(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2013/021
Gündem No: 15
Karar Tarihi: 11.03.2013
Karar No: 2013/UY.III-1312
Şikayetçi: Çağ İnşaat Turz. Nak. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., M.AKİF ERSOY CAD. EYÜP SULTAN APT. KAT: 1 NO: 5 ŞANLIURFA
İhaleyi Yapan Daire: Urfa Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü, Ertuğrul Gazi Mah. N.Fazıl Kısakürek Cad. No: 35/C ŞANLIURFA
Başvuru Tarih ve Sayısı: 08.01.2013 / 883
Başvuruya Konu İhale: 2012/146503 İhale Kayıt Numaralı "İşitme Engelliler Okulu Yapım İşi." İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Urfa İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından 09.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “İşitme Engelliler Okulu Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Çağ İnş. Turz. Nak. ve Gıd. San. Tic. Ltd. Şti. nin 25.12.2012 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 08.01.2013 tarih ve 883 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.01.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/166 sayılı şikayet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle, idareye sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:
…
45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
…
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38‘inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
…sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.
…
İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.
İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.
45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
…
45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler vb. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)
Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.
45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.
…
45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.
İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.
45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.
…
45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir…” açıklaması yer almaktadır.
Yapılan incelemede; başvuruya konu ihalenin İşitme Engelliler Okulu Yapım İşi olduğu, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihaleye 23 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından tüm tekliflerin geçerli kabul edildiği, 3 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, ancak sadece Çağ İnş. Tur. Nak. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.nin açıklama sunduğu, anılan istekli tarafından sunulan açıklamanın idarece uygun bulunmadığı ve ihalenin Ok-Pa Day. Tük. Mal. Paz. Nak. San. ve Tic Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Şeyhanlı İnş. El. Teks. Tem. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından, 22.11.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan 60 iş kalemine ilişkin listeye ek olarak açıklanması istenilen ve açıklanması istenmeyen analiz girdileri listesinin yer aldığı görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarların ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli, kamu kurumları tarafından yayımlanan birim fiyatlara ilişkin liste, fiyat teklifleri ve proforma faturaların sunulduğu tespit edilmiştir.
Açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ve fiyatlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen miktarların ve fiyatların;
Poz no İş Kalemi Adı idarenin isteklinin Metraj farkı
metrajı metrajı %
17.155/MK 8Cm Yüksekliğinde Normal
Çimentolu Buhar Kürlü Bet. Par.
Taşı İle Döş. Kap. Yapılması 4.258,90 3.300,00 -22,52
18.071/1/MK Yatay Delikli 19*19*8.5 Cm
Kalınlığında Fabrika Tuğlası İle
Yarım Tuğla Duvar Yapılması 1.209,10 1.010,00 -16,47
27.581/MK 200 Doz Çimento Harcı İle
Tesviye Tabakası Yapılması 6.733,64 5.630,00 -16,39
18.211 Oluklu Kiremitle Çatı Örtüsü
Yapılması 1.700,46 1.455,00 -14,44
18.071/2/MK Yatay Delikli 19*19*13.5 Cm
Kalınlığında Fabrika Tuğlası İle
Duvar Yapılması 770,50 670,00 -13,04
18.071/3/MK Yatay Delikli Fabrika Tuğlası
(19*19*13.5cm Çimento Harçlı
Yarım Tuğla Duvar Yapılması 1.561,65 1.395,00 -10,67
şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
Kurul’un istikrar kazanmış kararları doğrultusunda uygulama projesi ile çıkılan anahtar teslimi götürü bedel işlerde %10’a kadar metraj farklılığının öngörüldüğü kabulü ile yukarıda imalat miktarlarına ilişkin olarak yer verilen tablo incelendiğinde, istekli ile yaklaşık maliyet arasında %10 oranının üzerinde miktar farkı olan 6 adet iş kaleminin bulunduğu, söz konusu kalemlerdeki metraj farklılığının makul ve kabul edilebilir boyutta olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan idarece anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına gerekçe olarak “21.011 düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı” iş kalemi için alınan fiyat teklifinin 5,85 TL, söz konusu poza ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatın ise 14,32 TL olduğu, tutarlar arasındaki farklılığın işin fen ve sanat kurallarına uygun şekilde yapılmasına engel olacağı hususlarına yer verildiği, söz konusu istekli tarafından ilgili iş kalemi için sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1’inci maddesine uygun şekilde düzenlendiği, dolayısı ile idarece mevzuata uygun şekilde düzenlenen fiyat teklifindeki tutarın kamu kurumu birim fiyatından düşük olmasının istekli tarafından yapılan açıklamanın uygun sayılmamasına gerekçe olarak gösterilmesinin yerinde olmadığı, ayrıca “501.321 Cr-Ni ve Poli. Dış Panel Buh. İs. Sist. Tan. Ot. Çamaşır Makinesi 20 kg” iş kalemi için Erteknik Med. İnş. Gıd. San. A.Ş. tarafından düzenlenen proforma faturada meslek mensubunun kaşesinin yer almamasının anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına gerekçe olarak gösterildiği, söz konusu belgenin incelenmesinden belge üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “…Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…” açıklamasına uygun şekilde meslek mensubunun “özel kaşe” sinin ve el yazısı ile yazılan iletişim bilgisinin bulunduğu, dolayısı ile mevzuata uygun şekilde kaşelenen proforma faturanın idarece uygun bulunmamasının yerinde olmadığı görülmüştür.
