(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 9)
Toplantı No: 2014/007
Gündem No: 26
Karar Tarihi: 23.01.2014
Karar No: 2014/UH.III-463
Şikayetçi: Best Turizm Taşımacılık Petrol İnş. Tem. Hiz.Teks. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti., HALKALI İSTASYON MAH. 1421 SOK. NO:62 F1 BLOK D:2 İSTANBUL
İhaleyi Yapan Daire: T.C. Balıkesir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü, Eski Kuyumcular Mah. Vasıfçınar Cad. Belediye Hizmet Binası No: 41 10100 BALIKESİR
Başvuru Tarih ve Sayısı: 03.01.2014 / 251
Başvuruya Konu İhale: 2013/152994 İhale Kayıt Numaralı "Personeli İle Beraber (Şoförlü) Damperli Kamyon Kiralanması." İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Balıkesir Belediyesi Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 29.11.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Personeli ile Beraber (Şoförlü) Damperli Kamyon Kiralanması.” ihalesine ilişkin olarak Best Turizm Taş. Pet. İnş. Tem. Hiz. Teks. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin 17.12.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.12.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.01.2014 tarih ve 251 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.01.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/48 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olduğu, idarece, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Balıkesir Belediyesi Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 29.11.2013 tarihinde açık ihale usulü ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen şoförlü damperli kamyon kiralanması hizmet alımına ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: 17 adet Damperli Kamyon Kiralanması (Şoförü ile birlikte)
b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.
c) Yapılacağı yer: Balıkesir” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği, Kamu İhale Kurum payı, sözleşme damga vergisi, karar pulu ve ulaşım giderleri teklif edilecek fiyata dahildir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında Kamyonların şoför, mazot, araç takip sisteminin işletimiyle ilgili giderleri, sigorta, fenni muayene, yedek parça ve bakımları ile kiralanan kamyonlara ait her türlü masraflar teklif edilecek fiyata dahildir.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
33.2. İhale komisyonu tarafından;
a) Hizmet sürecinin, verilen hizmetin ve gerçekleştirme yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
33.3. İhale komisyonu tarafından, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kriterler esas alınacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibinin iddiası idarece kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu yönündedir.
İhale komisyonu tarafından ihaleye katılan 6 istekliden birinin teklifinin doküman alınmamış olması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, kalan geçerli teklif sahibi istekliler arasında en düşük teklifi veren ilk iki isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci istekli olarak belirlendiği, başvuru sahibi istekli tarafından idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine verilen cevabi yazıda “Kamu ihale mevzuatı, herhangi bir isteklinin aşırı düşük olarak tespit edilip edilmemesi konusundaki takdir yetkisini, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine uygun kullanılmak koşuluyla idareye verilmiştir. İdarenin, kendisine tanınan takdir hakkı çerçevesinde ihale üzerinde kalan istekli ile ikinci en avantajlı isteklinin teklif bedellerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemesi işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.” ifadelerine yer verilerek şikâyet başvurusunun reddedildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda aktarılan Kanun hükmüne göre ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği ve bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği anlaşılmaktadır. Aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi ve sorgulanmasına yönelik bu genel hüküm dışında ikincil mevzuatta personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde ve yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine yönelik özel düzenlemeler yapılmıştır. Kamu ihale mevzuatında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin ne şekilde belirleneceğine dair ise açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında kalan teklif sahiplerinden açıklama istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İhale işlem dosyasında yer alan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler incelendiğinde, idarece yaklaşık maliyetin 25.12.2012 tarihinde ihalesi gerçekleştirilen alım sonucu imzalanan sözleşme bedelinin TEFE oranlarında ve akaryakıt fiyatlarında gerçekleşen artış oranında güncellenerek hesaplandığı, kilometre başına birim fiyatın inceleme konusu ihalede geçerli kilometre ile çarpılması sonucu 2.486.250,00 TL tutara ulaşıldığı, söz konusu tutara, %15 oranında yüklenici kârı eklenerek 2.859.187,50 TL tutarındaki yaklaşık maliyetin elde edildiği tespit edilmiştir.
İhale komisyonu tarafından teklifleri geçerli olarak tespit edilen isteklilerden S.S. Balıkesir Nakliye Hiz. Vas. Temin Tevzi Mot. Taş. Kooperatifi ve Acarlar İnş. Akar. Mad. Tar. Oto. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif edilen bedellerin %15 oranındaki kâr tutarı indirgenmiş yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu tespit edildiğinden, istikrar kazanmış Kurul kararları çerçevesinde kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren anılan isteklilere, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi çerçevesinde teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, isteklilerden S.S. Balıkesir Nakliye Hiz. Vas. Temin Tevzi Mot. Taş. Kooperatifi ve Acarlar İnş. Akar. Mad. Tar. Oto. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)