(4734 S. K. m. 54, 55, 65) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 5, 16, 17)
Toplantı No: 2014/006
Gündem No: 22
Karar Tarihi: 20.01.2014
Karar No: 2014/UY.II-374
Şikayetçi: Söğüt İnşaat Taahhüt Petrol Madencilik Gıda Nakliyat İç Ve Dış Tic. Ltd. Şti. - Heltaş İnşaat Taahhüt San. Ve Tic. Ltd. Şti., 1.CADDE NO:43/1 BALGAT/ ANKARA
İhaleyi Yapan Daire: Karayolları Genel Müdürlüğü Program Ve İzleme Dairesi Başkanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü İsmet İnönü Bulvarı No:14 06100 ANKARA
Başvuru Tarih ve Sayısı: 03.01.2014/290
Başvuruya Konu İhale: 2013/53319 İhale Kayıt Numaralı "Aybastı - Reşadiye Yolu Km: 49+300 - 102+609.41 Kesiminin Yapım" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 05.11.2013 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Aybastı - Reşadiye Yolu Km: 49+300 - 102+609,41 Kesiminin Yapım” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 03.01.2014 tarih ve 290 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/62 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Şikâyet dilekçesi ve ön inceleme raporu incelendi.
Başvuru dilekçesinde özetle,
1) İhale şartnamesi, teknik dokümanlar ve projelerden ihale konusu yolun 8 metre genliğinde projelendirildiğinin anlaşıldığı, buna karşın ihale dokümanı kapsamında bulunan 10 metrelik tip en kesitten yolun 10 metre genişliğinde yapılacağının görüldüğü, bu durumun birim fiyat teklif cetvelinde yer alan imalat kalemlerinin miktarlarında ciddi sapmalara sebep olacağı tahmin edilerek tekliflerinin hazırlandığı, bu kapsamda anılan miktar sapmalarından en az biçimde etkilenecek şekilde hazırlanan tekliflerindeki fiyat dağılımı ile yaklaşık maliyete esas fiyat dağılımı arasında ciddi farklılıklar oluştuğu ve tekliflerinin analiz formatı ile açıklanabilirliğinin ortadan kalktığı, öte yandan ön yeterlik değerlendirmesi neticesinde teklif vermeye davet edilen firma sayısı ile ihaleye teklif veren istekli sayısı arasındaki farkın işe ait proje ile yapım şeklinin farklılık göstermesinden kaynaklanan muhtemel imalat miktarı farlılıklarının ihaleye katılan istekliler için risk oluşturduğunu açıkça gösterdiği,
2) İhaleye ait ön yeterlik aşamasının itirazlar nedeniyle uzamasından dolayı ihalenin yaklaşık maliyetinin güncelliğini kaybettiği, bu nedenle 2012 yılı KGM birim fiyatları esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyetin öncelikle güncellenmesi ve güncellenmiş yaklaşık maliyet tutarı dikkate alınarak aşırı düşük teklif sınır değerinin tespit edilmesi gerektiği iddia edilerek tekliflerinin geçerli kabul edilmesi, tekliflerinin geçerli kabul edilmemesi halinde ihalenin iptal edilerek yapım şartlarına uygun proje ve yeni güncel yaklaşık maliyet ile yeniden ihale edilmesi talep edilmektedir.
Yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanının 27.06.2013 tarihinde satın alındığı, ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterli bulunan başvuru sahibinin ihaleye teklif verdiği, idarece yapılan değerlendirme neticesinde teklifi aşırı düşük bulunan istekliden 12.11.2013 tarihinde elden tebliğ edilmiş yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması vermesinin istenildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması yapmak yerine içerik olarak Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda yer alan hususlarla aynı hususları içeren 22.11.2013 tarihli yazıyı idareye sunduğu, idarece başvuru sahibinin 22.11.2013 tarihli yazısına herhangi bir cevap verilmediği, 02.12.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasını sunmadığı gerekçesiyle başvuru sahibine ait teklifin reddedildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin idareye yaptığı şikâyet başvurusunun reddi sonrasında Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu görülmüştür.
