(4734 S. K. m. 38, 65) (2698 S. K. m. 9) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 8, 9, 59) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 78)
Toplantı No: 2013/021
Gündem No: 33
Karar Tarihi: 11.03.2013
Karar No: 2013/UH.II-1334
Şikayetçi: Katre İnşaat Demir Çelik Ürünleri Nak.Turz.Sos.Organizasyonu Ve Sarrafiye San. Tic. Ltd. Şti. - Karaelmas Yemek Üretimi Temizlik İşleri İnşaat Gıda Sağlık İşleri Bilgi İşlem Hizmetleri Tic. Ve San. Ltd. Şti., MÜFTÜ MAH. ŞEHİTLER ASIM ÇÖMETEN SOK. NO: 35/2 ZONGULDAK
İhaleyi Yapan Daire: Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Mithatpaşa Mah. Gazipaşa Cad. Valilik Binası Kat 3 67100 ZONGULDAK
Başvuru Tarih ve Sayısı: 19.02.2013 / 6183
Başvuruya Konu İhale: 2012/193474 İhale Kayıt Numaralı "Zonguldak Merkez Ve İlçelerindeki Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Sıcak Öğle Yemeği Dağıtımı Ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 21.01.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Zonguldak Merkez ve İlçelerindeki Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Sıcak Öğle Yemeği Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Katre İnşaat Demir Çelik Ürünleri Nak.Turz. Sos. Hiz. Org. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. - Karaelmas Yemek Üretimi Temizlik İşleri İnşaat Gıda Sağlık İşleri Bilgi İşlem Hizmetleri Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 31.01.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.02.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.02.2013 tarih ve 6183 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/787 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale tarihinde açıklanan 2.617.412,40 TL tutarındaki yaklaşık maliyete göre idarece öğün başına birim fiyatın 2,44 TL olarak esas alındığının anlaşıldığı ve yaptıkları araştırma sonucu söz konusu birim fiyatın Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 21.03.2012 tarih ve 4667 sayılı yazısı gereğince belirlendiğinin görüldüğü, söz konusu birim fiyatın hangi kritere göre tespitinin yapıldığı bilinmemekle birlikte, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hizmet alımlarında % 10 oranında müteahhitlik kârının belirlendiği ve anılan Bakanlığın 02.01.2012 tarih ve B.08.0.OGM.0.20.00.00-841.02.01/39 sayılı yazısı ile 81 il valiliğine bu konuda bilgi verildiği, ancak başvuruya konu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin idarece belirlenmek yerine Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğü tarafından belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, ihale dokümanındaki kriterler dikkate alındığında 2,44 TL tutarındaki birim fiyat ile sadece işin ham maliyetinin karşılanabileceği, bu tutara genel giderler, demirbaş ve yüklenici kârı da ilave edildiğinde daha yüksek bir tutarda birim fiyata ulaşılacağı, bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hizmet alımlarında % 10 oranında müteahhitlik kârının belirlendiği dikkate alındığında, kârsız birim fiyatın 2,22 TL olduğu ve bu durumda ihale üzerinde bırakılan istekli olan Doyuran Turz. Nak. Gıda Sos. Hiz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük olduğu, anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile ihaleye çıkarılan işin adının, İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde “Zonguldak Merkez ve İlçelerindeki Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Sıcak Öğle Yemeği Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi” olarak belirtildiği,
Söz konusu ihaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “A.İşin Mahiyeti” başlıklı maddesinde,
“1.Bu ihalenin konusu yüklenici firma tarafından Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı kurum ve kuruluşların dışında aşağıda belirtilen Tablo 3 - Ek-1 menüdeki yemeğin hazırlanması, Tablo 7 Ek-5 deki taşıma merkezi okullara taşıma, dağıtım ve sonrası hizmetlerine ilişkin hizmet alımı işidir
2.İşin Adı: Zonguldak Merkez ve İlçelerindeki taşıma kapsamında bulunan öğrencilere öğle yemeği olarak malzeme dahil sıcak öğle yemeği dağıtımı ve sonrası hizmetleri alımı işi
3.İşin Yapılacağı Yer: İsteklinin Zonguldak İl sınırları içinde bulunan yemek fabrikasında hazırlanan sıcak öğle yemeğini Zonguldak Merkez İlçe, Alaplı, Devrek, Çaycuma, Kdz. Ereğli, Gökçebey ilçelerinde bulunan Tablo 7 Ek-5 tabloda gösterilen taşıma merkezi okullarında dağıtılacaktır.
