(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 9) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 79)
Toplantı No: 2014/007
Gündem No: 12
Karar Tarihi: 23.01.2014
Karar No: 2014/UH.I-452
Şikayetçi: Gençocak Yemekhane Temizlik Servis Hizmetleri İnşaat Nakliyat Turizm Bilişim Yazılım Tic. Ltd. Şti., İSKENDERPAŞA MAH. DERVİŞOĞLU SOK. YAKUPOĞLU İŞ MERKEZİ NO: 44 TRABZON
İhaleyi Yapan Daire: İstanbul İli Beyoğlu Bölgesi Kamu Hastaneleri Genel Sekreterliği (Sarıyer İsmail Akgün Devlet Hastanesi), Merkez Mahallesi Dursun Fakıh Sok. No:1 34450 İSTANBUL
Başvuru Tarih ve Sayısı: 23.12.2013 / 40477
Başvuruya Konu İhale: 2013/152424 İhale Kayıt Numaralı "2014-2015 Yılları (24 Ay) Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: İstanbul İli Beyoğlu Bölgesi Kamu Hastaneleri Genel Sekreterliği Sarıyer İsmail Akgün Devlet Hastanesi tarafından 26.11.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2014-2015 Yılları (24 Ay) Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Gençocak Yemekhane Temizlik Servis Hizmetleri İnşaat Nakliyat Turizm Bilişim Yazılım Tic. Ltd. Şti.nin 06.12.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.12.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.12.2013 tarih ve 40477 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.12.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/4824 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından yapılan değerlendirme sonucunda firmalarından ayrıntılı fiyat bileşenlerinin ivedi olarak istenildiği, idare tarafından fiyat bileşenleri ile ilgili talep yazısının İdari Şartname’nin 33.1’inci maddesine göre mi talep edildiğinin anlaşılamadığı, idare tarafından gönderilen fiyat bileşenleri talep yazısından önemli teklif bileşeni olarak hangi gider kalemlerinin kastedildiğinin anlaşılamaması ve Teknik Şartname’de yer alan bir aylık yemek menüsünde yer alan yemeklerin bazılarına ait gramajların Teknik Şartname’de yer almaması nedeniyle, aşırı düşük teklif sorgulamasının önemli teklif bileşenleri ve örnek yemek menüsüne yer verilerek yeniden yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Şikayete konu ihale İstanbul İli Beyoğlu Bölgesi Kamu Hastaneleri Genel Sekreterliği Sarıyer İsmail Akgün Devlet Hastanesinin “2014-2015 Yılları (24 Ay) Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işi olup işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: 2014-2015 Yılları (24 Ay) Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı
b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.
c) Yapılacağı yer: Hastane Yemekhanesi” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde“20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1.1 kişi diyetisyen veya gıda mühendisi1 kişi aşçı (ilköğretim veya ilkokul mezunu veya bonservisli olacak.5 yıl iş deneyimi olacak.)
1 kişi aşçı yardımcısı (ilköğretim veya ilkokul mezunu veya bonservisli olacak.5 yıl iş deneyimi olacak.)
3 kişi garson (ilköğretim veya ilkokul mezunu)1 kişi bulaşıkçı (ilköğretim veya ilkokul mezunu)
toplam 7 personel çalıştırılacak olup, çalışanların maaş, SGK ve diğer giderleri yüklenici firma tarafından karşılanacaktır. ve teklif fiyata dahil edilecektir. Ayrıca teknik şartnamede istenilen malzeme giderleri yüklenici firma tarafından karşılanacaktır.
25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde ise “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
33.2.İhale komisyonu tarafından;
a) Hizmet sürecinin, verilen hizmetin ve gerçekleştirme yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
33.3.İhale komisyonu tarafından, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kriterler esas alınacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı,
Birim fiyat teklif cetvelinin ise aşağıdaki şekilde düzenlendiği,
Birim Fiyat Teklif Cetveli
İhale kayıt numarası: 2013/152424
A1
B2
Sıra No
İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6
Birimi
Miktarı
Teklif Edilen4 Birim Fiyat
Tutarı
1
Normal Kahvaltı
Öğün
38.400
2
Normal Yemek
Öğün
124.800
3
Diyet Yemek
Öğün
19.200
Toplam Tutar (K.D.V Hariç)
İhale işlem dosyası kapsamında yer alan Teknik Şartname’de yemek gramaj listesinin ve bir aylık menünün yer aldığı, ayrıca Teknik Şartname’nin “Hasta, hasta refakatçileri, hastane personeli için çıkacak yemekler ve kahvaltı ile dağıtım saatleri” başlıklı 5’inci maddesinde 5 günlük örnek yemek listesi ve 7 günlük diyet yemeği örnek yemek listesinin yer aldığı görülmüştür.