Ayrıca, açıklama sunulan “27.560/İB Fasarit Kaplama Yapılması” iş kalemi ve “MSB.805/A Paslanmaz Çelik Merdiven Korkuluğu ve Küpeştesi Yapılması” iş kalemi kapsamındaki analiz girdileri ile özel pozlara ilişkin açıklamalarda fiyat teklifi sunulduğu, söz konusu istekli tarafından ilgili iş kalemleri için sunulan fiyat tekliflerinin ve analizlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer verilen açıklamalara uygun şekilde düzenlendiği, analiz girdilerinde yer verilen saatlik işçilik maliyetleri için istekli tarafından asgari ücretin altında bir belirlemenin yapılmadığı, Y.23.014 ve Y.23.015 iş kalemleri kapsamında yer alan demir analiz girdisi için Kardemir A.Ş. tarafından yayımlanan fiyat tarifesinin sunulduğu, söz konusu belgelendirmenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yer verilen “…İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler… c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri…” açıklamasına uygun olduğu görülmüştür.
Netice itibariyle, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yapılan belgelendirmelerin mevzuata uygun olduğu, ancak söz konusu isteklinin miktarları ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında işin niteliği itibariyle önemli farklılıkların bulunduğu, bu nedenle sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “idareye sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı” şeklinde yer alan iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, “..idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında işin niteliği itibariyle önemli farklılıkların bulunduğu, bu nedenle sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı” şeklinde dile getirilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca,“itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;
İncelemeye konu ihaleye ilişkin, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları “..Kurul’un istikrar kazanmış kararları doğrultusunda uygulama projesi ile çıkılan anahtar teslimi götürü bedel işlerde %10’a kadar metraj farklılığının öngörüldüğü kabulü ile yukarıda imalat miktarlarına ilişkin olarak yer verilen tablo incelendiğinde, istekli ile yaklaşık maliyet arasında %10 oranının üzerinde miktar farkı olan 6 adet iş kaleminin bulunduğu, söz konusu kalemlerdeki metraj farklılığının makul ve kabul edilebilir boyutta olmadığı” gerekçesi ile Kurul çoğunluğunca uygun bulunmamıştır.
Kurul tarafından yukarıda belirtilen gerekçeye dayanılarak anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı gerekçesine aşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyoruz;
1) Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.
İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.
İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.
Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.
Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.
2) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.
İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.
Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.
İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan 60 iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, 14 iş kalemine ilişkin verilen metrajın idarece verilen metraj ile bire bir aynı olduğu, 2 adet iş kalemine ilişkin metrajların idarenin metrajlarından fazla olduğu, geri kalan 44 iş kalemine ilişkin metrajlarının da, da idare metrajlarının altında olduğu hususunun tespit edildiği bu durumda, söz konusu 60 iş kaleminden 44 iş kaleminin metrajının idare metrajının altında olmasına rağmen, sadece 6 iş kaleminin metraj farkının % 10 un üzerinde olduğu gerekçesiyle isteklinin aşırı düşük açıklamasının uygun olmadığına karar verilmesinin yerinde olmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 60 iş kaleminin hepsinde metraj fazlalıkları ve metraj eksiklilerinin isteklinin teklif ettiği fiyatlar bazında incelenerek, isteklinin aşırı düşük açıklamasında 60 iş kalemine ilişkin teklif ettiği metraj fazlalığı ile metraj eksikliğinin kendi teklif fiyatları ile çarpımı sonucunda, bu miktar farklılıklarından olumlu veya olumsuz etki yapması yönünden avantaj sağlayıp sağlamadığının ortaya konulması gerektiği değerlendirildiğinden, açıklama istenen iş kalemlerinin altı tanesi açısından isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak kabul edilmesi uygun değildir.
Açıklanan nedenlerle, başvuruya konu ihaleye ilişkin, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 60 iş kaleminin hepsinde metraj fazlalıkları ve metraj eksiklilerinin başvuru sahibi isteklinin teklif ettiği fiyatlar bazında incelenerek, isteklinin aşırı düşük açıklamasında 60 iş kalemindeki, teklif ettiği metraj fazlalıkları ile metraj eksikliklerinin kendi teklif fiyatları ile çarpımı sonucuna göre, bu miktar farklılıklarının başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına olumlu veya olumsuz etki yapması yönünden avantaj sağlayıp sağlamadığının ortaya konularak aşırı düşük teklif açıklamanın uygun olup olmadığına karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz. (¤¤)