(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2011/014
Gündem No: 44
Karar Tarihi: 14.02.2011
Karar No: 2011/UH.I-724
Şikayetçi: Yemekçim Tabldot Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti., İstiklal Cad. Tekin Sk. No:9 Küçükçekmece/İSTANBUL
İhaleyi yapan idare: Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği, Sıraselviler Cad. No:112 34433 Beyoğlu/İSTANBUL
Başvuru tarih ve sayısı: 04.02.2011 / 6827
Başvuruya konu ihale: 2010/555938 İhale Kayıt Numaralı "Hastanemiz ve Bağlı Levent Semt Polikliniğine 2011 Yılı 11 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Kahvaltı Hazırlama, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 10.12.2011 tarihli ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.H.(04.53).(0263)./2011-12 sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 04.01.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hastanemiz ve Bağlı Levent Semt Polikliniğine 2011 Yılı 11 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Kahvaltı Hazırlama, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Yemekçim Tabldot Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 19.01.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 27.01.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.02.2011 tarih ve 6827 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihalede kendilerinden düşük teklif veren dört istekliden de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan teklifleri tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; idarelerce yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması veya uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatların biri, birkaçı veya tamamı herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanılarak tespit edileceği ve istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği; anılan Yönetmeliğin 59 uncu maddesinde, tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle karşılaştırılarak aşırı düşük olup olmadığının tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiş olduğundan, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38 inci maddesinde belirlenen çerçeveye, ihale konusu hizmetin niteliğine, kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine, dolayısıyla kamu yararına uygun olarak kullanılması gerekliliği kuşkusuzdur.
4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre, söz konusu yetkinin kullanılmasında önem arz eden etkenlerin yaklaşık maliyet ve diğer teklifler olduğu açıktır. Bu nedenle, yaklaşık maliyet ile geçerli teklif sahibi isteklilerce teklif edilen fiyatları bir arada gösteren bir tabloya aşağıda yer verilmiştir.
İsteklinin Adı Teklif Bedeli (TL)
Sembol Haz. Yem. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. 1.425.307,50
Kölemenoğlu Gıda Mad. San. İnş. Taah. Tur. Nak. 1.435.814,50
Hay. Tem. ve Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti.
Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. 1.480.306,00
Ömer Olcar - Olcar Kardeşler Yemek Sitesi 1.494.452,00
Yemekçim Tab. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. 1.531.554,00
Doruk Toplu Yem. ve Org. Hiz. Ltd. Şti. 1.558.341,90
Yaklaşık Maliyet 1.630.814,50
Avşaroğulları Et Ür. Yem. Ür. ve Dağ. Gıda Tem. 1.726.220,00
Diğer yandan; idarece yaklaşık maliyetin, piyasada ihale konusu iş ile ilgili faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat teklifleri ile diğer hastanelerin gerçekleşen ihale fiyatları esas alınarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan söz konusu fiyatların, bahsi geçen Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtildiği şekilde % 20 oranında kar ihtiva ettiği kabulünden hareketle, ihale konusu işin karsız yaklaşık maliyetinin 1.359.012,08 TL olduğu anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, geçerli tekliflerin birbirlerine ve karsız yaklaşık maliyete göre konumlanmaları dikkate alındığında; sunulan teklifler arasında “aşırı düşük” nitelikte herhangi bir teklif bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, idarece ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin dilekçesinde; ihalede düşük teklif veren dört firmadan da aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.
İncelemeye konu ihale; Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Kahvaltı Hazırlama, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı işi olup, idarece yaklaşık maliyetin toplam 1.630.814,50 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihalede 9 adet ihale dokümanının satın alındığı ve ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, bir isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye 1.425.307,50 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi tarafından 1.435.814,50 TL teklif verildiği, ihaleye sunulan diğer geçerli tekliflerin sırasıyla 1.480.306,00 TL, 1.494.452,00 TL, 1.531.554,00 TL, 1.558.341,90 TL ve 1.726.220,00 TL olduğu anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun hükmü gereğince, idareler tarafından tekliflerin değerlendirilmesinde; isteklilerce sunulan tekliflerin birbiri ile ve yaklaşık maliyetle kıyaslanarak teklifi aşırı düşük olanların belirleneceği hüküm altına alınmış olup, bu belirleme yapılırken ihale konusu işin niteliği ve niceliği konusunda herhangi bir belirlemeye gidilmediği anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, anılan Kurul kararında; “…idarece yaklaşık maliyetin, piyasada ihale konusu iş ile ilgili faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat teklifleri ile diğer hastanelerin gerçekleşen ihale fiyatları esas alınarak hesaplandığı tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan söz konusu fiyatların, bahsi geçen Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtildiği şekilde % 20 oranında kar ihtiva ettiği kabulünden hareketle, ihale konusu işin karsız yaklaşık maliyetinin 1.359.012,08 TL olduğu anlaşılmıştır.
Bu bağlamda, geçerli tekliflerin birbirlerine ve karsız yaklaşık maliyete göre konumlanmaları dikkate alındığında; sunulan teklifler arasında “aşırı düşük” nitelikte herhangi bir teklif bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, idarece ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” denilerek, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Ancak, anılan Kanun uyarınca bir teklifin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilebilmesi sadece teklif fiyatlarının birbirleri ile kıyaslanmasına bağlı olmayıp, idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin de dikkate alınması gerekmektedir.
