(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2011/017
Gündem No: 12
Karar Tarihi: 24.02.2011
Karar No: 2011-UH.II-809
Şikayetçi: Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti., Cevizlidere Cad., No:40/12, Balgat / Ankara
İhaleyi yapan idare: Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Bursa Bölge Müdürlüğü, Mimar Sinan Mah., Emniyet Cad., No:40-1, Yıldırım / Bursa
Başvuru tarih ve sayısı: 11.11.2010 / 46158
Başvuruya konu ihale: 2010/115328 İhale Kayıt Numaralı "108 Silahsız Özel Güvenlik Hizmet Alımı" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 22.02.2011 tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[35.13].(0199)./2011-61E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Bursa Bölge Müdürlüğü tarafından 06.10.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “108 Silahsız Özel Güvenlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin 27.10.2010 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.11.2010 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.11.2010 tarih ve 46158 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.11.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
1) 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan kıyafet giderleri ile ilgili belgelerin mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesine,
3) Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi konumundaki başvuru sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan bir proforma fatura üzerinde beyanı bulunan serbest muhasebeci mali müşavir Serkan Oruç’tan talep edilen belgelerin Kuruma gönderilmemesinden dolayı tekliflerin değerlendirilmesini etkileyen ve engelleyen bu davranış sebebiyle açıklanan durumun Cumhuriyet Savcılığına bildirilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuru sahibinin dilekçesinde özetle; ihale uhdesinde bırakılan firmanın teklif ettiği tutar ile ihale konusu işin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı; söz konusu firman teklif ettiği tutardan kıyafet ve mali sorumluluk sigortası hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti olan 1.720.582,56 TL’nin çıkarılması durumunda geriye kalan miktar olan 4.237,92 TL ile toplamda 1836 parça kıyafet ile 108 özel güvenlik görevlisinin mali sorumluluk sigortası maliyetlerinin karşılanmasının piyasa koşulları dahilinde mümkün olmadığı, bu nedenle bahsi geçen firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine uygun olarak yapılmadığı ve yeniden incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde, ihalenin adı; “Bölge müdürlüğümüze bağlı yurt müdürlükleri özel güvenlik hizmet alımı” olarak; ihalenin miktarı ve türü ise “Bölge müdürlüğümüze bağlı yurt müdürlüklerinde 108 silahsız özel güvenlik görevlisi çalıştırılması (işçi sayısının dağılımı teknik şartnamede yapılmıştır.)” şeklinde düzenlenmiştir.
Zikredilen şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; iş süresi boyunca 72 (kişi/gün)x14,5 (gün)=972 (gün) fazla çalışma yapılacağı; aylık 26 gün üzerinden günlük 8,10 TL yemek ve 2,99 TL yol ücreti verileceği; giyecek yardımının ayni olarak sağlanacağı; özel güvenlik mali sorumluluk sigortasının yaptırılacağı; iş kazası ve meslek hastalıkları prim oranının % 1 olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu maddede, personele ödenecek ücretle ilgili bir düzenleme olmadığından, asgari ücret üzerinden ödeme yapılacağı sonucuna varılmaktadır.
İşin süresi ile ilgili olarak ise aynı şartnamenin “İşe başlama ve iş bitirme tarihi” başlıklı 48 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “İşin süresi 01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 365 (üçyüzaltmışbeş) takvim günüdür.” düzenlemesi yer almaktadır.
Teknik şartnamenin, özel güvenlik görevlisi sayısının belirtildiği 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, 10 ayrı yurt için toplamda 108 personelin çalıştırılacağı belirtilmektedir.
Anılan şartnamenin, özel güvenlik hizmetleri yerine getirilirken uyulacak esasların düzenlendiği 3 üncü maddesinin 34 üncü fıkrasında, her bir personel için, iki yazlık-iki kışlık toplam dört adet gömlek, iki yazlık-iki kışlık toplam dört adet pantolon, iki adet kravat, bir adet mont, bir çift ayakkabı, bir çift kışlık bot, bir adet kazak, bir adet kep, bir adet bere ve bir adet kemer olmak üzere toplamda 17 parça kıyafetin personele verileceği belirtilmekte ve bu kıyafetlerin nitelikleri açıklanmaktadır.
Yukarıda belirtilen teklif fiyata dahil olan giderler dikkate alındığında, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası ile kıyafet giderleri hariç olmak üzere, 108 kişi için teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti 1.720.582,56 TL’dir.
