(4734 S. K. m. 21, 47, 54, 55, 65)
Toplantı No: 2012/027
Gündem No: 11
Karar Tarihi: 14.05.2012
Karar No: 2012/UH.II-2051
Şikayetçi: Yaprak Yemek Fabrikası Yemek Üretim Ve Servis Hiz. Hüseyin Ağar, Aziziye Mah. Lale Sok. No: 13 DİYARBAKIR
İhaleyi yapan idare: Diyarbakır Ergani Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakfı, Kemertaş Mah. Ziya Gökalp Cad. Hükümet Konağı Zemin Kat 1 21950 DİYARBAKIR
Başvuru tarih ve sayısı: 13.04.2012 / 14571
Başvuruya Konu İhale: 2012/26876 İhale Kayıt Numaralı "Yemek Pişirme Ve Dağıtımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 07.05.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.(1507).(0218)./2012-28 E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Diyarbakır Ergani Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından 26.03.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yemek Pişirme ve Dağıtımı” ihalesine ilişkin olarak Yaprak Yemek Fabrikası Yemek Üretim ve Servis Hizmetleri/Hüseyin Ağar’ın 03.04.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.04.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.04.2012 tarih ve 14571 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.04.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar: Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının Kamu İhale Kanununun 38 inci, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adının; “Yemek Pişirme ve Dağıtımı” olarak belirlendiği görülmüştür.
Anılan şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;“ 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. Her türlü giderler teklif fiyata dahildir....” düzenlenmesi bulunmaktadır.
Teknik şartnamenin “İşin Yapılma Yeri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yemek pişirme işlemi Yüklenicinin yemek üretim tesisinde veya fabrikasında veya imalathanesinde yapılacaktır. Servis hizmetleri isimleri belirlenen vatandaşların evlerinde adreslerinde yapılacaktır.” düzenlemesi,
Anılan şartnamenin “Yemek Hizmetinde Görevli Personel” başlıklı 3 üncü maddesinde; “3.1. Yemek dağıtım hizmetinde servis ile yemek dağıtımı yapan yüklenici firma tarafından elemanlarının yemeklerin sağlıklı bir şekilde teslim etmesini sağlayacaklardır.” düzenlemesi,
Anılan şartnamenin “Yemek Hazırlanması” başlıklı 4 üncü maddesinde; “4.1.İş Yerinin Yükleniciye Teslimi
Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenicinin sözleşmede yazılı süre içinde işe başlayabilmesi için, İhale Teknik Şartnamesinin ilgili maddesinde belirtilen araç gereci temin etmek zorundadır.
Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici sözleşmede yazılı süre içinde vereceği hizmetle ilgili, yemek dağıtımını, boş kapların toplanması işini yapacaktır.
…
4.3. Yemek Hazırlığının Yapılması
Yemek listeleri kurum yetkilileri tarafından 15 günlük olarak hazırlanır ve firma sorumlusuna teslim edilir. Planlanan mönü enerji ve besin öğeleri açısından yeterli ve dengeli olmalıdır. Yemek yapımı ile ilgili ön hazırlıklar bir gün önceden yapılacaktır. En az bir gün önceden temin edilecek malzemeler uygun saklama koşullarına göre yüklenicinin mutfağında muhafaza edilecektir. Ekmekler sağlıklı ortamlarda hazırlanmış, tek tek poşetlenmiş, (250Gr.) sunulacaktır. Ekmek günlük olarak temin edilecek, kesinlikle bayat ekmek kullanılmayacaktır.
…
Yemek yapımından önce mutfak hijyeni ve personel temizliği tam olarak sağlanacaktır. Sözleşmenin imzasından sonra yüklenici üstlenmiş olduğu iş için gerekli her türlü makine, araç-gereç ve işçileri sağlamak zorundadır. İşin başlangıcında ve devamı sırasında idare araç- gereç ve personelin kontrolünü yapacaktır. Söz konusu kontrol yüklenicinin yemek üretim yerinde yapılacaktır.
