(4734 S. K. m. 54, 65)
Toplantı No: 2014/019
Gündem No: 20
Karar Tarihi: 05.03.2014
Karar No: 2014/UY.I-1198
Şikayetçi: Akay İnşaat Anonim Şirketi, MUTLUKENT MAH. 1967. SOK. NO:7 ÜMİTKÖY ANKARA
İhaleyi Yapan Daire: Makina Ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü, Yatırım Planlama Dairesi Başkanlığı Tandoğan 06330 ANKARA
Başvuru Tarih ve Sayısı: 21.01.2014/2671
Başvuruya Konu İhale: 2013/159607 İhale Kayıt Numaralı "Mke Aliağa Hurda Müdürlüğünde Hurda Metal İşleme Tesisi (Ömrünü Tamamlamış Araçlar Geçici Depolama, Söküm Ve Arındırma Tesisi, Tehlikeli Atık Ara Depolama Tesisi, Tehlikesiz Atık Geri Kazanım Tesisi) Kurulması" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 04.12.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Mke Aliağa Hurda Müdürlüğünde Hurda Metal İşleme Tesisi (Ömrünü Tamamlamış Araçlar Geçici Depolama, Söküm ve Arındırma Tesisi, Tehlikeli Atık Ara Depolama Tesisi, Tehlikesiz Atık Geri Kazanım Tesisi) Kurulması” ihalesine ilişkin olarak Akay İnşaat Anonim Şirketi’ nin 08.01.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.01.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.01.2014 tarih ve 2671 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.01.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/421 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1) İhale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu,
- Açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin düzenlenen analizlerin mevzuata aykırı olarak düzenlendiği, iş kalemlerinin miktarlarının kabul edilemeyecek düzeyde düşürüldüğü,
- Açıklanması istenilen iş kalemlerine ve analiz girdilerine ilişkin fiyatların belgelendirilmesiyle ilgili işlemlerin Tebliğ’in 45.1.13’ üncü maddesine aykırı olduğu,
-Tesisat iş kalemlerine ilişkin malzeme montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, tek bir bedel ile açıklama yapıldığı,
- Açıklanması istenilen analiz girdilerinin miktarlarının düşürüldüğü,
-Açıklamaların ihale dokümanında verilen analizlere aykırı olduğu,
-Açıklamalarda saatlik ücretin, ihale tarihinde geçerli olan asgari saatlik ücrete göre düşük belirlendiği,
2) Söz konusu ihaleye ortak girişim olarak teklif veren ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklif mektubunun her iki ortak tarafından imzalanması gerekirken, sadece pilot ortak tarafından imzalandığı, bu durumun mevzuata aykırı olduğu ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde “İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,
yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) Yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci maddesinde “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,
Anılan Tebliğ’in“Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.
45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.
Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.
45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.
Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.
Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.
Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.
Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.
45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.
İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.
“45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,
b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri
sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;
a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
…
(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.
45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.
45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
…
45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.
Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.
45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.” açıklamaları yer almaktadır.
Başvuruya konu ihalenin “Mke Aliağa Hurda Müdürlüğünde Hurda Metal İşleme Tesisi (Ömrünü Tamamlamış Araçlar Geçici Depolama, Söküm ve Arındırma Tesisi, Tehlikeli Atık Ara Depolama Tesisi, Tehlikesiz Atık Geri Kazanım Tesisi) Kurulması” işi olduğu, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden gerçekleştirilen ihalede 17.770.075,03TL tutarındaki sınır değerin altında teklif veren Hasal İnş. A.Ş.-Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve açıklamaları uygun bulunarakihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
İdare tarafından yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan 45 adet iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenmeyen analiz girdilerine ilişkin listelerin yer aldığı anlaşılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,
-Açıklamalar kapsamında yer verilen hesap cetvelinde, MSB.322/A, 21.017/1, Y.16.050/05, MSB.607, Y.16.050/06, 25.016/1, Y.19.055/053, 19.090, Y.16.050/02, Y.18.461/001, Y.18.461/004, Y.16.050/04, 950-117, 12.240/1 iş kalemleri için anılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatın, birim fiyat poz numaraları yazılmak suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarının kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatlarının üzerine, kendi belirlediği “kâr ve genel gider” ilave edilerek oluşturulduğunun belirtildiği,
-15.140/İB-2 , Y.23.010 , Y.23.015 , Y.23.014 , 18.233/6A , Y.23.081 , Y.15.001/1A , Y.23.167 , Y.23.071 , Y.23.255 , Y.15.001/2B ve 12.2203 poz no’lu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatın kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış kârsız birim fiyatların üzerinde olduğu, Tebliğin 45.1.5 inci maddesi uyarınca söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz düzenlenmesi zorunlu olmadığı halde poz numaraları belirtilmek suretiyle analizlerin düzenlendiği, sunulan analizlerin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış analizlere uygun olduğu,
- M.ÖZEL-12 ve ÖZEL-8 poz no’lu iş kalemleri için söz konusu istekli tarafından düzenlenen analizlerin birim fiyat tariflerine ve sunulan analizde yer alan girdi birim maliyetlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçlere uygun olduğu,
- M.ÖZEL-11, M.ÖZEL-28, M.ÖZEL-30, M.ÖZEL-27, M.ÖZEL-01, M.ÖZEL-25, ÖZEL-2, A.ÖZEL-4, M.ÖZEL-23, M.ÖZEL-G02, A.ÖZEL-1, M.ÖZEL-29, MEK-01, M.ÖZEL-26, MEK ÖZEL-44, ÖZEL-3 ve M.ÖZEL-09 pozno’lu iş kalemleri için analiz düzenlendiği, sunulan analizlerde malzeme ve makine bedelinin ayrı, montaj bedelinin de işçilik bedeli hesaplanarak ayrı gösterildiği, analizlerde yer alan malzeme ve makine girdi maliyetlerini tevsik amacıyla farklı firmalardan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, sunulan fiyat tekliflerinin Tebliğ’de yer alan ibareyi taşıdığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle yetkili meslek mensubu tarafından imzalandığı,
-İstekli tarafından sunulan analizlerde yer alan işçilik girdilerinin saatlik asgari işçilik ücretinin üzerinde olduğu görülmüş ve açıklamaların bu yönüyle mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.
