(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2011/016
Gündem No: 46
Karar Tarihi: 21.02.2011
Karar No: 2011-UH.II-796
Şikayetçi: Metropol Gıda Teks. Tem. Hayv. İnş. San. ve Tic. A.Ş., Sarıhamzalı Mahallesi Mersin Yolu Üzeri 10. Km ADANA
İhaleyi yapan idare: Selçuk Devlet Hastanesi, Atatürk Mahallesı Atatürk Bulvarı No: 16 35920 İZMİR
Başvuru tarih ve sayısı: 26.01.2011 / 5129
Başvuruya konu ihale: 2010/512407 İhale Kayıt Numaralı "2011-2012 Yılları Malzemeli Yemek Hazırlama Dağıtım ve Sonrası" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 11.02.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[03.56].(0229)./2011-11E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Selçuk Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından 28.10.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2011-2012 Yılları Malzemeli Yemek Hazırlama Dağıtım ve Sonrası” ihalesine ilişkin olarak Metropol Gıda Teks. Tem. Hayv. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin 17.01.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 17.01.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.01.2011 tarih ve 5129 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.01.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdari Şartnamenin 2.a maddesinde ihale konusu işin adı, “2011-2012 Yılları Malzemeli Yemek Hazırlama Dağıtım ve Sonrası”; 2.b maddesinde ise ihale konusu işin fiziki miktarı ve türü; yemek:120.000 öğün, kahvaltı 58.000 öğün, şeklinde belirlenmiş olup, anılan şartnamenin 19 uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri, ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.
Yine idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;
“25.1. İşin yapılması sırasında kullanılacak tüm üretim malzemeleri (LPG, yağ, gıda maddeleri, içme suyu vb.) işçilik ve üretim malzemelerinin nakliyesi ve yemek üretiminden sonra kullanılacak temizlik malzemeleri ile KDV hariç her türlü sigorta, resim ve harç giderleri teklif fiyata dahil olcaktır.
…
25.3 Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir.
25.3.1. Yemek üretiminde kullanılacak işçilik dahil her türlü yemek üretim malzemeleri, yemek üretiminden kaynaklanabilecek kaza ve zehirlenmelere karşı personel ve hastaları kapsayan 150 kişilik kaza ve zehirlenmelere karşı sigorta bedeli (sözleşme süresince geçerli), yemek üretiminde kullanılacak tüm üretim malzemeleri (tabak, tencere vb.), yemek sonrası hizmeti kapsayan temizlik malzemesi giderleri teklif fiyata dahil edilecektir.
…
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir: 1,0.”
Düzenlemesi yer almaktadır.
Teknik şartnamenin 5 inci maddesinde toplam çalıştırılacak işçi sayısının 5 kişi olduğu öngörülmüştür.
İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; idarece 08.11.2010 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin en düşük fiyat teklifi veren A-Tem. Güv. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, söz konusu teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmediğinden sorgulamaya tabi tutulmadığı, söz konusu komisyon kararı üzerine başvuru sahibi tarafından Kuruma itirazen şikayet başvurunda bulunulduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli ile başvuru sahibi, ikinci avantajlı teklif sahibi isteklinin tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde düzeltici işlem kararını içeren 27.12.2010 tarih ve 2010/UH.II-3981 sayılı kurul kararı ile A-Tem. Güv. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. ve Metropol Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nden 05.01.2011 tarih ve muhtelif sayılı yazılarla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, idarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısında, teklifte belirtilen 1 öğün kahvaltı ve 1 öğün yemek bedeline ait teklif bileşenlerinin verilen örneğe göre hesaplanmış birim fiyatların ortalaması ile ekte gönderilen genel maliyet açıklama cetvelinde teklif hesaplamalarının yapılarak dayanakları olan proforma fatura ile iş kalemlerine ilişkin malzeme bedellerine ait tevsik edici belgelerin 5 iş günü içerisinde verilmesinin istenildiği, açıklama istenilen her iki isteklinin de süresinde açıklamalarını sundukları, 11.01.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile de her iki isteklinin açıklamaları uygun görülerek ihalenin, en düşük teklifi veren A-Tem. Güv. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.
Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili yazılı açıklama isteyeceği ve isteklilerin belgeye dayalı olarak yapacağı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük tekliflerin yeterliliğine ilişkin bir sonuca ulaşması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;
“…
79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.
79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.
79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.
79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;
a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.
79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.
79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,
e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,
f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,
g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.
79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.
İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.
79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.
(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.
(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.
Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.
İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.
İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir. ”
Açıklamaları yer almaktadır.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, açıklama yazısına, idarece sorgulama yazısı ekinde verilen ve istekli tarafından doldurulan 1 öğün kahvaltı ve 1 öğün öğle ve akşam yemeği bedellerine ait teklif bileşenlerine, genel maliyet açıklama cetveline, maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile proforma faturalara, Maliye Bakanlığı Giyecek Yardım Yönetmeliğine, çalıştırılacak 5 adet işçiye ilişkin KİK işçilik modülüne ve poliçeye yer verildiği görülmüştür.
Söz konusu belgelerin incelenmesi neticesinde, tedarikçi veya üreticilerden alınan işçi önlüğü, sanayi tüpü, damacana su ve yemekte kullanılacak muhtelif gıda maddelerine ilişkin sunulan tüm proforma faturalarda, yukarıda belirtilen Tebliğin 79.4.2.4. üncü maddesi uyarınca bulunması gereken “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin veya “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunmadığı, söz konusu proforma faturaların mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından da imzalanıp mühürlenmediği, sunulan bir kısım maliyet/satış tutarı tespit tutanağında da tutanağa konu malın cinsinin ne olduğunun belirtilmediği, bunun yanında maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensuplarının kaşelerinin bulunmadığı, ayrıca içeriğinde yer alan malın cinsi tespit edilemeyen iki adet maliyet/satış tutarı tespit tutanağının da serbest muhasebeci tarafından onaylandığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, yukarıda anılan Tebliğe uygun aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan ihale üzerinde bırakılan istekli A-Tem. Güv. Yemek San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen başvuru sahibi Metropol Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde, ekmeğe ilişkin alınan proforma faturanın alt kısmında yer alan “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin serbest muhasebeci tarafından yazıldığı ve imzalanarak kaşelendiği, maliyet/satış tutarı tespit tutanağının da yine serbest muhasebeci tarafından onaylandığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.15 inci maddesinde, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerektiği düzenlenmesine yer verilmiştir.
13.06.1989 tarih ve 20194 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3568 sayılı “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu” incelendiğinde, Kanun metinlerinde geçen “serbest muhasebeci” ibarelerinin 10.07.2008 tarih ve 5786 sayılı Resmi Gazetede Kanunla yapılan değişiklik neticesinde metinlerden çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, “serbest muhasebeci” sıfatını haiz meslek mensubuna ilişkin 2008 yılında yapılan değişiklikle Kanunda oluşan bu boşluğun doldurulması amacıyla da anılan Kanununun Geçici 11 inci maddesinde bir takım hükümlere yer verilmiştir.
Bu bağlamda, 3568 sayılı Kanununun Geçici 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, bu maddenin (10.07.2008 tarih ve 5786 sayılı Kanunla getirilen madde) yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest muhasebeci unvanını almış olanlar ile serbest muhasebecilik stajına devam edenlerden başarılı olanların altı ayı geçmemek üzere TÜRMOB tarafından verilen mesleki uyum eğitimine katılarak bu eğitimi tamamladıkları tarihten itibaren 5 yıl içinde yapılacak özel serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavlarına beş defa girebilecekleri ve bu sınavlarda başarılı olanların serbest muhasebeci mali müşavir unvanını olmaya hak kazanacakları hükme bağlanmıştır.
Söz konusu maddenin 2 nci fıkrasında ise, bahse konu sınavlarda başarılı olamayanların veya sınava katılmayanların sadece serbest muhasebeci unvanı ile çalışabileceği, serbest muhasebeci mali müşavir unvanını kullanamayacakları, ayrıca bu durumda olanların Kanunun 2 nci maddesinin (A) fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen işleri yapamayacakları hükmüne yer verilmiştir.