İdare tarafından, 07.10.2010 tarihli yazı ile, Vaşa Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti., Ak-Kor Özel Güv. ve Özel Eğt. Hiz. Ltd. Şti., Ulusal Özel Güv. ve Kor. Hiz. Tic. Ltd. Şti. ve Kontrol Özel Güv. ve Kor. ve Özel Eğt. Hiz. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmüştür. Söz konusu yazıda, teklif bileşenlerinin (brüt asgari ücret bedeli, işveren sigorta prim bedeli, yemek-yol bedeli, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası prim bedeli ve giyim bedeli) ayrıntılı ve kamu ihale mevzuatı doğrultusunda ilgili yerlere onaylatılmış belgeleriyle birlikte açıklanması gerektiği ifade edilmektedir.
İhale komisyon kararında, Ak-Kor Özel Güv. ve Özel Eğt. Hiz. Ltd. Şti. ve Ulusal Özel Güv. ve Kor. Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin, adı geçen isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermemeleri sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldığı; aşırı düşük teklif açıklaması yapan diğer iki firmadan Vaşa Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, başvuru sahibi Kontrol Özel Güv. ve Kor. ve Özel Eğt. Hiz. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği ifade edilmektedir.
Hizmet alımı ihalelerinde yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarında uyulması gereken hususlarla ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde; “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
…
79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.
79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.
79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.
…
79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
…
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
…
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.
(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.
(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.
Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
…
79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.
Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.
Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.
…
79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.
…
79.4.2.23. …Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulamasında giyim bedeli ise önemli bir bileşen olarak görülecek ve isteklilerce giyim bedelini tevsik eden belgeler sunulacaktır. Giyeceklerin daha önce alındığı ve bunun için bir gider öngörülmediği gibi açıklamalar kabul edilmeyecektir.
Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde mali sorumluluk sigortası gideri aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilecek ve isteklilerce aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde sigorta acentelerinden alınarak sunulan poliçe, proforma fatura veya sözleşmelerin ekine sigorta acentelerince Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hizmetini geçekleştirebileceklerine ilişkin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu teyitlerin yetkili kişilerin imzasını taşıması gerekecektir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasına gerek bulunmamaktadır.
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
…
79.7. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Kurumca ilgililerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “işçilik hesaplama modülü”ne (www.kik.gov.tr) adresinden ulaşılabilecektir.” açıklaması yer almaktadır.
İhale uhdesinde bırakılan Vaşa Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti.’nin teklif tutarının 1.724.820,48 TL olduğu görülmüştür. Belirtilen Tebliğ açıklaması doğrultusunda söz konusu firmanın 11.10.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama kapsamında, açıklama yazısı, işçilik hesaplama modülü yardımıyla yapılan işçilik maliyeti hesabı, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası teklifi, Özşenocak Şapka Tekstil Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 04.10.2010 tarihli iki adet proforma fatura ve söz konusu proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı bulunduğu belirlenmiştir.
Söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan kıyafet giderlerine ilişkin iki adet proforma faturada yer alan tutarların toplamı 3.450,60 TL’dir. Bu tutara göre kişi başına düşen kıyafet gideri 31,95 TL olmaktadır.
Belirtilen kıyafet gideri dikkate alındığında, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hariç, % 3 sözleşme ve genel giderler dahil olmak üzere ihale üzerinde bırakılan firmanın teklif etmesi gereken asgari işçilik maliyeti tutarı 1.724.133,60 TL’dir. Adı geçen firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan işçilik hesaplama modülü yardımıyla yapılan işçilik maliyeti hesabında da bahsi geçen tutar bulunmaktadır.
Kıyafet giderlerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde sunulan Özşenocak Şapka Tekstil Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 04.10.2010 tarihli iki adet proforma fatura incelendiğinde, bu proforma faturalarından birinin ikişer adet yazlık ve kışlık gömlek ve pantolon, bir adet mont ve iki adet kravata ait fiyatları içerdiği ve bu belge üzerinde Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda belirtilen 79.4.2.4 maddesinde yer alan “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ifadesinin bulunduğu; diğerinin ise birer adet kazak, kemer, kep, bere ile birer çift ayakkabı ve bota ait fiyatları içerdiği ve bu belge üzerinde Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda belirtilen 79.4.2.4 maddesinde yer alan “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ifadesinin bulunduğu ve her iki proforma fatura üzerinde de ilgili SMMM’ye ait mühür ve kaşenin yer aldığı ve imzalı olduğu görülmüştür Dolayısıyla, söz konusu belgelerin kamu ihale mevzuatı açısından uygun olduğu neticesine ulaşılmıştır.
