(4734 S. K. m. 4, 28, 54, 65)
Toplantı No: 2015/028
Gündem No: 58
Karar Tarihi: 29.04.2015
Karar No: 2015/UM.III-1235
Şikayetçi: Osman Soydemir
İhaleyi Yapan Daire: Osmaniye Valiliği Yüksel Özden Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü
Başvuru Tarih ve Sayısı: 10.04.2015/32629
Başvuruya Konu İhale: 2015/6930 İhale Kayıt Numaralı "Yüksel Özden Sevgi Evleri Çocuk Yuvası Ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü Gıda Malzemeleri" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
Karar:
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ
BAŞVURU SAHİBİ:
Osman SOYDEMİR
Esenevler Mah. H.Çenet Cad. 96/A No: 2 OSMANİYE
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Osmaniye Valiliği Yüksel Özden Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü
Karaçay Mah. 6045 Sok. No: 1 80010 OSMANİYE
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2015/6930 İhale Kayıt Numaralı “Yüksel Özden Sevgi Evleri Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü Gıda Malzemeleri Alımı” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Osmaniye Valiliği Yüksel Özden Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü tarafından 25.02.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Yüksel Özden Sevgi Evleri Çocuk Yuvası ve Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü Gıda Malzemeleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Osman Soydemir’in 27.03.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.03.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.04.2015 tarih ve 32629 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.04.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2015/977 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35.1’inci maddesinde “Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.” düzenlemesi yer alıyor olmasına rağmen Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile ilgili olmayan Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesine göre tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edildiği, yine aynı Kanun’un 38’inci maddesine göre idarece 03.03.2015 tarihli yazı ile kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, idareye süresi içinde aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu, 17.03.2015 tarihli ihale komisyonu kararında, birim fiyat teklif cetvelinin 164 ve 165’inci satırlarında belirtilen gıda malzemelerine açıklama yapılmadığı, birim fiyat teklif cetvelinin 82, 89, 126, 160, 165, 171 ve 173’üncü satırlarında belirtilen mal/malzemeler için firmalarının teklif ettiği birim fiyatların, tekliflerini açıklamak için sunmuş oldukları proforma faturalardaki birim fiyatlardan düşük olması ve söz konusu mal kalemlerinden bazıları için stoklama imkanının olmadığı gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyon kararında 165’inci Kalem için hem açıklama yapılmadığı hem de teklif ettiği birim fiyatların, tekliflerini açıklamak için sunmuş oldukları proforma faturalardaki birim fiyatlardan düşük olduğu şeklinde gerekçelendirilmiş olması ve ihalede toplam 171 kalem gıda malzemesi alımı söz konusu iken 173.kalem malzemeden bahsediliyor olması da ihale komisyon kararında çelişki olduğunun göstergesi olduğu, söz konusu kararla Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesine aykırı olarak kamunun zarara uğratıldığı ve aşırı düşük teklif açıklamalarının haksız şekilde reddedildiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen malların özgünlüğü,
gibi hususlarda isteklinin yaptığı yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin değerlendirmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,
İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde“33.1.İhale komisyonu, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
33.2. İhale komisyonu tarafından;
a) İmalat sürecinin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen malın özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
33.3. İhale komisyonu tarafından, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalara ilişkin olarak Kamu İhale Kurumu tarafından düzenleme yapılmış ise bu düzenlemelerde yer alan kriterler esas alınacaktır.” düzenlemesi,
İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.
35.2. Bu madde boş bırakılmıştır.
35.3. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması:
35.3.1. Bu madde boş bırakılmıştır.
35.4.1. Birden fazla istekli tarafından teklif edilen fiyatın en düşük fiyat olması ve bu fiyatların da birbirine eşit olması durumunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sırasıyla;
1) İstekli tarafından sunulan malın yerli malı olmasına,
2) İhale konusu iş veya benzer işe ilişkin olarak istekli tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgedeki belge tutarına,
göre belirlenecektir.
