(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65) (5174 S. K. m. 51) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 8, 12, 16, 17, 18) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 59) (Kamu İhale Genel Tebliğ m. 79)
Toplantı No: 2013/014
Gündem No: 8
Karar Tarihi: 14.02.2013
Karar No: 2013/UH.I-965
Şikayetçi: Elif Çalışkan, 1.GÜNDOĞAN MAH. CENGİZ TOPEL CAD. NO:121/A BALIKESİR
İhaleyi Yapan Daire: Lüleburgaz Ramazan Yaman Huzurevi Yaşlı Bakım Ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü, Sevgi Mah. Selami Şaşmaz Cad. No:7 39750 KIRKLARELİ
Başvuru Tarih ve Sayısı: 21.01.2013/2545
Başvuruya Konu İhale: 2012/155037 İhale Kayıt Numaralı "Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama Ve Dağıtım" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Lüleburgaz Ramazan Yaman Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü tarafından 03.12.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama ve Dağıtım” ihalesine ilişkin olarak Elif Çalışkan’ın 07.01.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.01.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.01.2013 tarih ve 2545 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.01.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/397 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1) İdarenin vermiş olduğu 7 günlük menüdeki yemek çeşitlerinin Genel Müdürlüğün rasyolarına uymadığı, Genel Müdürlük rasyolarında yer alan kıyma içerikli yemeklerin idarece etli yemek olarak değiştirildiği, yine Genel Müdürlük rasyolarında yer alan etli içerikli yemeklerin idarece kıymalı olarak istendiği, ayrıca Genel Müdürlük rasyolarında hiç olmayan "sütlü havuç çorbası"nın menüde yer aldığı,bu hali ile idare tarafından açıklaması istenilen 7 günlük menünün Genel Müdürlük rasyolarına uygun olmadığı;
2) Yaptıkları açıklamada ekmek maliyet çizelgesinde sabah kahvaltısı, öğle yemeği, akşam yemeği genel toplamında 9,00 TL'lik fark olması nedeni ile idare tarafından tekliflerinin geçersiz sayıldığı, oysaki bu durumun teklifte yapılan çarpım hatası gibi değerlendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu;
iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin,
“Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında;
“İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.”düzenlemesi,
“Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Başvurular öncelikle;
a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,
b) Başvuru ehliyeti,
c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,
...
yönlerinden sırasıyla incelenir.” düzenlemesi,
“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise;“...İdareye yapılan şikayet başvurusundan farklı bir konu ile Kuruma yapılan başvurularda şikayet süresinin henüz dolmadığı hallerde, itirazen şikayet konusuna ilişkin idarenin cevabının alınmamış olması nedeniyle bu başvurular da ilgili idareye gönderilir. İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması bulunmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasında, “Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;
...
c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,
karar verilir...” hükmü yer almaktadır.
Aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, idareye şikâyet başvurusunda yer verilmeyen ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda yer almayan söz konusu iddiaların itirazen şikâyet kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından bahse konu iddiaların reddine karar verilmesi gerekmektedir.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde;
“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
“İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.“hükmü,
Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde;
“37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde yer alan hususlara Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Hizmet alımı ihalelerinde teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde düzenlenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “(Değişik: 30/07/2010 -27657 RG/ 3. md.) Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde;
“…
79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.
…
79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,
e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,
f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,
g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
…
(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.
(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.
Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
…
79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.
…
79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
…”açıklaması yer almaktadır.
Şikâyete konu ihale Lüleburgaz Ramazan Yaman Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğünün malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti işi olup, işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,
“25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1.32.850 adet sabah kahvaltısı, 38.463 adet öğle yemeği, 33.580 akşam yemeği olmak üzere toplam 104.893 adet/öğün yemek teklif fiyata dahildir.
25.3.2. Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık 26 gün üzerinden fiilen çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli;
1 aşçı, 1 aşçı yardımcısı, 3 servis elemanı, 1 bulaşıkçı personelin,
işçilik giderleri [(işçi ücreti, sigorta prim giderleri, yemek, yol, giyim, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma 87 gün)] teklif fiyata dâhildir.
Kuruluş mutfağında çalışacak personele aşağıda cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir.
1 - Forma Takım toplam 2 adet.