Başvuru sahibinin iddiaları tetkik edildiğinde, birinci iddiasının aslında bir iddiadan ziyade açıklama şeklinde olduğu, özetle ihale dokümanında yol genişliğine dair çelişkiden dolayı imalat miktarlarında gerçekleşmesi muhtemel değişikliği dikkate almak suretiyle güvenli tarafta kalarak hazırlamış oldukları tekliflerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif veremeyeceklerinin ifade edildiği, neticede aslında birinci iddia kapsamında ihale dokümanındaki söz konusu çelişkinin şikâyet konusu edildiği, ikinci iddia kapsamında ise ihale sürecindeki uzama nedeniyle yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiğinden bahisle öncelikle yaklaşık maliyetin güncellenmesi ve sonrasında güncel yaklaşık maliyet dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi gerektiğinin iddia edildiği, neticede ikinci iddia kapsamında tekliflerinin aşırı düşük olarak belirlenmesi hususunun şikâyet konusu yapıldığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde, ““İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.
…
Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;
a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,
b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,
c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,
karar verilir…” hükmü, “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde, “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.
İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır…
İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz.
Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir...”hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;
a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,
b) Adaylar; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurularının sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem ve eylemler; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ise kısa listeye alınmış olmaları kaydıyla ayrıca ihale daveti ve/veya ihale dokümanının gönderilmesi, ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,
c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,
hakkında başvuruda bulunabilir…”hükmü bulunmaktadır.
Anılan mevzuat hükümlerinden, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday ve isteklilerin, belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilen işlerde, bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce ihaleyi yapan idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerektiği, şikâyet başvurusu üzerine idarenin, gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alacağı, belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, aksi takdirde itirazen şikâyet başvurusunun süresi içerisinde yapılmaması nedeniyle reddedileceği, öte yandan, ihaleye teklif vermek suretiyle istekli sıfatını haiz olanların bu aşamadan sonra ihale dokümanını şikâyet konusu edemeyeceği, aksine bir durumda bu tür başvuruların ehliyet yönünden reddedileceği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında Kuruma yapılan başvuruların ön incelemesi sırasında aranacak hususlar düzenlenmiş ve anılan fıkranın (b) bendinde başvuru sahibinin şikâyet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, (c) bendinde ise başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı bu hususlar arasında sayılmış olup, anılan maddenin dördüncü fıkrasında ise “Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında da“16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, açıklamalar ve tespitler bir arada dikkate alındığında, ihaleye teklif vermek suretiyle istekli sıfatını kazanmış olan başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik birinci iddiasına ilişkin olarak şikâyet ehliyetinin bulunmadığı, ayrıca başvuru sahibinin 27.06.2013 tarihinde ihale dokümanını satın aldığı ve anılan tarihte şikâyet konusu ettiği ihale dokümanının içeriğine vakıf olduğu dikkate alındığında on günlük yasal süre içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin birinci iddiasının ehliyet ve süre yönlerinden reddi gerektiği, diğer taraftan, başvuru sahibinin tekliflerinin aşırı düşük belirlenmesi hususuna dair ikinci iddiasına ilişkin olarak şikâyet konusu hususu kendisine 12.11.2013 tarihinde elden tebliğ edilen idarenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile öğrendiği, başvuru sahibinin 22.11.2013 tarihinde idareye sunduğu yazının bu konuda idareye yasal süresi içerisinde yapılmış bir şikâyet başvurusu mahiyetinde olduğu, idarece anılan başvuruya on günlük karar alma süresi içerisinde cevap verilmeyerek başvurunun zımnen reddedildiği, bu durumda başvuru sahibince idarenin karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içerisinde en geç 12.12.2013 tarihine kadar Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken belirtilen tarihten sonra başvuruda bulunulduğu, bu nedenle ikinci iddiaya ilişkin başvurunun da süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen hususlar çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi uyarınca, başvurunun ehliyet ve süre yönünden reddi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Başvurunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi. (¤¤)