4.İşin süresi: 132 takvim günü ve 87 iş günüdür. Müdürlüğümüzün ön gördüğü İşe başlama tarihi 11/02/2013: işi bitirme tarihi 14/06/2013 dür. Mücbir veya sair sebeplerle ihale sürecinin, uzaması nedeniyle öngörülen tarihte işe başlanılamaması halinde, İdare tarafından yeni tarihler yükleniciye bildirilir.
5.İşin miktarı: 1.072.710 öğün öğle yemeğidir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, başvuruya konu ihaleye 3 teklif verildiği, Özkeskin Gıda Tar. Ürün. Gübre Hayv. Tıbbi Malz. Tem. Mad. Tem. İşl. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “İdari Şartname’nin 7.4.2 ve 7.4.3’üncü maddelerinde istenilen kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının ve iş hacmini gösteren belgelerdeki tutarların istenilen kriterleri sağlamadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Doyuran Turz. Nakl. Gıda Sos. Hizm. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ve başvuru sahibi Katre İnş. Demir Çelik Ürün. Nak. Turz. Sos. Hizm. Org. ve Sar. San. Tic. Ltd. Şti.- Karaelmas Yemek Ürt. Tem. İşl. İnş. Gıda Sağ. Bilg. İşl. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
İdarenin yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde, Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı ve Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün 21.03.2012 tarih ve 4667 sayıları yazıları gereğince, taşımalı ilköğretim kapsamındaki öğrencilerin 2012-2013 öğretim yılı öğle yemeği ücretinin belirlenmesinde yatılı öğrenci başına düşen günlük ücretin % 55’inin esas alındığı, bu tutarın KDV dâhil 2.64 TL, KDV hariç ise 2,44 TL olduğu, bu çerçevede yaklaşık maliyetin kişi başına 2,44 TL birim fiyat üzerinden 12330 öğrenciye 87 iş günü verilecek öğle yemeği için toplam 2.617.412,40 TL olarak belirlendiği, yüklenici için öngörülen kâr oranı veya tutarına ilişkin bir ifadeye yer verilmediği görülmüştür.
Söz konusu yaklaşık maliyet hesabı ekinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün “Taşımalı ilköğretim uygulaması” konulu ve 21.03.2012 tarih ve 4667 sayılı yazısı incelendiğinde, taşımalı merkezi öğretim okullarında taşıma kapsamındaki öğrencilere öğle yemeği ücretinin belirlenmesinde Okul Pansiyonları Kanunu’nun 9’uncu maddesinin esas alınması ve 2012-2013 öğretim yılı yatılı öğrencinin bir günlük yemek bedeli 4.80 TL olarak belirlendiğinden, taşıma kapsamındaki öğrencilere verilen öğle yemeği bedelinin de bu miktarın % 55’i esas alınarak belirleneceği, bu tutarın KDV dâhil 2,64 TL olduğunun ifade edildiği görülmüş olup, bahsi geçen yazıda da yüklenici kârı konusunda ise herhangi bir bilginin bulunmadığı tespit edilmiştir.