26.11.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 7 isteklinin katıldığı, 2 isteklinin teklifi iş deneyim belgesi ve gıda üretim belgesi sunmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifi geçerli kabul edilen 5 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Vip İstanbul Yemek Üretim Gıda Taşımacılık İnş. Temz. Hayv. San. A.Ş. ve Gençocak Yem. Tem. Ser Hizm. İnş. Nak. Tur. Bil Yaz. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği, Karanfil Yemek Emlak Temz. İnş. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 1 ve 3’üncü sıra nolu iş kalemlerine yönelik olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği, 2 sıra nolu iş kalemi için teklif ettiği birim fiyatın ise birim yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu için, Ferah Yemekhane Temz. Nak. İnş. Taah. Turz. Yazılım Servis Hizm. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ise iş kalemleri bazındaki teklif birim fiyatlarının yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Kırcan Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.
İhale komisyonu tarafından teklifleri geçerli bulunan 5 istekliden teklif fiyatlarının kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın 26.11.2013 tarih ve 12678473-174 sayılı yazı ile “Vermiş olduğunuz teklif mektubunun ayrıntılı fiyat bileşenlerini ivedi olarak hazırlayıp 06.12.2013 tarihine kadar hastane Yöneticiliğine teslim etmeniz hususunu rica ederim” denilerek teklif fiyatları ile ilgili açıklama talep edildiği, yazı ekinde örnek menü gönderilmediği ve önemli teklif bileşenlerine ilişkin bir belirleme yapılmadığı, ihale konusu iş kısmi teklife açık olmamakla birlikte ihale komisyonu tarafından istekliler tarafından sunulmuş olan tekliflerin toplam teklif fiyatı üzerinden değil, iş kalemi bazında teklif edilen birim fiyatlar üzerinden değerlendirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden ve açıklamadan, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, aşırı düşük teklifleri, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre isteklilerin toplam teklif fiyatları göz önünde bulundurarak tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce teklifte önemli olan bileşenler ile ilgili ayrıntılı açıklama isteyecekleri anlaşılmaktadır.
İhale konusu “2014-2015 Yılları (24 Ay) Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı”nın personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla beraber personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve yaklaşık maliyet içerisindeki yüklenici kâr oranı veya tutarı idarece belirlenmemiş olan hizmet alımlarındaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın %20’si nispetindeki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları bulunmaktadır.
