(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2014/58
Gündem No: 22
Karar Tarihi: 03.09.2014
Karar No: 2014/UY.III-3016
Şikayetçi: Üstyapı İnşaat Ve Madencilik A.Ş. (Pilot Ortak) - Maki İnşaat Turizm Nakliye Madencilik San. Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
İhaleyi Yapan Daire: Bölge Müdürlüğü-4.Bölge Ankara Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar Karayolları Genel Müdürlüğü
Başvuru Tarih ve Sayısı: 16.07.2014 / 22849
Başvuruya Konu İhale:
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Karayolları Genel Müdürlüğü 4.Bölge Müdürlüğü tarafından 08.04.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “(Gölbaşı-Kulu) Ayr-Çalış-Haymana Yolu Km:0+000-4+900, Km:0+000-21+566 ve Km:0+000-8+500 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Üstyapı İnşaat ve Madencilik A.Ş. - Maki İnşaat Turizm Nakliye Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 27.06.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.07.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.07.2014 tarih ve 22849 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.07.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/2199 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında temel ve alt temel malzemesi için öngörülen taşıma mesafesinin projeye göre oldukça düşük olarak belirlendiği, nakliye giderlerinin proforma faturalara ve fiyat tekliflerine dahil olarak açıklanamayacağı, ancak nakliye formüllerinin kullanılabileceği, ihale konusu işte kullanılacak malzeme maliyetlerini tevsik için sunulan belgelerin nakliye maliyetleri açısından mevzuata uygun olarak düzenlenmediği, sunulan analizlerde yer alan analiz girdi miktarlarının teklif fiyatı tutturmak amacıyla fen ve teknik kurallara aykırı olarak düşük öngörüldüğü, nakliye mesafesi hesabında işlem hatası yapıldığı, ayrıca proforma faturaların konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.04.2014 tarihinde açık ihale usulü ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen inceleme konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “ihale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin,
a) Adı:(Gölbaşı-Kulu)Ayr-Çalış-Haymana Yolu Km:0+000-4+900, Km:0+000-21+566 ve Km:0+000-8+500 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi ” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapılan inceleme neticesinde, ihale komisyonu kararında, ihaleye verilen 24 tekliften 22’sinin geçerli olarak belirlendiği, 34.265.841,67 ? tutarında hesaplanan sınır değerin altında teklif veren 8 istekliden 13.05.2014 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazıları ile açıklama istenildiği, 3 istekli tarafından süresi içerisinde açıklama sunulduğu, yapılan açıklamalardan Kumsal Petrol Maden Ltd. Şti. – Öz Demireller Harf. Nakl. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Kartal Yol Yapı İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların reddedilerek isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklaması uygun görülen E.G. Mühendislik Müşavirlik İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi - Oze İnşaat Beton Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, sınır değerin üzerindeki geçerli teklif sahibi Üstyapı İnşaat ve Maden Anonim Şirketi - Maki İnşaat Turizm Nakliye Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de benzer hükümler yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38’ inci maddesinde “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.
Aynı Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
…
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri
sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir…” açıklaması bulunmaktadır.
İdarece isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde, aşağıda belirtilen 5 iş kalemini içeren açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ile açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin yer aldığı belirlenmiştir.
İş Kalemi No
Açıklama
Birimi
Miktarı
T1
Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, nakli ve kullanılması (sulama ve sıkıştırma dahil) (depo yerleri yükleniciye ait)
m³
1.350.000
T2
Her cins ve klastaki zeminde ariyet ocağı (seçme malzeme dahil) kazısı yapılması, nakli ve kullanılması (sulama ve sıkıştırma dahil) (ocaklar yükleniciye ait)
m³
2.250.000
S3
Orta refüj, yarma ve kafa hendekleri ile her türlü yüzeysel drenaj hendeklerinin betonla kaplanması (herşey dahil) (min C30/37) (Hazır beton harcı ile veya beton tesisi ile)
m3
15.000
U1
Ocak taşından konkasörle kırılmış ve elenmiş malzemeyle plentmiks alttemel yapılması ve nakli (Su temini ve nakli dahil) (herşey dahil) (Ocaklar yükleniciye ait)
ton
230.000
U2
Ocak taşından konkasörle kırılmış ve elenmiş malzemeyle plentmiks temel yapılması ve nakli (Su temini ve nakli dahil) (herşey dahil) (Ocaklar yükleniciye ait)
ton
210.000
İdare tarafından, tamamı özel poz şeklinde düzenlenen açıklama istenilecek iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin de söz konusu yazıda belirtildiği, ancak, miktar bilgilerine yer verilmediği görülmüştür.
İnceleme konusu ihale ile ilgili olarak düzenlenen esas inceleme raporu 13.08.2014 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş olup, idareden birim fiyat tariflerine, Teknik Şartname’ye ve yaklaşık maliyete ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine ihtiyaç duyulmuş, aynı tarihte idareden anılan belgeler istenilmiş, 20.08.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan cevabi yazı ile ekinde yer alan belgeler ve düzenlenen ek esas inceleme raporu incelendiğinde, aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan analiz girdileri miktarları açısından idarenin hesaplamaları ile isteklilerin öngörüleri arasındaki farklılıkların bulunduğu, analiz girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekinde yer almasına rağmen analizlere ilişkin girdi miktarlarına ve nakliye girdilerinde kullanılan taşıma formüllerine doküman kapsamında yer alan belgelerden ulaşılamadığı, dolayısıyla bu aşamada isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinde, açıklama istenilen iş kalemlerinin özel poz şeklinde oluşturulmasından dolayı kamu kurum ve kuruluşlarınca yayınlanan analizler ile kıyaslanamayacağı, analiz girdi miktarlarının ise dokümandan anlaşılması imkanı bulunmadığından sunulan analizlerin idarenin yaklaşık maliyet hesabında oluşturduğu analizler ile karşılaştırılamayacağı anlaşılmıştır.
İdare tarafından özel poz şeklinde oluşturulan iş kalemlerine ilişkin analiz girdi isimleri verilmiş olmakla birlikte, analiz girdilerinin miktarlarının aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde istekilere verilmediği, dolayısıyla açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının, analiz girdilerinin miktarlarının da yer aldığı, nakliye girdilerine ilişkin formüllerin mesafelere yer verilmemekle birlikte katsayılarının gösterildiği şekilde hazırlanması ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde bu analiz formatlarına yer verilerek sınır değerin altında teklif veren tüm isteklilerin yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği anlaşıldığından, aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece mevzuata uygun bir şekilde aşırı düşük teklif açıklama istemi kapsamında gerekli belgelerin hazırlanıp, daha önce sorgulamaya cevap vermeyen istekliler dahil olmak üzere teklifi sınır değerin altında kalan tüm isteklilerden tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.(¤¤)