2 - Bulaşık Önlüğü toplam 2 adet
3 - Terlik toplam 12 çift
4 - Kep toplam 12 adet
5 - Lastik Çizme toplam 12 çift
25.3.3. Yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda on iki defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı ?Özel Gün Menüsü? (en az beş çeşit olmak üzere 1-Kuruyemiş, 2-Kuru pasta 3-Yaş pasta, 4-Meyve, 5-İçecekler vs.) teklif fiyata dâhildir.
25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.”düzenlemesine yer verildiği,
Birim fiyat teklif cetvelinin aşağıdaki gibi düzenlendiği görülmüştür.
BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ
İhale kayıt numarası: 2012/155037
A1 B2
Sıra İş Kaleminin Adı Birimi Miktarı Teklif Edilen4 Tutarı
No ve Kısa Açıklaması6 Birim Fiyat
1 13 + Yaş Kahvaltı Adet 32.850
2 13 + Yaş Öğle Yemeği Adet 38.463
3 13 + Yaş Akşam Yemeği Adet 33.580
TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)
İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyetin 521.828,22 TL olduğu, yaklaşık maliyet içinde ne kadar kâr öngörüldüğüne dair bir bilginin yer almadığı, idarenin yaklaşık maliyet içinde %20 kâr olduğu varsayımıyla kâr hariç yaklaşık maliyeti 434.856,85 TL olarak belirlediği ve teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin altında olan, Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş.Taah. İşl., Bengi-M Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti., Trakya Tabldot Toplu Yemek Ür. Gıda. Turz. Ltd. Şti., Çınar Niyazi MUSLUOĞLU Çınar Hazır Yemek, Nihat Özel Sağ. Hiz. Ltd. Şti. ve Ektirici İnş. Taah. Tem. Ltd. Şti.nden 05.12.2012 tarih ve 879-884 sayılı yazılar ile
“… 4734 sayılı Kanun’un 38.maddesinde yer alan hususlara göre teklifinizin belgelendirilmek suretiyle yazılı açıklamasının ihale komisyonuna yapılması gerekmektedir.
Açıklamanızda;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilenler dikkate alınacaktır.
Yukarıda açıklanan hususlar ile ilgili yazılı açıklamanızı 5 işgünü içerisinde Kırıkkale Lüleburgaz Ramazan yaman Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü ihale komisyonuna verilmesi..”denilerek aşırı düşük teklif açıklaması talep ettiği ve yazı ekinde sadece “Örnek Yemek Listesi” gönderdiği, sabah, öğle ve akşam yemek maliyeti haricinde ihale dokümanında teklif fiyata dahil edilmesi öngörülen giderlerden (özel gün menüsü maliyeti, ekmek maliyeti vb.) hiç birisinin önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği görülmüştür.
Örnek yemek listesi;
1.Gün
Sabah Çay Beyaz Peynir Tahin-Pekmez Siyah Zeytin
Öğle Sebze Çorba Izgara Köfte-Piyaz Şehriyeli Pirinç Pilavı Ayran
Akşam Mercimek Çorba Pirinçli Ispanak Yoğurt
2. Gün
Sabah Süt Haşlanmış Yumurta Çizik Zeytin Fındık Ezmesi
Öğle Etli Nohut Bulgur Pilavı Havuç-Kıvırcık Salata
Akşam Şehriye Çorba Zeytinyağlı Pırasa Yoğurt
3.Gün
Sabah Çay Kaşar peyniri Siyah Zeytin Reçel-Tereyağı
Öğle Ezogelin Çorba Taze Balık İrmik Helva
Akşam Düğün Çorba Kıymalı Karnabahar Yoğurt
4. Gün
Sabah Çay Sosisli Omlet Beyaz peynir Tahin-Pekmez
Öğle Etli kapuska Peynirli Makarna Yoğurt
Akşam Yayla Çorba Orman Kebabı Cacık
5. Gün
Sabah Süt Haşlanmış Yumurta Çizik Zeytin Bal-Tereyağı
Öğle Tavuk Suyu Çorba Sebzeli tavuk Çoban Salata
Akşam Tarhana Çorba Etli Patates Yoğurt
6. Gün
Sabah Çay Kaşar Peyniri Siyah Zeytin Reçel-Tereyağı
Öğle Zeytinyağlı barbunya Şehriyeli Pirinç Pilavı Kıvırcık Salata
Akşam Sütlü Havuç Çorba Hasan Paşa Köfte Cacık
7. Gün
Sabah Ihlamur Beyaz Peynir Çizik Zeytin Fındık Ezmesi
Öğle Etli Bezelye Konserve Soslu Makarna Ayva Komposta
Akşam Ezogelin Çorba Kış Türlüsü Bulgur Pilavı Ayran
Şeklinde düzenlenmiştir.
