikkate alınarak teklif fiyatın belirlenmesi ve öngörülemeyen giderler için de ayrıca genel giderler kapsamında bir maliyet öngörülmesi, işin doğası gereğidir.
Açıklanan nedenle, ihale dokümanında işin ifasında gerekli olan malzemenin ilgili birim fiyat içerisine dahil olduğunun düzenlendiği ve isteklilerin kendi oluşturacakları program dahilinde ilgili malzemelere birim fiyat içerisinde yer vermeleri gerektiği değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
4) Başvuru sahibinin dördüncü iddiasına ilişkin olarak;
Teknik şartnamenin 12 nci maddesinde; “Çöpler Büyükşehir belediyesince belirlenen Yenibosna çöp döküm sahasına dökülecektir. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin çöp döküm sahasını değiştirmesi veya yeni çöp döküm sahası belirlemesi halinde yüklenici firma çöpleri yeni çöp döküm sahasına dökecektir. Bu değişiklikten dolayı nakliye mesafesinde meydana gelebilecek değişmelere göre yeni fiyat tespiti yapılarak yüklenici firmaya ödeme yapılacaktır.
Tıbbi atıklar ise Büyükşehir belediyesince belirlenen tıbbi atık döküm sahasına dökülecektir. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin tıbbi atık döküm sahasını değiştirmesi ve yeni tıbbi atık döküm sahası belirlemesi halinde, yüklenici firma tıbbi atıkları yeni tıbbi atık döküm sahasına dökecektir. Bu değişiklikten dolayı nakliye mesafesinde meydana gelebilecek değişmelere göre yeni fiyat tespiti yapılarak yüklenici firmaya ödeme yapılacaktır.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
İncelemeye konu hizmet alımının birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, birim fiyatlara ait tanımı yapılan hizmet konularının, birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir iş kalemi olarak belirlendiği ve her bir iş kalemi için alınan teklif bedelinin işin miktarı ile miktara bağlı olarak (iş kaleminin niteliğine göre Ton, Gün, DA, Saat) istenilen birim fiyat üzerinden hesaplandığı dikkate alındığında sözleşme sürecinde iş artışı/eksilişinin olmasının mümkün olduğu anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, isteklilerce birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ilişkin birim fiyat/maliyet belirlenmesinde, birim iş için işin maliyetinde önemli bir paya sahip olan ortalama güzergah uzunluklarını öngörebilmelerini temin edecek bilgilerin ihale dokümanında yer alması gerekmektedir.
İsteklilerce teklif birim fiyat/maliyet hesabında araçların birim miktar iş için katedeceği ortalama mesafe üzerinden hesap yapılabilmesi için yeterli verinin -nakliye mesafelerinin iş kaleminin ne kadarlık kısmını içerdiğine ilişkin bilginin- dokümanda belirtilmesinin, birim fiyatların daha sağlıklı belirlenmesi ve sözleşme sürecinde olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesini sağlayacağı açıktır.
Açıklanan nedenle birim fiyat teklif cetvelinde “çöpün araçlara yüklenip nakledilmesi işinin ve tıbbi atıkların araçlara yüklenip nakledilmesi işinin”, birimlerinin “ton” olarak belirtildiği, iş artışı durumunda söz konusu birimler üzerinden işin nakliyesine ilişkin km bazında hesaplama yapılmasının, söz konusu işler için öngörülen nakliye mesafelerinin iş içerisindeki oranlarının belirtilmemesi nedeniyle mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
5) Başvuru sahibinin beşinci iddiasına ilişkin olarak;
Teknik şartnamenin 16 ncı maddesinde; “Ayrıca idare belediyeye ait törenlerde, açılışlarda vb. durumlarda firmadan işlerini aksatmayacak şekilde işçi talep edebilecektir.” düzenlemesine yer verildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu düzenleme ile idare tarafından işin ifası süresince gerçekleşme olasılığı bulunan ancak kati suretle öngörülemeyen tören, açılış gibi faaliyetlerde personel çalışmasına ilişkin belirleme yapıldığı anlaşılmıştır. Sözleşmeye esas iş tanımının içerisinde kalmak suretiyle anılan düzenlemenin idari şartnamede düzenlenen iş artışına tabii olacağı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Esasta
Oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
EK GEREKÇE
1- Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde “... Uygulanması gerekecek iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranları, işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili sigorta müdürlüğünden alınacak yazı ile tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılır. Ayrıca yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranını idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilir...” hükmü yer almaktadır.
İhale konusu işin katı atıkların toplanması ve nakli, cadde ve sokakların el ve makine ile süpürülme ve yıkanması işi olduğu, söz konusu hizmetin yerine getirilmesinde personel çalıştırılmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranının idari şartnamenin 26 ncı maddesinde belirtilmesi gerektiği, ancak idare tarafından iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranını idari şartnamede belirtmediği, bu durumunda tekliflerin oluşturulması aşamasında isteklileri tereddüde düşürecek nitelikte olduğu ve 4734 sayılı Kanunun 5 nci maddesine aykırı bulunduğu sonucuna varılmıştır.
2- 4734 sayılı Kanun Temel İlkeler başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur” hükmü yer almaktadır.
İncelemeye konu ihalede 9 adet ihale dökümanının satın alındığı 1 isteklinin teklif verdiği, yapılan inceleme sonucunda verilen teklifin yaklaşık maliyete yakın olduğu gözönüne alındığında, anılan ihalede 4734 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen “rekabet” ilkesinin oluşmadığı anlaşılmıştır.
İncelemeye konu ihalenin bu nedenle de iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılıyorum. (¤¤)