Yemekler kalite, nefaset ve gramaj yönünden doyurucu olacak ve gramajlar teknik şartnamede belirtilen asgari kriterleri karşılayacaktır. Yüklenici hazırlayacağı yemekler ve içeceklerde teknik şartnamelere uygun olarak 1.sınıf kaliteli olacaktır. Ayrıca bulaşık ve her türlü temizlikte kullanılacak malzemeler 1. kalite olacaktır. Yüklenici temizlik işini yemek üretim yerinde özen göstererek yapacaktır. Yemek üretimi yapılan yerin temizliği için idarece belirli aralıklarla denetim de yapılacaktır. Üretim yerinin temiz olmaması durumunda tutanak ile tespit edilir ve gerekli cezayi müeyyide uygulanır. Kurumda hekim tasdikli besin zehirlenmesi raporu alan en az 25 kişi olduğu takdirde bütünü ile bu kişilerin sağlık masrafları ve iş gücü kayıplarının maddi tazminatı yüklenici tarafından karşılanır. Besin zehirlenmelerinin önüne geçilmesi amacıyla yüklenici gıda zehirlenmelerine karşı koruyucu önlem almak ve bu konuda yemek hazırlayan personelin eğitimini yapmak zorundadır.
Yiyecek madde ve malzemeleri hiçbir şekilde eksik madde ve malzeme ile yemek hazırlanamaz, iaşe edilecek kişi sayısı ile gramajların kontrolünde uygulanacak muayene tekniği ve bunların uygunluğunu kontrollük belirleyecektir.
…
Yemek yapımında kullanılan her türlü malzeme için teknik şartnamedeki gramajlar geçerlidir. Görevli gıda kontrol görevlisi tarafından günlük olarak alınan yemek örnekleri 72 saat buzdolabında saklanacaktır. Ayrıca muayene komisyonun belirleyeceği kontrollükçe belirlenen bir günde alınan yemek, su örnekleri ve mutfağa giren gıda malzemeleri istenildiği takdirde Hıfzısıhha Enstitüsünde incelenecek ve yapılan harcamalar yükleniciye ait olacaktır.
…
Haftanın 7 günü öğle yemeğini yüklenicinin mutfağında pişirilmesi; pişmiş yemeğin sipariş adedine göre vatandaşların çeşitli dağıtım yerlerine nakli; buradaki mutfak ve tesislerde sıhhi koşullarda muhafazası, hasta ve yardıma muhtaç vatandaşların odalarına kadar nakli, dağıtımını yapmak yükleniciye aittir. Yemekler sefer taslarında veya porselen tabaklarda verilecektir. Boş kaplar vatandaşlar yemeklerini yedikten sonra toplanacaktır. Yemek dağıtımı esnasında yüklenici vatandaşların kaplarını boşaltmasını beklememelidir. Yemek esnasında kullanılacak ekmek, pul biber, kürdan, karabiber, tuz, peçete, kağıt havlu ve verilen yemeğin cinsine göre limon suyu, sirke, zeytinyağı vb. yüklenici tarafından karşılanacaktır.
Yüklenici firma, yemek listelerini aynen uygulamak zorundadır. Şartnamede belirtilmediği halde gramaja denk olacak şekilde başka bir yemek çeşidi haftalık mönüye yazıldığı takdirde yüklenici bunu vermekle yükümlüdür.” düzenlemesi,
Anılan şartnamenin“Yemek Çeşitleri” başlıklı 15 inci maddesinde; “15.1. Öğle yemeklerinde 3 kap yemek verilecektir. Yemek çeşitleri aşağıdaki esaslara göre tanzim edilecektir.
15.1. 1.Kap yemek; Et yemekleri (tas kebabı, haşlama et, rosto vb.), tavuk yemekleri, köfteler, etli sebze yemekleri, etli kuru baklagil yemekleri, etli dolma ve sarmalar ile benzerlerinden oluşacaktır. Etler kemiksiz et olacaktır. Bu yemeklerle birlikte bulunması mutat olan garnitürler de (rosto yanında püre gibi) yemeklerin beraberinde verilecek ve ayrı bir kap yemek olarak kabul edilmeyecektir.
15.1. 2.Kap yemek; pilav, makarna, börek, kızartma, zeytinyağlı yemekler (sarma, dolma, pilaki vb) ve benzerlerinden oluşacaktır.
15.1.3.Kap yemek; Meyve, salata, komposto, yoğurt, cacık, turşu, piyaz ve tatlılardan (kadayıf, baklava, kemalpaşa, sütlü tatlılar, hamur tatlıları, helvalar vb.) oluşacaktır.
15.2. Birinci kap yemekte et yemeği, tavuk yemeği veya köfte haftada en az 3 gün (2 günü hafta içerisinde olmak üzere) çıkarılacaktır. Diğer günler etli sebze yemekleri, etli kuru baklagil yemekleri, etli dolma veya sarmalar ile benzerleri verilecektir.
