(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2014/58
Gündem No: 41
Karar Tarihi: 03.09.2014
Karar No: 2014-UY.II-3027
Şikayetçi: Şam Mühendislik İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi Limited Şirketi
İhaleyi Yapan Daire: Erzincan Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğü
Başvuru Tarih ve Sayısı: 13.08.2014 / 25911
Başvuruya Konu İhale:
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Erzincan İl Özel İdaresi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 10.02.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Erzincan Merkez Ziya Gökalp İlkokulu Eski Binasının Yıkılıp, 8 Derslikli Ek Bina Yapımı İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Şam Mühendislik İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi Limited Şirketi’nin 31.07.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.08.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.08.2014 tarih ve 25911 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.08.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/2414 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli olan BMA İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının aşağıda yer verilen hususlar çerçevesinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45'inci maddesine uygun olmadığı;
1) Anılan isteklinin öngördüğü miktarlar ile idarenin hesap cetvelindeki miktarlar arasında makul oranı geçen farklılıkların olduğu,
2) İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmadığı, ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatını karşılamadığı,
3) Montaj gerektiren imalatlar için yapılan hesaplamalarda montaj bedelinin belirtilmediği, malzeme ve montaj bedelleri ile ilgili açıklayıcı bilgi ve belge sunulmadığı,
4) Analizlerde ve alt analizlerde kullanılmış olan tüm malzemelere ait birim fiyatların piyasa rayiçlerine uygun olmadığı, makinalara ait çalışma saatlerinin, rayiçlerin, amortisman miktarlarının, yakıt birim ve bedellerinin kamu kurum ve kuruluşlarının analizlerinde yer alan bedellerden düşük tutulduğu, işçilik giderlerinin geçerli olan asgari ücretin altında olduğu, bir kısmının ise kamu kurum ve kuruluşlarının analizlerinde yer alan çalışma sürelerinin altında gösterildiği, nakliye giderlerine ilişkin mevzuata uygun açıklama sunulmadığı,
5) Söz konusu istekli tarafından analiz düzenlenmesi gerekli olmayan iş kalemleri/grupları için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun açıklama yapılmadığı, örneğin Analiz -1 Serpme sıva yapılması (kaba harç hariç aderans arttırıcı kullanarak) pozu, 27.501/A/MK Kaba sıva yapılması pozu, 18.198/29/A Her türlü demir (parmaklık vb.) imalatın sökülmesi ve yağlı boya ile boyandıktan sonra yerine takılması pozu, MSB. 805/A Paslanmaz çelik merdiven korkuluğu ve küpeştesi yapılması pozunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2013 birim fiyat kataloğunda karşılığının bulunmadığı, analiz yapılması ve proforma fatura sunulması gerektiği,
6) Aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan proforma faturalardaki fiyatların bazılarının gerçeği yansıtmadığı, ilgili SMMM’lerden tutanakların istenilmesi gerektiği,
7) İsteklinin direk ve en direk genel gider hesaplamalarının (teknik personel maaşları, teminat mektubu komisyonu, all risk sigorta, vergi, şantiye kurulum vb.) gerçeği yansıtmadığı, elektrik imalatıyla ilgili yapılan incelemenin ihale komisyonunda ilgili uzman üye bulunmaması sebebiyle sağlıklı bir şekilde yapılmadığı, kazı ve moloz naklinin yapılacağı yerin belediye tarafından gösterileceğinin dokümanda belirlendiği, ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu açıklamada böyle bir belgenin bulunmadığı, bu durumda kazı ve moloz naklinin gerçeği yansıtmadığı,
Yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınarak söz konusu açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’nci maddesine göre incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Erzincan Merkez Ziya Gökalp İlkokulu Eski Binasının Yıkılıp, 8 Derslikli Ek Bina Yapımı İnşaatı İşi” olarak belirlendiği ve anılan şartnamenin 19’uncu maddesinde isteklilerin anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif vereceklerinin düzenlendiği görülmüştür. Anılan şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 46.1’inci maddesinde ihalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00 olarak düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, ihaleye 12 isteklinin teklif verdiği, idarece geçerli teklif olarak belirlenen teklifler dikkate alınarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 997.820,76 TL olarak belirlendiği, söz konusu sınır değerin altında teklif veren 1 istekliden 08.07.2014 tarihli yazı ile 25.06.2014 tarihli ve 2014/UY.II-2452 sayılı Kurul kararına uygun olarak, analiz formatı örneği, sıralı iş kalemleri listesi, sıralı analiz girdi tabloları, açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdilerine yer verilmek suretiyle açıklama talep edildiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklinin açıklamasının idarece uygun bulunduğu, ihalenin BMA İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı maddesinde “45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 - 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) (Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.” açıklaması bulunmaktadır.