-Buna karşın, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 45.1.3’üncü maddesi uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan işlerde, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli sunulması gerekmesine rağmen, söz konusu istekli tarafından yalnızca idare tarafından açıklama istenilen iş kalemleri olarak belirlenen 45 iş kalemine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği, açıklanması istenmeyen iş kalemleri ve/veya iş grupları için “diğer inşaat işleri, diğer mekanik işler, diğer elektrik işleri” şeklinde genel ifadenin kullanıldığı, söz konusu iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ilişkin birim fiyatların gösterilmediği tespit edilmiştir.
- İdare tarafından açıklama istenen iş kalemlerinden bazılarına ilişkin idare ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin metraj hesaplamalarının ve buna bağlı ortaya çıkan farkın gösterildiği tablo aşağıdaki gibidir.
Poz no
İdare
tarafından belirlenmiş miktarlar
Hasal İnş. A.Ş.-Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortak. tarafından belirlenmiş miktarlar
Fark (yaklaşık)
MSB.322/A
22.258 m3
23.288 m3
% 4,63 (+)
15.140/İB-2
81.677 m3
96.972 m3
% 18 (+)
Y.23.010
595 ton
566 ton
% 4,87(-)
M.ÖZEL-11
6 adet
6 adet
-
ÖZEL-8
9.225 m2
7.375 m2
% 20 (-)
21.017/1
23.821 m2
28.104,11m2
% 17 (+)
M.ÖZEL-26
4 adet
4 adet
-
Y.23.015
313 ton
236 ton
% 24 (-)
Y.23.014
259 ton
264 ton
% 1 (+)
18.233/6ANLZ
4009 m2
4.025 m2
% 0,4 (+)
MEK.ÖZEL -44
1
1
-
Y.23.081
119 ton
108 ton
% 9,24 (-)
Y.16.050/05
3.342 m3
3.576 m3
% 7 (+)
MSB.607
9.627 m2
6.403 m2
% 33 (-)
Y.15.001/1A
98.370 m3
86.565 m3
% 12 (-)
ÖZEL-3
14 adet
14 adet
-
Y.16.050/06
1.985 m3
2.517 m3
% 26 (+)
25.016/1
17.710 m2
14.964 m2
% 15 (-)
Anahtar teslim götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, imalat miktarlarının ihale dokümanı içerisinde isteklilere verilememesi sebebiyle, istekliler tekliflerine esas metrajı, ihale dokümanı içerisinde verilen proje ve ekleri üzerinde yapılan hesaplamalara dayandırmakta, bu nedenle idarece belirlenen miktarlar ile istekliler tarafından öngörülen miktarların bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, belirtilen miktarlar arasındaki sapmaların da makul düzeyde olması gerekmektedir.
Kurulun istikrar kazanmış kararları doğrultusunda anahtar teslimi götürü bedel işlerde %10’a kadar olan metraj düşüklüğü kabul edilebilir olduğu anlaşılmakla birlikte söz konusu isteklinin yukarıda bir kısmı aktarılan iş kalemleri için belirlemiş olduğu miktar hesabının idareninkinden yaklaşık %33, %24, %15 gibi oranlarda düşük olduğu ve bu metraj farklılığının makul ve kabul edilebilir boyutta olmadığı anlaşılmıştır.
Yapılan tespitler doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 54 üncü maddesinde yer alan“(3) Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir.