15.3.. Ramazan ayında oruç tutan personel için iftar yemeği verilecektir. İftar yemeğinde verilecek yemekler için madde 1 de belirtilen esaslar geçerli olacaktır.
15.6..Öğle yemeklerinde 2.ve 3. kap aynı, 1. kap ise değişik olacaktır.
15.8. İdare tavsiyeleri doğrultusunda firma tarafından değişik yemek ve kahvaltı çeşitleri çıkarılabilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Teknik şartnamenin 15.9 uncu maddesinde bir haftalık normal yemek listesi örneği ve ilgili şartnamenin “Tarafların Yükümlülüğü” başlıklı 12 nci maddesinde resmi tatil günleri dâhil olmak üzere (365) takvim günü üzerinden kesintisiz hizmet verileceği ve hizmet süresinin sözleşmede belirtilen gün kadar olduğu düzenlenmiştir.
Sözleşme tasarısının “İşin süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde işe başlama tarihi 16.04.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2012 olarak düzenlenmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde:“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.
(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde ise; “79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması bulunmaktadır.
İhale konusu işe ait yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yüklenici için öngörülen kâr oranı ya da tutarı belirtilmemiştir. Bu durumda, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, yaklaşık maliyet hesabında idarenin belirleyebileceği en yüksek kâr oranı (%20) dikkate alınarak hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının 433.333,33 TL olduğu, isteklilerden Elif Yemek Fabrikası Kadri Nural ve Yaprak Yemek Fabrikası Yemek Üretim ve Servis Hizmetleri/Hüseyin Ağar’ın bu tutarın altında teklif verdiği anlaşıldığından, Kurulun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren anılan isteklilerden idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, 4734 sayılı Kanununun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde; teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alınmıştır. Özellikle yemek sektöründe; maliyeti etkileyen birbirinden bağımsız birçok parametre bulunması, girdi maliyetlerinde yerel ve mevsimsel koşullara göre yaşanan dalgalanmalar ve belirsizlikler, standart bir ürün tarifinin yapılamaması, çıktı ürünün kalitesinin belirlenmesinde objektif bir değerlendirme yapılmasının zorluğu, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği anlaşılan Elif Yemek Fabrikası Kadri Nural ve Yaprak Yemek Fabrikası Yemek Üretim ve Servis Hizmetleri/Hüseyin Ağar’ın tekliflerinin aşırı düşük olarak kabul edilmek suretiyle bu isteklilerden teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenerek açıklama istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin “ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının Kamu İhale Kanunun 38 inci, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine aykırı olduğu” yönündeki iddiasına ilişkin olarak Kurul çoğunluğunca verilen Karada belirtilen; “….kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği anlaşılan ve yukarıda yer alan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olarak kabul edilmek suretiyle bu isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenerek açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” gerekçelerine dayanılarak “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Diyarbakır Ergani Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından gerçekleştirilen “Yemek Pişirme ve Dağıtımı Hizmet Alımı” işine ilişkin, 130.000 adet hazır yemek alımı için idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak, 1 adet hazır yemek bileşeni için ortalama 4 TL esas alınarak toplam 520.000,00 TL olarak hesaplandığı,9 adet ihale dokümanı satıldığı, 26.03.2012tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 isteklinin katıldığı, isteklilerden birinin üretim yerinin Diyarbakır il sınırları içerisinde bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan beş isteklinin tekliflerinin,
İsteklinin Adı Teklif Bedeli (TL)
Elif Yemek Fabrikası Kadri Nural 395.200,00
Yaprak Yemek Fabrikası Yemek Üretim ve Servis Hiz. Hüseyin Ağar 414.700,00
Askor Yemek Ürt. Gıda Tem. Bilg. Özl. Sağ Hiz. Taah. Tic.Ltd 434.200,00
Değişim Hazır Yemek Temizlik İnşaat Otomasyon Hayvancılık
Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi 448.500,00
Tanrıverdi Gıda Tem. Elk. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. 448.500,00
Şeklinde verildiği, idarece, ihalede teklif edilen bedellerin diğer teklifler ve yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olarak değerlendirilmemesi gerekçesine dayanılarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geriye kalan beş geçerli teklif arasında en düşük bedelli teklif olan 395.200,00 TL teklif bedelli Elif Yemek Fabrikasının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, 414.700,00 TL bedelli Yaprak Yemek Fabrikasının da ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenerek ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tüm teklifler yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte, yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekirken, aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak, aşırı düşük sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği hususlarında “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurulun bu hususa ilişkin “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki kararına katılmıyorum. (¤¤)