Bahsi geçen proforma faturaların haricinde, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında, sunulması zorunlu olmamasına karşın, proforma faturayı veren firma tarafından üretilen mamuller ile taahhüt edilen mallara ilişkin 08.10.2010 tarihli maliyet/satış tutarı tespit tutanağının mevcut olduğu ve söz konusu belgenin, mükellef ve meslek mensubu tarafından onaylı ve imzalı olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, söz konusu belgenin kamu ihale mevzuatı açısından uygun olduğu neticesine ulaşılmıştır.
Zikredilen aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan diğer bir belge ise özel güvenlik mali sorumluluk sigortası teklifidir. Mezkûr belgede, 108 personel için yıllık 680,04 TL brüt prim tutarı öngörülmüştür. Belirtilen teklif üzerindeki teminat tutarlarının, Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında bulunan 101-250 arası personel için belirlenen teminat tutarları ile uyumlu olduğu ve anılan teklif belgesinin ilgili sigorta şirketinin Ankara Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu belgenin kamu ihale mevzuatı açısından uygun olduğu neticesine ulaşılmıştır.
Aşırı düşük açıklama yazısında, ihale üzerinde bırakılan firma, 6,84 TL yüklenici kârı öngördüğünü belirtmektedir. Bu tutar ile kıyafet dahil teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti ve özel güvenlik mali sorumluluk sigortasına ilişkin teklif edilen tutar toplandığında, sözü edilen firmanın teklif tutarı elde edilmektedir.
Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatı açısından uygun olduğu neticesine varılmıştır.
Ancak, ihale uhdesinde bırakılan firmanın kıyafet gideri için kişi başına teklif ettiği tutar, yukarıda da belirtildiği gibi 31,95 TL’dir. İdarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesabı çalışmasında yapılan piyasa araştırmasında, idare tarafından bulunan kişi başına düşen kıyafet gideri 281,00 TL’dir. İhale üzerinde bırakılan firmanın teklif ettiği tutar, yaklaşık maliyet hesabında idarece bulunan tutarın yaklaşık % 11,4’üdür.
İdarece yapılan piyasa araştırmasında, tek bir personelin kıyafet gideri için teklif alındığı ve teklif alınırken toplam personel sayısının belirtilmediği anlaşılsa ve bu durumun teklif tutarını etkileyebileceği sonucuna varılsa da, iki tutar arasında büyük bir fark bulunmaktadır.
Bundan dolayı, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda verilen 79.4.2.18. maddesinde yer alan açıklama gereğince, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan giyim bedellerinin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin mükellefin bağlı olduğu Osmangazi Vergi Dairesine bildirilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
Başvuru sahibi Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin teklif tutarının 1.730.471,04 TL olduğu ve idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmüştür. Yukarıda belirtilen Tebliğ açıklaması doğrultusunda söz konusu firmanın 11.10.2010 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama kapsamında, açıklama yazısı, maliyet tablosu, kıyafet gideri hariç işçilik hesaplama modülü yardımıyla yapılan işçilik maliyeti hesabı, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası teklifi ve bir tanesi Likya Konfeksiyon İş Elbiseleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 05.10.2010 tarihli, diğeri ise Oğuzhan Tekstil Malz. Giyim Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 05.10.2010 tarihli iki adet proforma fatura bulunduğu belirlenmiştir.
Söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan kıyafet giderlerine ilişkin iki adet proforma faturada yer alan tutarların toplamı 9.180,00 TL’dir. Bu tutara göre kişi başına düşen kıyafet gideri 85,00 TL olmaktadır.
Belirtilen kıyafet gideri dikkate alındığında, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hariç, % 3 sözleşme ve genel giderler dahil olmak üzere ihale üzerinde bırakılan firmanın teklif etmesi gereken asgari işçilik maliyeti tutarı 1.730.030,40 TL’dir. Adı geçen firmanın aşırı düşük teklif açıklamasındaki maliyet tablosunda bulunan 1.730.037,96 TL değerindeki tutar, bahsedilen meblağı karşılamaktadır.
Zikredilen aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan diğer bir belge, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası teklifidir. Mezkûr belgede, 108 personel için yıllık 410,00 TL brüt prim tutarı öngörülmüştür. Belirtilen teklif üzerindeki teminat tutarlarının, Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında bulunan 101-250 arası personel için belirlenen teminat tutarları ile uyumlu olduğu ve anılan teklif belgesinin ilgili sigorta şirketinin Ankara Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu belgenin kamu ihale mevzuatı açısından uygun olduğu neticesine ulaşılmıştır.