Başvuruya konu ihalede, idarece yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranı veya tutarı ayrıca belirtilmediğinden, anılan Yönetmelik hükmü gereği en fazla %20 oranında kâr belirlenebileceğinden hareketle 782.112,00 TL olan yaklaşık maliyettin 1,20’ye bölünmesi sonucu karsız yaklaşık maliyetin 651.760,00 TL olduğu,
İdare tarafından toplam teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istemesi gerekirken geçerli teklif sahiplerinin tamamından aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, açıklama talebi yazısında önemli teklif bileşenlerini belirtmediği ve örnek menü verilmediği, Teknik Şartname kapsamında yemek gramajları belirlenmiş olmakla birlikte iki farklı örnek yemek menüsü bulunduğu ve örnek menülerde yer alan bazı yemeklerin gramajlarının gramaj listesinde yer almadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, aşırı düşük teklif açıklaması talebi kapsamında isteklilere önemli teklif bileşenleri ile örnek menünün verilmemiş olması nedeni ile istekliler tarafından sunulacak olan aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda ve sağlıklı bir şekilde değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmış olup, toplam teklif fiyatları yukarıda belirtilen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklilerden, Teknik Şartname’de gramaj bilgilerine yer verilen yemekler kullanılarak örnek menü oluşturulması ve teklifteki önemli bileşenlerin tespit edilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif fiyatları kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan Vip İstanbul Yemek Üretim Gıda Taşımacılık İnş. Temz. Hayv. San. A.Ş. ile Gençocak Yem. Tem. Ser Hizm. İnş. Nak. Tur. Bil Yaz. Tic. Ltd. Şti.nden Teknik Şartname’de gramaj bilgilerine yer verilen yemekler kullanılarak örnek yemek menüsü oluşturulması ve teklifteki önemli bileşenlerin tespit edilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “İdare tarafından yapılan değerlendirme sonucunda firmalarından ayrıntılı fiyat bileşenlerinin ivedi olarak istenildiği, idare tarafından fiyat bileşenleri ile ilgili talep yazısının İdari Şartname’nin 33.1’inci maddesine göre mi talep edildiğinin anlaşılamadığı, idare tarafından gönderilen fiyat bileşenleri talep yazısından önemli teklif bileşeni olarak hangi gider kalemlerinin kastedildiğinin anlaşılamaması ve Teknik Şartname’de yer alan bir aylık yemek menüsünde yer alan yemeklerin bazılarına ait gramajların Teknik Şartname’de yer almaması nedeniyle, aşırı düşük teklif sorgulamasının önemli teklif bileşenleri ve örnek yemek menüsüne yer verilerek yeniden yapılması gerektiği” şeklinde belirtilen iddiasına ilişkin Kurul çoğunluğunca, teklif fiyatları kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan Vip İstanbul Yemek Üretim Gıda Taşımacılık İnş. Temz. Hayv. San. A.Ş. ile Gençocak Yem. Tem. Ser Hizm. İnş. Nak. Tur. Bil Yaz. Tic. Ltd. Şti.nden Teknik Şartname’de gramaj bilgilerine yer verilen yemekler kullanılarak örnek yemek menüsü oluşturulması ve teklifteki önemli bileşenlerin tespit edilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
İstanbul İli Beyoğlu Bölgesi Kamu Hastaneleri Genel Sekreterliği Sarıyer İsmail Akgün Devlet Hastanesi tarafından gerçekleştirilen “2014-2015 Yılları (24 Ay) Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması esas alınarak toplam 782.112,00 TL olarak hesaplandığı,
Bahse konu ihalede (13) adet ihale dokümanı satın alındığı, 26.11.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği,
İdarece şikayete konu ihaleye yönelik tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “İş deneyim belgesi sunmadığı” gerekçesiyle ve bir isteklinin teklifinin de “Gıda üretim belgesi sunmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmaları sonrasında kalan beş teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,
İsteklinin Adı
Teklif Bedeli (TL)
Vip İstanbul Yemek Üretim Gıda Taş. İnş. Temz. Hayv. San. A.Ş.
619.968,00
Gençocak Yem. Tem. Ser Hizm. İnş. Nak. Tur. Bil Yaz. Tic. Ltd. Şti.
651.456,00
Kırcan Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
697.152,00
Ferah Yemekhane Temz. Nak. İnş. Taah. Turz. Yazılım Servis Hizm. ve Tic. Ltd. Şti.
795.840,00
Karanfil Yemek Emlak Temz. İnş. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.
899.904,00
Şeklinde verildiği, teklifi geçerli kabul edilen 5 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Vip İstanbul Yemek Üretim Gıda Taşımacılık İnş. Temz. Hayv. San. A.Ş. ve Gençocak Yem. Tem. Ser Hizm. İnş. Nak. Tur. Bil Yaz. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği, Karanfil Yemek Emlak Temz. İnş. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 1 ve 3’üncü sıra nolu iş kalemlerine yönelik olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği, 2 sıra nolu iş kalemi için teklif ettiği birim fiyatın ise birim yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu için, Ferah Yemekhane Temz. Nak. İnş. Taah. Turz. Yazılım Servis Hizm. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin ise iş kalemleri bazındaki teklif birim fiyatlarının yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Kırcan Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği,
Anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedellerinin ikisi haricinde diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.