…
(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hüküm çerçevesinde yapılan incelemede ihale üzerinde bırakılan Hasal İnş. A.Ş.-Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan teklif mektubunun her iki ortak tarafından da imzalandığı görülmüş ve bu nedenle başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Hasal İnş. A.Ş.-Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KISMEN KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazenşikayet başvuru dilekçesinde özetle “İhale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin düzenlenen analizlerin mevzuata aykırı olarak düzenlendiği, iş kalemlerinin miktarlarının kabul edilemeyecek düzeyde düşürüldüğü, açıklanması istenilen iş kalemlerine ve analiz girdilerine ilişkin fiyatların belgelendirilmesiyle ilgili açıklamaların Tebliğin 45.1.13 üncü maddesine aykırı olduğu, tesisat iş kalemlerine ilişkin malzeme montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, tek bir bedel ile açıklama yapıldığı, açıklanması istenilen analiz girdilerinin analiz formatlarına aykırı olarak miktarlarının düşürüldüğü, açıklamaların ihale dokümanında verilen analiz formatına aykırı olduğu, açıklamalarda saatlik ücretin, asgari saatlik ücrete göre düşük belirlendiği,” şeklinde belirtilen birinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, anahtar teslimi götürü bedel işlerde %10’a kadar olan metraj düşüklüğünün kabul edilebilir olduğu, ihale üzerinde bırakılan Hasal İnş. A.Ş -Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Sti. Ortak Girişiminin bazıiş kalemleri için belirlemiş olduğu miktar hesabının idareninkinden yaklaşık % 33, % 24, % 15 gibi oranlarda düşük olduğu ve bu metraj farklılığının makul ve kabul edilebilir boyutta olmadığı gerekçesine dayanılarakihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı ve teklifinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine”karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin birinci iddiasınınİhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde esas inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;
Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan Hasal İnş. A.Ş -Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Sti. Ortak Girişimitarafındansunulanaşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığınailişkin Kurul çoğunluğunca verilen kararın“..bazıiş kalemleri için belirlemiş olduğu miktar hesabının idareninkinden yaklaşık % 33, % 24, % 15 gibi oranlarda düşük olduğu ve bu metraj farklılığının makul ve kabul edilebilir boyutta olmadığı” şeklindeki gerekçesine belirtilen kısmınaaşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyorum.
1) Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.
İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.
İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.
Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.
Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.
2) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.
İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.
Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.
İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin % 80 ini oluşturan iş kalemlerinden toplam 45 iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük açıklaması idarece uygun görülerek ihale üzerinde bırakılması işlemleri Kurul çoğunluğunca yerinde bulunmayan Hasal İnş. A.Ş -Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Sti. Ortak Girişimitarafından, 45 iş kaleminden 17 iş kalemine ilişkin verilen metrajların idare metrajları ile bire bir aynı olduğu, 10 adet iş kaleminde önerdiği metrajların idare metrajlarından fazla olduğu, geriye kalan 17 iş kaleminde ise verilen metrajların idare metrajından daha düşük olduğu, ancak, isteklinin söz konusu 45 iş kalemine ilişkin teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise isteklinin bu iş kalemleri bazında miktar farklılığının/fazlalığının bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığı, aksine, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki farklar ile isteklinin bu iş kalemlerine yönelik birim fiyatları çarpıldığında, isteklinin lehine toplam 170.993,67TL tutarında bir farkın ortaya çıktığı, diğer bir anlatımla, istekli tarafından idarenin öngördüğü metrajlar esas alınarak teklif verildiği takdirde, anahtar teslimi götürü bedel teklif bedelinin 170.993,67TL daha yüksek olacağı, metraj değerlendirmesi sonucunda isteklinin lehine çıkan bufarkın isteklinin teklif tutarına eklenmesi halinde 17.110.993,67 TL’ye ulaşıldığı, metraj farkından oluşan maliyet farkının isteklinin toplam teklif bedelinin % 1,00 ine tekabül ettiği bu durumun, isteklilerin teklif sıralaması ile sonucu değiştirmediği değerlendirildiğinden, açıklama istenen iş kalemleri açısından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesi uygun değildir.
Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin birinci iddiasınınİhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde esas inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre; aşırı düşük açıklaması uygun görülerek ihalenin üzerinde bırakılması işlemleri Kurul çoğunluğunca yerinde bulunmayan Hasal İnş. A.Ş -Çağ- Ser Elk. San. ve Tic. Ltd. Sti. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamasında önerdiği metrajlardaki miktar farklılıklarından avantaj sağlamadığı, aksine, sorgulamaya konu iş kalemlerinin tümüne ilişkin metraj farkından oluşan maliyet farkının isteklinin toplam teklif bedelinin % 1,00 ine tekabül ettiği bu durumun, isteklilerin teklif sıralaması ile sonucu değiştirmediği değerlendirildiğinden, ihalenin üzerinde bırakılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin yerinde olduğu yönündeki düşüncem ile, birinci iddia kapsamında Kurul çoğunluğunca alınan karara katılmıyorum. (¤¤)