Kıyafet giderlerine ilişkin olarak sunulan 05.10.2010 tarihli iki adet proforma fatura incelendiğinde, bu proforma faturalarından Likya Konfeksiyon İş Elbiseleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olanının 108 adet monta ait fiyat içerdiği ve bu belge üzerinde Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda belirtilen 79.4.2.4 maddesinde yer alan “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ifadesinin bulunduğu belirlenmiştir.
Bahsi geçen proforma faturalardan Oğuzhan Tekstil Malz. Giyim Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olanının ise yazlık ve kışlık gömlek, yazlık ve kışlık pantolon, kravat, ayakkabı, kışlık bot, kazak, kep, bere ve kemere ait fiyat içerdiği ve bu belge üzerinde Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda belirtilen 79.4.2.4 maddesinde yer alan “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ifadesinin bulunduğu tespit edilmiştir.
Her iki proforma fatura üzerinde de ilgili SMMM’ye ait mühür ve kaşenin yer aldığı ve imzalı oldukları görülmüştür.
Ancak, ihale uhdesinde bırakılan firmanın kıyafet gideri için teklif ettiği tutar, yukarıda da belirtildiği gibi 85,00 TL’dir. İdarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesabı çalışmasında yapılan piyasa araştırmasında, idare tarafından bulunan kişi başına düşen kıyafet gideri 281,00 TL’dir. İhale üzerinde bırakılan firmanın teklif ettiği tutar, yaklaşık maliyet hesabında idarece bulunan tutarın yaklaşık % 30’udur.
Yukarıda da aktarıldığı gibi, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 numaralı maddesinde; “ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” açıklaması yer almaktadır.
Belirtilen Tebliğ açıklamasına istinaden, 14.12.2010 tarih ve 16880 sayılı yazı ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve Kamu İhale Genel Tebliği Ek-O.5’e belirtilen ek belgeler, başvuru sahibi firma tarafından sunulan proforma faturalar arasında bulunan Likya Konfeksiyon İş Elbiseleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan 108 adet monta ait fiyat içeren 05.10.2010 tarihli proforma fatura üzerinde beyanı, ismi, kaşesi ve imzası bulunan serbest muhasebeci mali müşavir Fatma Körpe’den talep edilmiştir.
Adı geçen meslek mensubu tarafından gönderilen belgeler, 22.12.2010 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir. Bahsi geçen belgeler arasında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, SMMM tarafından aslı gibidir şeklide onaylanmış fatura sureti, mükellefe ait imza sirküleri fotokopisi ve meslek mensubuna ait faaliyet belgesi bulunmaktadır.
Mezkûr belgeler arasında bulunan fatura suretinden, ilgili faturanın 23.08.2010 tarihinde Akyüz Konfeksiyon tarafından Likya Konfeksiyon İş Elbiseleri San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlendiği ve faturanın kaban ve 96 adet monta ilişkin olduğu görülmektedir. Montun birim fiyatı 20,00 TL’dir. Maliyet/satış tutarı tespit tutanağında da 96 adet montun ağırlıklı ortalama birim maliyetinin 20,00 TL olduğu belirtilmektedir. Likya Ltd. Şti.’nin başvuru sahibi firma adına düzenlediği monta ilişkin proforma faturada ise 108 adet montun birim fiyatı 16,00 TL’dir. Bu tutar, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen ağırlıklı ortalama birim maliyetinin % 80’i seviyesindedir.
Maliyet/satış tespit tutanağının, mükellef ve meslek mensubu tarafından onaylı olduğu görülmüştür.
Dolayısıyla, serbest muhasebeci mali müşavir Fatma Körpe tarafından gönderilen bahsi geçen belgelerde, mevzuata aykırılığa rastlanmamıştır.
Aynı şekilde, 14.12.2010 tarih ve 16880 sayılı yazı ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve Kamu İhale Genel Tebliği Ek-O.5’te belirtilen ek belgeler, başvuru sahibi firma tarafından sunulan proforma faturalar arasında bulunan Oğuzhan Tekstil Malz. Giyim Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan yazlık ve kışlık gömlek, yazlık ve kışlık pantolon, kravat, ayakkabı, kışlık bot, kazak, kep, bere ve kemere ait fiyat içeren 05.10.2010 tarihli proforma fatura üzerinde beyanı, ismi, kaşesi ve imzası bulunan serbest muhasebeci mali müşavir Serkan Oruç’tan talep edilmiştir. Anılan yazı, proforma fatura üzerindeki kaşede yer alan “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Serkan Oruç, G.M.K. Bulvarı, No:92/8, Maltepe / Ankara” adresine gönderilmiştir.