İdarenin 21.12.2012 tarihli ihale komisyon kararıyla, Bengi-M Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti. ile Çınar Niyazi MUSLUOĞLU Çınar Hazır Yemek’in teklifleri süresi içinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadıkları için, Ektirici İnş. Taah. Tem. Ltd. Şti. ile Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş.Taah. İşl.’nin teklifleri açıklamalarında maddi hata tespit edildiği için değerlendirme dışı bırakılmış ve aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Trakya Tabldot Toplu Yemek Ür. Gıda. Turz. Ltd. Şti. ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, Nihat Özel Sağ. Hiz. Ltd. Şti. ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Başvuru sahibi Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş.Taah. İşl.nin 330.870,32 TL tutarındaki teklifi ile ilgili olarak sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinde,
İdarece verilmiş örnek yemek menüsü kapsamında bulunan yemeklere ait çiğ girdi giderleri ile ilgili olarak 8 adet proforma fatura sunulduğu, değişik firmalardan alınmış olan bahse konu proforma faturaların mevzuata uygun olarak düzenlendiği, faturalar üzerinde maliyete dayalı veya satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda olması gereken beyanların olduğu, SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı,
Ekmek maliyeti idarece aşırı düşük teklif açıklaması talebi yazısında önemli teklif bileşeni olarak belirtilmemiş olmakla birlikte başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ekmek maliyeti ile ilgili belgelendirme yapıldığı,
Yapılan açıklama kapsamında “Çarşı Paşa Ekmek Fab.” tarafından düzenlenmiş olan 14.12.2012 tarih ve 1 no lu proforma faturanın sunulduğu, fatura üzerinde satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda olması gereken beyanların olduğu, SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı, ekmek maliyet analizi oluşturulurken her bir öğünde 125 gr ekmek tüketileceği esas alınarak proforma faturada belgelendirilmiş fiyat üzerinden hesaplama yapıldığı (1 kg ekmek için belgelendirilen fiyat 2,00 TL, 125 gr ekmek bedeli 2,00*0,125=0,25 TL), başvuru sahibi tarafından teklif fiyata dahil edilen 26.232,25 TL tutarındaki toplam ekmek maliyetinin belgelendirilmiş olan ekmek maliyetine göre yapılan hesaplama sonucunda ulaşılan (toplam 104.893 öğün x 125 gr ekmek bedeli 0,25 TL) 26.223,25 TL’lik maliyetten daha yüksek olduğu görülmüştür.
Bu hali ile ekmek maliyeti ile ilgili olarak yapmış olduğu açıklamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmış olup ihale komisyonu tarafından Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş. Taah. İşl.nin teklifinin ekmek maliyetinde maddi hata yapıldığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında isteklilere gönderilmiş olan yemek menüsünün “1. Gün akşam yemeği” bölümünde yer alan “Mercimek Çorbası” için http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/157/Sartnameler adresinden ulaşılan “T.C. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Yaş Gruplarına Göre Porsiyon Miktarları” tablosundaki gramajların aşağıdaki şekilde olduğu;
Malzeme adı 13+Yaş Normal
Kırmızı Mercimek Çorbası Ayçiçek yağı( kg) 0,005
Buğday unu (kg) 0,01
Domates salçası (kg) 0,005
Havuç (kg) 0,01
Kırmızı mercimek (kg) 0,02
Kuru nane (kg) 0,002
Kuru soğan (kg) 0,02
Patates (kg) 0,02
Tuz (kg) 0,002
Başvuru sahibinin “1.Gün (Akşam) yemeklerinin bileşimi ve maliyeti” tablosunda yer alan açıklamasında ise “Mercimek Çorbası” ile ilgili olarak;
Malzeme adı Miktarı (gram)
Mercimek Çorbası Ayçiçek yağı 5
Domates salçası 5
Karabiber 1
Mercimek unu 10
Dana eti 30
Tuz (kg) 2
Girdileri üzerinden açıklama yapıldığı, söz konusu çiğ girdilerin http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/157/Sartnameler adresinden ulaşılan “Gıda Rasyoları” tablosunda yer alan girdilerden farklı olduğu tespit edilmiş olup, bu hali ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı anlaşılmış olup anılan isteklinin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş.Taah. İşl.nin teklifinin “Gıda Rasyoları” tablosunda yer alan girdilerden farklı girdiler ile açıklama yapıldığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması gerekmekte ise de anılan isteklinin teklifinin idarece ekmek maliyetinde maddi hata yapıldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı görüldüğünden netice itibariyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.
İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiş olan Nihat Özel Sağlık Hiz. Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Tic. ve San. Tic. Ltd. Şti.nin 421.107,68 TL tutarındaki teklifi ile ilgili olarak sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinde,
İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında isteklilere gönderilmiş olan yemek menüsünün “2. Gün akşam yemeği” bölümünde yer alan “Zeytinyağlı Pırasa” için http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/157/Sartnameler adresinden ulaşılan “T.C. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Yaş Gruplarına Göre Porsiyon Miktarları” tablosundaki gramajların aşağıdaki şekilde olduğu,
Malzeme adı 13+Yaş Normal
Zeytinyağlı Pırasa Domates (kg) 0,05
Domates salçası (kg) 0,005
Havuç (kg) 0,02
Pırasa (kg) 0,15
Pirinç (kg) 0,01
Toz şeker (kg) 0,001
Tuz (kg) 0,002
Zeytinyağı (kg) 0,01
İstekli tarafından sunulmuş olan “2.Gün (Akşam) yemeği” menüsü içinde yer alan “Zeytinyağlı Pırasa” maliyetinin;
Malzeme adı Miktarı (gram)
Zeytinyağlı Pırasa Domates 50
Domates salçası 5
Havuç 0
Pırasa 150
Pirinç 10
Toz şeker 1
Tuz 2
Zeytinyağı 10
Girdileri üzerinden hesaplandığı, maliyet hesaplaması yapılırken “Zeytinyağlı Pırasa” için “Gıda Rasyoları” tablosunda yer alan “Havuç” girdisinin isteklinin girdileri arasında yer almadığı,
İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında isteklilere gönderilmiş olan yemek menüsünün “3. Gün akşam yemeği” bölümünde yer alan “Düğün Çorba” için http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/157/Sartnameler adresinden ulaşılan “T.C. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Yaş Gruplarına Göre Porsiyon Miktarları” tablosundaki gramajların aşağıdaki şekilde olduğu,
Malzeme adı 13+Yaş Normal
Düğün Çorba Ayçiçek yağı (kg) 0,005
Buğday unu (kg) 0,01
Havuç (kg) 0,01
Koyun eti (Kemikli) (kg) 0,04
Kuru soğan (kg) 0,01
Limon (kg) 0,02
Maydanoz(kg) 0,01
Sığır eti (kemiksiz) (kg) 0,03
Süt (kg) 0,03
Tuz (kg) 0,002
Yumurta (kg) 0,015
İstekli tarafından sunulmuş olan “3.Gün (Akşam) yemeği” menüsü içinde yer alan “Düğün Çorbası” maliyetinin,
Malzeme adı Miktarı (gram)
Düğün Çorbası Ayçiçek yağı 5
Buğday unu 10
Havuç 10
Koyun eti (Kemikli) 40
Kuru soğan 10
Limon 20
Maydanoz 10
Sığır eti (kemiksiz) 30
Süt 0
Tuz 2
Yumurta 15
Girdileri üzerinden hesaplandığı, maliyet hesaplaması yapılırken “Düğün Çorbası” için “Gıda Rasyoları” tablosunda yer alan “Süt” girdisinin isteklinin girdileri arasında yer almadığı,
İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında isteklilere gönderilmiş olan yemek menüsünün “7. Gün akşam yemeği” bölümünde yer alan “Bulgur Pilavı” için http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/157/Sartnameler adresinden ulaşılan “T.C. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Yaş Gruplarına Göre Porsiyon Miktarları” tablosundaki gramajların aşağıdaki şekilde olduğu;
Malzeme adı 13+Yaş Normal
Bulgur Pilavı Ayçiçek yağı (kg) 0,015
Bulgur (kg) 0,05
Çarliston biber (kg) 0,02
Domates (kg) 0,05
Domates salçası (kg) 0,005
Kuru nane (kg) 0,002
Kuru soğan(kg) 0,01
Tuz (kg) 0,002
İstekli tarafından sunulmuş olan “7.Gün (Akşam) yemeği” menüsü içinde yer alan “Bulgur Pilavı” maliyetinin;
Malzeme adı Miktarı (gram)
Bulgur Pilavı Ayçiçek yağı 15
Bulgur 50
Çarliston biber 20
Domates 50
Domates salçası 5
Kuru nane (kg) 2
Girdileri üzerinden hesaplandığı, maliyet hesaplaması yapılırken “Bulgur Pilavı” için “Gıda Rasyoları” tablosunda yer alan “Kuru Soğan” ve “Tuz” girdisinin isteklinin girdileri arasında yer almadığı,
Bu hali ile anılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/157/Sartnameler adresinden ulaşılan Gıda Rasyolarına uygun olmadığı tespit edilmiş olup,
İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Nihat Özel Sağlık Hiz. Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Tic. ve San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Nihat Özel Sağlık Hiz. Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Tic. ve San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle,“Yaptıkları açıklamada ekmek maliyet çizelgesinde sabah, kahvaltısı, öğle yemeği, akşam yemeği genel toplamında 9,00 TL'lik fark olması nedeni ile idare tarafından tekliflerinin
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle,“Yaptıkları açıklamada ekmek maliyet çizelgesinde sabah, kahvaltısı, öğle yemeği, akşam yemeği genel toplamında 9,00 TL'lik fark olması nedeni ile idare tarafından tekliflerinin geçersiz sayıldığı, oysaki bu durumun teklifte yapılan çarpım hatası gibi değerlendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu” şeklinde dile getirdiği ikinci iddiası kapsamında Kurulca, Nihat Özel Sağlık Hiz. Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Tic. ve San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunda “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
Lüleburgaz Ramazan Yaman Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, piyasa araştırması esas alınarak aşağıda verilen tabloda belirlenen,
13+Yaş Üstü Kahvaltı ( 32.850 Öğün) 97.663,05 TL
13+Yaş Üstü Ana Öğün-Öğle ( 38.463 Öğün) 226.457,32 TL
13+Yaş Üstü Ana Öğün-Akşam ( 33.580 Öğün) 197.707,85 TL
Bileşenler üzerinden, kâr dahil olacak şekilde toplam 521.828,22TLolarak hesaplandığı,
Bahse konu ihalede (15) adet ihale dokümanı satın alındığı/e-imza ile indirildiği, 03.12.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 9 istekli tarafından teklif verildiği,
İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “geçici teminatı teklif bedelinin % 3’ünden az olduğu” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, kalan 8teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;
İsteklinin Adı Teklif Bedeli (TL)
Elif ÇALIŞKAN 330.870,32
Bengi-M Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti. 376.873,68
Trakya Tabldot Toplu Yemek Ür. Gıda. Turz. Ltd. Şti. 387.489,84
Çınar Niyazi MUSLUOĞLU Çınar Hazır Yemek 398.106,00
Nihat Özel Sağ. Hiz. Ltd. Şti. 421.107,68
Ektirici İnş. Taah. Tem. Ltd. Şti. 422.877,04
Dörtel İnş. Taah. Nak. Tur. Yemek. Ltd. Şti. 440.570,64
Bersude Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. 442.340,00
Şeklinde verildiği, idarece, yaklaşık maliyet içinde % 20 kâr olduğu varsayımıyla kâr hariç yaklaşık maliyeti 434.856,85 TL olarak belirlendiği ve teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin altında olan, Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş.Taah. İşl., Bengi-M Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti., Trakya Tabldot Toplu Yemek Ür. Gıda. Turz. Ltd. Şti., Çınar Niyazi MUSLUOĞLU Çınar Hazır Yemek, Nihat Özel Sağ. Hiz. Ltd. Şti. ve Ektirici İnş. Taah. Tem. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, 21.12.2012 tarihli ihale komisyon kararıyla, Bengi-M Tem. İnş. Gıda Ltd. Şti. ile Çınar Niyazi MUSLUOĞLU Çınar Hazır Yemek’in teklifleri süresi içinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadıkları için, Ektirici İnş. Taah. Tem. Ltd. Şti. ile Elif ÇALIŞKAN-Adres Yemek Tarım Gıda Tem. Otom. Veri Giriş.Taah. İşl.’nin teklifleri açıklamalarında maddi hata tespit edildiği için değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalede, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Trakya Tabldot Toplu Yemek Ür. Gıda. Turz. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, Nihat Özel Sağ. Hiz. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenerek ihalenin sonuçlandırıldığı,
Anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.
Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.
Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.
İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, başvuru sahibinin ikinci iddiasına yönelik olarak, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum. (¤¤)