3568 sayılı Kanununun “Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik Mesleğinin Konusu” başlığı altında düzenlenen 2 nci maddesinin (A) fıkrasında;
“Gerçek ve tüzelkişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;
a) Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak.
b) Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak.
c) Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak.
Yukarıda sayılan işleri; bir işyerine bağlı olmaksızın yapanlara serbest muhasebeci mali müşavir denir.” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede, serbest muhasebeci unvanını taşıyan bir meslek mensubu, kanunen yukarıda maddeler halinde sayılmış işlerden sadece (a) bendinde ifade edilen işleri yapmaya yetkili kılındığı görülmektedir.
Daha açık bir anlatımla, serbest muhasebeci unvanını taşıyan bir meslek mensubunun kanunen sadece muhasebe prensipleri doğrultusunda defter tutabilmesi, mali tablo ve beyannameleri düzenleyebilmesi ve buna benzer işleri yapabilmesine imkan tanınmış olup bu işlere ek olarak söz konusu meslek mensubunun (c bendi doğrultusunda) bu belgelere dayanarak inceleme, tahlil, denetim yapabilmesine, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermesine, rapor ve benzerlerini düzenlemesine, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapabilmesine Kanun cevaz vermemektedir.
Öncelikle, “serbest muhasebeci” unvanını taşıyan meslek mensuplarının, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.15 inci maddesinde de ifade edilen, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensupları arasında yer aldığında tereddüt bulunmadığını ifade etmek gerekir.
Bununla birlikte, incelemeye konu proforma fatura üzerinde yer alan “serbest muhasebeci”ye ait ve “birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim” şeklindeki ifadeye/sonuca ancak mükellefin defterlerinin incelenmesi ve tahlili sonucunda ulaşılabileceği açıktır.
Oysa, 3568 sayılı Kanun, kamu ihale mevzuatı gereği, aşırı düşük teklif açıklamalarında isteklilerce sunulan proforma faturaların üzerine ilgili meslek mensuplarınca yazılması/imzalanması/kaşelenmesi istenilen ve belgelerin belli bir tahlilini ve incelenmesini gerekli kılan bu beyanların “serbest muhasebeci” tarafından yapılabilmesini mümkün kılmamakta, başka deyişle bu yetkiyi sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensuplarına özgülemiş olmaktadır.
Bu itibarla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan beyanın serbest muhasebeci “Elife Saltan”’a ait olduğu ve bu şekilde yapılan bir beyanının dolayısıyla da belgelendirme işleminin 3568 sayılı Kanun ve kamu ihale mevzuatı gereği kabulünün mümkün olmadığı, bu itibarla anılan isteklinin teklifinin de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli ile aynı zamanda başvuru sahibi olan ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
İdari şartnamenin 2.a maddesinde ihale konusu işin adının, “2011-2012 Yılları Malzemeli Yemek Hazırlama Dağıtım ve Sonrası” olduğu,
2.b maddesinde ise ihale konusu işin fiziki miktarı ve türünün, 120.000 yemek (öğün) ve 58.000 kahvaltı (öğün) olarak belirlendiği, yaklaşık maliyeti toplam 601.800,00 TL olarak hesaplanan inceleme konusu ihalede;
7 adet ihale dokümanı satıldığı, 5 isteklinin teklif verdiği, bütün tekliflerin geçerli ve ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 423.340,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olan başvuru sahibi tarafından 477.420,00 TL teklif verildiği, ihaleye sunulan diğer geçerli tekliflerin sırasıyla 524.600,00 TL, 536.400,00 TL ve 596.000,00 TL olduğu, şikayete konu ihaleye ilişkin olarak başvuru sahibi tarafından daha önce Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli ile başvuru sahibi ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi isteklinin tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde düzeltici işlem kararını içeren 27.12.2010 tarih ve 2010/UH.II-3981 sayılı Kurul kararı ile idarece ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olan başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 11.01.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile her iki isteklinin açıklamaları uygun görülerek ihalenin 423.340,00 TL ile geçerli en düşük teklifi sunmuş olan A-Tem. Güv. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvuruna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi”ne ilişkin karara katılmıyorum. (¤¤)