Bir başka anlatımla, 4734 sayılı Yasadaki tekliflerin, diğer tekliflere ve yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olanların idarece belirleneceğine ilişkin hüküm, birbirlerine yakın ancak yaklaşık maliyetin çok altındaki tekliflerin aşırı düşük olarak belirlenemeyeceği şeklinde değerlendirilemez. Böyle bir durumda öncelikle yaklaşık maliyetin doğru hesaplanıp hesaplanmadığının idarece irdelenmesinin gerektiği, bir yanlışlık yok ise idarece yaklaşık maliyette öngörülen kâr oranı da dikkate alınarak (Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca kâr oranı en fazla % 20 olabilir) tekliflerin aşırı düşük olanlarının belirlenmesi gerektiği açıktır.
Şikayete konu ihalede, gerek ihale üzerinde bırakılan, gerekse de teklifi ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan teklif tutarlarının yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre aşırı düşük olduğu görüldüğünden, ihale konusu hizmetin önemi ve özelliği de dikkate alınarak, verilecek hizmetin kalitesi açısından, idari şartname ve teknik şartnamede belirtilen hususları karşılayıp karşılamadığı araştırılmadan ve bu amaçla aşırı düşük sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak; ihalede düşük teklif veren dört firmadan da aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği iddia edilmektedir.
4734 sayılı Kanunun 38. maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37. maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan teklifleri tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8. maddesinde; idarelerce yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması veya uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatların biri, birkaçı veya tamamı herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanılarak tespit edileceği ve istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği; anılan Yönetmeliğin 59. maddesinde, tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle karşılaştırılarak aşırı düşük olup olmadığının tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu İhale Kurumu tarafından, hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiş olduğundan, anılan Kanun hükümleri uyarınca, hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir yetkisi ihale komisyonlarındadır. Ancak, bu yetkinin, Kanunun 38. maddesinde belirlenen çerçeveye, ihale konusu hizmetin niteliğine, kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine, dolayısıyla kamu yararına uygun olarak kullanılması gerekliliği kuşkusuzdur.
4734 sayılı Kanunun 38. maddesine göre, söz konusu yetkinin kullanılmasında önem arz eden etkenlerin yaklaşık maliyet ve diğer teklifler olduğu açıktır. Bu nedenle, aşağıda yaklaşık maliyeti oluşturan birim fiyatlar ile isteklilerce teklif edilen birim fiyatları bir arada gösteren tabloya aşağıda yer verilmiştir.
Teklif Bileşenleri(M1)
İsteklilerce Teklif Edilen Birim Fiyatlar
Yaklaşık Maliyet
Sembol
Kölemen
Oğlu
Beyaz Saray
Ömer Olcar
Yemekçim
Doruk
Avşar
Oğulları
Normal Yemek
3,25
3,35
3,45
3,80
3,60
3,95
4,00
3,75
Normal Kahvaltı
2,00
1,85
1,70
1,40
1,80
1,45
2,00
2,00
Diyet Yemeği
3,25
3,30
3,50
3,20
3,60
2,99
4,00
3,75
Diyet Kahvaltı
2,00
1,85
1,70
1,20
1,80
1,44
2,00
2,00
Diyet Ara Öğün
1,00
0,90
1,50
0,80
1,20
1,19
2,00
1,80
Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyetinin, piyasada bu konuda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat teklifleri ile diğer hastanelerin gerçekleşen ihale fiyatları ve ihalede teklif edilen fiyatlar esas alınarak hesaplandığı, ancak yaklaşık maliyet hesabında kârın bilinemediği anlaşılmıştır. Diğer taraftan, teklif fiyatları birbiriyle ve diğer isteklilerce teklif edilen fiyatlarla karşılaştırıldığında, Avşaroğulları Et Ür. Yem. Ür. Ve Dağ. Gıda Tem. tarafından teklif edilen birim fiyatlar dışında, her isteklinin yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre aşırı düşük fiyat teklif ettiği görülmektedir. Buna göre;
- Sembol Haz. Yem. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin normal yemek ve diyet ara öğün birim fiyatlarını,
- Kölemenoğlu Gıda Mad. San. İnş. Taah. Tur. Nak. Hay. Tem. ve Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin normal yemek ve diyet ara öğün birim fiyatlarını,
- Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin normal yemek fiyatını,
- Ömer Olcar - Olcar Kardeşler Yemek Sitesi’nin diyet kahvaltı ve diyet ara öğün fiyatlarını,
İhale komisyonlarının, teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler hakkında yazılı açıklama isteyeceği yönündeki anılan Kanun hükmü gereğince, açıklamalarının istenmesinin uygun olacağı açıktır.
Bu itibarla, Avşaroğulları Et Ür. Yem. Ür. Ve Dağ. Gıda Tem. dışında kalan geçerli teklif sahibi isteklilerden, belirtilen kalemler bazında aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
Yapılan incelemede, Yemekçim Tab. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Doruk Toplu Yem. Ve Org. Hiz. Ltd. Şti.’nin diyet ara öğün fiyatlarının da, yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre aşırı düşük olduğu sonucuna varıldığından, bu isteklilerden de belirtilen kalemlere ilişkin olarak açıklama istenmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifi yaklaşık maliyetin altında olduğu anlaşılan isteklilerden, yukarıda belirtilen iş kalemleri bazında açıklama istenilerek değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” ilişkin karara katılmıyorum. (¤¤)