İhale üzerinde bırakılan istekli olan BMA İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinden; istekli tarafından birim fiyat teklif cetveli, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanıldığı kalemleri gösterir liste ve 7 adet iş kalemine ilişkin analiz sunulduğu anlaşılmıştır. Anılan istekli tarafından açıklama kapsamında proforma fatura veya fiyat teklifi sunulmadığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. Söz konusu açıklama uyarınca, BMA İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklaması, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1’nci maddesine göre idarece oluşturulan sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin olarak incelenmiştir. İdarece açıklama talep edilmeyen genel giderler, elektrik iş kalemleri vb. maliyet giderlerine ilişkin öngörülen bedele yönelik açıklama sunulmasına gerek bulunmamaktadır.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama talep edilen 41 adet iş kaleminden 34 tanesine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı birim fiyatların kâr hariç tutarlarının esas alınarak oluşturulan listenin sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’nci maddesinde yer alan açıklama uyarınca isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatlarından daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu olmadığından, söz konusu 34 kaleme ilişkin sunulan açıklamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde yer verilen “İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.” açıklaması uyarınca söz konusu istekli tarafından 2013 yılı fiyatlarının kullanılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Açıklama talep edilen iş kalemleri içerisinde bulunan ve montaj gerektiren imalatlar için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatlarının esas alınarak açıklama sunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin montaj bedellerinin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından belirtilmediği iddiası yerinde görülmemiştir.
Söz konusu istekli tarafından sunulan 7 adet iş kalemine ilişkin analizin incelenmesinden aşağıda yer verilen aykırılıklar tespit edilmiştir.
MSB.805/A poz no’lu analizin incelenmesinden anılan analizin 01.501 poz no’lu düz işçi kaleminde işçilik ücretinin saat ölçü biriminde 4,65 TL olarak belirtildiği görülmüştür.
İş Kanunu’nun “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.” hükmü, “Hafta tatili ücreti” başlıklı 46’ncı maddesinde “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun hükümleri uyarınca bir haftada en fazla kırkbeş saat çalışılacağı, yedi günlük bir zaman dilimi içerisinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verileceğinin hüküm altına alındığı görüldüğünden, bu doğrultuda bir haftada en fazla 6 gün, bir günde aksi kararlaştırılmamışsa 7,5 saat çalışılabileceği anlaşılmıştır. Bu itibarla, 1 saatlik asgari ücretin hesaplanmasında bir gün için 7,5 saatin esas alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
İhale tarihi olan 10.02.2014’te geçerli asgari ücretin 1.071,00 TL olduğu, saatlik ücretin ise 4,76 TL (=1.071,00 TL/ 30gün/ 7,5 saat) olduğu belirlenmiş, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 08.917/1 poz no’lu kalemde işçilik ücreti için asgari ücretin altında ücret öngörüldüğü, bu durumun Kamu İhale Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde açıklamalar uyarınca mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.
27.501/MKA poz no’lu iş kaleminin analizinin incelenmesinden 10.006/MK poz no’lu “300 dozlu harç” girdisi için 3,72 TL birim fiyat öngörüldüğü tespit edilmiştir. Söz konusu girdi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı 2013 yılı birim fiyatının 61,60 TL olduğu anlaşıldığından ve istekli tarafından anılan girdi bedeli için herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı tespit edildiğinden, söz konusu girdi bedelinin mevzuata uygun olarak açıklanmadığı sonucuna varılmıştır.
27.501/MKA poz no’lu iş kaleminin analizinin incelenmesinden 01.501 poz no’lu “düz işçi” kaleminin miktarının 0,25 saat olarak belirtildiği görülmüştür. Anılan miktarın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı analizde 0,65 saat olarak belirlendiği görüldüğünden ve söz konusu kaleme ilişkin alt analiz sunulmadığı anlaşıldığından, anılan işçilik girdi maliyetinin mevzuata uygun olarak tevsik edilmediği anlaşılmıştır.
Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen yapım işlerinde, idarece yaklaşık maliyete esas alınan metrajlarla, isteklilerin metrajlarının birebir örtüşmesi mümkün bulunmamaktadır, bu nedenle isteklilerce işin projesi üzerinden hesaplanan miktarların idare miktarlarından makul ölçüde düşük olduğu durumlarda, anılan miktarların uygun kabul edilmesi gerekmektedir. Başvuru sahibi tarafından oluşturulan hesap cetvelinde yer alan miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyette esas aldığı miktarların karşılaştırılması sonucunda aşağıdaki tabloda yer verilen metraj farklılıkları görülmüştür.
YMs
İş kalemi
YM-miktar
İstekli-miktar
Yüzde (%)
12
Y.18.461/006
1.000,465
424,76
42
14
Y.21 050/C01
5.712,248
4.500,00
79
26
Y.18.001/C04
452,768
221,32
49
28
Y. 16.050/02
92,771
57,60
62
37
Y 23.152
1.491,120
1.079,46
72
39
N.21
119,670
93,00
78
41
Y 23.176
1.379,644
668,00
48
Yukarıdaki yer verilen metraj farklılıklarının makul farklılıklar olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda, ihale üzerine bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda yer verilen gerekçelerle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.14’üncü maddesi gereği reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, BMA İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)