35.4.2. Birden fazla isteklinin teklifinin eşit olması ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, 35.4.1. maddesindeki düzenleme ile Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 62’nci maddesindeki düzenleme esas alınacaktır.
35.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
İhale işlem dosyası ve ekleri incelendiğinde ihalede 7 adet ihale dokümanı satın alındığı, 25.02.2015 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin katıldığı, ihale komisyonunca gerçekleştirilen tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda Hastaş Gıd. Tem. İnş. Yemek. Taş. Otomasyon Sağ. Tek. Eleman Hizm. ile (Osman Soydemir) Soydemirler Toptan Gıda’nın tekliflerinin aşırı düşük teklif olduğuna karar verildiği, 03.03.2015 tarihli ve 261-262 sayılı yazılarla tekliflerinin aşırı düşük olduğuna karar verilen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, 10.03.2015 tarihinde (Osman Soydemir) Soydemirler Toptan Gıda’nın, 13.03.2015 tarihinde deHastaş Gıd. Tem. İnş. Yemek. Taş. Otomasyon Sağ. Tek. Eleman Hizm.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sundukları tespit edilmiştir.
17.03.2015 tarihli ihale komisyonu kararında, birim fiyat teklif cetvelinin 164 ve 165’inci satırlarında belirtilen gıda malzemelerine açıklama yapılmadığı, birim fiyat teklif cetvelinin 82, 89, 126, 160, 165, 171 ve 173’üncü satırlarında belirtilen mal/malzemeler için firmalarının teklif ettiği birim fiyatların, tekliflerini açıklamak için sunmuş oldukları proforma faturalarda ki birim fiyatlardan düşük olması ve söz konusu mal kalemlerinden bazıları için stoklama imkanının olmadığı gerekçeleriyle (Osman Soydemir) Soydemirler Toptan Gıda’nın aşırı düşük teklif açıklamasının reddedildiği, Hastaş Gıd. Tem. İnş. Yemek. Taş. Otomasyon Sağ. Tek. Eleman Hizm.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunduğu ve teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Kamu İhale Kurumu tarafından mal alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri belirlenmediği için teklif fiyatı, “diğer tekliflere” veya “yaklaşık maliyete” göre aşırı düşük olanlara yönelik aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması hususunda ihale komisyonlarına takdir yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar idareye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması hususunda takdir yetkisi tanınmış olsa da, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesi ile Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesi hükümleri dikkate alındığında ihale komisyonlarınca tekliflerin değerlendirileceği, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre fiyat teklifi aşırı düşük olanların tespit edileceği, aşırı düşük teklif olarak tespit edilen tekliflerin reddedilmeden önce idarece belirlenen sürede teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği belirtilmiştir.
İhale işlem dosyası ve ekinde yer alan bila tarihli yazı ile Hastaş Gıd. Tem. İnş. Yemek. Taş. Otomasyon Sağ. Tek. Eleman Hizm. ile (Osman Soydemir) Soydemirler Toptan Gıda’nın tekliflerinin diğer tekliflere ve yaklaşık maliyete göre değerlendirilmesi sonucunda aşırı düşük teklif olduğuna karar verildiği, 03.03.2015 tarihli ve 262 sayılı yazı ile (Osman Soydemir) Soydemirler Toptan Gıda’dan aşırı düşük teklif olarak belirlenen teklifinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde yer alan hususlara göre yazılı olarak belgelendirilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının yapılmasının istendiği, ancak 03.03.2015 tarihli ve 262 sayılı yazı incelendiğinde ihale komisyonunca açıklama istenen hususlara ilişkin olarak teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmediği, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yer verilmeden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi halinde isteklilerce hangi hususlara ilişkin olarak açıklama yapılacağının anlaşılamayacağı ve istenen açıklamaya dayanılarak isteklilerin sunacağı aşırı düşük teklif açıklamalarının objektif olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
Bu nedenle, idare tarafından önemli teklif bileşenleri açıkça belirtilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından önemli teklif bileşenleri açıkça belirtilmek ve aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere mevzuatta öngörülen açıklama sunma süresi tanınmak suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)