(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2009/011
Gündem No: 167
Karar Tarihi: 09.02.2009
Karar No: 2009/UY.I-651
Şikayetçi:
Sahara Mühendislik Dan. Mad. Ltd. Şti. Vekili Av. ..., Marmara Sk. 6/14 Sıhhiye/ANKARA
İhaleyi yapan idare:
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kamulaştırma, Toplulaştırma ve Dağıtım Dairesi Başkanlığı, Fatih Caddesi No:6 06110 Keçiören/ANKARA
Başvuru tarih ve sayısı:
29.12.2008 / 37457
Başvuruya konu ihale:
2008/138187 İhale Kayıt Numaralı "Eskişehir İnönü Aşağıkuzfındık Arazi Toplulaştırma Projesi Yapımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
05.02.2009 tarih ve I.Y.55.13.G031/2008-47E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Kamulaştırma Toplulaştırma ve Dağıtım Dairesi Başkanlığı tarafından 07.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Eskişehir İnönü Aşağıkuzfındık Arazi Toplulaştırma Projesi Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Sahara Mühendislik Dan. Mad. Ltd. Şti. Vekili Av. ...’in 25.11.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 05.12.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.12.2008 tarih ve 37457 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.12.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;
İdareye sunmuş oldukları 31.10.2008 tarihli aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamalarıyla ilgili idarenin 05.12.2008 tarih ve 5658 sayılı cevap yazısında, verdikleri cevabi yazıda kanıtlayıcı belgelerin uygun bulunmaması, işin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşulları içeren teknik çözümlerin yeterli olmaması gerekçesiyle itirazlarının reddedildiğinin belirtildiği, idarenin bu açıklamasının firmalarını tatmin etmediği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak görülen Abad Proje Yapı Tur. Sağ. Ener. San. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevabın yeterli olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
07.10.2008 tarihinde yapılan ihaleye 24 firma katılmış, Çerçioğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti.- Uğurtan Müh. İnş. Taah. San. Tic. ve Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Piramit Fotog. Hiz. ve Bil. Tek. Müh. Tic. Ltd. Şti. ve GPS-TEK Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti. olmak üzere 3 firma belge ve bilgi eksikliği sebebiyle ihale dışı bırakılmıştır.
4734 sayılı Kanunun Aşırı Düşük Teklifler başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü bulunmakta olup, aynı hükme Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 65 inci maddesinde de yer verilmiştir.
Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin aşırı düşük teklif değerlendirmesi (yapım işleri ihalelerinde) başlıklı XIII/H maddesinin (a) bendinde, yukarıda açıklanan kanun hükmüne yer verilerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak firmaların belirlenebilmesi için sınır değer tespitinin yapılması gerektiği belirtilerek, sınır değer hesaplamasıyla ilgili formüller ve tablolara yer verilmiştir.
İdari şartnamenin 34.1 inci maddesinde; “İhale komisyonu, verilen teklifleri bu şartnamenin 32 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan karı tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.” düzenlemesine,
Aynı şartnamenin 34.2 inci maddesinde; “İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” düzenlemesine
Yer verilmiştir.
Başvuru sahibi Sahara Müh. Ltd. Şti. ihaleye vermiş olduğu fiyat teklifinin düşük bulunması sebebiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmuş, 21.10.2008 tarih ve 3058 sayılı yazı ile aşırı düşük teklife neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamaları ile bu açıklamalara ait belgelerin idareye gönderilmesi istenmiştir.
Adı geçen firma aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği 31.10.2008 tarih ve 2008/139 sayılı yazısında; ihalenin kendilerinde kalması halinde işin tamamının, kendi öz değerleri ile yapılacağı, ihale konusu işe benzer bir çok işin kazandıkları engin tecrübeler sonucunda en verimli şekilde bitirildiği, firmalarının deneyiminde, imalat sürecinin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullandıkları avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarının önemli ve belirleyici avantaj olduğu, firmalarının yaptığı Sinop-Boyabat, Amasya-Gümüşhacıköy ve Samsun Bafra Katılımcı Arazi Toplulaştırma İşlerine ait birim fiyatlar incelendiğinde, söz konusu iş için teklif ettikleri birim fiyatların da altında olduğunun görüleceği, bu işlerin yapımında birim fiyatlardan kaynaklanan herhangi bir yapılabilirlik sorununun olmamasının işin yapımı açısından uygun fiyatlar olduğunun kanıtı olduğu, teklif dosyası ekinde sundukları analizlerin öz değerleri ve maliyet avantajları göz önünde bulundurularak hazırlandığı ve işin yapımında söz konusu analizlerin geçerli olduğu açıklamalarına yer vermiştir.
Sahara Müh. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklifine ilişkin yaptığı söz konusu açıklamalarıyla birlikte maliyet bileşenlerini ispata yönelik belge sunması gerekirken, yazı ekine firmada istihdam edilen çeşitli branşlardaki tekniker ve mühendislere ait diploma ve geçici mezuniyet belgesinin (10 adet), firmada çalışan personele ait sosyal güvenlik destekleme prim bildirgeleri ile aylık sigorta prim bildirgelerinin, firmaya ait iş makinelerine ait 4 fatura ve 1 adet iş makinesine ait finansal kiralama sözleşmesinin, bilgisayar programına ait faturanın, 3 adet kamyon, 1 adet çekici, 1 adet traktör ve 2 adet otomobile ait trafik tescil ve araç trafik belgeleriyle motorin fiyatına ilişkin proforma teklifin eklendiği görülmüştür.