İdareye gönderilen 06.03.2013 tarihli Kurum yazısı ile, idarenin yaklaşık maliyet hesabı ekinde yer aldığı belirtilen Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün 03.06.2011 tarih ve 7014 sayılı yazısının gönderilmesi istenilmiş olup, idarece gönderilen cevap yazısı ekinde yer alan söz konusu yazıda, 2011 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli E cetvelinin 49’uncu maddesi gereği, taşımalı ilköğretim kapsamında öğrencilere verilen öğle yemeği giderlerinin Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan aktarılan ödeneklerle karşılanacağı, taşımalı ilköğretim kapsamındaki öğrencilerin 2011-2012 öğretim yılı öğle yemeği ücretinin belirlenmesinde yatılı öğrenci başına düşen günlük ücretin % 55’inin esas alınacağı ve bu miktarın KDV dâhil 2,46 TL olduğu hususlarına yer verilmiştir ve bahsi geçen yazıda da yüklenici için öngörülen kâr oranı veya tutarına ilişkin herhangi bir bilginin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Başvuru sahibi tarafından “Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hizmet alımlarında % 10 oranında müteahhitlik kârının belirlendiği ve anılan Bakanlığın 02.01.2012 tarih ve B.08.0.OGM.0.20.00.00-841.02.01/39 sayılı yazısı ile 81 il valiliğine bu konuda bilgi verildiği dikkate alındığında, karsız birim fiyatın 2,22 TL olduğu ve bu durumda ihale üzerinde bırakılan istekli olan Doyuran Turz. Nak. Gıda Sos. Hiz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük olduğundan anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu” iddia edilmekte olup, itirazen şikayet başvurusu ekinde Milli Eğitim Bakanlığı’nın 02.01.2012 tarih ve B.08.0.OGM.0.20.00.00-841.02.01/39 sayılı yazısına yer verildiği görülmüştür.
Bahsi geçen yazıya Milli Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Genel Müdürlüğü’nün http://ogm.meb.gov.tr/duyuru_goster.asp?al_no=487 adresinden ulaşılmış olup, “2012 mali yılı 250 günlük pansiyon bütçesi (gelir-gider cetveli)” konulu söz konusu yazıda, yazı ekinde yer verilen örnek pansiyon bütçesinin giderler kısmının 14 nolu bölümünde yer alan hizmet alımlarında 2012 yılında kişi başına ödenek hesaplamasının nasıl olacağına yer verildiği ve bu hesaplamada % 10 müteahhitlik kârının yer aldığının belirtildiği görülmekle birlikte, söz konusu hesaplamada yer verilen % 10 kâr oranının, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan tüm hizmet alımlarında geçerli olan bir oran olduğuna ilişkin bir belirleme niteliğinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan idarece başvuru sahibinin şikâyetine verilen cevapta, yaklaşık maliyetteki birim fiyatın, Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünün birim fiyatları belirleyen 21.03.2012 tarih ve 4667 sayılı yazısı ile Hizmet Alımı İhaleleri Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile idarelere tanınan yetki çerçevesinde 2,44 TL olarak belirlendiği, anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtildiği üzere, söz konusu birim fiyat üzerinden hesaplanan yaklaşık maliyetin % 20’sinin kâr oranı olduğu, bu nedenle 2.617.412,40 TL tutarındaki yaklaşık maliyetten 436.235,33 TL tutarındaki yüklenici kârı düşüldüğünde kârsız yaklaşık maliyetin (2.617.412,40– 436.235,33 =) 2.181.176,64 TL olduğu, bu durumda ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi 2.349.234,90 TL olduğundan söz konusu istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek bulunmadığının belirtildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde,
“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde,
“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.
(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,
Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kâr tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde,
“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.
78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.
78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.”açıklaması yer almaktadır.
Başvuruya konu ihalenin kamu ihale mevzuatı anlamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu, istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de, idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İdarece hazırlanan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı anlaşılmakla birlikte, başvuru sahibinin şikâyeti üzerine verilen cevapta Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükmü esas alınarak % 20 oranında kâr öngörüldüğünün belirtildiği, bu durumda başvuruya konu ihaleye ilişkin kârsız yaklaşık maliyet tutarının (2.617.412,40/1,20=) 2.181.177,00 TL’ye tekabül ettiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla ihale üzerinde bırakılan istekli olan Doyuran Turz. Nakl. Gıda Sos. Hizm. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 2.349.234,90 TL tutarındaki teklifinin, 2.181.177,00 TL tutarındaki kârsız yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu anlaşıldığından, yukarıda yer verilen tespitler neticesinde anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.
Ancak 25.02.2013 tarih ve 2013/UH.II-1156 sayılı Kurul kararı ile başvuruya konu ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak başvuru sahibinin iddiaları bakımından yapılan incelemede itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmekle birlikte incelemeye konu ihale, Kurulun 25.02.2013 tarih ve 2013/UH.II-1156 sayılı kararı ile iptal edildiğinden söz konusu başvuruya ilişkin olarak karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Karar verilmesine yer olmadığına,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)