İadeli taahhütlü gönderi belgesinden, söz konusu yazının Volkan Karabıyık tarafından teslim alındığı anlaşılmaktadır. 2880009364679 numaralı barkod numarasına göre, bahsi geçen yazı, 20.12.2010 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
Mezkûr yazıya cevaben Kuruma herhangi bir belge gönderilmemesi üzerine bahsi geçen SMMM’ye 07.01.2011 tarihinde bir tekit yazısı gönderilmiştir.
Ancak, mahut tekit yazısı zarfının alıcı tarafından kabul edilmeyerek iade edildiği görülmüş ve söz konusu yazı Kuruma geri gönderilmiştir. Posta zarfının üzerinde “Kabul edilmedi. 17.01.2011” ibaresi yer almaktadır.
Bunun üzerine 21.01.2011 tarihli yazı ile Ankara Posta İşleme ve Dağıtım Başmüdürlüğünden, mezkûr postanın, proforma fatura üzerindeki kaşede yer alan “Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Serkan Oruç, G.M.K. Bulvarı, No:92/8, Maltepe / Ankara” adresine ulaşıp ulaşmadığı ve kabul edilmedi ise kabul edilmeme sebepleri hususunda bilgi istenmiştir.
Belirtilen yazıya cevaben 10.12.2011 tarihinde Ankara Posta İşleme ve Dağıtım Başmüdürlüğü tarafından gönderilen ve 14.02.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan yazıda; “Söz konusu gönderinin Çankaya Dağıtım ve Toplama Merkezine intikalini müteakip, kayıt edilerek dağıtıma çıkarıldığı ancak, işyeri çalışanı Cuma Doğan’ın işyeri sahibinin olmadığını mazeret göstererek gönderiyi kabul etmediği ilgili Müdürlüğümüzün tetkikinden ve Cuma Doğan’ın imzalı beyanından anlaşılmıştır...” ifadeleri yer almaktadır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 numaralı maddesine istinaden 14.12.2010 tarihli yazı ile serbest muhasebeci mali müşavir Serkan Oruç’tan istenen ilgili belgeler, zikredilen yazı adı geçen meslek mensubu tarafından 20.12.2010 tarihinde tebellüğ edilmesine karşın, Kuruma gönderilmemiştir.
Konuyla ilgili olarak, Kamu İhale Kanununun “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53 üncü maddesinde “Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Belirtilen sebepten, maliyet/satış tutarı tespit tutanağının Kuruma gönderilmemesi nedeniyle, proforma fatura ile söz konusu tutanakta belirtilen satış tutarlar arasında uyumsuzluk olup olmadığı hususunda bir değerlendirme imkânı olmadığından, Oğuzhan Tekstil Malz. Giyim Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma faturanın ve dolayısıyla da aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu ve bundan dolayı başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda verilen 79.4.2.18 numaralı maddesinde yer alan açıklama gereğince, başvuru sahibi firma adına Oğuzhan Tekstil Malz. Giyim Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş proforma fatura ile ilgili maliyet/satış tutarı tespit tutanağını muhafaza etmesi ve istendiğinde bu belgeyi İdareye veya Kuruma göndermesi gereken meslek mensubu serbest muhasebeci mali müşavir Serkan Oruç’un kendisinden talep edilen evrakı Kamu İhale Kurumuna göndermemesi nedeniyle, adı geçen meslek mensubunun bahsi geçen belgeyi düzenlemediği veya muhafaza etmediği ve yukarıda belirtilen proforma fatura üzerinde gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu sonucuna varılmaktadır. Tekliflerin değerlendirilmesini etkileyen ve engelleyen bu davranış sebebiyle açıklanan durumun TÜRMOB'a ve Cumhuriyet Savcılığına bildirilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
1) 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan giyim bedellerinin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin mükellefin bağlı olduğu Osmangazi Vergi Dairesine bildirilmesine,
3) Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi konumundaki başvuru sahibi firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan bir proforma fatura üzerinde beyanı bulunan serbest muhasebeci mali müşavir Serkan Oruç’tan talep edilen belgelerin Kuruma gönderilmemesinden dolayı tekliflerin değerlendirilmesini etkileyen ve engelleyen bu davranış sebebiyle açıklanan durumun TÜRMOB'a ve Cumhuriyet Savcılığı’na bildirilmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)