Esas itibariyle, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına yaptığı açıklamalar ve sunduğu belgelerin kapsamına bakıldığında, idarenin istemiş olduğu aşırı düşük teklife ilişkin sorgulamayı karşılamadığı, zira idare başvuru sahibinin teklif fiyat cetvelinde yer verdiği ve maliyet bileşenlerini oluşturan her bir iş kalemine ilişkin tutarların düşük olmasının nedenlerini belgelerle ya da analizlerle ortaya konulmasını isterken, adı geçen istekli açıklama yazısında soyut ifadelerle iş deneyimi ve idareye daha önce yaptıkları ve halen yapmakta oldukları işlerle ilgili olumlu sonuçlardan bahsetmek suretiyle teklif fiyat cetveli ekinde sundukları analizlerin geçerli olduğunu ifade etmekle yetinmiş ve yukarıda bahsedilen bir kısım belgeyi yazı ekinde sunmuştur. Oysa idare teklif fiyatını oluşturan her bir iş kalemine esas olan analizlerde tespit edilen tutarların düşük olmasının nedenlerini sorarken, başvuru sahibi bu yönde bir açıklama yapmayarak, bu analizlerin yeni açıklamalarında da geçerli olduğunu ifade etmiş, ancak bu analizlerin tutarlarının neden düşük olduğu ve ihale konusu işin düşük rakamlarla nasıl yapılacağının ispatına yönelik yeterli belge sunmamıştır.
İdarece, Sahara Müh. Ltd. Şti.’nin vermiş olduğu açıklama yazısının incelenmesi sonucunda, birim fiyat analizlerindeki miktarların düşük tutulduğu, rayiç bedellerin ve birim fiyat analizlerini kanıtlayıcı belgelerin uygun bulunmadığı, 4734 sayılı yasanın 38 inci maddesinin (a), (b), (c) bentlerine göre uygun olmadığı gerekçeleriyle adı geçen firmanın teklifi uygun bulunmamıştır.
Bu durumda, idare tarafından yapılan Sahara Müh. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin işlemlerde ve söz konusu firmanın teklifinin yeterli görülmeyerek değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık teşkil edecek bir husus bulunmamaktadır.
İhale üzerinde bırakılan ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan Abad Proje Yapı Tur. Sağ. Ener. San ve Tic. Ltd. Şti.’ne idare tarafından 21.10.2008 tarih ve 3052 sayılı yazı yazılarak, aşırı düşük teklife neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamaları ile bu açıklamalara ait belgelerin idareye gönderilmesi istenmiştir.
Adı geçen firma aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği tarihsiz cevap yazısında; ihale konusu işe ait yazı ekinde bulunan analiz dokümanında yer alan birim fiyatlar ve bu birim fiyatları oluşturan proforma faturaların ekte sunulduğu, proforma fatura ile desteklenmeyen konularda birim fiyat olarak Bayındırlık Bakanlığı İnşaat Birim Fiyatlarına Esas İşçilik-Araç ve Gereç Rayiç Listelerinin baz alındığı, kullanılan birim fiyatlar ve poz numaralarının da yazı ekinde bulunduğu, yapacakları işlerden herhangi bir kalemden kar etmeyip diğerinden burada uğranılacak zararı kapatacak bir teklifin verilmediği, analizlerlerini oluşturan bileşenlerin proforma fatura ile desteklendiği, işçilik oranlarının dahil edilip yüklenici karı ile genel giderlerin her iş kalemine dahil edildiği şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.
Abad Proje Yapı Tur. Sağ. Ener. San ve Tic. Ltd. Şti.’nin cevap yazısı ekinde bulunan birim fiyat teklif cetvelinde yer verdiği beher kalem işe ilişkin maliyetlere ait analiz ve alt analizlerle diğer proforma fatura vb. belgelerin bulunduğu görülmüştür.
Bununla birlikte, Abad Proje Yapı Tur. Sağ. Ener. San ve Tic. Ltd. Şti.’nin ihaleye sunduğu birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde yer verdiği yapılacak iş kalemlerine ilişkin birim fiyatlar ile toplam fiyatların, aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunduğu açıklama yazısı ekinde bulunan birim fiyat teklif cetvelinde yer verdiği yapılacak iş kalemlerine ilişkin birim fiyatlar ile toplam fiyatlardan tamamının farklı olduğu görülmüştür.
İdare aşırı düşük teklif sorgulamasını yaparken aşırı düşük teklife neden olan maliyet bileşenlerine ilişkin açıklama yapılmasını, yani diğer bir ifadeyle maliyet bileşenlerine esas teşkil eden birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerine verilen birim fiyatlarla toplam fiyatların düşük olmasının nedenlerinin açıklanmasını istemiştir. Hal böyle iken, ihale üzerinde bırakılan firma teklif ettiği 1.335.586,37 YTL tutarını değiştirmeyip sabit tutarak, birim fiyat teklif mektubunun dayanağını oluşturan ve ekinde sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan birim fiyatlarla toplam fiyatların tamamını değiştirmek suretiyle yeniden düzenlemiş ve açıklama yazısı ekinde sunduğu birim fiyat teklif cetvelinde yer verdiği rakamlarla ilgili analizler yapmış, buna ilişkin bilgi ve belgeler sunmuştur.
Bu durumda, Abad Proje Yapı Tur. Sağ. Ener. San ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına yaptığı açıklamalarının birim fiyat teklif mektubu ekindeki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ait birim fiyatlarla toplam fiyatlarına yönelik olmadığı, yeniden düzenlediği birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemlerine ait birim fiyatlarla toplam fiyatlarına yönelik olduğu anlaşıldığından, adı geçen firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin alınmasından sonra yapılan ve mevzuata aykırılığı tespit edilen ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptal edilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince düzeltici işlem tesis edilmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)